Voorste kruisbandreconstructie: effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorste kruisbandreconstructie: effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten"

Transcriptie

1 Academiejaar Voorste kruisbandreconstructie: effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten Hannes RUYMBEKE Promotor: Prof. Dr. J. Victor Scriptie voorgedragen in de 2 de Master in het kader van de opleiding MASTER IN DE GENEESKUNDE

2

3 Academiejaar Voorste kruisbandreconstructie: effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten Hannes RUYMBEKE Promotor: Prof. Dr. J. Victor Scriptie voorgedragen in de 2 de Master in het kader van de opleiding MASTER IN DE GENEESKUNDE

4

5 Voorwoord Ik wil Prof. Dr. Almqvist danken voor het leveren van het interessante onderwerp. Ik wil mijn promotor Prof. Dr. Victor danken voor zijn feedback, advies en opvolging van het werk. Verder wil ik Dhr. Juri Planckaert danken, hij maakte een goede planning en vlotte communicatie mogelijk. Tenslotte gaat een woord van dank uit naar mijn familie en vriendin voor de steun en het nalezen van het werk.

6 Inhoudsopgave 1/ ABSTRACT 1 2/ INLEIDING 2 3/ ALGEMENE ACHTERGROND Anatomie en functie Knie Voorste kruisband Scheur van de voorste kruisband Epidemiologie Ontstaansmechanisme Risicofactoren Symptomen Diagnosestelling Behandelingsmogelijkheden Voorste kruisband reconstructie Techniek Greffe selectie Biologische greffes Synthetische greffes Gouden standaard: HST versus BPTB autogreffe? 27 VERVOLG INLEIDING 29 4/ METHODEN 30 5/ RESULTATEN Patiënt gerelateerde uitkomsten Stabiliteit en laxiteit Radiografische bevindingen Morbiditeit Samenvatting resultaten 40 6/ DISCUSSIE 42 7/ REFERENTIES 46 BIJLAGEN i-vi

7 1/ Abstract Een scheur van de voorste kruisband (VKB) is een frequent knieletsel dat gepaard gaat met klachten van onstabiliteit en op termijn leidt tot vroegtijdige artrose van de knie. Standaardbehandeling voor de actieve populatie met dit letsel bestaat uit reconstructie van de gescheurde band met een vervangmateriaal (greffe). Met behulp van die ingreep probeert men het normale functioneren en de stabiliteit van de knie te herstellen. Die orthopedische ingreep wekte reeds de interesse op van vele onderzoekers, en vooral de zoektocht naar de optimale greffe blijft aanhouden. Er werd in het verleden reeds een overvloed aan onderzoek geleverd naar de (voornamelijk korte en middellange termijn) effecten en naar de specifieke voor- en nadelen van de verschillende greffes die gebruikt worden voor VKB-reconstructie. Autoloog weefsel dient geprelevereerd te worden, maar is verder relatief veilig. Allogeen weefsel vermijdt donor-site morbiditeit, maar kan immuunreacties uitlokken of ziektes overbrengen. Synthetische materialen zijn in theorie zeer geschikt, maar blijken enkel op korte termijn stabiliteit te kunnen garanderen. Autologe greffes zijn op dit moment de eerste keuze. Hiervoor blijken de patellapees en hamstringpezen het meest geschikt. Op korte en middellange termijn geven die de beste resultaten qua effectiviteit en veiligheid, al vormen de allogene peesweefsels een geschikt alternatief. Op korte termijn kunnen ook bepaalde synthetische vervangmaterialen goede resultaten geven. Op lange termijn liggen de kaarten anders. Er zijn veel minder harde gegevens voorhanden en hieromtrent bestaat nog heel wat controverse en onduidelijkheid. Door alle studies te includeren met een minimum level B evidentie en met een follow-upduur van 10 jaar of meer wordt getracht meer duidelijkheid te scheppen over het effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten na VKB-reconstructie. De verzamelde gegevens wijzen eveneens op goede resultaten bekomen door reconstructie met gebruik van autologe greffes. Zowel autologe hamstring- als patellapezen kunnen een duurzame oplossing bieden voor de patiënt met een gescheurde VKB. Langdurige stabiliteit van de knie kan verkregen worden, met een goede patiënten tevredenheid en in veel gevallen een terugkeer naar een degelijk activiteitenniveau. Het vermijden van het ontstaan van osteoartrose blijkt echter een heikel punt. Verder worden nog steeds relatief veel gevallen gerapporteerd met ruptuur van de 1

8 greffe. Over allogeen weefsel en synthetische materialen werden echter veel minder gegevens gevonden. Dat voedt het vermoeden dat die op termijn tot inferieure resultaten leiden. Er werd één geschikte studie gevonden omtrent synthetische materialen en hieruit bleek dat synthetische PET-ligamenten geen duurzame oplossing konden bieden. Meer onderzoek van hoge evidentiegraad is noodzakelijk om eenduidige conclusies te kunnen trekken. 2/ Inleiding De voorste kruisband (anterior cruciate ligament, VKB) is een belangrijke stabiliserende structuur binnen het menselijke kniegewricht. Een scheur van de VKB is het meest voorkomend ligamentair letsel van de knie, treedt typisch op bij het verdraaien van de knie en gaat gepaard met klachten van onzekerheid en onstabiliteit van de knie (1-3). Het is een relatief frequent voorkomend letsel, dat vaak de actieve jonge bevolking treft, voornamelijk tijdens sportactiviteiten (4;5). Een scheur van de VKB kan het einde van een sportcarrière betekenen en is ernstig invaliderend voor elke patiënt (6;7). Ook op langere termijn is het een invaliderend letsel aangezien een gescheurde VKB het risico op het ontstaan van kraakbeen- en meniscusletsel vergroot. Dit leidt tot de ontwikkeling van vroegtijdige osteoartrose van de knie (3;8). Een scheur van de VKB leidt tot een tienvoudige toename van het risico op het ontstaan van osteoartrose, met schade aan de meniscus als een extra risicofactor (7). Zonder chirurgische reconstructie blijft de knie onstabiel en vatbaar voor verdere schade (6). De standaardbehandeling van een gescheurde VKB bestaat, zeker bij een actieve en jonge populatie, uit chirurgische VKB-reconstructie. Doel van die behandeling is om de functie van de natuurlijke VKB te herstellen. Men beoogt een normale stabiliteit van de knie, zonder dat daarbij de andere gewrichtsfuncties in het gedrang komen (9-11). Voor het uitvoeren van een succesvolle VKB-reconstructie is een goed begrip van anatomie, functie, biomechanica en kinematica van het kniegewricht nodig. Tijdens die artroscopische ingreep vervangt men het gescheurde ligament door een greffe. Gezien de frequentie en de ernst van het letsel werd er in het verleden reeds enorm veel onderzoek gevoerd omtrent die chirurgische ingreep, en meer specifiek uit welk materiaal de ideale greffe kon bestaan. De nieuwe VKB (greffe) kan bestaan uit biologisch materiaal, namelijk autogeen of allogeen peesweefsel, of uit een synthetisch vervaardigd ligament (8;12). De effecten 2

9 van deze verschillende greffes, elk met hun specifieke voor-en nadelen, op korte en middellange termijn werden reeds massaal bestudeerd en worden hieronder samengevat. Autoloog peesweefsel afkomstig van de eigen patellapees of hamstringpezen is heden ten dage de greffe van eerste keuze, gezien het de beste resultaten qua effectiviteit en veiligheid biedt. Allogeen peesweefsel blijkt een geschikt alternatief en ook synthetische materialen kunnen op korte termijn goede resultaten voorleggen. Omtrent de effecten van de verschillende greffes op lange termijn is echter veel minder gekend. Nochtans zijn net deze uitkomsten op lange termijn cruciaal voor de vaak jonge patiënt die getroffen wordt door een scheur van de VKB. Een duurzame oplossing voor de patiënt met een gescheurde VKB is noodzakelijk om ook op termijn een voldoende kwaliteit van leven te kunnen garanderen. In wat volgt worden de verschillende aspecten belicht die aan bod komen bij een VKBreconstructie en meer bepaald bij de keuze voor een bepaalde greffe. De huidige evidentie omtrent de korte en middellange termijn effecten van de verschillende greffes wordt benaderd. Daarna wordt de eigenlijke onderzoeksvraag uitgewerkt, namelijk het effect van de greffe selectie op de lange termijn resultaten. 3. Algemene achtergrond 3.1 Anatomie en functie 3.1.1Knie De knie is het grootste gewricht in het menselijk lichaam en omvat verschillende structuren. Het kniegewricht bestaat uit 2 compartimenten, een mediaal en lateraal compartiment, die niet symmetrisch opgebouwd zijn (2;13). Het is een complex draai-scharniergewricht dat de verbinding omvat tussen de distale femur (dijbeen) en de proximale tibia (scheenbeen) en tussen een groeve in de femur (facies patellaris) en de patella (knieschijf). Functioneel bestaat de knie uit 2 gewrichten: het grootste tibiofemoraal gewricht, en het patellofemoraal gewricht dat meer anterieur ligt (3;14). De gewrichtsvlakken worden bedekt met hyalien kraakbeen. Naast de beenderige en kraakbenige structuren bestaat het kniegewricht uit een gewrichtskapsel, gewrichtsspleet met gewrichtssmeer (synovia), gewrichtsbanden, tussenschijven (menisci) en slijmbeurzen (bursae). 3

