VRAGEN & ANTWOORDEN rond AFVAL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VRAGEN & ANTWOORDEN rond AFVAL"

Transcriptie

1 VRAGEN & ANTWOORDEN rond AFVAL A1. Welke bedrijfsafvalstoffen moet ik apart opslaan en laten ophalen? Een overzicht van de verschillende afvalstoffen De afvalstoffenreglementering VLAREA verplicht de afzonderlijke inzameling en/of ophaling van verschillende soorten afvalstoffen. Ook schilderbedrijven moeten hun afval sorteren. Conform VLAREA moeten volgende afvalstoffen van schilders minstens gescheiden gehouden worden: glasafval, papier- en kartonafval, gevaarlijk afval, klein gevaarlijk afval van vergelijkbare bedrijfsmatige oorsprong en afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA), metaalafvalstoffen. Zo - danig sorteren dat de gemengde fractie beperkt wordt tot een minimum of zelfs helemaal verdwijnt, is iets waar ondernemers sowieso naar streven. Niet alleen voor het leefmilieu, maar ook omdat het financieel loont. De afvoer van gemengd afval is in principe steeds duurder dan de afvoer van selectief ingezamelde afvalstoffen. Afvalstoffen komen bij iedere activiteit vrij. Bij de schilder-decorateur komen vooral gevaarlijke afvalstoffen vrij. Deze moeten op een correcte manier behandeld en verwijderd worden. Specifiek afval van een schilder-decorateur kan in de volgende groepen worden ingedeeld: verfoverschotten solventen opruimafval bevuild met o.a. verf metalen verpakkingen kunststoffen verpakkingen niet-gevaarlijk bedrijfsafval papier- en kartonafval A2. Door wie wordt mijn gescheiden afval opgehaald? Dit gebeurt door gespecialiseerde firma s en door intergemeentelijke samenwerkingsverbanden in sommige gemeenten. U moet nagaan of uw overbrenger, (vroegere ophaler) geregistreerd en erkend is voor de afvalstoffen die hij komt ophalen en dit zowel voor niet gevaarlijk als gevaarlijk afval. U vraagt uw overbrenger steeds een afgiftebewijs. Dit kan een identificatieformulier of een afgiftebon zijn. De lijst van de erkende overbrengers kan u nalezen op Bouwunie Schilders-Decorateurs heeft sedert 2000 het project Borstel uw afval buiten lopende voor de ophaling van schildersafval. Op basis van een gezamenlijke aanbesteding kunnen gunstige voorwaarden inzake prijs/ kwaliteit worden aangeboden. Er zijn 6 afvalstromen waarbij u als schilder zelf bepaalt op welke afvalstroom u intekent. Het project is gericht naar kleine en grote schildersbedrijven; er wordt gebruik gemaakt van zowel kleine als grote recipiënten. A3. Hoe moet ik mijn afvalstoffen opslaan? Afvalstroom 1: Verfoverschotten Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Verf, inkt, lijm en harsafval Zowel op waterbasis als op solventbasis Restanten verfafbijter Bevuilde filter Storch Wamab Verharde verfvellen (in bevuild blik) Resten uitgeharde kitten en siliconen Bezinksel (slib van spoelwater) Overschotten van verf en lijm in blik of PVC emmer Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Afvalstoffen opslaan in vloeistofdichte houder (bv. houder uit kunststof of houder met folie) Resten van verf e.d. opslaan in originele verpakking Maximale inhoud van individuele verpakking is 50 liter Mengen van producten is af te raden Spuitbussen en chemische producten horen niet tot deze afvalstroom Afvalstroom 2: Solventen Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Resten en afval van de volgende producten: methanol, white spirit Thinner (cellulose en synthetisch) Wasbenzine, terpentijn Resten van detergent, afweekmiddel, afbijtmiddel en ontvetter Solventresten en vervuilde solventen Wassolvent van borstels en rollen Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Sla de gebruikte solventen op in een transparante bus. Na het bezinken kunt u dan het bovenste deel recupereren of overgieten. Het deel dat bezinkt hoort bij afvalstroom 1. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 1

2 Plaats de opgeslagen solventen in een vloeistofdichte houder of op een lekbak. Zorg op de werf steeds voor een leeg recipiënt. Zorg voor een goed afsluitbare verpakking. Corrosieve, giftige en chloorhoudende pro ducten horen niet bij deze afvalstroom. Geen houtverduurzamingsmiddelen. Afvalstroom 3: Opruimafval bevuild met verf en andere Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Vodden, beschermkledij Isolatiematerialen, siliconentubes of verontreinigde absorbentia Versleten rollen en borstels Mesresten, lijmkammen Aanmaakemmers en wegwerpgereedschap Stof- en spuitmaskers, afplaktape en -folie Colad mengbekers Resten van bevuild afdekmateriaal Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Geen recipiënten onder druk zoals spuitbussen of gasfl essen. Geen poedervormige en vloeibare afvalstoffen Sla het afval op in een aangepast en gesloten recipiënt. Knoop het afval samen om het volume te verminderen. Afvalstroom 4: Metalen verpakkingen Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Lege metalen verpakkingen van verf, lijm, hars of inkt Lege metalen solventbussen Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Verpakkingen moeten leeg zijn. (leeg: bevat max. een dunne laag verf die een stevige, hechtende en duurzame bekleding vormt op de binnenkant of de bodem) Maximale inhoud van individuele verpakking is 50 liter. Niet-lege blikken horen niet bij deze afvalstroom. Ze horen bij afvalstroom 1. Afvalstroom 5: plastic verpakkingen Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Lege plastic verpakkingen van verf, lijm, hars of inkt Lege plastic verpakkingen Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Verpakkingen moeten leeg zijn. (leeg: bevat max. een dunne laag verf die een stevige, hechtende en duurzame bekleding vormt op de binnenkant of de bodem) Maximale inhoud van individuele verpakking is 50 liter. De verpakkingen mogen geen metalen voorwerpen bevatten die groter zijn dan 5 cm. Kunststofverpakkingen die niet leeg zijn, horen niet bij deze afvalstroom. Ze horen bij afvalstroom 1. Afvalstroom 6: Niet-gevaarlijk bedrijfsafval Welk afval behoort tot deze afvalstroom? Divers restafval: - afval tapijt (oud en nieuw) - afval vloerbekleding (oud en nieuw) - veegvuil - schuurpapier en diverse schuurmaterialen - isolatiemateriaal - oud pleisterwerk, restanten plamuur - divers bedrijfsafval - verwijderde wandbekleding, lijstwerk Voorwaarden en tips bij het inzamelen en opslaan van de afvalstroom Het afval oprollen (bv. tapijt) en/of samenbinden. Geen gevaarlijk afval Geen risico-afval Geen explosief afval Geen vloeibaar afval Geen spuitbussen Geen asbesthoudend materiaal Geen steenpuin Geen roofing De rolcontainers dienen verrijdbaar te zijn. Respecteer het maximum toegelaten gewicht A4. Welke afvalstoffen moet ik registreren en rapporteren? U moet alle facturen, afgifte- en ont vangstbewijzen en identificatieformulieren van alle opgehaalde afvalstoffen netjes bijhouden in één map met opschrift afvalstoffenregister. U dient dit afvalregister maandelijks te actualiseren. Enkel als u door OVAM gevraagd wordt uw afvalgegevens te melden, moet u de afvalstromen melden op de voorgeschreven formulieren. Zie integraal milieujaarverslag op A5. Wat met het verpakkingsafval? De paletten en folies, kartonnen dozen en plastiek bussen zijn verpakkingsafval. Bedrijven die hun bedrijfsmatig verpakkingsafval gesorteerd aanbieden, kunnen daarom 2 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

