Meer vragen dan antwoorden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meer vragen dan antwoorden"

Transcriptie

1 Nederlands OCD-onderzoek : merkwaardige resultaten Meer vragen dan antwoorden steochondritis dissecans, beter bekend onder de afkorting OCD, is een veel voorkomend probleem bij sportpaarden. Omtrent de oorzaken en de ontwikkeling van de aandoening, was tot voor kort relatief weinig bekend. In 1995 werd in Nederland een groots opgezet onderzoek gestart, waarbij het Paardenproefbedrijf in Lelystad en de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht nauw betrokken waren. Een groep van 43 warmbloedveulens, allen afkomstig van OCD-hengsten, werd intensief gevolgd vanaf de geboorte tot de leeftijd van 11 maanden. Het was de bedoeling om de ontwikkeling van OCD bij het jonge veulen in kaart te brengen. Daarnaast werd aandacht besteed aan de invloed van beweging op het al dan niet ontstaan van de aandoening. Het onderzoek werd onlangs afgerond, en heeft een aantal merkwaardige conclusies opgeleverd.??? OCD is een aandoening die de afgelopen jaren alsmaar nadrukkelijker op de voorgrond is getreden. Waar twintig jaar terug osteochondrose nauwelijks bekend was, wordt nu algemeen aangenomen dat 25 tot 30% van de totale warmbloedpopulatie met de aandoening te kampen heeft. Dat betekent nog niet dat OCD vroeger niet bestond, alleen, er werd minder aandacht aan geschonken, en dikwijls kreeg het probleem een andere naam. Wat voorheen bekend stond als een mouw, was niets anders dan osteochondrose in de knie, en bij een bolspat ging het doorgaans om osteochondrose in het sprongewricht. Is osteochondrose voor het groot publiek een relatief nieuw begrip, de veterinaire wereld kent de aandoening al geruime tijd. OCD werd voor het eerst concreet en wetenschappelijk beschreven door professor Verschooten (Faculteit Diergeneeskunde Gent) in een studie daterend van De indruk bestaat dat OCD nú frequenter voorkomt dan vroeger. Alleen de dierenklinieken varen daar wel bij. OCD laat zich namelijk relatief gemakkelijk, én 66 O O met een gunstige prognose opereren. De vooruitzichten bij een operatie van het spronggewricht zijn gunstiger dan bij een operatie van het kniegewricht, maar in 75 tot 90% van de gevallen kan een sportpaard zijn carrière zonder negatieve gevolgen verder zetten. De financiële consequenties daarentegen zijn niet onbelangrijk. Het röntgenonderzoek zal tussen de en de frank kosten, de operatie zelf is goed voor gemiddeld frank, en met nog wat nazorg kom je aan een totaal van tot frank. Gaat het om een absolute crack, dan is dat bedrag te verwaarlozen, maar OCD maakt geen onderscheid tussen toppers en gewone gebruikspaarden. Het kostenplaatje alleen al is voldoende reden om osteochondrose nader te onderzoeken. Gehoopt wordt dat onderzoek kan helpen om de aandoening in te perken, en in dat kader moet ook het Nederlandse onderzoek worden gesitueerd. Voor we daar dieper op ingaan, eerst wat tekst en uitleg over osteochondrose zelf. Wat is osteochondrose? Groeistoornis Osteochondrose kun je het best omschrijven als een groeistoornis. Het gaat namelijk om een locale verstoring in de rijping en verbening van het gewrichtskraakbeen. Wat betekent dat? Bij een embryo, een nog ongeboren veulen, worden alle beenderen van het skelet als kraakbenige structuren aangelegd. Tussen kraakbeen en eigenlijk been (of bot) bestaat groot verschil. Kraakbeen bezit een taaie maar zeer elastische structuur, terwijl bot letterlijk been- en beenhard is. Nog lang vóór de ge-

2 boorte komt een proces van verbening op gang. Het kraakbeen wordt, waar nodig, omgezet naar bot. Dat proces gaat door na de geboorte, en wordt pas helemaal afgerond één keer de groei van het jonge paard is voltooid (3-5 jaar). Bij osteochondrose loopt met dat proces iets fout. Het verbeningsproces verloopt niet gelijkmatig. Plaatselijk wordt kraakbeen niet of onvoldoende omgezet naar bot. Op die manier kunnen verzwakkingen en scheuren optreden. In de ergste gevallen komen stukjes kraakbeen, of zelfs stukjes onderliggend bot, los in het gewricht. Dat zijn de ondertussen welbekende chips. In dergelijke gevallen wordt gesproken over OCD. OCD is dus de meest ernstige vorm, of het eindresultaat van osteochondrose. Effect OCD kan op verschillende plaatsen voorkomen, maar treed bij voorkeur op in het sprong- en kniegewricht. Om het effect van OCD te begrijpen, moeten we eerst eens bekijken hoe zo n gewricht in elkaar zit. Een gewricht is bij wijze van spreken niets anders dan een scharnier, die een beweegbare verbinding vormt tussen twee botten van het skelet. De gewrichtskop van het ene bot beweegt in de gewrichtskom van het andere bot. Kop en kom zijn bekleed met gewrichtskraakbeen. Om beide heen zit het gewrichtskapsel. Het gewricht is gevuld met een vloeistof (synovia) die een smerende en voedende werking heeft, maar daar zullen we het nu niet over hebben. Belangrijk voor de OCD problematiek is namelijk de rol van het gewrichtskraakbeen. Kraakbeen is een veerkrachtig en tegelijkertijd stevig steunweefsel. Zonder kraakbeen zou het bewegen van gewrichten voor het paard een pijnlijke aangelegenheid worden, omdat de uiteinden van harde botten dan rechtstreeks over elkaar zouden schuren. Is het kraakbeen onregelmatig gevormd, heeft het kraakbeen minder kwaliteit, of komen losse stukjes bot in het gewricht terecht, zoals dat bij OCD het geval is, dan kan dat tot irritatie, versnelde slijtage, en beschadiging leiden. Met het blote oog is bij OCD eventueel een overvulling van het gewricht merkbaar. De bewegingsafloop is dikwijls verstoord. Soms, maar lang niet altijd, komt ook echte kreupelheid voor. Behandeling Over de behandeling van OCD bestaan fundamentele meningsverschillen. Een groep veeartsen is ervan overtuigd FOTO JACOB MELISSEN Tijdens een recent Nederlands onderzoek bleek dat OCD bij veulens veel meer voorkomt dan nog toe werd aangenomen. In een groot aantal gevallen geneest de aandoening spontaan. 7 7