10 Het gewrichtskapsel omgeeft het tibiofemoraal gewricht en is vastgehecht aan de femorale condylen proximaal, aan de tibiale condylen en bovenste einde van de fibula distaal. De condylen van de femur en tibia vormen de gewrichtsdelen van het kniegewricht. Het gewrichtskraakbeen zorgt voor een glad gewrichtsoppervlak en voorkomt zo wrijving van de beenderige uiteinden. De beenderige congruentie van het kniegewricht is beperkt, maar die incongruentie van de gewrichtsvlakken wordt opgeheven door de menisci. De mediale en laterale meniscus, bestaande uit kraakbenig bindweefsel, zitten vast aan het gewrichtskapsel. De mediale meniscus zit ook vast aan het ligamentum collaterale mediale, waardoor de laterale meniscus meer mobiel is dan de mediale. Naast hun stabiliserende rol in het kniegewricht, hebben de C-vormige ringstructuren een schok dempende functie. Ze vormen een glad oppervlak waarop het gewricht kan bewegen en beschermen zo het gewrichtskraakbeen (2;15;16). De gewrichtsbanden of ligamenten (passieve stabiliteit) van de knie brengen samen met de overspannende spieren en pezen (actieve stabiliteit) stabiliteit en sterkte aan het kniegewricht. Het zijn bundels van collageenvezels die zorgen voor een verbinding tussen femur en tibia. Ze kunnen een versterkende functie voor het kapsel hebben, dan wel leidende of remmende (beperkende) functie bij de bewegingen van de knie. De collaterale ligamenten (ligamentum collaterale mediale/tibiale en laterale/fibulare) lopen mediaal en lateraal van het gewricht en staan in voor zijdelingse stabiliteit van de knie en dienen als geleidebanden bij buig- en strekbewegingen. Ze bieden weerstand aan abnormale varus en valgus vervormingen (2;15;16). De voorste en achterste kruisband (ligamentum cruciatum anterius en posterius) liggen intraarticulair en zorgen voor voor-achterwaartse stabiliteit van de knie en controle van rotatiebewegingen van het onderbeen ten opzichte van het bovenbeen. Ze controleren respectievelijk de voor- en achterwaartse beweging van de tibia ten opzichte van de femur. Ze lopen gekruist in het kniegewricht en vormen zo een X-vorm. Er zijn 2 grote spiergroepen ter hoogte van de knie: de quadriceps en de hamstrings spieren. De quadricepsspier of vierhoofdige dijbeenspier ligt vooraan de dij en strekt de knie (extensie), de hamstrings of achterdijbeenspieren lopen achteraan de femur en buigen de knie (flexie). De quadriceps bestaat uit vier koppen en vormt de grote massa aan de voor- en buitenzijde van het bovenbeen. De spier loopt samen richting de patella of knieschijf. De voorzijde van de patella ligt ingebed in de pees van de quadricepsspier. Voorbij de patella vormt die pees het ligamentum 4

11 patellae of patellapees die aanhecht op de tuberositas tibiae. De achterzijde van de patella vormt het gewrichtsvlak dat samen met de facies patellaris van de femur het patellofemoraal gewricht vormt. Tijdens flexie en extensie van de knie glijdt de patella over de femur en zorgt de patella voor een hefboomwerking. Daarnaast heeft de patella een beschermende functie voor het kniegewricht (2;15;16). Achteraan het bovenbeen lopen de hamstrings: een groep van 3 achterdijspieren die hun oorsprong hebben op de tuber ischiadicum van het os ischium en op het verloop van de femur. Ze lopen naar het onderbeen. Het zijn de musculus semitendinosus, die aanhecht op de proximale mediale voorzijde van de tibia en samen met inserties van musculus gracilis en sartorius de pes anserinus vormt, de musculus semimembranosus en de musculus biceps femoris. Hun voornaamste functie is flexie van het kniegewricht. Verder wordt het gewrichtskapsel posterieur versterkt door de musculus popliteus en gastrocnemius (2;16). Het kniegewricht laat flexie en extensie toe om nagenoeg transversale assen. Flexie kan actief tot 120 en passief tot 135, extensie kan tot 0. Bij die bewegingen zal de femur zich met afrol- en glijbewegingen op de menisci bewegen. Enkel in gebogen kniestand is ook een rotatiebeweging mogelijk om de as van het onderbeen, hierbij bewegen femur en menisci zich op het scheenbeen. Knierotatie heeft een maximale omvang van 60 en wordt geremd door de kruisbanden, de collaterale banden en de vorm van de menisci en gewrichtsoppervlakken. Endorotatie is in mindere mate mogelijk aangezien de kruisbanden daarbij om elkaar heen verstrengeld raken en daardoor verdere endorotatie onmogelijk maken (2;3). Een goed functionerende knie is noodzakelijk voor het uitvoeren van veel van onze dagelijkse activiteiten zoals lopen en sporten. De knie draagt een groot gewicht en wordt blootgesteld aan hoge krachten, bijvoorbeeld bij bepaalde sporten en het dragen van lasten wordt de knie extra belast. De rol van de voorste kruisband in het stabiliseren van de knie is groot (2;15) Voorste kruisband De voorste kruisband of het ligamentum cruciatum anterius is een band dens bindweefsel die loopt tussen femur en tibia. Hij is omgeven door het synoviaal membraan van het kniegewricht en ligt hierdoor intra-articulair maar extra-synoviaal. Hij is onregelmatig van vorm en is gemiddeld zo n 32 mm lang bij de knie in extensie en 10 mm breed (10;11;17). De VKB loopt van de posteromediale zijde van de laterale femurcondyl nabij de fossa 5

12 intercondylaris naar de anterieure area (of fossa) intercondylaris van het tibiaplateau, tussen de mediale en laterale spina tibialis. De tibiale insertieplaats is iets groter en steviger dan de femorale aanhechtingsplaats. Hij heeft zo een diagonaal verloop door de knieholte vanuit zijn femorale oorsprong in een distaal-anterieur-mediale richting naar de tibiale aanhechtingsplaats. Op dit beloop van femur naar tibia wordt zijn doorsnede steeds groter, het gaat van 34mm² proximaal (nabij de femorale insertie) tot 42mm² distaal. Ter hoogte van de insertieplaatsen is de VKB nog zo n 3,5 keer breder in vergelijking met de breedte van het midden van de band (10;11;17-20). De VKB is een belangrijke stabilisator van het kniegewricht en bestaat uit 2 functionele bundels: een anteromediale (AM) en een posterolaterale (PL) bundel, genaamd naar hun relatieve tibiale aanhechtingsplaatsen: de AM bundel insereert anteromediaal en de PM bundel posterolateraal. De AM bundel heeft zijn oorsprong op de femur meer anterieur en proximaal, de PL bundel ontspringt meer distaal. Deze 2 bundels hebben een parallel verloop met de knie in extensie en lopen gedraaid in flexie, waarbij de PL bundel meer anterieur komt te liggen doordat de AM bundel eromheen draait (10;18;20;21). Samen beperken die 2 bundels van de VKB de gecombineerde bewegingen van anterieure translatie van de tibia ten opzichte van de femur en abnormale tibiale rotatie. De belangrijkste stabiliserende functie van de VKB is controle van anterieure translatie (de voorwaartse beweging van de tibia ten opzichte van de femur). Met de knie in extensie is vooral de posterolaterale bundel van de VKB gespannen waardoor deze anterieure translatie van de tibia verhindert, de anteromediale bundel is dan eerder los. Naarmate de knie meer flecteert stijgt de spanning op de AM bundel en rekt deze uit. In 90 knieflexie verhindert vooral de anteromediale bundel anterieure translatie (6;10;11;17;18;20-22). De rol van de VKB in de preventie van abnormale rotatie van de tibia wordt ook steeds belangrijker geacht. Vooral tijdens endorotatie van de knie wordt de VKB aangespannen, in mindere mate ook bij exorotatie. Bij rotationele belasting blijkt vooral de PL bundel een stabiliserend effect uit te oefenen. Abnormale draaibewegingen worden echter ook tegengegaan door de collaterale ligamenten, de vorm van de menisci en het gewrichtsoppervlak. De VKB heeft ook nog een beperkt remmend effect op varus-valgushoek van de knie. De AM en PL bundel van de VKB hebben een verschillend spanningspatroon met verschillende lengte en oriëntatie doorheen het bewegingsbereik van de knie: kleine 3-dimensionele 6