3 rekenen op een fi nanciële beloning van VAL- I-PAC. Verpakkingsafval wordt immers beter en gemakkelijker gerecycleerd als het al bij de bron gesorteerd is. VAL-I-PAC voorziet volgende premies: De recyclagepremie is geldig voor kunststof en houten bedrijfsmatig verpakkingsafval dat door de ontpakker in homogene fracties wordt aangeboden. Anno 2007 bedraagt deze premie bijvoorbeeld 50 per ton gerecycleerde kunststof; De containerpremie is geldig op bedrijfsmatig verpakkingsafval dat door de ontpakker in selectieve containers, zakken of andere inzamelsystemen ter recyclage wordt aangeboden. Indien de ophaling via het project van Bouwunie verloopt, dan worden u op het einde van het jaar de nodige documenten bezorgd om dit bij Val-I-Pac aan te vragen. A6. Wat is de terugnameplicht? In de drie Gewesten (Vlaanderen, Wallonië en Brussel) gelden de bepalingen van het Interregionaal Samenwerkingsakkoord voor de preventie en het beheer van verpakkingsafval. Dit samenwerkingsakkoord legt de verpakkingsverantwoordelijke een terugnameplicht en een informatieplicht op. Om aan deze verplichtingen te voldoen, kan de verpakkingsverantwoordelijke aansluiten bij de erkende organismen Fost-Plus en Val-I-Pac. Als schilder dient u na te gaan of uw leverancier is aangesloten bij Val-I-Pac. A7. Kostprijs van dit alles?* Algemene kostprijs De kosten voor afvalverwijdering lopen snel op. Zij bestaan uit vier delen: huur container, Transport- en ledigingkost, verwijderingkost en de milieuheffing. Afvalstromen die worden gerecycleerd zijn niet onderhevig aan een milieuheffing. De afvalkost voor gemengd klasse 2 (restafval) is de laatste jaren sterk gestegen. De totale afvalkosten zijn echter meer dan alleen verwerkings- en ophaalkosten. Het is ook een verlies van grondstof. Verfresten zijn bijvoorbeeld grondstoffen die nuttig konden worden gebruikt en bijgevolg moeten deze grondstofverliezen ook meegerekend worden als afvalkost. Kostprijs BOUWUNIE project Bouwunie werkt voor een periode van 3 jaren samen met een welbepaalde afvalophaler. De selectie gebeurt aan de hand van een uitgebreid bestek waarop de afvalophalers kunnen intekenen. Tot eind 2007 is Milieu en Leven de ophaler voor het project van Bouwunie Schilders-Decorateurs. Het afval wordt ingedeeld in 7 afvalstromen, waarvan er 5 typisch schilderafval en tevens gevaarlijk afval zijn. De andere 2 stromen komen ook in andere bedrijven voor. Afvalstroom 1: vaste en pasteuze verfoverschotten Afvalstroom 2: verfoverschotten (in blik of andere verpakkingen), lijmen en bevuilde kleinverpakking vloeibare solventen, methanol en white spirit Afvalstroom 3: opruimafval bevuild met chemische producten: vodden, borstels, maskers, filters, afdekplastiek Afvalstroom 4: lege metalen verfverpakkingen Afvalstroom 5: lege plastieken verfverpakkingen Afvalstroom 6: niet-gevaarlijk restafval: behangpapier, be - hangboeken, wandbekleding, stukken vloerbekleding, schuurpapier Afvalstroom 7: papier- en kartonafval Voor afvalstromen 1, 2, 4, 5 en6 wordt de factuur samengesteld op basis van: de verwerkingskosten voor de afvalsoort de ophaalkosten: - de voorrijkosten per ophaling - de plaats die het recipiënt inneemt op de vrachtwagen Verwerkingsprijs per afvalstroom 1 vaste en pasteuze verfresten: 0,59 EUR/kg 2 solventen: 0,47 EUR/kg 3 opruimafval besmeurd met verf: 0,52 EUR/kg 4 lege metalen verfverpakkingen: 0,32 EUR/kg 5 lege plastiek verfverpakking: 0,42 EUR/kg De ophaalkosten Voorrijkosten per ophaling: 23,50 EUR per ophaling Recipiënt 30 liter vloeistofvat: GEEN supplement 60 liter vloeistof of dekselvat: GEEN supplement 200 liter vloeistof of dekselvat: GEEN supplement paletbox (1 m³) 15,00 EUR (+ 2,90 EUR per maand huur) Voor afvalstromen 3 en 7 is de ophaalfrequentie zeer prijsbepalend. Daarom wordt een ander systeem gehanteerd. Info hierover kan u opvragen bij Bouwunie Schilders-Decorateurs, Spastraat 8, 1000 Brussel, tel , fax of via De prijzen zijn exclusief BTW. (*): prijzen geldig vanaf 1 januari 2008, neem hiervoor contact op met BOUWUNIE Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 3