3 dat sportpaarden, zolang het niet gaat om extreme letsels, en zolang er geen sprake is van een duidelijke overvulling van het gewricht, weinig of zelfs geen hinder van OCD ondervinden. Met name professor Verschooten zal in dergelijke gevallen een operatieve ingreep afraden. Verschooten zei in een recent panelgesprek dat het operatief wegnemen van chips een modetrend is, die in een groot aantal gevallen nodeloos gebeurt. Verschooten suggereerde verder dat als er dan toch functionele problemen optreden, die waarschijnlijk meer te maken hebben met de overvulling van het gewricht, de groeiende spanning op het gewrichtskapsel, en de uiteindelijke uitéénzetting van het gewrichtskapsel en de omringende banden en spieren, dan wel met het OCD-letsel zelf. Lang niet iedereen volgt die redenering. Een groot aantal gespecialiseerde veeartsen adviseert om chips in een zo vroeg mogelijk stadium te laten verwijderen. Het idee achter dat advies is dat OCD-letsels hoe dan ook het gewricht beschadigen. Beter voorkomen dan genezen is dan de optiek, en in die zienswijze worden preventieve operaties aangeraden. Paardesportarts Leo De Backer is overigens van mening dat OCD misschien zelden tot echte kreupelheid leidt, maar in acht van de tien gevallen een negatief effect heeft op het bewegingsmechanisme van het paard. Een sportpaard met OCD beweegt zich niet langer volgens zijn normaal patroon, en niet alleen voelt de ruiter dat aan in het zadel, maar het is voor de ervaren paardesportarts ook zichtbaar op de harde bodem. Een operatie is daarbij een goede oplossing, waarbij De Backer aanstipt dat de ingreep best vrij vroeg, vanaf de leeftijd van 18 maanden kan gebeuren. De Backer : Uit ervaring weten we dat het röntgenologisch beeld wat OCD betreft na 18 maanden nauwelijks verandert. Vroege, preventieve operaties hebben het voordeel dat enerzijds het financieel risico kleiner is, en dat anderzijds de paarden één tot twee jaar krijgen om volledig te herstellen. Verbanden Over de oorzaken van osteochondrose is weinig bekend, maar iedereen is het er over eens dat erfelijke aanleg een rol speelt. Hoe groot die rol is, daarover bestaat ook wetenschappelijk geen zekerheid. Bij onderzoek zijn erfelijkheidsgraden van 0.26 tot 0.52 gevonden. Het eerste is laag, het tweede gemiddeld. Verder wordt gesproken over een relatief genetisch risico van 1.5. Dat zou betekenen dat een veulen waarvan één der ouders OCD heeft, anderhalve keer meer kans maakt dan gemiddeld om óók met OCD door het leven te moeten gaan. Toch is die erfelijke aanleg geen simpel, rechtlijnig rekensommetje. Uit vroeger onderzoek was FOTO DIRK CAREMANS 8 8

4 al gebleken dat ook van OCD vrije ouders OCD positieve veulens kunnen geboren worden. In de praktijk is het zo dat vooral bij handelaars en gespecialiseerde veeartsen, en in mindere mate bij fokkers en ruiters, een aantal hengstenlijnen bekend zijn die meer gevallen van OCD produceren dan normaal. Er zijn nog andere dan genetische verbanden te leggen. Zo bestaat er een duidelijk verband tussen OCD en het uiteindelijke lichaamsgewicht (h 2 : 0.68). Het ziet er naar uit dat grote, forse, snelgroeiende paarden een groter risico lopen op OCD dan hun kleinere soortgenoten. OCD komt trouwens veel minder voor bij pony s dan bij paarden. Gaan we in die context kijken naar andere diersoorten, dan is het voorbeeld van een bepaald hondenras, de Dobermann, verhelderend. Dobermann-fokkers werden in toenemende mate geconfronteerd met OCD bij hun dieren, maar zijn er in geslaagd de aandoening nagenoeg volledig weg te fokken. Dat is wel ten koste gegaan van hoogte en lichaamsgewicht. Laten we daarbij niet vergeten dat het doorsnee paard honderd jaar terug een stokmaat had van 1.50 tot 1.60 meter, en dat hetzelfde paard jaar terug (en in de evolutie van een diersoort is dat een korte periode) niet verder kwam dan een stokmaat van 1.20 tot 1.30 meter. Hoe interessant dat soort bedenkingen ook zijn, toch verklaren ze nog niet waarom OCD vooral de afgelopen jaren op de voorgrond is getreden. Daarnaast wordt regelmatig gesuggereerd dat er een verband bestaat tussen het optreden van OCD, en het al dan niet geven van voldoende beweging aan veulens en opgroeiende jonge paarden. Eén van de doelstellingen van het Nederlands onderzoek was precies om te weten te komen of dat verhaal inderdaad klopt. Belangrijkste osteochondrotische voorkeursplaatsen in de knie en het spronggewricht Kniegewricht mediale rolkam Spronggewricht osteochondrotisch defect laterale rolkam osteochondrotisch defect sagittale tibiakam mediale rolkam osteochondrotisch defect laterale rolkam Opzet Qua opzet zat het onderzoek uiteindelijk vrij eenvoudig in elkaar. Van start werd gegaan met negen warmbloedhengsten, waarvan met zekerheid vaststond dat ze OCD vertoonden. Deze hengsten produceerden in combinatie met merries van het proefbedrijf 43 veulens. Door hengsten mét OCD te gebruiken, zo werd geredeneerd, zou het probleem bij de veulens des te nadrukkelijker naar voren komen. De meeste, maar niet alle merries, waren OCD vrij. De veulens werden bij de verdere opfok in drie groepen opgedeeld. Een eerste groep, de boxgroep, werd voornamelijk op stal gehouden, en kreeg dus heel weinig beweging. Een tweede groep, de trainingsgroep, bleef weliswaar op stal, maar werd dagelijks getraind middels een stevig aantal gedwongen galopsprints. De derde groep tenslotte, de weidegroep, kreeg permanente weidegang, en aldus vrije beweging naar eigen behoefte. Na het spenen, op de leeftijd van vijf maanden, werd het verschil in bewegingsregime opgeheven. De veulens werden verder opgefokt in grote loopstallen van 13 x 13 meter. Vanaf de geboorte werden de veulens intensief gevolgd. Naast uitvoerig klinisch onderzoek, werden maandelijks röntgenopnames gemaakt van de knie en het spronggewricht. Met behulp van geavanceerde computertechnieken, werd diverse malen een bewegingsanalyse uitgevoerd. Regelmatig werden met bioptnaalden minuscule stukjes spier afgenomen, en éénmalig een stukje pees. Verder werd 9 PK, maart 99 9 patella scheenbeen dijbeen sprongbeen scheenbeen