13 veranderingen in de positie van de knie zorgen voor spanning op verschillende vezels van de VKB en rekken die uit. Men spreekt van isometrie van de VKB: op elk moment worden bepaalde vezels van de VKB aangespannen waardoor stabilisatie gegarandeerd wordt doorheen het bewegingsbereik van de knie. Op die manier voert de VKB zijn stabiliserende werking op de knie uit (6;10;11;17;18;20-22). Naast die stabiliserende werking heeft de VKB ook een voorname proprioceptieve functie. De VKB bevat een aantal mechanoreceptoren die spanningsveranderingen van de VKB waarnemen. Zo geven ze via de nervus tibialis veranderingen in positie, snelheid, beweging en rotatiehoek van het gewricht door aan het centrale zenuwstelsel, en beïnvloeden ze de spieren rondom de knie. De VKB bevat ook pijnreceptoren en zenuwvezels met een vasomotore functie die geassocieerd verlopen aan de fijne vasculatuur binnenin het ligament. Vascularisatie gebeurt voornamelijk door de arteria genus media, een tak van de arteria poplitea. Het distale deel wordt ook bevloeid door takjes van de arteria genus inferior medialis en lateralis. De bevloeiing gebeurt niet homogeen en er zijn ook enkele avasculaire zones aanwezig, zoals de insertieplaatsen en het anterieure deel van het distale derde van de VKB (10;11;18;20). 3.2 Scheur van de voorste kruisband Epidemiologie Een scheur of ruptuur van de VKB is het meest voorkomende contactletsel van het onderste lidmaat, en na een letsel aan het ligamentum collaterale mediale de meest voorkomende blessure aan een ligament van het been. Elk jaar wordt bij 1 op 3000 een laesie aan de VKB vastgesteld. In 60% van de gevallen is enkel de VKB beschadigd, maar vaak is er ook schade aan andere structuren in het kniegewricht. Zo komt een letsel van de VKB vaak geassocieerd voor met schade aan menisci en collaterale banden. Men ziet een scheur van de VKB voornamelijk bij de jonge sportieve bevolking, en meer frequent bij vrouwelijke atleten (2;5;23) Ontstaansmechanisme Een scheur in de VKB ontstaat voornamelijk tijdens sportactiviteiten. Doordat steeds meer mensen, vooral dan ouderen en vrouwen, aan sport doen, is het een steeds meer voorkomende blessure. Voetbal, basketbal, volleybal, skiën, hockey, american football en turnen zijn sporten waarbij een kwetsuur aan de VKB relatief veel voorkomt. Dat zijn zwaar belastende sporten voor 7

14 de knie doordat onder andere abrupte stopbewegingen, korte kap- en draaibewegingen, landingen vanop hoogte, scherpe richtingsveranderingen en sliding-tackles worden uitgevoerd (4). Tijdens die sportactiviteiten wordt de knie blootgesteld aan grote krachten. De VKB komt onder spanning te staan en rekt uit. Wanneer de belasting aanhoudt tot voorbij de rekgrens van de VKB, dit is het punt van uiterste belasting die een maximale elongatie van de VKB teweegbrengt, is deze niet meer in staat de drukbelasting over te brengen. De stabiliserende functie van de VKB gaat verloren doordat deze vervormt en uiteindelijk faalt. Men spreekt van falen vanaf het moment waarop de VKB niet meer in staat is drukbelasting over te brengen. Er is een letsel aan de VKB: de VKB is sterk uitgerekt of gescheurd. De scheur kan miniem of volledig zijn en de AM en/of PL bundel kan aangetast zijn (17;22). Tijdens zwaar belastende sportactiviteiten kan een scheur in de VKB optreden door een contact met een andere sportbeoefenaar. Contact type letsels kunnen ontstaan doordat een hevige externe varus- of valgusbelasting, bijvoorbeeld een botsing of sliding-tackle langs opzij, wordt uitgeoefend op de knie wanneer deze zich in hyperextensie positie bevond, of wanneer die zich in flexie en exorotatie bevond. Hierdoor ontstaan vaak multipele laesies aan de knie, waaronder de vaak voorkomende triade van VKB-ruptuur, scheur in de mediale meniscus en scheur in het mediale collaterale ligament (2;4). Daarnaast kunnen kwetsuren ontstaan zonder enig contact met andere spelers op het moment van het letsel (contact versus non-contact trauma). Zo n 75% van de VKB scheuren doen zich voor door een non-contact mechanisme (24). Vaak gebeurt dit via een verdraaiing van de knie op een onverwacht moment waarop de spieren geen volledige controle over de knie hebben. Een anterieure translatie met knie in flexie is de meest belastende geïsoleerde kracht op de VKB, maar combinaties van verschillende krachten, bijvoorbeeld een anterieure translatie plus een endorotatiekracht, zorgen voor een nog hogere spanning en meer kans op VKB-ruptuur (24). Bij non-contact traumata ziet men een scheur in de VKB vaak ontstaan na typische bewegingen, zoals bij een snelle draaibeweging van het lichaam met de knie in extensie en een gefixeerde voet (zoals het geval is bij skiërs en snowboarders). Daardoor draait de femur naar buiten op een gefixeerde tibia. Ook bij een landing van een sprong op een gestrekte knie, waardoor hyperextensie (of hyperflexie) ontstaat, of bij een abrupte vertraging met richtingsverandering, kan de VKB scheuren. Meestal is er sprake van een vertraging, een endorotatiekracht op een knie in extensie, een dynamische valgushoek of een anterieure translate op een gefixeerde voet 8

15 waarbij het lichaamsgewicht zich verplaatst over het aangedane been (2;4;24). Bij die bewegingen wordt de VKB sterk aangespannen en kan hij scheuren. Zoals eerder besproken bestaat de VKB uit twee functionele bundels (AM en PL) met een verschillend spanningspatroon doorheen het bewegingsbereik van de knie. Overeenkomstig met de uitgevoerde beweging zal met andere woorden een verschillende rek komen op de twee functionele bundels. Vandaar is het mogelijk dat slechts één van de twee bundels scheurt, en de andere intact blijft. Daarbij spreken we van een partiële scheur. In zo n 20% is er sprake van een partiële scheur. Bij het vervolgen van belastende activiteiten zal deze partiële scheur echter vaak overgaan tot een volledige scheur (25) Risicofactoren Men heeft een aantal onafhankelijke risicofactoren voor het ontwikkelen van letsels aan de VKB via het non-contact mechanisme kunnen onderscheiden. Men kan deze indelen in intrinsieke en extrinsieke risicofactoren, respectievelijk factoren binnen en buiten het lichaam (24). Extrinsieke of omgevingsfactoren die een rol spelen in het ontstaan van VKB-ruptuur zijn onder andere de weersomstandigheden, de ondergrond, de beoefende sportactiviteit en het schoeisel. Men kan stellen dat droge weersomstandigheden en kunstmatige ondergronden zoals kunstgras een hoger risico op VKB-letsel met zich meebrengen (24). Intrinsieke risicofactoren kan men onderverdelen in anatomische, hormonale, neuromusculaire en biomechanische factoren. Anatomische risicofactoren omvatten onder meer een relatief smalle fossa intercondylaris van de femur, de grootte van de VKB, algemene gewricthtslaxiteit, beperkte spierkracht en voorgeschiedenis van een VKB-laesie. Een relatief nauwe fossa intercondylaris en een kleine VKB brengen een hoger risico op een scheur met zich mee. Een anatomisch afwijkend extensor mechanisme en een hoog BMI zouden ook een rol kunnen spelen in het ontstaan van VKB-ruptuur. Onder afwijkend extensor mechanisme verstaat men onder meer een brede Q- angle, een breed bekken, femorale anteversie, genu recurvatum en genu valgum (4;24). Het is opvallend dat de incidentie van een VKB-scheur duidelijk meer voorkomt bij vrouwen dan bij mannen. Naast anatomische factoren als de bekkenbreedte, Q-angle en andere spelen ook hormonale factoren hierin een rol. Hormonale factoren omvatten de concentraties van oestrogeen, progesteron en relaxine. De VKB bevat receptoren voor deze hormonen, en hun concentraties hebben een effect op de sterkte van de VKB door invloed op de collageenaanmaak en fibroblast 9