4 VRAGEN & ANTWOORDEN aangaande MILIEUWETGEVING M1. Welke activiteiten zijn vergunningsplichtig? Welke bedrijven hebben een milieuvergunning nodig of moeten een melding doen? Voor de opslag van verven, verdunners en andere chemicaliën kan een milieuvergunning of melding noodzakelijk zijn. Welke inrichting een milieuvergunning nodig heeft of een melding moet doen, wordt bepaald in VLAREM I (Vlaams Reglement betreffende de Milieuvergunning). De inde ling werd bepaald aan de hand van een indelingslijst met een 60- tal rubrieken. Wij geven u een overzicht van de belangrijkste rubriek voor de schilders: rubriek 17 opslag van gevaarlijke stoffen. Om na te gaan onder welke rubriek een product valt, bekijkt u welke kenmerken het heeft (giftig, schadelijk, ontvlambaar, enz.). De kenmerken kan u nalezen op de verpakking. U kunt eveneens de veiligheidsfiche opvragen bij uw leverancier. Hierop vindt u de kenmerken van de producten. Afhankelijk van de aard en samenstelling van het product, de maximale opslag en de inhoud van de verpakking kan u onder klasse 3, 2 of 1 vallen. De wetgeving maakt onderscheid tussen een milieuvergunning (klasse 1 of 2) en een milieumelding (klasse 3). Tot klasse 1 behoren de meest milieubelastende inrichtingen tot klasse 3 de minst belastende. Een handig instrument om na te gaan of u een melding of vergunning nodig heeft, is de milieuvergunningenwegwijzer. Meer info over deze gebruiksvriendelijke online toepassing vindt u op Een klein, doorsnee schildersbedrijf heeft veelal een beperkte opslag van verven en thinners. Indien dan voldaan wordt aan de bepalingen vermeld bij rubriek 17.4 dan zal veelal een melding (klasse 3) volstaan. Van alle rubrieken die van toepassing zijn op uw bedrijf, bepaalt de rubriek met de hoogste klasse of er melding moet gebeuren (inrichtingen die enkel onder klasse 3 vallen), dan wel een vergunning aangevraagd moet worden (wanneer de hoogste klasse, klasse 1 of 2 is ). Indelingslijst van de hinderlijke inrichtingen (bijlage 1 van VLAREM I) Rubriek Omschrijving en Subrubrieken Klasse Het lozen van afvalwater: afhankelijk van het debiet, type afvalwater (Vlarem maakt onderscheid tussen huishoudelijk en bedrijfsafvalwater), graad van verontreiniging en zuiveringsinstallatie. Gevaarlijke producten: Voor de toepassing van de indelingscriteria dient zowel rekening gehouden met de hoofdeigenschap (bv. irriterend, ontvlambaar, corrosief, etc.) van het product als met het ontvlammingspunt ervan (zeer licht, licht ontvlambaar). Voor vloeibare brandstoffen dient enkel rekening gehouden met het ontvlammingspunt. Inrichtingen voor de opslag voor zeer giftige, giftige en ontplofbare stoffen met een opslagcapaciteit van: 1 meer dan 10 kg tot en met 100 kg 2 meer dan 100 kg tot en met 1 ton 3 meer dan 1 ton Opslagplaatsen voor oxiderende, schadelijke, corrosieve en irriterende stoffen met een totaal inhoudsvermogen van: 1 a) 200 kg tot en met kg, wanneer de inrichting volledig is gelegen in een industriegebied b) 200 kg tot en met kg, wanneer de inrichting volledig of gedeeltelijk is gelegen in een gebied ander dan industriegebied 2 a) meer dan kg tot en met kg, wanneer de inrichting volledig is gelegen in een industriegebied b) meer dan kg tot en met kg, wanneer de inrichting volledig of gedeeltelijk is gelegen in een gebied ander dan industriegebied 3 Meer dan kg Opslagplaatsen voor zeer licht ontvlambare en licht ontvlambare vloeistoffen met een totaal inhoudsvermogen van: 1 a) 50 l tot en met l, wanneer de inrichting volledig is gelegen in een industriegebied b) 50 l tot en met 500 l, wanneer de inrichting volledig of gedeeltelijk is gelegen in een gebied ander dan industriegebied 2 a) meer dan l tot en met l, wanneer de inrichting volledig is gelegen in een industriegebied b) meer dan 500 l tot en met l, wanneer de inrichting volledig of gedeeltelijk is gelegen in een gebied ander dan industriegebied 3 meer dan l Opslagplaatsen voor zeer lichr ontvlambare en licht ontvlambare vloeistoffen met een totaal inhoudsvermogen van: l tot en met l 2 meer dan l tot en met l 3 meer dan l Opslag van gevaarlijke stoffen in verpakkingen van maximaal 25 l of kg, voor zover de maximale opslag begrepen is tussen 50 l of kg en l of kg Vraag bij uw leverancier de veiligheidsfiches van de gekochte producten op. Zij geven u een overzicht van de exacte kenmerken van het product. 3, 2, Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