5 de hoefgroei, en allerlei bloedwaarden gemeten. Deels op de leeftijd van vijf, en deels op de leeftijd van elf maand werden de veulens afgemaakt. Het groot publiek toonde weinig begrip voor dit sluitstuk van het onderzoek, maar volgens de wetenschappers was het nodig om botten, gewrichten, bloedvaten, spieren, en andere lichaamsdelen volledig te kunnen ontleden. Ontwikkeling van OC-letsel in de knie abnormaal normaal leeftijd (maand) Frequenter De resultaten van het onderzoek waren van in den beginne op zijn minst merkwaardig te noemen. Het bleek dat al vanaf de leeftijd van één maand osteochondrose in het spronggewricht op röntgenfoto s herkenbaar was, en wel in veel hogere percentages dan op basis van de bestaande kennis kon verwacht worden. In het kniegewricht werd de aandoening pas vanaf de leeftijd van vier maand geconstateerd, maar ook nu weer vele malen frequenter dan tot nog toe werd aangenomen. Het was zelfs zo dat alle veulens die op vijf maanden bekeken werden, op één of andere plaats een osteochondrotisch letsel vertoonden. Het minimum aantal letsels dat gevonden werd bij één individueel veulen was één, het maximum veertien! Hoewel letsels in de knie en het spronggewricht meest voorkwamen, waren dit zeker niet de enige plaatsen. Letsels werden eveneens vastgesteld in de zogenaamde facetgewrichtjes tussen de halswervels, en in de kootgewrichten. De letsels in de hals kunnen ernstiger zijn dan ze lijken. In andere onderzoeken is namelijk een verband gelegd tussen osteochondrose in de hals, en het optreden van ataxie, een beruchte aandoening van het paard waarbij een verlies aan coördinatie optreedt in de achterhand. Spontaan herstel Kwam osteochondrose veel frequenter voor dan verwacht, het onderzoek leidde tot een tweede vaststelling die zo mogelijk nog verrassender was. Het bleek namelijk dat osteochondrotische letsels bij jonge veulens zich in 75 tot 90% van de gevallen spontaan herstellen. Het lijkt onwaarschijnlijk, maar de röntgenfoto s bewijzen dat zelfs bij behoorlijke afwijkingen spontane genezing optrad. Bij osteochondrose in het spronggewricht lag het omslagpunt (point of no return) op de leeftijd van vijf maanden. Met andere woorden, tussen één en vijf maand was herstel mogelijk, maar werd bij een veulen van vijf maand osteochondrose in het spronggewricht vastgesteld, dan bleef tijdens de verdere uitgroei de aandoening meestal aanwezig. Bij osteochondrose in het kniegewricht lag het omslagpunt op acht maanden. Toch moet met de tijdsaanduidingen voorzichtig worden omgesprongen. Osteochondrose lijkt een zeer dynamisch proces te zijn, waarbij het röntgenbeeld bij jonge dieren sterk kan variëren. OCD-onderzoek (foto s) bij jonge veulens heeft derhalve weinig zin, en de grote Nederlandse veulenveilingen hebben dan ook sinds vorig jaar het verplichte röntgenologisch onderzoek afgevoerd. De onderzoekers van Utrecht hanteren nu de leeftijd van één jaar als veilige drempel, en toeval of niet, dit is ook de drempel die traditiegetrouw aan de faculteit Diergeneeskunde in Gent werd (en wordt) gebruikt. Een vervolgonderzoek, dat nog gaande is, zal moeten uitwijzen of er na de leeftijd van één jaar nog grote veranderingen optreden, maar dat lijkt weinig waarschijnlijk. Het spontaan herstel in beide gewrichten is Ontwikkeling van OC-letsel in de sprong abnormaal Rolbeen abnormaal Scheenbeen normaal normaal leeftijd (maand) leeftijd (maand) 10 10

6 zeer opmerkelijk. Blijkbaar komt osteochondrose bij veulens veel meer voor dan bij volwassen paarden, maar de storing is in de meerderheid der gevallen van tijdelijke aard. De suggestie kan zelfs worden gemaakt dat osteochondrose eerder de regel, dan wel de uitzondering is. Blijft natuurlijk de vraag waarom een aantal veulens wél spontaan herstellen, en anderen niet. In die context is het jammer dat het onderzoek niet kon beschikken over een controlegroep van veulens, geboren uit gezonde ouders. Alleen als een dergelijke groep hetzelfde beeld geeft, kunnen definitieve conclusies worden getrokken. OCD-letsels herkennen op röntgenfoto s is werk voor specialisten, maar dit is een voorbeeld van een duidelijk afgetekend OCD-fragment in het spronggewricht. Beweging Het onderzoek naar het effect van beweging op het voorkomen van osteochondrose heeft minder opgeleverd dan werd verwacht. Deels omdat de aantallen te klein waren, deels omdat de verschillen die na vijf maanden ontstaan waren tussen de verschillende groepen, na elf maanden grotendeels waren genivelleerd. Wel is gebleken dat weidegang een positieve invloed heeft op de kwaliteit en ontwikkeling van spieren, pezen, kraakbeen en beenwerk. Zoals te verwachten viel scoorde de boxgroep bij de beoordeling na vijf maanden zwak. Na elf maanden daarentegen, toen de veulens samen in een loopstal verbleven, was de achterstand ten opzichte van de weidegroep nagenoeg volledig ingelopen. Minder goed verging het de trainingsgroep. Na vijf maanden zat deze groep qua kwaliteit en ontwikkeling van het spier-skeletstelsel tussen de weidegroep en de boxgroep in, maar na elf maanden zag de situatie er helemaal anders uit. Terwijl de weidegroep in positieve richting bleef evolueren, en de boxgroep aan een inhaalbeweging was begonnen, viel de trainingsgroep zeer sterk terug. Zowel de kwaliteit van het kraakbeen, de elasticiteit van de pezen, als de sterkte van het bot, liepen achteruit. Duidelijk werd dat de intensieve sprints te veel hadden gevraagd van de veulens. De veulens waren overtraind, en zelfs in die mate, dat herstel niet meer mogelijk leek. Weidegang Voor de gewone fokker zal de conclusie zeer eenvoudig zijn. Traditionele weidegang is nog altijd de beste manier om veulens op te fokken, en biedt het meest garantie op een voorspoedige ontwikkeling van pezen, spieren, kraakbeen, en bot. Vroege veulens zijn een modetrend, maar de fokker moet wel bedenken dat vroege veulens omwille van de weersomstandigheden dikwijls lang op stal staan. Dat is een slechte zaak voor de ontwikkeling van het bewegingsmechanisme. Gebrek aan beweging is moeilijk te compenseren door training, omdat het nog weke beendergestel snel wordt overbelast. Het is veel gemakkelijker, en verreweg het beste, om de merrie pas in juni-juli te laten dekken. Dat is ook de meest natuurlijke periode, en het heeft als bijkomend voordeel dat veulens geboren in mei direct met de merrie de wei op kunnen. Dicht aan de voet van de moeder ontdekken ze samen met haar de perceelsgrenzen en de afrastering. Gaan veulens op oudere leeftijd voor het eerst op de wei, dan zijn ze al stukken brutaler, wat het risico op ongelukken alleen verhoogt. Fokkerij Onvermijdelijk hebben de resultaten van het onderzoek hun gevolgen voor de fokkerij, hoewel meer nieuwe vragen zijn gesteld dan antwoorden gegeven. Tot nog toe bekeken zowel de Belgische als Nederlandse stamboeken OCD als een zwart-wit gegeven. Kandidaat hengsten mét OCD werden veterinair afgekeurd, kandidaat hengsten vrij van OCD werden veterinair goedgekeurd. Het onderzoek heeft aangetoond dat de werkelijkheid complexer is. Kandidaat hengsten worden namelijk veterinair gecontroleerd op driejarige leeftijd, maar het is perfect mogelijk dat een hengst die op driejarige leeftijd vrij is van OCD, op PK, maart