16 proliferatie. Vrouwen hebben gemiddeld gezien een smallere, minder sterke VKB. Oestrogeen blijkt VKB-laxiteit inducerend te werken. De preovulatoire fase van de menstruele cyclus, gekenmerkt door hoge oestrogeenspiegels, blijkt dan ook een risicoperiode voor VKB-ruptuur. Daarnaast beïnvloeden de vrouwelijke geslachtshormonen de fijne motorische vaardigheden en de proprioceptie in negatieve zin, wat ook een hoger risico betekent (4;11;17;24). Verder spelen er nog een aantal biomechanische factoren zoals anterieure translatiekrachten en rotatiekrachten (zie boven). Daarnaast spelen ook neuromusculaire factoren zoals spiervermoeidheid en relatief verminderede hamstrings kracht in vergelijking met de kracht van de quadriceps mee (24) Symptomen Een scheur van de VKB treedt in vele gevallen op tijdens het verdraaien van de knie waarbij een knakkend geluid gehoord wordt of een scheurend gevoel opgemerkt wordt in de knie. Dit gaat gepaard gaat met een gevoel van onzekerheid, onstabiliteit: de patiënt zakt door de knie en valt. Op het moment van het letsel voelt men vaak een matige tot hevige pijn waardoor men de activiteit niet kan verderzetten. De pijn is nog heviger bij een partiële scheur aangezien het ligament hierbij nog deels bezenuwd is. Direct na de kwetsuur is stappen soms nog wel mogelijk, maar dit wordt moeilijk zodra de knie begint te zwellen. Effusie in het kniegewricht treedt op binnen 24 uur na het letsel, vaak binnen de 3 uur. De zwelling wordt veroorzaakt door de bloeding in het kniegewricht (hemartrose), na scheurtjes in de fijne ligamentaire bloedvaten. De gezwollen knie is pijnlijk en beperkt hierdoor de bewegingsmogelijkheden. In sommige gevallen zijn echter duidelijke klachten afwezig en is de patiënt er zich niet van bewust dat zijn VKB beschadigd is (2;3). Zonder bijkomende letsels zullen de pijn en zwelling normaal gezien verdwijnen na een 2-tal weken. De stabiliserende functie van de VKB is echter niet langer aanwezig, waardoor de instabiliteit aanblijft. Dit doorzakkingsgevoel treedt voornamelijk op bij het draaien en het van richting veranderen van de knie (2). Tijdens deze episodes van instabiliteit, waarbij het onderbeen ongecontroleerde bewegingen maakt ten opzichte van het bovenbeen, is er een sterk verhoogd risico op meniscusletsels en schade aan het gewrichtskraakbeen (12). Activiteiten zonder draaibewegingen (vb. joggen) zijn na een tijdje vaak weer mogelijk en pijnloos, draaibewegingen blijven echter een onstabiel gevoel uitlokken (2). 10

17 Onbehandeld blijft de patiënt achter met klachten van instabiliteit, spierzwakte van de quadriceps, eventueel pijn, en op termijn schade aan de menisci en vroegtijdige degeneratieve veranderingen in het kniegewricht met vroegtijdige artrose van de knie (gonartrose) (8) Diagnosestelling De diagnose van een gescheurde VKB gebeurt voornamelijk klinisch. De bovengenoemde klachten van onstabiel gevoel (doorzakken), zwelling, knakgeluid, matige pijn na een torsiemaneuver op een gefixeerde voet wijzen in de richting van een gescheurde kruisband. De effusie in het kniegewricht kan gepuncteerd worden, en de aanwezigheid van bloed zal het vermoeden versterken (hemartrose). Door punctie van het bloed zal de zwelling en de pijn in de knie sterk verminderen. Het klinisch onderzoek is uiterst belangrijk voor de diagnosestelling en omvat 3 stabiliteitstesten: de Lachman test, het voorste schuifladeteken en het pivot-shift manoeuvre (2). Men dient te vermelden dat deze testen in het acute stadium vaak niet uitvoerbaar zijn, aangezien de knie nog te pijnlijk is en beweging amper mogelijk is. Men zal dan moeten wachten tot de knie weer rustig is. De Lachmantest is de meest sensitieve test (85%) voor het opsporen van een scheur in de VKB. Bij deze test ligt de patiënt in ruglig en probeert de onderzoeker de tibia naar anterieur te bewegen ten opzichte van de femur, met de knie in flexie. Hierbij stabiliseert hij met 1 hand de femur, en voert de voorwaartse beweging van de tibia met de andere hand. De test is positief als het eindgevoel aan de knie zacht en slap is, of wanneer een verschil in anterieure tibiale translatie van meer dan 3 mm ten opzichte van de contralaterale knie kan worden vastgesteld. Een positieve Lachmantest en voorste schuifladetest wijzen op anteroposteriore laxiteit in het kniegewricht (2;3;26). De voorste schuifladetest wordt eveneens in ruglig uitgevoerd, waarbij de patiënts knie in 90 flexie ligt en de voeten plat gefixeerd worden. De onderzoeker brengt beide handen omheen de knie, met de duimen op de voorzijde van de tibia en de overige vingers omheen de hamstringpezen. De onderzoeker trekt de tibia naar voor, voert zo een anterieure translatie van de tibia uit. De test is positief als de anterieure translatie van de tibia groter is in vergelijking met de gezonde andere kant en kan wijzen op een VKB-letsel. Hij is minder sensitief dan de Lachman test aangezien in 90 flexie de anterieure translatie ook tegengewerkt wordtdoor het ligamentum collaterale mediale en de mediale meniscus (2;3). De derde en meest specifieke test is de pivot-shift test. De patiënt ligt in ruglig en heupflexie van 11

18 20 en knie in extensie, en diens voet wordt vastgenomen met één hand. Met de andere hand oefent de onderzoeker een valgusdruk uit op de knie met licht toenemende flexie, terwijl hij de tibia endoroteert. Er wordt dus een gecombineerde endorotatie en valgusdruk uitgevoerd met knie in toenemende flexie. In een VKB deficiënte knie zal in extensie de tibia naar anterieur gesubluxeerd zijn en plots spontaan weerkeren gedurende de flexie: de test is positief. Zo spoort men rotatoire instabiliteit op in een VKB-deficiënte knie. Zowel Lachman als pivot-shift kunnen eveneens als graad 0 (negatief) tot 3(maximaal positief) geclassificeerd worden. Om het meest accuraat te werk te gaan, voert men waar mogelijk alle drie de testen uit (2;18;26). Soms is het klinisch onderzoek niet mogelijk of onduidelijk en is beeldvormend onderzoek nodig. Vaak wordt bij een zwaar knieletsel een röntgenfoto genomen. Röntgenstralen visualiseren de VKB niet, maar kunnen wel eventuele effusie en geassocieerde botfracturen visualiseren. Een typische fractuur die gepaard kan met VKB-scheur is de Segond fractuur. Deze avulsiefractuur ontstaat doordat een botstukje afbreekt van het laterale tibiaplateau bij het afscheuren van het laterale kapsel (2;3). Hoewel niet 100% sensitief en specifiek, is MRI het beste beeldvormend onderzoek (gouden standaard) voor visualisatie van de VKB. Via MRI kan men de klinische diagnose bevestigen en andere structuren in het kniegewricht evalueren om zo eventuele geassocieerde letsels aan menisci, kraakbeen, bot en spieren op te sporen. MRI kan tevens gebruikt worden in de operatieve planning (2). Een echo kan eventueel uitgevoerd worden voor de diagnose van VKB-laesie door het meten van de tibiale translatie, maar dit doet men eerder zeldzaam. Een diagnostische artroscopie kan eveneens uitgevoerd worden, met gedetailleerde evaluatie van VKB, menisci en kraakbeenin het kniegewricht (figuur1). Dit is echter veel ingrijpender (2). Figuur 1: Artroscopisch zicht op een VKB-laesie. Uit Allen et al. (27). 12