5 M2. Hoe bekom ik een vergunning? Hoe en waar een milieuvergunning of melding indienen? Waar in te dienen(*)? Aantal exemplaren? Na welke tijd wordt de vergunning verkregen? Op welk formulier moet de aanvraag gebeuren? Duur vergunning? Melding gemeente- of stadsbestuur 1 exemplaar De dag na het indienen van de melding mag de exploitatie gestart worden Meldingsformulier geen einddatum Milieuvergunning klasse 2: gemeente of stadsbestuur klasse 1: provinciebestuur: bestendige deputatie klasse 2: 7 exemplaren klasse 1: 10 exemplaren Klasse 2: vaste procedure van 3 maanden (verlengbaar met de helft) Klasse 1: vaste procedure van 4 maanden (verlengbaar met de helft) Aanvraagformulier milieuvergunning max. 20 jaar einddatum is op de vergunning vermeld. (*) plaats van de exploitatie Voor meer informatie kan u terecht bij de milieudienst van uw gemeente- of stadsbestuur. M3. Welke afvalwaters ontstaan door schilderactiviteiten? Lozen van afvalwater Bij het reinigen van borstels e.d. ontstaat afvalwater. Dit spoelwater kan gevaarlijke stoffen bevatten. Het lozen van dit afvalwater is enkel toegelaten als daarvoor een vergunning afgeleverd werd en voor zover de lozingsnormen nageleefd worden. Afvalwater dat gevaarlijke stoffen bevat, kan problemen veroorzaken in de riolering en in de waterzuiveringsinstallatie. Afvalwater recuperen kan door er een fl occulatiemiddel aan toe te voegen. Deze stof zorgt ervoor dat de verontreiniging gaat samenklitten en bezinken. Het gereinigde water kan dan hergebruikt worden. Het bezinksel (slib, zie hoger: afvalstroom 1) kan worden opgehaald. M4. Opslag van producten De opslag van verven en andere producten moet voldoen aan enkele voorwaarden. De opslag van meer dan 50 l zeer licht ontvlambare en licht ontvlambare vloeistoffen moet gebeuren in een veiligheidskast of aparte ruimte. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: de opslag moet in een gecompartimenteerde brandvrije ruimte gebeuren. Voorzie een brandwerende deur (die naar buiten opengaat) die bij brand automatisch sluit. voorzie een inkuiping die ¼ van de totale opslag kan opvangen (bv. niveau opslagplaats 5 cm lager dan omliggende vloer). De vloer moet vloeistofdicht zijn en bestand tegen inwerking van de opgeslagen producten. voorzie voldoende verluchting (natuurlijk of kunstmatig). Een opslagplaats in een kelder is verboden. voorzie volgende pictogrammen: verbod vuur, verbod open vlam, verbod roken en verboden toegang voor onbevoegden. sluit alle verpakkingen goed af. Zo voorkomt u het ontstaan van gevaarlijke dampen. voorzie in deze ruimte explosievrije verlichting. het schoeisel van de werknemers mag geen vonken kunnen veroorzaken. Let dus op met schoenen met blootliggende stalen top. bij morsen direct opruimen met een geschikt absorptiemedium (bv. absorptiekorrels). gevaarsymbolen van de opgeslagen producten moeten op de deur vermeld worden. verwarmingstoestellen die geen ontsteking kunnen veroorzaken, zijn toegelaten. Verwarmingstoestellen met open vlam zijn verboden. voorzie voldoende brandblustoestellen. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 5

6 M5. Wat wordt bedoeld met VOS-emissie, een reductie programma en een oplosmiddelen boekhouding? In tal van verven, vernissen, impregneerproducten e.a. komen Vluchtige Organische Stoffen (VOS) voor. Deze hebben een negatieve impact op het leefmilieu én de volksgezondheid. Ze lozen een bepaalde hoeveelheid dampen bij kamer- of werktemperatuur. Directe gevolgen hiervan zijn o.m. irritatie, een verminderde longfunctie en kanker. Het gebruik van VOS heeft ook indirecte gevolgen. In combinatie met NOx vormen ze troposferische ozon, de zogenaamde zomersmog. Ook ozon heeft op zijn beurt een negatieve impact op het leefmilieu en de volksgezondheid. Gevolgen voor de mens zijn oog-, neusen keelirritaties, een verminderde longfunctie, ontstekingen en overgevoeligheid van de luchtwegen. Maar ook planten en materialen zoals plastiek, rubber, textiel en verven ondervinden een negatieve impact, bv. minder opbrengst van landbouwgewassen, afsterven van bossen, verminderde materiaalkwaliteit, kleine scheurtjes, kleurverandering e.a. Dit groot aantal risico s heeft geleid tot tal van reglementeringen op Europees niveau. De lidstaten, waaronder ook België, zijn verplicht deze reglementeringen om te zetten in een eigen wetgeving. Eén van deze reglementeringen is de National Emission Ceilings (NEC) -richtlijn waarbij nationale emissie-plafonds voor luchtverontreinigende stoffen, bv. VOS worden vastgelegd. Om de doelstellingen van de NEC-richtlijn te halen, zijn verschillende maatregelen noodzakelijk, m.n. het beperken van emissies van VOS tijdens de productie en het op de markt brengen van producten met een lager VOS-gehalte. Om te verzekeren dat producten met een lager VOS-gehalte op de Europese markt worden gebracht, werd de Europese Richtlijn 2004/42/EG, ook wel de Verfrichtlijn genoemd, opgesteld. Deze legt bepalingen vast voor decoratieverven en voor producten voor het overspuiten van voertuigen. De Europese Verfrichtlijn werd omgezet in Belgisch recht met het Koninklijk Besluit van 7/10/2005 inzake de reductie van het gehalte aan VOS in bepaalde verven en vernissen en in producten voor het overspuiten van voertuigen (BS 19/10/2005). Verfproducenten zijn inmiddels volop bezig om het productieproces aan deze richtlijn aan te passen of hebben deze aanpassing al doorgevoerd. De producenten verschaffen meestal accurate voorlichting over de mogelijkheden en de correcte toepassing van hun producten aan de schilder-decorateur. Correcte toepassing van de producten leidt immers tot kwaliteitswerk. 6 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