7 de leeftijd van enkele maanden een osteochondrotische fase heeft doorgemaakt. Mét spontaan herstel, zoals is aangetoond in het onderzoek. De hengst mag dan ter keuring al vrij zijn van OCD, de mogelijkheid bestaat dat hij genetisch drager is van de aandoening. Meer dan een mogelijkheid is dat voorlopig niet, maar er moet wel rekening mee worden gehouden. Die redenering zou meteen verklaren waarom OCD schijnbaar niet reageert op veterinaire selectie. Sinds 86 worden BWP hengsten veterinair gecontroleerd, en dat heeft voor gevolg gehad dat aandoeningen als spat en hoefkatrol sterk zijn teruggedrongen. De frequentie van OCD daarentegen is niet verminderd, integendeel, OCD lijkt nu meer voor te komen dan vroeger. Nakomelingen Met die vaststelling kunnen stamboeken en hun fokkers twee kanten op. Enerzijds kun je denken dat zonder de veterinaire selectie, de situatie nog veel slechter zou zijn. Met andere woorden, dat zonder de veterinaire selectie OCD nog in veel grotere mate zou optreden dan nu het geval is. Dat is ontegensprekelijk een mogelijkheid. Anderzijds kun je er van uitgaan dat de selectie op OCD, zoals die nu bestaat, niets meer is dan een grove zeef, waarbij een aantal niet als dusdanig herkenbare OCD-hengsten door de mazen van het net glippen. Als dat verhaal klopt, dan zullen we in de warmbloedfokkerij een bepaald OCD percentage als onvermijdelijk moeten accepteren. Dat is een tweede mogelijkheid, waar even goede argumenten voor te vinden zijn. Hoe de vork precies in de steel zit, weet niemand met zekerheid. De enige ware oplossing voor de fokkerij is het systematisch röntgenen van de nakomelingen der hengsten. Alleen op die manier kan met zekerheid vastgesteld worden welke hengsten meer dan gemiddeld osteochondrose doorgeven aan hun producten. Een nadeel hierbij is de kostprijs van de hele operatie, hoewel dat volgens prof. Verschooten zou kunnen meevallen. Verschooten : Bij een nakomelingenonderzoek zou ik voorstellen om alleen een beperkt aantal sleutel-opnames te maken. Op die manier kan de kostprijs gedrukt worden. Goed, misschien zullen een klein aantal OCD gevallen niet opgemerkt worden, maar het algemeen beeld zal correct blijven. Ik wil er wel op wijzen dat in deze context een steekproef zinloos is. Om betrouwbare gegevens in handen te krijgen, zullen álle nakomelingen van een hengst onderzocht moeten worden. Het is twijfelachtig of een nakomelingenonderzoek in de praktijk ook haalbaar is. Niet zo zeer omwille van de kostprijs, maar wel omdat fokkers en stamboeken bereid zullen moeten zijn om aan een dergelijk onderzoek mee te werken. Die bereidheid lijkt voorlopig nog niet aanwezig

Patellaluxatie. De mate van patellaluxatie wordt in verschillende graden van ernst uitgedrukt:

Patellaluxatie. De mate van patellaluxatie wordt in verschillende graden van ernst uitgedrukt: Patellaluxatie Patellaluxatie is een aandoening die frequent wordt gezien bij de Engelse en Franse Bulldog, de Chihuahua, Yorkshire Terrier, Dwergkees en dwergpoedel. Het is niet bekend hoe hoog het percentage

Nadere informatie

Heupdysplasie bij de hond

Heupdysplasie bij de hond Heupdysplasie bij de hond Heupdysplasie (HD) is een aandoening die frequent wordt waargenomen bij grote en middelgrote honden, maar soms ook bij honden van kleine rassen. Ook bij rasloze honden komt HD

Nadere informatie

AANDOENINGEN VAN DE KNIE

AANDOENINGEN VAN DE KNIE AANDOENINGEN VAN DE KNIE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over aandoeningen van de knie en de meest gebruikelijke behandelingen. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Anouk Schurink Bart Ducro Nijkerk, 11 november 2011 Informatie- en discussiebijeenkomst NSIJP Introductie Ervaring met IJslandse paarden

Nadere informatie

De kijkoperatie. (Artroscopie)

De kijkoperatie. (Artroscopie) De kijkoperatie (Artroscopie) De kijkoperatie Als u een aandoening in uw knie heeft, kan de orthopedisch chirurg een kijkoperatie adviseren. Met deze ingreep kan de diagnose vaak beter worden gesteld.

Nadere informatie

BEHANDELING VAN FRACTUREN

BEHANDELING VAN FRACTUREN BEHANDELING VAN FRACTUREN 25733 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening

Nadere informatie

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding DC 14 Het bewegingsstelsel 1 Inleiding Wij bewegen voortdurend. Om dat mogelijk te maken, hebben we een heel systeem. Dat systeem bestaat voornamelijk uit beenderen, gewrichten en spieren. De spieren worden

Nadere informatie

Paard en Genomisch onderzoek

Paard en Genomisch onderzoek Paard en Genomisch onderzoek Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Vlaamse Fokkerijdag, 18 nov 2015 Inhoud Kenmerken in de paardenfokkerij Geschikt voor genomics? Genomics middelen Genomics toegepast

Nadere informatie

Kruisbandherstel d.m.v.

Kruisbandherstel d.m.v. Kruisbandherstel d.m.v. operatie Voorste kruisbandruptuur VKB-ruptuur) Vaak worden we geconfronteerd met een hond die plotseling of geleidelijk is gaan manken met een of beide achterbenen. Zeer frequent

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Voorste kruisbandreconstructie Orthopedie / Fysiotherapie Beter voor elkaar 2 Orthopedisch netwerk Ikazia Als u in het Ikazia Ziekenhuis geopereerd wordt aan de voorste kruisband, bent u verzekerd van

Nadere informatie

De juridische- en veterinaire aspecten bij de aan- en verkoop van een paard. OMNY de Vries Advocaten Wolvega

De juridische- en veterinaire aspecten bij de aan- en verkoop van een paard. OMNY de Vries Advocaten Wolvega De juridische- en veterinaire aspecten bij de aan- en verkoop van een paard Door: Mr. A. Kroondijk Drs. W.A. Haijtema Vrijdag 9 januari 2009 OMNY de Vries Advocaten Wolvega - 4 advocaten - 1 fiscalist

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie

Kijkoperatie van de knie Kijkoperatie van de knie Wat gebeurt er bij een kijkoperatie van de knie? De knie is een scharnierverbinding in het been die het scheenbeen en kuitbeen (onderkant) verbindt met het dijbeen (bovenkant).