19 3.2.6 Behandelingsmogelijkheden Na een VKB-scheur blijft de onbehandelde patiënt in vele gevallen achter met klachten van instabiliteit, een onzeker gevoel in de knie of kniepijn. Daarbij komt dat een patiënt met een chronische deficiënte VKB, zelfs bij afwezigheid van ernstige klachten, een aanzienlijk hoger risico loopt op het ontstaan van meniscusletsels, kraakbeenletsels en andere vroegtijdige degeneratieve veranderingen zoals artrose in de aangetaste knie. Het is met andere woorden een sterk invaliderende blessure met schadelijke korte en lange termijngevolgen. Behandeling na een VKB-ruptuur is dus zeker gewenst (8;23;28). Doel van de behandeling is het voorkomen van het veelvuldig optreden van doorzakken. Deze episodes leiden immers tot schade aan menisci en kraakbeen met vroegtijdige artrose (13). Men kan een gescheurde VKB conservatief of chirurgisch behandelen. Onder conservatieve behandeling van VKB-scheur verstaat men het aanpassen van het activiteitenniveau door het vermijden van risicosporten en het volgen van fysiotherapie. Daarnaast kan men eventueel een kniebrace dragen. Chirurgische behandeling omvat tegenwoordig reconstructie van de gescheurde kruisband (25). Bij de keuze van behandeling houdt men rekening met enkele kenmerken van de patiënt in kwestie. Of men al dan niet chirurgisch zal ingrijpen hangt mede af van het activiteitenniveau van de patiënt op dat moment en het gewenste niveau in de toekomst, de leeftijd van de patiënt, de ernst van de scheur en daarbij gepaard gaande klachten van instabiliteit en de eventuele aanwezigheid van geassocieerde letsels zoals schade aan de menisci (2). Fysiotherapie gebeurt onder begeleiding van een fysiotherapeut. Men tracht de knie te versterken door de bovenbeenspieren (quadriceps en hamstrings) te trainen en te versterken (actieve stabiliteit) en zo de instabiliteit door de gescheurde VKB (passieve stabiliteit) te compenseren. De kracht, beweeglijkheid en coördinatie van de knie worden bijgeschaafd (29). Hierbij worden eveneens oefeningen uitgevoerd welke de proprioceptie in het kniegewricht bevorderen. Zwaar belastende risicosporten met kap- en draaibewegingen worden bij conservatieve behandeling afgeraden (13). Bij patiënten met slechts geringe of afwezige instabiliteitsklachten, die hun activiteiten kunnen uitvoeren zonder het herhaaldelijk optreden van doorzakken, de zogenaamde copers, kan fysiotherapie voldoende zijn en bevredigende resultaten opleveren. Adequate neuromusculaire revalidatie en aanpassen van de activiteiten kunnen tot bevredigende 13

20 resultaten leiden, maar op termijn is de stabiliteit van de knie duidelijk hoger na reconstructie van de VKB (30;31). Bij milde instabiliteit kan eveneens een ondersteunende brace de klachten verminderen (29). Vaak blijven echter de klachten van instabiliteit aanwezig, waardoor er een hoger risico op meniscus en kraakbeenletsels blijft. Deze groep van non-copers kenmerkt zich door blijvend doorzakken van de knie. Het zijn eerder jonge en actieve patiënten, en patiënten met geassocieerde knieletstels. Voor deze groep van patiënten wordt chirurgie zeker aangeraden. Een aangetaste VKB geneest immers zelden tot nooit onder conservatieve maatregelen. De intraarticulaire omgeving, beperkte regeneratiecapaciteit van de kruisband zelf en de insufficiënte bloeddoorstroming na een scheur maakt volledige genezing uiterst zeldzaam (12;28;32). Vaak wordt na initiële fysiotherapie alsnog beslist om een operatieve behandeling te ondergaan (29). Intra-articulaire reconstructie van de VKB is de standaard chirurgische behandeling. De klachten van blijvende rotatoire instabiliteit en het hoge risico op het ontstaan van andere knieletsels maken dat VKB-reconstructie heden ten dage in de sportgeneeskunde en voor jonge actieve patiënten de standaardbehandeling van VKB-ruptuur is. VKB-reconstructie is één van de meest uitgevoerde orthopedische interventies, met in de VS alleen al meer dan operaties per jaar. De belangrijkste indicatie voor operatieve behandeling is rotatoire instabiliteit, naast de aanwezigheid van geassocieerde knieletsels. Hieromtrent bestaan echter geen vaste criteria (8;12;20;27). Voorheen trachtte men de gescheurde kruisband te herstellen, maar dit leverde teleurstellende lange termijn resultaten op en die techniek werd snel overschaduwd door de goede resultaten verkregen met VKB-reconstructie (33). Reconstructie gebeurde eerst extra-articulair, later gecombineerd extra- en intra-articulair. Extra-articulaire reconstructie gebeurde door het versterken van de mediale en laterale collaterale banden met delen van de tractus iliotibialis (34;35). Vanaf de jaren 90 ondervond men dat de beste resultaten behaald werden door intraarticulaire VKB-reconstructie, waarbij men de gescheurde kruisband verwijdert en vervangt door een nieuwe band (35). 14

Posterolaterale hoek letsels

Posterolaterale hoek letsels Posterolaterale hoek letsels Dr. Peter Van Eygen 04-11-2014 CAMPUS HENRI SERRUYS Inleiding Vaak niet herkend J. Hughston: You may not have seen posterolateral corner injuries, I can assure you that they

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting De chirurgische reconstructie van een gescheurde voorste kruisband resulteert in een aanzienlijk betere klinische uitkomst dan de conservatieve behandeling van patiënten. Er blijft echter

Nadere informatie

Knieblessure Anatomie van de knie meniscus kruisbanden

Knieblessure Anatomie van de knie meniscus kruisbanden ! Knieblessure De knie is het gewricht tussen het bovenbeen (het femur) en het scheenbeen (de tibia). Het kuitbeen (de fibula) begint onder het kniegewricht en ligt aan de buitenkant van het onderbeen.

Nadere informatie

Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak. Dr Mike Tengrootenhuysen

Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak. Dr Mike Tengrootenhuysen Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak Dr Mike Tengrootenhuysen Inleiding Heup Knie FAI Coxartrose Meniscusscheur Voorste kruisband Bursitis ruptuur Patellofemorale klachten Gonartose trochanterica

Nadere informatie

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Anatomie Anatomie Anatomie Anatomie Algemeen Goede anamnese! ontstaansmechanisme van het letsel begrijpen

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees)

Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees) ORTHOPEDIE Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband (donorpees) Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om de voorste kruisband van uw knie te vervangen en daarmee de stabiliteit

Nadere informatie

Sport Specifieke Blessure Begeleiding

Sport Specifieke Blessure Begeleiding Sport Specifieke Blessure Begeleiding Week 8. Knierevalidatie Acute knie 300.000 knie letsels per jaar Aandoeningen contusie / distorsie hydrops heamartros meniscus kruisbanden / collaterale banden Acute

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie

Voorste kruisband reconstructie Voorste kruisband reconstructie Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan de knie. Hierbij zal de afgescheurde/beschadigde voorste kruisband worden vervangen. Hiervoor wordt een pees gebruikt die op

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie

Voorste kruisband reconstructie 00 Voorste kruisband reconstructie Het plaatsen van een nieuwe kruisband poli Orthopedie 1 Inleiding Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om de voorste kruisband van uw knie te vervangen en daarmee

Nadere informatie

Orthopedie. Voorste kruisband plastiek

Orthopedie. Voorste kruisband plastiek Orthopedie Voorste kruisband plastiek Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw knie. Er wordt een voorste kruisband reconstructie verricht. In deze folder vindt u informatie over de voorste kruisband,

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie. Orthopedie

Voorste kruisband reconstructie. Orthopedie Voorste kruisband reconstructie Orthopedie Inhoudsopgave Inleiding 4 Klachten 5 Diagnose stellen 6 De operatie 6 Hamstring pezen techniek 7 Patellapees techniek 9 Na de operatie 10 Ontslag 11 Leefregels

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie Hamstrings techniek (Dagopname)

Voorste kruisband reconstructie Hamstrings techniek (Dagopname) 00 Voorste kruisband reconstructie Hamstrings techniek (Dagopname) poli Orthopedie 1 Inleiding Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om een voorste kruisband reconstructie van uw knie te ondergaan

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Voorste kruisbandreconstructie Orthopedie / Fysiotherapie Beter voor elkaar 2 Orthopedisch netwerk Ikazia Als u in het Ikazia Ziekenhuis geopereerd wordt aan de voorste kruisband, bent u verzekerd van

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie Donorpeestechniek / Revisie techniek

Voorste kruisband reconstructie Donorpeestechniek / Revisie techniek 00 Voorste kruisband reconstructie Donorpeestechniek / Revisie techniek poli Orthopedie Inleiding Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om een voorste kruisbandreconstructie van uw knie te ondergaan

Nadere informatie

Kruisbandherstel d.m.v.

Kruisbandherstel d.m.v. Kruisbandherstel d.m.v. operatie Voorste kruisbandruptuur VKB-ruptuur) Vaak worden we geconfronteerd met een hond die plotseling of geleidelijk is gaan manken met een of beide achterbenen. Zeer frequent

Nadere informatie

Maatschap Orthopedie. Voorste kruisband reconstructie

Maatschap Orthopedie. Voorste kruisband reconstructie Maatschap Orthopedie Voorste kruisband reconstructie Algemeen Uw orthopedisch chirurg heeft geadviseerd om de voorste kruisband van uw knie te vervangen om daarmee de stabiliteit van de knie te verbeteren.

Nadere informatie

AANDOENINGEN VAN DE KNIE

AANDOENINGEN VAN DE KNIE AANDOENINGEN VAN DE KNIE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over aandoeningen van de knie en de meest gebruikelijke behandelingen. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

Welk letsel kunt u opgelopen hebben?