7 PREVENTIETIPS Milieuverantwoord productgebruik P1. Afvalpreventie Preventie van afval is het voorkomen of beperken van het ontstaan van afval (kwantitatieve preventie), en/of het verminderen van de totale milieu-schadelijkheid van afval (kwalitatieve preventie). In de definitie is sprake van twee soorten preventie. In eerste instantie moet gestreefd worden naar een kwantitatieve preventie: het verminderen van de hoeveelheid afval. In tweede instantie is de kwalitatieve preventie belangrijk: het verminderen van de schadelijkheid van niet te vermijden afval voor de mens en het milieu. P2. Good housekeeping Uit vragen en antwoorden rond afval blijkt duidelijk dat een schilder wordt geconfronteerd met een strenge en gecompliceerde milieuwetgeving (vergunningen, meldingen en afvoer gevaarlijk afval). Voldoen aan de geldende wetgeving, zoals een degelijke selectieve inzameling en correcte ophaling/verwerking van afvalstoffen, komt het milieu ten goede. Uiteraard zijn hier kosten aan verbonden. Het invoeren van preventiemaatregelen houdt enerzijds deze kosten zo laag mogelijk en levert anderzijds het bedrijf ook heel wat extra voordelen op: kostenreductie: Een eerste belangrijk voordeel is het verminderen van het totale prijskaartje van de afvalverwijdering. Hierbij wordt niet enkel rekening gehouden met het ophalen van de afvalstoffen maar ook met de aankoopprijs van de producten. Bijvoorbeeld: wanneer u gebruikte solventen laat bezinken, kan u een deel hergebruiken. Hierdoor beperkt u de hoeveelheid vervuilde solventen, maar ook de hoeveelheid nieuwe solventen die u moet aankopen. groen imago: Op een preventieve manier te werk gaan, geeft uw onderneming een groen imago. Communiceer dit naar uw klanten. De klant beseft steeds meer het belang van een gezond milieu en weet dat een goede inzameling en verwerking van afvalstoffen daartoe bijdraagt. Hij begrijpt dat dit niet gratis kan en aanvaardt zijn bijdrage in de kosten. daling van de milieu-impact: Door het toepassen van afvalpreventie daalt de impact die uw onderneming heeft op het milieu. het zwaard van Damocles: een schilderbedrijf is onderworpen aan heel wat verplichtingen. Niet in orde zijn, houdt risico s in. Er is natuurlijk de invloed op het milieu en, niet te vergeten, het risico op boetes. Correct inzamelen garandeert zekerheid op het vlak van ongevallenverzekering en brandpreventie. efficiënt werken: Afvalpreventie garandeert eveneens efficiëntie. Afvalstoffen correct opslaan en verwijderen leveren u een niet te verwaarlozen tijdsvoordeel op. voorkomen (preventie) is beter dan genezen: Iedere onderneming heeft de plicht om op een preventieve manier te werk te gaan, of anders gezegd, te handelen als een goede huisvader. P3. Afvalpreventie afvalhergebruik Goede preventie = teamwork. Een belangrijke manier om preventief te werk te gaan, is good housekeeping. Dit betekent dat u tijdens elke handeling goed en zorgvuldig te werk gaat. Het is belangrijk dat iedereen binnen het bedrijf zich bewust is van het nut van afvalpreventie. Goede afvalpreventie is vaak het resultaat van teamwork. Hoe preventie in het bedrijf invoeren? Een goede afvalpreventie in een bedrijf kan enkel slagen als dit systematisch en in teamverband gebeurt. Om correct aan afvalpreventie te doen, is een goed inzicht in de verschillende afvalstromen nodig. Hierbij is een systematische aanpak van groot belang. Deze aanpak is opgenomen in het milieuzorgsysteem ISO Hieronder vindt u een vereenvoudigde praktische versie van dit milieuzorgsysteem. De systematische aanpak is onderverdeeld in 3 fasen, nl.: planfase uitvoeringsfase controle- en bijstuurfase. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 7

8 Planfase Een goed preventieplan heeft een goede voorbereiding nodig. Veel aandacht voor de planfase is van groot belang. Een goede inventarisatie van de verschillende afvalstromen is noodzakelijk enerzijds als basis van het systeem en anderzijds voor de resultaatmeting van de ingevoerde preventiemaatregelen (zie controlefase). Inzamelen van gegevens De eerste stap in de planfase is het verzamelen van gegevens. De nodige gegevens zijn o.a.: administratieve gegevens (personeel, vergunningen, werkverdeling, ) technische gegevens (veiligheidsfiches, huidige werkmethoden, ) milieugegevens: facturen (aankoop grondstoffen, ophaling afval, ) aangiften (Integraal Milieu Jaarverslag, ) Opmaken van de inventaris De verzamelde gegevens kunnen per afvalstroom in een schema ingevuld worden. Het is niet de bedoeling dat iedere bron van afval verder onderzocht wordt. Enkel afvalstromen die echt in het oog springen, worden verder onder de loep genomen. Hieronder vindt u een praktisch voorbeeld. Zoeken preventieopties Na het inventariseren kan gezocht worden naar preventieopties voor de relevante bron van afval. De beste manier om preventieopties op te sporen, is het organiseren van een brainstormsessie waarop iedereen binnen het bedrijf is uitgenodigd. Tijdens een dergelijke sessie is het de bedoeling dat alle mogelijke preventieopties opgesomd worden. Het is niet de bedoeling dat per optie wordt nagegaan of die haalbaar is. Dit gebeurt in de volgende fase. Hieronder vindt u een praktisch voorbeeld. Afvalstroom: Afvalstroom 2: solventen Bron: Reinigen algemeen - Codenummer: AFV2/1 Mogelijke preventieopties: beter afplakken van de ondergrond, hergebruik van solventen ander product gebruiken morsen beperken, Analyse haalbaarheid van de preventieopties Na het opsommen van de mogelijke preventieopties kan nagegaan worden welke van deze opties haalbaar zijn. De haalbaarheid kan onderzocht worden op basis van 3 punten: technisch (is deze optie technisch mogelijk) organisatorisch (is deze optie organisatorisch uit te werken) economisch (levert deze optie economische voordelen op) Afvalstroom: Afvalstroom 2: solventen Codenummer: AFV2 Bron Oorzaak Hoeveelheid en Verder onderzoek Codenummer (activiteit) per bron Aandeel (%) J/N verder onderzoek Reinigen Vervuilde 100 l N - borstels borstels (10 %) Reinigen Vervuilde 100 l N - materialen materialen (10 %) Reinigen Verwijderen 800 l J AFV2/1 1 algemeen verfspatten,... (80 %) Totaal 1000 l (100 %) 1 Dit codenummer kan u zelf toekennen. Het voorbeeld is samengesteld uit de afvalstroom (afvalstroom 2, AFV2) met daarna een nummer per verder te onderzoeken deel. 8 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