Nadere informatie

Zo sterk als een paard Maar tegelijk ook zo kwetsbaar

Zo sterk als een paard Maar tegelijk ook zo kwetsbaar Zo sterk als een paard Maar tegelijk ook zo kwetsbaar Daarom verzekert u uw paard zo uitgebreid als u wilt UITGEBREIDE DEKKINGEN UNIEK: FOETUS- VEULEN- VERZEKERING Elk paard is uniek. Kies daarom voor

Nadere informatie

BIJLAGE I. Blz. 1 van 5

BIJLAGE I. Blz. 1 van 5 BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET DIERGENEESMIDDEL, DIERSOORTEN, TOEDIENINGSWEG(EN), HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN IN DE LIDSTATEN Blz. 1 van 5 Lidstaat

Nadere informatie

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE 17964 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de gang van zaken rond een artroscopie (kijkoperatie) in verband met uw gewrichtsklachten. Wat is

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees)

Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees) ORTHOPEDIE Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees) Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om de voorste kruisband van uw knie te vervangen en daarmee de stabiliteit

Nadere informatie

LEEF en BEWEEG! Behandelingsschema. Artroseraadgever voor patiënten. Artrose in kleine en grote gewrichten en de behandeling ervan met

LEEF en BEWEEG! Behandelingsschema. Artroseraadgever voor patiënten. Artrose in kleine en grote gewrichten en de behandeling ervan met Behandelingsschema Naargelang het gewricht of de graad van artrose krijgt u één of meerdere injecties met OSTENIL, OSTENIL PLUS of OSTENIL MINI. Hier afscheuren Artroseraadgever voor patiënten 1. Injectie

Nadere informatie

De beenderen in het hoofd vormen samen de schedel. De schedel word gedragen door de wervelkolom die in de romp naar beneden loopt.

De beenderen in het hoofd vormen samen de schedel. De schedel word gedragen door de wervelkolom die in de romp naar beneden loopt. THEMA 8 Paragraaf 1 het skelet De mens heeft ( net als alle andere gewervelden) een inwendig skelet of geraamte. Dit skelet bestaat uit vele beenderen (botten). De beenderen in het hoofd vormen samen de

Nadere informatie

Nog vragen? Artrose van de knie De knie Wat is een artrotische knie?

Nog vragen? Artrose van de knie De knie Wat is een artrotische knie? Artrose van de Knie Artrose van de knie Bij artrose van de knie is er sprake van slijtage. Er zijn drie vormen die het kniegewricht kunnen aantasten. In deze folder leest u over de mogelijkheden van een

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar Fractuur behandeling Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Afwijkingen in en onder de huid Informatie over het verwijderen van lipomen, atheroomcysten en kleine goedaardige huidafwijkingen

Afwijkingen in en onder de huid Informatie over het verwijderen van lipomen, atheroomcysten en kleine goedaardige huidafwijkingen Afwijkingen in en onder de huid Informatie over het verwijderen van lipomen, atheroomcysten en kleine goedaardige huidafwijkingen Deze folder geeft u een overzicht van enkele veel voorkomende afwijkingen

Nadere informatie

Enkel artrose (bovenste spronggewricht)

Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Artrose (slijtage) is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. Bij enkel artrose is er sprake van slijtage in het bovenste spronggewricht (ook wel tibiotalaire

Nadere informatie

Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel

Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel Wat is een verzwikte enkel? Bij het verzwikken van de enkel kantelt de voet naar binnen terwijl het been belast

Nadere informatie

Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie

Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie Beter voor elkaar 2 De totale knieprothese Als u een beschadigde of versleten knie heeft, is lopen en lang staan vaak erg pijnlijk. In een vergevorderd

Nadere informatie

BWP keuring kandidaat-dekhengsten 2013

BWP keuring kandidaat-dekhengsten 2013 BWP keuring kandidaat-dekhengsten 2013 De laatste jaren werden er meer dan 100 hengsten aangeboden voor de kandidaat keuring BWP en kan er zeker en vast gesproken worden van kwaliteitsvolle en interessante

Nadere informatie

Wervelkolomchirurgie. Hernia of prolaps van de tussenwervelschijf

Wervelkolomchirurgie. Hernia of prolaps van de tussenwervelschijf Wervelkolomchirurgie Wervelkolomchirurgie is een deelgebied van de chirurgie welke alle chirurgie van de wervelkolom zelf maar ook van ruggenmerg, zenuwen of andere weefsels in of direct om de wervelkanaal

Nadere informatie

De unicompartimentele knieprothese

De unicompartimentele knieprothese De unicompartimentele knieprothese Inhoud Inleiding 3 Het kniegewricht 3 Artrose knie 3 De operatie 4 Voordelen van een enkelzijdige knieprothese 4 Na de operatie 4 Bloedverdunnende injecties 4 Fyisotherapie

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verstuikte enkel (enkeldistorsie)

PATIËNTEN INFORMATIE. Verstuikte enkel (enkeldistorsie) PATIËNTEN INFORMATIE Verstuikte enkel (enkeldistorsie) Mevrouw, Mijnheer De arts heeft met jou besproken dat de klachten verband houden met een verstuikte enkel. Het gebeurt vaak in een onbewaakt moment,

Nadere informatie

snijlijn snijlijn Hebt u nog vragen? Artrose in de schouder Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk Wat is artrose?

snijlijn snijlijn Hebt u nog vragen? Artrose in de schouder Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk Wat is artrose? Schouderartrose Artrose in de schouder Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op

Nadere informatie

DierenArtsenCentrum Noordwolde Voorjaar 2012

DierenArtsenCentrum Noordwolde Voorjaar 2012 DierenArtsenCentrum Noordwolde Voorjaar 2012 Beste paardeneigenaar, Op het moment is het rhinopneumonievirus volop in het nieuws. Het virus is vastgesteld op verschillende plaatsen in Nederland. Aangezien

Nadere informatie

Arthroscopie van de knie (kijkoperatie)

Arthroscopie van de knie (kijkoperatie) Arthroscopie van de knie (kijkoperatie) Het kniegewricht kan door een ongeval of slijtage beschadigd raken. Voor een deel kunnen deze beschadigingen worden geconstateerd door middel van lichamelijk onderzoek

Nadere informatie

De New Forest pony. Blz 1

De New Forest pony. Blz 1 De New Forest pony Blz 1 Inhoudsopgave De new forest pony (voorkant) Blz 1 Inhoudsopgave Blz 2 Voorwoord Blz 3 De inleiding Blz 4 Geschiedenis Blz 5 Waar worden de new forest pony s voor gebruikt? Blz

Nadere informatie

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de gang van zaken rond een artroscopie (kijkoperatie) in verband met uw gewrichtsklachten.