Welk letsel kunt u opgelopen hebben? Acute knieblessure U bent op de Spoedeisende hulp van het Canisius-Wilhelimina Ziekenhuis (CWZ) terecht gekomen omdat u een acute knieblessure heeft opgelopen. Deze folder geeft u informatie over mogelijk

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie

Voorste kruisband reconstructie Voorste kruisband reconstructie De voorste kruisband Tijdens sporten of een ongelukkige beweging kan de voorste kruisband scheuren. Uw orthopedisch chirurg zal in veel gevallen adviseren de voorste kruisband

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie

Voorste kruisband reconstructie Voorste kruisband reconstructie Techniek met kniepees Techniek met hamstrings Deze brochure is voor patiënten die in aanmerking komen voor een operatie ter vervanging van de voorste kruisband (reconstructie).

Nadere informatie

Beeldvorming bij acute knieletsels

Beeldvorming bij acute knieletsels Beeldvorming bij acute knieletsels Dr. Mattias Spaepen Dr S Verhamme, Dr R Visser, Dr G Vandenbosch, Dr M Palmers, Dr P Grouwels, Dr A Rappaport Radiologie, St-Trudo Ziekenhuis Beeldvorming bij acute knieletsels

Nadere informatie

Anatomie van de heup. j 1.1

Anatomie van de heup. j 1.1 j1 Anatomie van de heup De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae, het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. As Vlak Beweging Transver- Sagittaal

Nadere informatie

De Knie. diagnostische testen. Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut. presentatie knie 20-09-07 medisch centrum aarveld

De Knie. diagnostische testen. Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut. presentatie knie 20-09-07 medisch centrum aarveld De Knie diagnostische testen Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut Het blijkt, dat met de anamnese, lichamelijk onderzoek en röntgenfoto de diagnose van knieklachten in 83% van de gevallen correct

Nadere informatie

Voorste kruisband-reconstructie

Voorste kruisband-reconstructie Voorste kruisband-reconstructie Inleiding Een voorste kruisbandreconstructie is een operatie waarbij de voorste kruisband van de knie wordt vervangen. Deze operatie kan nodig zijn als u last heeft van

Nadere informatie

Vervangen buiten- of binnenband of achterste kruisband van de knie. Laterale/ mediale bandreconstructie of achterste kruisbandreconstructie

Vervangen buiten- of binnenband of achterste kruisband van de knie. Laterale/ mediale bandreconstructie of achterste kruisbandreconstructie Vervangen buiten- of binnenband of achterste kruisband van de knie Laterale/ mediale bandreconstructie of achterste kruisbandreconstructie Inhoud Inleiding 3 Mediale/laterale band 3 De operatie 3 Na de

Nadere informatie

Orthopedie. Voorste kruisband

Orthopedie. Voorste kruisband Orthopedie Voorste kruisband 1 Tijdens sporten of een ongelukkige beweging kan de voorste kruisband scheuren. Uw orthopedisch chirurg zal in veel gevallen adviseren de voorste kruisband te vervangen. In

Nadere informatie

1.16 Kniegewricht: articulerende beenderen

1.16 Kniegewricht: articulerende beenderen 1.16 Kniegewricht: articulerende beenderen A Rechter kniegewricht in (a) voor- en (b) achteraanzicht In het kniegewricht (art. genus) articuleren drie beenderen met elkaar: femur, tibia en patella. Daarbij

Nadere informatie

Vervangen buiten- of binnenband van de knie. Laterale of mediale bandreconstructie

Vervangen buiten- of binnenband van de knie. Laterale of mediale bandreconstructie Vervangen buiten- of binnenband van de knie Laterale of mediale bandreconstructie Inhoud Inleiding 3 Mediale/laterale band 3 De operatie 3 Na de operatie 4 Brace 4 Pijn 4 Fysiotherapie 4 De wond 5 Ontslag

Nadere informatie

Arthroscopie van de knie

Arthroscopie van de knie Orthopedie Arthroscopie van de knie Kijkoperatie in het kniegewricht De knie De knie is een groot gewricht. De botten van de knie zijn aan de binnenzijde bekleed met kraakbeen. Tussen het boven- en onderbeen

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie

Kijkoperatie van de knie Orthopedie Kijkoperatie van de knie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Anatomie van de knie... 3 Waarom een artroscopie?... 4 Meniscusscheuren... 4 Symptomen van een meniscusscheur... 5 Onderzoek... 5 Behandeling...

Nadere informatie

De kijkoperatie. (Artroscopie)

De kijkoperatie. (Artroscopie) De kijkoperatie (Artroscopie) De kijkoperatie Als u een aandoening in uw knie heeft, kan de orthopedisch chirurg een kijkoperatie adviseren. Met deze ingreep kan de diagnose vaak beter worden gesteld.

Nadere informatie

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak j1 Anatomie van de heup As Vlak Beweging De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae; en het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. transversaal

Nadere informatie

Patellofemoraal pijnsyndroom

Patellofemoraal pijnsyndroom Orthopedie Patellofemoraal pijnsyndroom Pijn in en rond de knieschijf Inleiding U heeft een bezoek gebracht aan uw behandelend arts op de poli. De arts heeft geconstateerd dat u patellofemorale pijnklachten

Nadere informatie

Klinisch uur orthopedie: de knie

Klinisch uur orthopedie: de knie Klinisch uur orthopedie: de knie (zinvol onderzoek door de huisarts ) Rob Ariës, orthopeed, Peter van der Lugt, Mariët Bosselaar, huisartsen Leerdoel Beter inzicht in differentiaal diagnostiek Beter inzicht

Nadere informatie

Verdraaiing (distorsie) van de knie

Verdraaiing (distorsie) van de knie Verdraaiing (distorsie) van de knie Verdraaiing (distorsie) van de knie Een blessure van de knie ontstaat vaak door een verdraaiing of andere onnatuurlijke beweging. Vaak wordt de knie al snel erg dik.

Nadere informatie

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus.

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus. BOVENSTE EXTREMITEITEN Spiergroep Spiernaam Aanhechtingsplaats proximaal Aanhechtingsplaats distaal Innervatie Functie Extensoren bovenarm * m. biceps brachii * short head: eind van coracoid van scapula

Nadere informatie

De voorste kruisbandreconstructie

De voorste kruisbandreconstructie Afdeling: Onderwerp: Fysiotherapie De voorste kruisbandreconstructie 1 De voorste kruisbandreconstructie 2 De Voorste Kruisbandreconstructie De knie: De meeste mensen zien een knie als een simpel scharniergewricht

Nadere informatie

Voorste Kruisband Reconstructie. Afdeling Orthopedie sportgeneeskunde

Voorste Kruisband Reconstructie. Afdeling Orthopedie sportgeneeskunde Voorste Kruisband Reconstructie Afdeling Orthopedie sportgeneeskunde Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd de voorste kruisband van uw knie te laten vervangen om zo de stabiliteit van de knie te

Nadere informatie

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament.

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament. Verstuikte enkel Een verstuikte enkel is een veel voorkomende aandoening. Ongeveer 25.000 mensen per dag maken dat mee. Enkel verstuikingen komen voor bij atleten en bij niet atleten, bij kinderen en volwassenen.

Nadere informatie

23-Oct-14. 6) Waardoor wordt hyperextensie van het kniegewricht vooral beperkt? A) Banden B) Bot C) Menisci D) Spieren

23-Oct-14. 6) Waardoor wordt hyperextensie van het kniegewricht vooral beperkt? A) Banden B) Bot C) Menisci D) Spieren Vlak As Beweging Gym Frontaal Sagitale Ab-adductie Radslag Latero flexie Ulnair-radiaal deviatie Elevatie-depressie Sagitaal Frontale Flexie-extensie Salto Transversale Ante-retro flexie Dorsaal flexie

Nadere informatie

Achterste Kruisband Revalidatie Protocol (conservatief) FASE 1 (0-6 weken na het letsel)

Achterste Kruisband Revalidatie Protocol (conservatief) FASE 1 (0-6 weken na het letsel) Achterste Kruisband Revalidatie Protocol (conservatief) RPA Janssen, orthopedisch chirurg-traumatoloog (www.rpajanssen.nl) FAM Brooymans, PT, MSc, fysio-manueeltherapeut Inleiding Geïsoleerde achterste

Nadere informatie

Beschermt een voorstekruisbandreconstructie tegen artrose van de knie?