9 Afvalstroom: Afvalstroom 2: solventen Bron: Reinigen algemeen - Codenummer: AFV2/1 Preventieoptie Technisch Organisatorisch Economisch haalbaar haalbaar haalbaar 1. beter afplakken van de ondergrond J J J 2. hergebruik van solventen J J J 3. ander product gebruiken N J N 4. morsen beperken J J J Uit dit schema blijkt dat opties 1, 2 en 4 over de volledige lijn haalbaar zijn. Enkel optie 3, gebruik van een ander product, blijkt technisch en economisch niet mogelijk. Met een ander product wordt geen kwalitatief werk afgeleverd en het product kost 40 % meer. Uitvoeringsfase De volgende fase in het systeem is het invoeren van de uitgekozen preventieopties. Stel indien nodig een actieplan op dat u met de volledige groep kunt bespreken. Zorg daarna voor voldoende informatieverspreiding binnen het bedrijf. Stel iemand binnen het bedrijf aan als aanspreekpunt. Eventuele problemen kunnen aan deze persoon gesignaleerd worden. Controle- en bijstuurfase Na het invoeren van de preventiemaatregelen kan periodiek nagegaan worden wat het effect daarvan is. Om te kunnen vergelijken, moet opnieuw een inventaris opgemaakt worden (zie planfase). De gegevens uit de nieuwe inventaris kunnen dan vergeleken worden met de basisgegevens. Zo nodig kunnen de preventieopties bijgestuurd worden. Op deze manier blijft het systeem continu in beweging, en kan er gestreefd worden naar continue verbetering. Preventietips in het schildersbedrijf We onderscheiden 6 fasen waarbij preventie mogelijk is: preventie in de offerte preventie tijdens de voorbereiding van de werken preventie tijdens de uitvoering van de werken preventie bij de reiniging hoe afvalstoffen verminderen preventie bij opslag van de producten. Preventie in de offerte Al in de offerte kan u suggesties doen naar de mogelijkheden tot beperking van de milieuverontreiniging. De opdrachtgever heeft vaak niet de nodige kennis van de gebruikte technieken en producten. Bespreek met hem de mogelijkheden om de milieuhinder te verminderen en wijs op de eventuele voor- en nadelen: toepassing van minder milieuhinderende technieken en producten efficiënte inzameling van de afvalstoffen leveren van nazorg (bv. periodieke controle en herstellen van kleine beschadigingen). Wijs in uw offerte duidelijk op de milieuvriendelijke werkwijze binnen uw schildersbedrijf. Preventie tijdens de voorbereiding van de werken Tips voor het verwijderen van oude verfl agen en het voorbereiden van de ondergrond e.d.: Afschuren is de milieuvriendelijkste manier om oude verfl agen te verwijderen. Afbranden is te vermijden. Deze manier van werken veroorzaakt veel (al dan niet chemisch) afval. Een afbijtmiddel kan schadelijke en giftige stoffen bevatten. Zorgvuldig gebruik is dan ook een must. Afbijtmiddelen in combinatie met water geven een gecontroleerde afvalstroom die beperkt blijft tot het strikte minimum. Het afvalwater wordt opgevangen en gezuiverd in een filterinstallatie. Ontvetten kan nu ook zonder ammoniak. Er bestaan milieuvriendelijkere producten (zie de preventie bij reiniging). Plak alles zorgvuldig af. Zo beperkt u het reinigen na het uitvoeren van de werken. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 9

10 Preventie tijdens de uitvoering van de werken Schilderen Werk nauw samen met de verfl everanciers of adviseurs wat betreft de toepassing van technieken of producten. Informeer u hierover grondig. De keuze tussen een roller of een borstel hangt voor een groot deel af van het te schilderen object en de voorkeur van de schilder. Een roller werkt sneller maar heeft ook enkele nadelen: verfverlies door spatten een roller is moeilijker schoon te maken en te bewaren een roller gaat minder lang mee dan een goede borstel maar kan toch verschillende keren gebruikt worden een roller wordt vaker weggegooid. Bewaar de roller voor een korte periode in kunststoffolie. Voor langere perioden kan u kiezen voor speciale bewaarboxen. Behangen Kies voor een bepaalde activiteit de correcte lijm. Belangrijke aspecten zijn: de te lijmen materialen het uitzicht van het oppervlak (ruw, poreus, ) de gestelde eisen (belasting, bestendigheid, ) Inventariseer vooraf de hoeveelheid lijm die u nodig heeft. Hou hierbij rekening met toekomstige werken. Bepaal zo de optimale hoeveelheid aan te kopen lijm. Sluit de verpakking direct na gebruik en bewaar ze op een droge, koele en vorstvrije plaats. Voorkom morsen van lijm. Opgedroogde lijm is vaak moeilijk te verwijderen. Koop milieuvriendelijke lijm zonder solventen. Koop lijm met een zo groot mogelijk toepassingsgebied. Preventie bij de reiniging Gebruik licht verontreinigde solventen om een eerste keer te reinigen. Deze solventen kunnen afkomstig zijn van het bezinken van al gebruikte solventen. Er bestaan al diverse vervangingsproducten voor de traditionele oplosmiddelen: - gebruik vegetable cleaning agents (VCA s). Dit zijn oplosmiddelen die gemaakt zijn van plantaardige oliën. Deze zijn vluchtig, bevatten geen schadelijke dampen en zijn niet brandbaar (gemakkelijkere opslag). Ze zijn duurder dan de gewone oplosmiddelen, maar gaan ook veel langer mee. VCA s zijn dus een goed vervangmiddel. - Naast de VCA s kan u ook kiezen voor high boiling solvents. Deze solventen verdampen minder snel en zijn bijgevolg minder schadelijk voor de mens en het milieu. - Een derde vervangingsproduct is een mengsel van water, een oplosmiddel en een emulgator. De emulgator zorgt ervoor dat het water en het oplosmiddel zich goed vermengen. Dit product is kanten-klaar verkrijgbaar. Gebruik niet meer solventen dan nodig. Werk samen met uw leverancier om het juiste product te bepalen. 10 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