Nadere informatie

Verdraaiing (distorsie) van de knie

Verdraaiing (distorsie) van de knie Verdraaiing (distorsie) van de knie Verdraaiing (distorsie) van de knie Een blessure van de knie ontstaat vaak door een verdraaiing of andere onnatuurlijke beweging. Vaak wordt de knie al snel erg dik.

Nadere informatie

Artrose in de schouder

Artrose in de schouder Afdeling: Onderwerp: Orthopedie Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op artrose.

Nadere informatie

De platte borstkast, het zwemmersyndroom en ingedeukte borstkast bij de hond.

De platte borstkast, het zwemmersyndroom en ingedeukte borstkast bij de hond. De platte borstkast, het zwemmersyndroom en ingedeukte borstkast bij de hond. Over dit syndroom wordt weinig gesproken en misschien ook wel omdat weinig mensen deze groep van aandoeningen herkennen. Zeker

Nadere informatie

Standscorrectie van de versleten knie

Standscorrectie van de versleten knie Patiënteninformatie Standscorrectie van de versleten knie Informatie over de operatie, voorbereiding en nabehandeling Standscorrectie van de versleten knie Informatie over de operatie, voorbereiding en

Nadere informatie

Artrose bij hond en kat Wat is artrose en hoe ontstaat het?

Artrose bij hond en kat Wat is artrose en hoe ontstaat het? Artrose bij hond en kat Wat is artrose en hoe ontstaat het? Een gewricht bestaat uit 2 botten die bedekt zijn met kraakbeen. Het gewricht wordt bij mekaar gehouden door een gewrichtskapsel en gewrichtsbanden.

Nadere informatie

Standscorrectie artrotische knie

Standscorrectie artrotische knie ORTHOPEDIE Standscorrectie artrotische knie BEHANDELING Standscorrectie artrotische knie U hebt pijnklachten omdat de stand van uw knie niet goed is. Uw orthopedisch chirurg heeft voorgesteld de stand

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelartrodese of triple artrodese

Orthopedie. Enkelartrodese of triple artrodese Orthopedie Enkelartrodese of triple artrodese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Het enkelgewricht wordt vastgezet. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor

Nadere informatie

Voet- en enkelartrose

Voet- en enkelartrose Voet- en enkelartrose Orthopedie Beter voor elkaar Orthopedie: zorg voor beweging De orthopedisch chirurg houdt zich binnen de geneeskunde bezig met patiënten die problemen hebben met hun bewegingsapparaat.

Nadere informatie

Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht

Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht 1 Inhoud Inleiding 2 Waarom een arthroscopie van de knie? 2 Anesthesie (verdoving of narcose) 3 Voorbereiding thuis 4 De operatie 4 Na de operatie 4 Opnameduur

Nadere informatie

MARKTONDERZOEK NAAR HET GEBRUIK VAN ZOOLAC PROPASTE

MARKTONDERZOEK NAAR HET GEBRUIK VAN ZOOLAC PROPASTE Side 1 af 5 MARKTONDERZOEK NAAR HET GEBRUIK VAN ZOOLAC PROPASTE Doel: Via dit marktonderzoek willen we inzicht krijgen in de wijze waarop dierenartsen ZooLac Propaste gebruiken en hun bevindingen over

Nadere informatie

Beleidsplan NMPRS 2014-2019

Beleidsplan NMPRS 2014-2019 Beleidsplan NMPRS 2014-2019 Vastgesteld 23 november 2014 Nederlands Mini Paarden Registratie Stamboek De Mulderij 8b, 3831 NV Leusden 1. Inleiding Waarom een beleidsplan? Veel organisaties en stamboeken

Nadere informatie

Reumatoïde artritis van de hand

Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Wat is artritis? Letterlijk betekent artritis 'ontstoken gewricht'. Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen

Nadere informatie

Kloofje in de anus Fissura ani)

Kloofje in de anus Fissura ani) Kloofje in de anus Fissura ani) Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en oorzaak van een fissura ani (kloofje in de anus) en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden.

Nadere informatie

Format Niet-technische samenvatting 2015144. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

Format Niet-technische samenvatting 2015144. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project Format Niet-technische samenvatting 2015144 Dit format gebruikt u om uw niet-technische samenvatting te schrijven Meer informatie over de niet-technische samenvatting vindt u op de website www.zbo-ccd.nl.

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Voorste kruisbandreconstructie Belangrijk Voor deze behandeling, ingreep of onderzoek dient u nuchter te blijven; dit betekent dat u vanaf 6 uur voor de opname: Niets meer mag eten Niet meer mag roken

Nadere informatie

STAMBOEKREGLEMENT Nederlands Rijpaarden en Pony Stamboek

STAMBOEKREGLEMENT Nederlands Rijpaarden en Pony Stamboek STAMBOEKREGLEMENT Nederlands Rijpaarden en Pony Stamboek Inhoudspogave: Artikel 1 -Algemeen Artikel 2 -Het NRPS Veulenboek Artikel 3 -Het NRPS Register A Artikel 4 -Het NRPS Register B Artikel 5 -Het NRPS

Nadere informatie

aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium)

aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium) aìáãä~ëáë=~íêçëé aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium) Wat is het? Artrose is een aandoening van de gewrichten waarbij het kraakbeen van slechtere

Nadere informatie

premie wordt gegeven aan hengsten die scoren van 55 tot 64,99%. Hengsten die lager scoren dan 55% worden niet geprimeerd en ontvangen geen dekbonnen.

premie wordt gegeven aan hengsten die scoren van 55 tot 64,99%. Hengsten die lager scoren dan 55% worden niet geprimeerd en ontvangen geen dekbonnen. Bij aankoop van een paard in België moet het paard volgende documenten hebben : een Europees paspoort met schets getekend door een veearts, een chipnummer en ingeschreven in de databank van het VCP. Beschikt

Nadere informatie

Bewegingsapparaat, 'het jonge kind'

Bewegingsapparaat, 'het jonge kind' Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat, 'het jonge kind' M.A. Witlox 20-5-2015 Inhoud Vogelvlucht Ontwikkeling en groei As en stand Heup Wervelkolom Voet 1 Team kinderorthopaedie Prof.