Beschermt een voorstekruisbandreconstructie tegen artrose van de knie? WWW.PHYSIOS.NL 4 PUNTEN KENNISTOETS Beschermt een voorstekruisbandreconstructie tegen artrose van de knie? Rob Janssen R.P.A. Janssen, orthopedisch chirurg, Orthopedisch Centrum Máxima, Máxima Medisch

Nadere informatie

Behandeling. Haemarthros Behandeling

Behandeling. Haemarthros Behandeling 10-Chirurgie 4.5 01-06-2005 09:45 Pagina 69 69 4.5 Knieletsel P.A.M. Vierhout Het is zondagmiddag, het voetbalseizoen is begonnen. Een 22-jarige jongeman komt met een van pijn vertrokken gezicht bij de

Nadere informatie

Revalidatie nieuwe knie operatie

Revalidatie nieuwe knie operatie Afdeling: Fysiotherapie Datum: Januari 2014 2 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Revalidatie 4 3 Thuissituatie 5 4 Anatomie 6 5 Operatietechniek 7 6 Leefregels 8 7 Oefeningen 9 3 1 Inleiding Jaarlijks krijgen zo n

Nadere informatie

Patellofemoraal (pijn)syndroom Pijnklachten aan de voorzijde van de knie

Patellofemoraal (pijn)syndroom Pijnklachten aan de voorzijde van de knie Patellofemoraal (pijn)syndroom Pijnklachten aan de voorzijde van de knie Inhoudsopgave Inleiding 2 Wat is het patellofemoraal (pijn)syndroom? 2 Klachten 3 Oorzaken 3 Behandeling 3 Behandeling bij wat minder

Nadere informatie

Ontwikkelingen voorste kruisband chirurgie van dubbel-bundel tot mid-mid

Ontwikkelingen voorste kruisband chirurgie van dubbel-bundel tot mid-mid Ontwikkelingen voorste kruisband chirurgie van dubbel-bundel tot mid-mid Joris Jansen, orthopaedisch chirurg Rijnland Ziekenhuis. Huisartsen & Bedrijfsartsen Symposium Leiderdorp, 26 april 2012. 28-04-12

Nadere informatie

Totale heupprothese: de posterieure/laterale aanpak vs de nieuwe anterieure aanpak

Totale heupprothese: de posterieure/laterale aanpak vs de nieuwe anterieure aanpak Totale heupprothese: de posterieure/laterale aanpak vs de nieuwe anterieure aanpak Inleiding In deze brochure wordt beschreven wat het verschil is tussen de anterieure techniek t.o.v. de posterieure en

Nadere informatie

INTERCOLLEGIALE TOETSING

INTERCOLLEGIALE TOETSING Aanwezig: Datum: dinsdag 18 maart 2014. Reden van komst Knieklachten rechts. INTERCOLLEGIALE TOETSING Anamnese Patiënt L, 48 jaar komt met verwijzing van huisarts naar polikliniek vanwege knieklachten

Nadere informatie

Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen

Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen ARTROSCOPIE, DIAGNOSE EN BEHANDELING VAN KNIEPROBLEMEN INLEIDING Uw orthopedisch chirurg heeft u een artroscopie van de knie geadviseerd. In deze

Nadere informatie

Patiënteninformatie. De voorste kruisband

Patiënteninformatie. De voorste kruisband De voorste kruisband Uw behandelend arts heeft u geadviseerd om de voorste kruisband van uw knie te vervangen en daarmee de stabiliteit van de knie te verbeteren. Tijdens het gesprek op de polikliniek

Nadere informatie

De pijn is typisch gelokaliseerd aan de voorzijde van de schouder en straalt uit in de bicepsspier.

De pijn is typisch gelokaliseerd aan de voorzijde van de schouder en straalt uit in de bicepsspier. Biceps Tendinopathie Biceps tendinopathie is een ontsteking van de lange kop van de bicepsspier. Soms kan de pees ontstoken zijn na een val of een blessure, bijv. zware gewichten heffen, maar kan soms

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie

Kijkoperatie van de knie Kijkoperatie van de knie Algemeen Uw behandelend specialist heeft u op de wachtlijst geplaatst voor een kijkoperatie van uw knie (arthroscopie). Deze folder geeft u informatie over deze behandeling en

Nadere informatie

Ligamentair letsel kniegewricht

Ligamentair letsel kniegewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentair letsel

Nadere informatie

Orthopedie. Artrotische knie / correctie kniestand. Afdeling: Onderwerp:

Orthopedie. Artrotische knie / correctie kniestand. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Orthopedie Artrotische knie / correctie kniestand 1 Correctie van de kniestand (artrotische knie) Correctie van de kniestand Door slijtage (artrose) kan een afwijkende stand van uw

Nadere informatie

Arthroscopische Stabilisatie (Bankart herstel)

Arthroscopische Stabilisatie (Bankart herstel) Labrum scheuren Het schoudergewricht wordt gezien als een kop en kom gericht. De kom (cavitas glenoidalis) hiervan is zeer oppervlakkig en smal en bedekt slechts een derde van de kop (humeruskop). De kom

Nadere informatie

Luxaties van schouder elleboog en vingers. Compagnonscursus 2012

Luxaties van schouder elleboog en vingers. Compagnonscursus 2012 Luxaties van schouder elleboog en vingers Compagnonscursus 2012 De schouder - Epidemiologie Meest gedisloceerde gewricht: NL 2000/jaar op SEH 45% van alle luxaties betreffen schouder 44% in de leeftijdsgroep

Nadere informatie

Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht

Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht Arthroscopie (kijkoperatie) van het kniegewricht 1 Inhoud Inleiding 2 Waarom een arthroscopie van de knie? 2 Anesthesie (verdoving of narcose) 3 Voorbereiding thuis 4 De operatie 4 Na de operatie 4 Opnameduur

Nadere informatie

Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing

Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing Patello-Femoraal Pijn Syndroom Pijn rondom de knieschijf door verkeerde sporing Evt. Inhoudsopgave Inleiding De functie van de knieschijf De oorzaak van het Patello-Femoraal Pijn Syndroom. Het klachtenbeeld.

Nadere informatie

Reconstructie voorste kruisband

Reconstructie voorste kruisband Reconstructie voorste kruisband Inhoud Inleiding 3 De kruisband 3 Een beschadigde kruisband 3 De operatie 3 Na de operatie 4 Fysiotherapie 4 De wond 5 Ontslag 5 Leefregels na ontslag 5 Eerste tot twaalfde

Nadere informatie

Een voorste kruisbandreconstructie

Een voorste kruisbandreconstructie Een voorste kruisbandreconstructie Informatie voor patiënten F0170-6011 oktober 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Informatie bijeenkomst. Voorste kruisband ruptuur

Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Informatie bijeenkomst. Voorste kruisband ruptuur Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Informatie bijeenkomst 9 december 2015 Voorste kruisband ruptuur Belle van Meer AIOS Sportgeneeskunde Sportarts = specialist Per 1 januari 2016 wordt sportgeneeskundige

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Instabiliteit van de schouder

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Instabiliteit van de schouder Instabiliteit van de schouder INSTABILITEIT VAN DE SCHOUDER Inleiding De schouder is een zeer beweeglijk gewricht. De kom is klein en vlak en de kop relatief groot, zodat grote bewegingsuitslagen mogelijk

Nadere informatie

Unicompartimentele knieprothese

Unicompartimentele knieprothese Afdeling: Onderwerp: Orthopedie 1 Bij u is er arthrose vastgesteld van uw knie. In het dagelijks leven wordt het ook wel slijtage of een versleten knie genoemd. Deze arthrose is aanwezig aan de binnenkant

Nadere informatie

ONDERZOEK KNIE. Datum onderzoek... Naam onderzoeker. SENSIBILITEIT Tintelingen. nee / ja. Lokalisatie...bovenbeen / knie / onderbeen / voet. Hobby s.

ONDERZOEK KNIE. Datum onderzoek... Naam onderzoeker. SENSIBILITEIT Tintelingen. nee / ja. Lokalisatie...bovenbeen / knie / onderbeen / voet. Hobby s. Naam: Geb.datum: ONDERZOEK KNIE Datum onderzoek... Naam onderzoeker Beroep Hobby s.... Werkbelasting / houding. Sport.. Voorkeursbeen.links / rechts Klachten.links / rechts ANAMNESE Belangrijkste klachten...

Nadere informatie

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006.