11 Productfiche Verven en Vernissen V1. Overzicht producten Verf Vernis Beits dekkende kleurlak doorschijnende lak indringende olie die hout voedt (vormt film op ondergrond) (vormt film op ondergrond) (accentueert houtstructuur) Eigenschappen: Eigenschappen: Eigenschappen: beschermt de ondergrond (hout, metaal, ) tegen weersomstandigheden, vochtigheid, vuil grondlaag is (meestal) nodig bevat pigmenten die de verkleuring door het zonlicht (UV) voorkomen zowel voor binnen- als buitentoepassingen Harsen worden toegevoegd als bindmiddel (vormt dekkende laag). beschermt hout tegen weersomstandigheden, vochtigheid, vuil moet in meerdere lagen (soms 3-5) worden aangebracht en jaarlijks gecontroleerd en bijgewerkt meestal binnen toegepast omdat er geen pigmenten worden toegevoegd, waardoor makkelijk verkleuring optreedt onder invloed van het zonlicht Harsen worden toegevoegd als bindmiddel (vormt dekkende laag). beschermt hout tegen weersomstandigheden, vochtigheid, vuil geen grondlaag nodig laat transport van waterdamp vanuit de onderlaag toe: vocht kan weg uit het hout, wat houtrot voorkomt veelal toegepast buiten Hoofdzakelijk olie wordt toegevoegd als bindmiddel (dringt in hout). V2. Samenstelling verven en vernissen Op basis van de oorsprong van de bestanddelen worden verven en vernissen ingedeeld in twee grote groepen: synthetische verven bevatten bestanddelen uit de petrochemie. bij natuurverven zijn alle bestanddelen natuurlijke stoffen, van plantaardige of minerale oorsprong. Verf bestaat uit drie hoofdbestanddelen: een bindmiddel, een oplosmiddel en pigmenten. Naast de drie hoofdbestanddelen bevatten verven nog een aantal hulpstoffen en eventueel vulstoffen. De verhoudingen van de hoofdbestanddelen verschillen naargelang de verfsoort. Vernissen bevatten geen pigmenten. Zij heb ben dus slechts twee hoofdbestanddelen, namelijk een oplosmiddel en een bindmiddel. Daarnaast bevatten zij net zoals verven nog een aantal hulpstoffen, maar geen vulstoffen. Hier worden kort de verschillende soorten bestanddelen van verven en vernissen besproken: bindmiddel oplosmiddel pigment hulpstoffen vulstoffen Bindmiddel Een bindmiddel is nodig om alle bestanddelen van de verf en voornamelijk de pigmenten aan elkaar en aan de ondergrond te binden. Zij vormen na droging de verffilm en zorgen ook voor de basiseigenschappen van de verf, namelijk de droging, hardheid, glans, weerbestendigheid, Als bindmiddel gebruikt men voornamelijk harsen zoals alkydharsen, acrylharsen en/of oliën. In verf en vernis is het bindmiddel het hoofdbestanddeel en de meeste verven en vernissen worden dan ook benoemd naar hun bindmiddel. Oplosmiddel Het oplosmiddel zorgt ervoor dat het bindmiddel oplost, waardoor de verf vloeibaar wordt en makkelijk aan te brengen is. Het gebruikte oplosmiddel is dan ook afhankelijk van het soort bindmiddel. Door mengsels van oplosmiddelen te gebruiken, wordt het oplossend vermogen beïnvloed. Na het aanbrengen van de verf verdampt het oplosmiddel volledig. Het oplosmiddel kan bestaan uit organische verbindingen of uit water. In deze productfiche worden organische oplosmiddelen aangeduid als solventen. Het is op basis van de aard van het oplosmiddel dat verven worden ingedeeld in solventgedragen of watergedragen verven. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 11

12 De organische oplosmiddelen die in de synthetische verven gebruikt worden (een gekend voorbeeld is white spirit), zijn meestal koolwaterstoffen die geproduceerd worden uit aardolieproducten. Zij behoren tot de groep van de Vluchtige Organische Stoffen (VOS). Bij de productie van verf komen VOS vrij, net als bij het verven zelf. Na het aanbrengen van de verf verdampen deze VOS meestal volledig uit de verf. Ze vormen een belasting voor de gezondheid van de gebruiker en hebben een impact op het milieu. VOS kunnen de vorming van ozon op het leefniveau bevorderen, wat kan leiden tot zomersmog. Daarnaast vergroten ze het gat in de ozonlaag en het broeikaseffect. Synthetische verf met water als oplosmiddel (watergedragen verf) bevat nog steeds een beperkte hoeveelheid solvent. De emissies naar de lucht toe zijn echter veel kleiner. Ook natuurverven kunnen zowel water - gedragen als solventgedragen zijn. Watergedragen natuurverf bevat geen organisch oplosmiddel. In solventgedragen natuurverven zijn de VOS van plantaardige oorsprong, zoals citrusolie of terpentijn. Citrusolie wordt gevormd uit de schillen van citrusvruchten. Terpentijn wordt gewonnen uit pijnbomen of dennenbomen. Terpentijn is niet hetzelfde als terpentine. Beide zijn organische koolwaterstoffen, maar hebben een verschillende oorsprong. Terpentijn is van natuurlijke oorsprong en niet te verwarren met terpentine, een andere benaming voor white spirit (een aardolieproduct). Pigmenten (geldt niet voor vernissen) Pigmenten zijn niet oplosbare deeltjes die de verf zijn kleur geven, een bescherming vormen tegen ultraviolete straling en zorgen voor de dekkracht. Ze bestaan uit mineralen (zouten en metaaloxiden) of organische stoffen (op basis van koolstof). Organische pigmenten geven de verf kleur. Voor natuurverf worden minerale, plantaardige of dierlijke pigmenten gebruikt. Hulpstoffen Hulpstoffen worden aan de verf toegevoegd om de eigenschappen te verbeteren. Zo heeft men hulpstoffen om het droogproces te versnellen, om de verf te kunnen bewaren en te voorkomen dat de verf gaat klonteren, schuimen, schimmelen of roesten, om de oplosbaarheid van de harsen te verbeteren, Haast alle verven bevatten droog- en bewaarmiddelen. Als droogmiddelen worden vaak verbindingen van zware metalen zoals lood, kobalt en mangaan gebruikt. Een aanwezigheid van 0,25 % lood is toegestaan zonder dat het op de verpakking moet worden vermeld. Watergedragen verven bevatten extra bewaarmiddelen. In natuurverven worden hulpstoffen zo veel mogelijk vermeden of worden natuurlijke vervangers gezocht. Natuurverven in poedervorm zoals caseïneverf, kalkverf, leemverf bevatten geen hulpstoffen. Vulstoffen (geldt niet voor vernissen) Vulstoffen maken de verf dikker en worden vooral gebruikt om de verf matter te maken, maar soms ook om andere eigenschappen te beïnvloeden zoals de schuurbaarheid of hardheid. Krijt, talk, bentoniet, gips, gemalen puimsteen en leisteen worden als vulstoffen gebruikt. 12 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