Nadere informatie

Rughernia (behandeling door de huisarts)

Rughernia (behandeling door de huisarts) Rughernia (behandeling door de huisarts) Wat is hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant

Nadere informatie

Resultaten: Enquête BWP

Resultaten: Enquête BWP 2014 Resultaten: Enquête BWP Resultaten enquête Demografie...2 Administratie en lidmaatschap...5 Communicatie... 10 Activiteiten... 14 Overzicht opmerkingen... 22 1 Resultaten enquête Demografie Gemiddelde

Nadere informatie

Orthopedie. Hallux valgus. Afdeling: Onderwerp:

Orthopedie. Hallux valgus. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Orthopedie 1 Vergroeiing van de grote teen () Als u te krappe schoenen draagt, loopt u de kans op een pijnlijke bult bij de grote teen. Er kan dan sprake zijn van een vergroeiing van

Nadere informatie

Artrose van de voet en enkel

Artrose van de voet en enkel Artrose van de voet en enkel Bij voet- en enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkel- of een voetgewricht. Pijn bij (het opstarten van) bewegen, pijn in rust, zwellingen en bewegingsbeperkingen

Nadere informatie

Dier van de maand September 2015

Dier van de maand September 2015 Dier van de maand September 2015 Deze maand hebben we als dier van de maand een patiënt die eigenlijk veel te jong is om in deze rubriek terecht te komen. Het gaat namelijk om een katertje van 12 weken

Nadere informatie

Inhoud. Wat is osteoarthritis?

Inhoud. Wat is osteoarthritis? Inhoud Osteoarthritis Welke gewrichten worden aangetast? Pijn en ongemak Synoviaal vocht Beschikbare behandelingen Fermathron TM Hoe werkt het? De behandeling Wie hebben er baat bij? Wat kunt u doen? 3

Nadere informatie

Het leven zoals het is.. Van leven met een versleten knie tot leven met een kunstknie

Het leven zoals het is.. Van leven met een versleten knie tot leven met een kunstknie Het leven zoals het is.. Van leven met een versleten knie tot leven met een kunstknie Dr. Geert Leirs Orthopedisch chirurg Mariaziekenhuis Overpelt Indeling voordracht Wat is slijtage van een gewricht?

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelprothese

Orthopedie. Enkelprothese Orthopedie Enkelprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Er wordt een enkelprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor de operatie, de

Nadere informatie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Chirurgie september 2013 pavo 0323 Inleiding In het menselijk lichaam zitten zeer veel verschillende botten, die op verschillende

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese De totale knieprothese DE TOTALE KNIEPROTHESE INLEIDING U staat op de wachtlijst voor een nieuwe knie, een zgn. totale knieprothese. Deze folder geeft informatie over het kniegewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Schouder uit de kom SUCCES!!!

Schouder uit de kom SUCCES!!! Schouder uit de kom Schouder uit de kom Deze folder is bedoeld voor mensen bij wie de schouder regelmatig uit de kom schiet. In feite is het de kop van de bovenarm die naar voren of naar achteren uit de

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

Behandeling van spataderen

Behandeling van spataderen Behandeling van spataderen 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en oorzaak van spataderen (varices) en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te

Nadere informatie

Voet- en enkelartrose

Voet- en enkelartrose Voet- en enkelartrose Orthopedie: zorg voor beweging De orthopedisch chirurg houdt zich binnen de geneeskunde bezig met de behandeling van patiënten die problemen hebben met hun bewegingsapparaat. Daaronder

Nadere informatie

Patellofemoraal pijnsyndroom

Patellofemoraal pijnsyndroom Orthopedie Patellofemoraal pijnsyndroom Pijn in en rond de knieschijf Inleiding U heeft een bezoek gebracht aan uw behandelend arts op de poli. De arts heeft geconstateerd dat u patellofemorale pijnklachten

Nadere informatie

Herstellen schouderspieren met operatie. Cuffrepair

Herstellen schouderspieren met operatie. Cuffrepair Herstellen schouderspieren met operatie Cuffrepair Inhoud Inleiding 3 Schoudergewricht 3 Een normaal schoudergewricht 3 Een afwijkend schoudergewricht 3 De operatie 3 Na de operatie 4 De wond 4 Sling of

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

Standscorrectie van de artrotische knie

Standscorrectie van de artrotische knie Standscorrectie van de artrotische knie STANDSCORRECTIE VAN DE ARTROTISCHE KNIE INLEIDING U hebt artrose (slijtage) aan uw knie. De orthopedisch chirurg heeft voorgesteld de ongunstige stand van uw knie

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Artrodese Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Bij u is in één of meer gewrichten in uw hand of pols artrose vastgesteld.

Nadere informatie

IMPINGEMENT VAN DE SCHOUDER

IMPINGEMENT VAN DE SCHOUDER IMPINGEMENT VAN DE SCHOUDER 1. INLEIDING De schouder is een relatief complex gewricht dat een zeer grote mobiliteit jammergenoeg combineert met een relatief gebrek aan stabiliteit.zolang alle componenten

Nadere informatie

Arm uit de kom / schouderluxatie

Arm uit de kom / schouderluxatie Arm uit de kom / schouderluxatie Orthopedie Beter voor elkaar Arm uit de kom Schouderluxatie is het uit de kom gaan van de bovenarm. Dat betekent dat het bovenarmdeel van het schoudergewricht niet meer

Nadere informatie

Lipizzanerstamboek Vereniging Nederland

Lipizzanerstamboek Vereniging Nederland Lipizzanerstamboek Vereniging Nederland STAMBOEKREGLEMENT Versie 3.3, 01-07-2014 Inhoudsopgave ART. 1: INLEIDENDE BEPALINGEN...2 ART. 2: CONFORMITEIT...2 ART. 3: REGISTERS...2 ART. 4: REGISTRATIEGEGEVENS...2

Nadere informatie

Dierenkliniek Oldenzaal-Losser

Dierenkliniek Oldenzaal-Losser Dierenkliniek Oldenzaal-Losser Van eisprong tot veulen Dierenkliniek Oldenzaal-Losser is een dierenartsenprakijk met veel ervaring op paardengebied. Onze paardendierenartsen zijn Jantine van Ginneken,

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 8: Stevigheid en beweging. Basisstof 1. Stevigheid bij dieren door:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 8: Stevigheid en beweging. Basisstof 1. Stevigheid bij dieren door: Samenvatting Thema 8: Stevigheid en beweging Basisstof 1 Stevigheid bij dieren door: - uitwendig skelet (pantser bij bv. insecten aan de buitenkant) - inwendig skelet (botten aan de binnenkant) Alle botten

Nadere informatie

Reumachirurgie. Sterk in beweging

Reumachirurgie. Sterk in beweging Reumachirurgie Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 De operatieve mogelijkheden 4 Is reumachirurgie overal mogelijk? 5 Wat gebeurt er na de operatie? 6 Eerder opereren om erger te voorkomen 6 De Sint Maartenskliniek

Nadere informatie

Tenniselleboog en golfelleboog. informatie voor patiënten

Tenniselleboog en golfelleboog. informatie voor patiënten Tenniselleboog en golfelleboog informatie voor patiënten WAT ZIJN EEN TENNISELLEBOOG EN EEN GOLFELLEBOOG? De tenniselleboog is de meest voorkomende diagnose bij elleboogpijn. Typische pijnklachten zijn

Nadere informatie

VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE

VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE 25732 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een verzwikte enkel (enkel distorsie). Het is goed om u te realiseren dat

Nadere informatie

DE RIJDENDE RECHTER. Bindend Advies. gegeven door mr. F.M.Visser, verder te noemen de rijdende rechter.