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. 1. Wat is de diafyse van een pijpbeen? A. Het uiteinde van een pijpbeen. B. Het middenstuk van een pijpbeen. C. De groeischijf. 2. Waar bevindt zich de pink, ten

Nadere informatie

Patellaluxatie. De mate van patellaluxatie wordt in verschillende graden van ernst uitgedrukt:

Patellaluxatie. De mate van patellaluxatie wordt in verschillende graden van ernst uitgedrukt: Patellaluxatie Patellaluxatie is een aandoening die frequent wordt gezien bij de Engelse en Franse Bulldog, de Chihuahua, Yorkshire Terrier, Dwergkees en dwergpoedel. Het is niet bekend hoe hoog het percentage

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie. operatie, revalidatie en herstel. Polikliniek orthopedie

Voorste kruisband reconstructie. operatie, revalidatie en herstel. Polikliniek orthopedie Voorste kruisband reconstructie Polikliniek orthopedie Over Alrijne Zorggroep Het Diaconessenhuis Leiden en Rijnland Zorggroep (Rijnland Ziekenhuis en de verpleeghuizen Leythenrode en Oudshoorn) zijn sinds

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Voorste kruisbandreconstructie Belangrijk Voor deze behandeling, ingreep of onderzoek dient u nuchter te blijven; dit betekent dat u vanaf 6 uur voor de opname: Niets meer mag eten Niet meer mag roken

Nadere informatie

Voorste kruisband reconstructie

Voorste kruisband reconstructie Voorste kruisband reconstructie Inleiding In overleg met u is besloten tot voorste kruisband reconstructie. Deze folder geeft u een overzicht van de gang van zaken rondom deze operatie. De anatomie De

Nadere informatie

Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol. FASE 1 (0-6 weken na het letsel)

Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol. FASE 1 (0-6 weken na het letsel) Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol RPA Janssen, orthopedisch chirurg-traumatoloog (www.rpajanssen.nl) FAM Brooymans, PT, MSc, fysio-manueeltherapeut Inleiding Geïsoleerde achterste

Nadere informatie

Standscorrectie knie. Tibiakoposteotomie. Orthopedie

Standscorrectie knie. Tibiakoposteotomie. Orthopedie Standscorrectie knie Tibiakoposteotomie Orthopedie Inhoudsopgave Standscorrectie knie (Tibiakoposteotomie) 4 De knie 4 Wat is een artrotische knie? 4 Wat zijn de klachten bij een artrotische knie? 5 Wanneer

Nadere informatie

De Knie en de Meniscus

De Knie en de Meniscus De Knie en de Meniscus Inhoudsopgave Meniscusoperaties... 1 De operatiedag... 3 Meniscusoperaties Meniscus operaties zijn de meest voorkomende ingrepen aan de knie. Door dagbehandeling en opereren via

Nadere informatie

Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk. Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011

Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk. Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011 Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011 De acute knie Knie: anatomie Knie: anamnese Tijds3p en aard trauma (mate inwerkend geweld, rota3e vs hyperextensie

Nadere informatie

Overbelastingsblessures van de knie. Beleid bij topsporters

Overbelastingsblessures van de knie. Beleid bij topsporters Overbelastingsblessures van de knie Beleid bij topsporters Lateraal Tractus ileotibialis frictie syndroom Degeneratieve laterale meniscuslaesie Strain/tendinopathie biceps femoris LCL-laesie Entrapment

Nadere informatie

Patellofemorale prothese

Patellofemorale prothese Deze uitgebreide informatiefolder wordt u aangeboden door de Maatschap Chirurgen & Orthopeden Arnhem. Deze maatschap maakt deel uit van Rijnstate. Patellofemorale prothese Auteur: C. van Loon 1. De anatomie

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Voorste kruisbandreconstructie Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een voorste kruisbandreconstructie op de afdeling Orthopedie van het Radboudumc. In deze folder kunt u

Nadere informatie

Screening rapport. Sportspecifieke screening naar musculoskeletale risicofactoren

Screening rapport. Sportspecifieke screening naar musculoskeletale risicofactoren Kinécentrum Ispra Knowledge to move... Screening rapport Sportspecifieke screening naar musculoskeletale risicofactoren Subject: Screeners: Leen DOE Kevin KUPPENS Tim VOLLON Datum: 13 Apr 2009 Specifieke

Nadere informatie

Ligamentaire laesie enkelgewricht

Ligamentaire laesie enkelgewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentaire

Nadere informatie

Vervanging van de voorste kruisband in de knie via een kijkoperatie

Vervanging van de voorste kruisband in de knie via een kijkoperatie Orthopedie Vervanging van de voorste kruisband in de knie via een kijkoperatie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Bouw van de knie... 3 Oorzaak scheur van de voorste kruisband... 4 Verschijnselen van een

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen Traumatische knieproblemen: 1. Toelichting op de module 1 Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van maart 2010. In de NHG-Standaard Traumatische knieproblemen worden aanbevelingen gedaan over het

Nadere informatie

Wat zorgt voor de stabiliteit? Instabiliteit ontstaat wanneer er iets mis met het actieve of passieve systeem.

Wat zorgt voor de stabiliteit? Instabiliteit ontstaat wanneer er iets mis met het actieve of passieve systeem. (In-) Stabiliteit Inleiding Wat is instabiliteit? Instabiliteit van het schoudergewricht houdt in dat de weefsels in en rond de schouder niet in staat zijn de kop van de bovenarm op een juiste manier in

Nadere informatie

Onstabiel gevoel Last bij stappen

Onstabiel gevoel Last bij stappen Naam: Datum: Leeftijd: 37 jaar Geslacht: M/V Beroep: bediende Adres: Telefoonnummer: / Hobby: joggen, zwemmen (totaal: 3u/week) Hoofdprobleem: Onstabiel gevoel en last ter hoogte van de rechter enkel Lichaamsdiagram

Nadere informatie

Correctie van de kniestand. (artrotische knie)

Correctie van de kniestand. (artrotische knie) Correctie van de kniestand (artrotische knie) Correctie van de kniestand Door slijtage (artrose) kan een afwijkende stand van uw knie ontstaan. Dit kan heel pijnlijk zijn. De orthopedisch chirurg kan u

Nadere informatie

Voorste kruisbandreconstructie

Voorste kruisbandreconstructie Orthopedie Voorste kruisbandreconstructie onder arthroscopische controle Inleiding Hierbij ontvangt u enige informatie over de operatie en de revalidatie van de voorste kruisband reconstructie, waarvoor

Nadere informatie

Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie

Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie Totale knieprothese polikliniekversie Orthopedie Beter voor elkaar 2 De totale knieprothese Als u een beschadigde of versleten knie heeft, is lopen en lang staan vaak erg pijnlijk. In een vergevorderd

Nadere informatie

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg Anatomy is destiny Sigmund Freud Belangrijkste botten Nomenclatuur Reina Welling WM/SM-theorieles 1 Osteologie bekken en onderste extremiteit Myologie spieren bovenbeen Met dank aan Jolanda Zijlstra en

Nadere informatie

Verplaatsen knieschijf pees en herstel binnenste knieschijfband bij voorste knie pijn en instabiliteit

Verplaatsen knieschijf pees en herstel binnenste knieschijfband bij voorste knie pijn en instabiliteit Verplaatsen knieschijf pees en herstel binnenste knieschijfband bij voorste knie pijn en instabiliteit Tuberositas transpositie en evt. Mediaal PatelloFemorale Ligament reconstructie Inhoud Inleiding 3

Nadere informatie

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE

KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE KIJKOPERATIE IN EEN GEWRICHT ARTROSCOPIE- DOOR ORTHOPEDIE Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de gang van zaken rond een artroscopie (kijkoperatie) in verband met uw gewrichtsklachten.

Nadere informatie

Arthroscopie (kijkoperatie) van de knie Diagnose en behandeling van kniegewrichtproblemen

Arthroscopie (kijkoperatie) van de knie Diagnose en behandeling van kniegewrichtproblemen Arthroscopie (kijkoperatie) van de knie Diagnose en behandeling van kniegewrichtproblemen Inhoudsopgave Inleiding 2 Waarom een arthroscopie van de knie? 2 Anesthesie (verdoving of narcose) 3 Voorbereiding

Nadere informatie

Revalidatie nieuwe heupoperatie. Voorste benadering

Revalidatie nieuwe heupoperatie. Voorste benadering Revalidatie nieuwe heupoperatie Voorste benadering Afdeling: fysiotherapie Datum: januari 2014 2 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Revalidatie 4 3 Thuissituatie 5 4 Anatomie 6 5 Operatietechniek 7 6 Leefregels voorwaartse

Nadere informatie

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis John Hermans Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis Dit proefschrift gaat over het afbeelden van de syndesmose van de enkel, bij mensen die hun lichaam

Nadere informatie

Presentatie blessure preventie. John Klerkx

Presentatie blessure preventie. John Klerkx Presentatie blessure preventie John Klerkx Programma 1. Doel van de presentatie. 2. De meest voorkomende blessures. 3. Preventie (voorkomen blessures). 4. Geslacht, leeftijd, lichaamsbouw/ gezondheid.

Nadere informatie

Nog vragen? Artrose van de knie De knie Wat is een artrotische knie?

Nog vragen? Artrose van de knie De knie Wat is een artrotische knie? Artrose van de Knie Artrose van de knie Bij artrose van de knie is er sprake van slijtage. Er zijn drie vormen die het kniegewricht kunnen aantasten. In deze folder leest u over de mogelijkheden van een

Nadere informatie

Orthopedie. Arthroscopie van de enkel

Orthopedie. Arthroscopie van de enkel Orthopedie Arthroscopie van de enkel 1 Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om een arthroscopie van de enkel te ondergaan. In deze brochure wordt u informatie gegeven over de mogelijkheden van een

Nadere informatie