DE RIJDENDE RECHTER. Bindend Advies. gegeven door mr. F.M.Visser, verder te noemen de rijdende rechter. Zaaknummer: S17b-01 Datum uitspraak: 25 augustus 2010 Plaats uitspraak: Zaandam DE RIJDENDE RECHTER in het geschil tussen: Sandra van den Boogaard te Erp verder te noemen: Van den Boogaard, tegen: Claudia

Nadere informatie

Doen mensen tijdens hun scheiding beroep op een bemiddelaar?

Doen mensen tijdens hun scheiding beroep op een bemiddelaar? Doen mensen tijdens hun scheiding beroep op een bemiddelaar? Auteur: Lut Daniëls i.s.m. Prof. P. Taelman en Prof. A. Buysse Onderzoeksvraag De Belgische wetgever heeft in de bemiddelingswet van 2005 bepaald

Nadere informatie

K.N.O. Aangezichtsverlamming

K.N.O. Aangezichtsverlamming K.N.O. Aangezichtsverlamming Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over aangezichtsverlamming en de daarbij behorende klachten. Deze aandoening wordt ook wel facialis-verlamming genoemd. Als

Nadere informatie

Artrose van de voet en enkel

Artrose van de voet en enkel Artrose van de voet en enkel ARTROSE VAN DE VOET EN ENKEL INLEIDING Bij voet- en enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkel- of een voetgewricht. Pijn bij (het opstarten van) bewegen, pijn in

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie (meniscus)

Kijkoperatie van de knie (meniscus) Kijkoperatie van de knie (meniscus) Informatie voor patiënten F0073-1011 juni 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Duimbasis arthrose of rhizartrose

Duimbasis arthrose of rhizartrose Duimbasis arthrose of rhizartrose Algemeen De duim is het meest gebruikte onderdeel van de hand. Duimbasis artrose (ook wel duimbasisslijtage, rhizartrose of CMC 1 artrose genoemd) is daarom de meest voorkomende

Nadere informatie

Osteoporose Nog vragen? Patiëntenorganisaties Osteoporose Vereniging Is preventief onderzoek nuttig? Wat zijn de klachten?

Osteoporose Nog vragen? Patiëntenorganisaties Osteoporose Vereniging Is preventief onderzoek nuttig? Wat zijn de klachten? Osteoporose Osteoporose Osteoporose is ook bekend onder de naam botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botafbraak sneller gaat dan de botaanmaak. Hierbij verdwijnt er kalk uit de botten en de

Nadere informatie

Arabische Volbloedpaarden Stamboek in Nederland Postbus 40306 3504 AC Utrecht Tel: +31 (30) 2410001 Fax: +31 (30) 2415544

Arabische Volbloedpaarden Stamboek in Nederland Postbus 40306 3504 AC Utrecht Tel: +31 (30) 2410001 Fax: +31 (30) 2415544 Arabische Volbloedpaarden Stamboek in Nederland Postbus 40306 3504 AC Utrecht Tel: +31 (30) 2410001 Fax: +31 (30) 2415544 UITNODIGING ALGEMENE LEDENVERGADERING Vrijdag 22 mei 2009 Mercure Hotel - Kosterijland

Nadere informatie

Ligamentair letsel kniegewricht

Ligamentair letsel kniegewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentair letsel

Nadere informatie

LICG HUISDIERENBIJSLUITER DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN

LICG HUISDIERENBIJSLUITER DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n LICG HUISDIERENBIJSLUITER DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN Serie zoogdieren Paard Equus caballus Paarden

Nadere informatie

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Schouderinstabiliteit. Informatie over een schouder uit de kom en de mogelijke behandelingen

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Schouderinstabiliteit. Informatie over een schouder uit de kom en de mogelijke behandelingen Patiënteninformatie locatie Blaricum Schouderinstabiliteit Informatie over een schouder uit de kom en de mogelijke behandelingen Schouderinstabiliteit Informatie over een schouder uit de kom en de mogelijke

Nadere informatie

Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing

Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing Patello-Femoraal Pijn Syndroom Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing Evt. Inhoudsopgave Inleiding De functie van de knieschijf De oorzaak van het Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Het klachtenbeeld.

Nadere informatie

Wat is een hallux valgus

Wat is een hallux valgus Hallux valgus Wat is een hallux valgus Hallux valgus is een latijnse naam. Hallux betekent "grote teen" en valgus betekent naar buiten gerichte scheefstand. De grote teen vertoont dan ook een bocht die

Nadere informatie

Paard. Equus caballus. www.licg.nl. Serie zoogdieren

Paard. Equus caballus. www.licg.nl. Serie zoogdieren Serie zoogdieren Paard Equus caballus Er zijn meer dan 200 paarden- en ponyrassen, die verschillen in karakter, lichaamsbouw, kleur en (sport)mogelijkheden. Grofweg zijn de rassen te verdelen in pony s

Nadere informatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0597 Inhoudsopgave Inleiding 2 Algemeen 2 1. Het uitstrijkje 3 1a. Hoe wordt een uitstrijkje

Nadere informatie

De totale heupprothese

De totale heupprothese De totale heupprothese Bekken Heupkom Heupkop Heuphals Bovenbeen Figuur 1: De heup, vooraanzicht De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

Sport Specifieke Blessure Begeleiding

Sport Specifieke Blessure Begeleiding Sport Specifieke Blessure Begeleiding Week 8. Knierevalidatie Acute knie 300.000 knie letsels per jaar Aandoeningen contusie / distorsie hydrops heamartros meniscus kruisbanden / collaterale banden Acute

Nadere informatie

De groei van Labrador-Retrieverpups vanaf de geboorte tot tachtig weken leeftijd

De groei van Labrador-Retrieverpups vanaf de geboorte tot tachtig weken leeftijd De groei van Labrador-Retrieverpups vanaf de geboorte tot tachtig weken leeftijd Door dr. R.C. Nap, dierenarts, Dipl. ECVS en ECVNC (Europees specialist chirurgie en diervoeding), Internationaal adviseur

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Instabiliteit van de schouder

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Instabiliteit van de schouder Instabiliteit van de schouder INSTABILITEIT VAN DE SCHOUDER Inleiding De schouder is een zeer beweeglijk gewricht. De kom is klein en vlak en de kop relatief groot, zodat grote bewegingsuitslagen mogelijk

Nadere informatie

17Spierklachten en ontstekingen

17Spierklachten en ontstekingen DC 17Spierklachten en ontstekingen 1 Inleiding Pijn aan je spieren is meestal niet ernstig, maar wel lastig. Het is vaak te voorkomen en er is zeker iets aan te doen. We behandelen een aantal klachten.

Nadere informatie