13 V3. Soorten verven Verf kan worden ingedeeld in twee hoofdgroepen: synthetische verf van petrochemische afkomst natuurverf van natuurlijke grondstoffen. Elke hoofdgroep kan op zijn beurt worden onderverdeeld in twee groepen: de watergedragen verven de solventgedragen verven. Deze indeling/naamgeving kan professionele schilders de wenkbrauwen doen fronsen, meer bepaald de naamgeving synthetische verf op waterbasis. Met deze productfiche willen we een leidraad bieden om de belangrijkste milieuknelpunten bij verf op te sporen. De gehanteerde indeling maakt de wereld van de verf heel wat overzichtelijker en gestructureerder. Naargelang het gebruikte bindmiddel en de verhouding tussen de hoofdbestanddelen ontstaan de verschillende verfsoorten. Hier worden de voornaamste verfsoorten besproken en enkele voor- en nadelen vernoemd. Synthetische verven Synthetische verf op solventbasis Alkydverf Alkydverven geven veel glans en worden lakverven genoemd. Ze worden vaak gebruikt voor toe passingen waarbij slijtvastheid en weerstand tegen een mechanische belasting of tegen (extreme) weersomstandigheden belangrijk zijn. Alkydverven zijn weinig waterdoorlatend en daarom niet geschikt voor muren of plafonds. Muren en plafonds zijn grote oppervlakken die de vochtregulatie in huis moeten toestaan. Daarom moeten deze oppervlakten dampdoorlatend zijn. Een alkydverf is een traditionele oplosmiddelrijke (40 tot 60 %) verf. Deze verf bevat alkydhars als bindmiddel. De term alkyd is een samentrekking van de woorden alcohol en acid (zuur). Het geeft aan waaruit het bindmiddel wordt gemaakt, namelijk bepaalde alcoholen, oliën en vetzuren. Het oplosmiddel is meestal white spirit. Na verdamping van de white spirit reageert het alkydhars met zuurstof waardoor een gesloten verffilm ontstaat. High solid alkydverf High solid betekent een hoog vaste stofgehalte. Er bestaan high solid alkydverven die veel minder oplosmiddelen bevatten (15 tot 20 %) en meer bindmiddel en vulstoffen. De technische eigenschappen van deze verf zijn gelijkaardig aan die van traditionele alkydverf én de belasting voor de mens en het milieu is heel wat lager. Ook de high solid alkydverven vormen een verffilm door oxidatie van het alkydhars met zuurstof. Synthetische verf op waterbasis Terwijl de term synthetische verf op waterbasis hier gehanteerd wordt om een eenvoudige indeling qua verfsoorten mogelijk te maken, wordt de term niet gebruikt in het schildersmilieu. Daar spreekt men van dispersieverven. De term watergedragen kan de indruk wekken dat deze verven beter voor het milieu en de gezondheid zijn dan alkydverven. Dit is niet noodzakelijk zo. De milieuproblemen situeren zich alleen op een ander vlak. Waar de oplosmiddelen van de alkydverven luchtverontreiniging en gezondheidsproblemen veroorzaken, vormen de synthetische verven op waterbasis een niet te onderschatten milieubelasting door de hoge mate van waterverontreiniging. Acrylaatverf of acrylverf Acryl is een verkorting van het woord acrylaat. Het bindmiddel van acrylverf is acrylaathars. Dit bindmiddel bestaat uit kleine bolletjes verdeeld in water, vandaar de naam acrylaatdispersieverf. Het oplosmiddel is water en 5 tot 10 % organisch oplosmiddel is toegestaan. Acrylaatverf bevat meer bewaarmiddel (waarvan sommige soorten schadelijk zijn) dan de alkydverven en de high solids. Deze bewaarmiddelen brengen een extra milieubelasting met zich mee, zowel tijdens de productie- als tijdens de afvalfase. Acrylaatverf is een fysisch drogende verf, het water verdampt waarna de acrylaatdispersie een verffilm vormt. Van zodra de laag gehard is, is ze niet meer oplosbaar in water. Acrylaatverven worden veelal toegepast als muur- en plafondverven. Deze verven zijn meer dampdoorlatend dan oplosmiddelgedragen verven, wat een belangrijke eigenschap is voor muurverf. Ook voor hout worden watergedragen verven gebruikt. Vinylverf Deze verf verschilt enkel van de acrylaatverf wat betreft het gebruikte bindmiddel. In plaats van acrylaatharsen worden hier vinylharsen gebruikt zoals polyvinylacetaat. Acrylaathars is duurder dan vinylhars, maar wel duurzamer en kleurvaster. Latexverf Latexverven kennen specifieke toepassingsgebieden. Ze zijn bijvoorbeeld erg goed bestand tegen bevuiling, omdat ze perfect afwasbaar en ondoordringbaar zijn. Zo kan u ze zelfs gebruiken op oppervlakken waar veel spatwater komt (lavabo s, aanrechten, enz ) of zelfs waar vet en andere moeilijk te verwijderen vuil kan spatten (boven het fornuis in de keuken, bijvoorbeeld). Omdat latexverven erg dampdicht zijn, worden ze best op beperkte oppervlakken gebruikt, om te vermijden dat vocht zich opstapelt in de ruimte. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 13

14 De aanduiding latexverf wordt door verfproducenten ook vaak gebruikt voor alle watergedragen verf, zonder onderscheid te maken tussen acrylaatverf of vinylverf. Natuurverven Als bindmiddel wordt natuurhars (damarhars, colophonium), olie (lijnolie vervaardigd uit vlas, houtolie, ), minerale delfstoffen (kalk, leem, ) of producten van dierlijke oorsprong (kalkcaseïne) gebruikt. De pigmenten zijn van minerale oorsprong (aardpigmenten, ijzer- of metaaloxiden) of van organische oorsprong (plantaardig of dierlijk). Het toevoegen van hulpstoffen wordt tot een minimum beperkt en er wordt bewust gekozen voor de meest ecologische stoffen. Kortom voor natuurverven worden steeds natuurlijke grondstoffen van plantaardige of minerale oorsprong gebruikt. Dit resulteert in een kleinere milieubelasting op het vlak van energieverbruik en vervuiling tijdens de winning, de productie-, gebruiks- en afvalfase. Natuurverf op solventbasis Organische oplosmiddelen of solventen van natuurlijke oorsprong zijn terpentijn en citrusolie. Citrusolie is afkomstig uit de schillen van citrusvruchten, terpentijn wordt gewonnen uit pijn- of dennenbomen. Ook deze oplosmiddelen, die volledig plantaardig van oorsprong zijn en volledig afbreekbaar, zorgen hoe dan ook voor luchtverontreiniging. Natuurverf op waterbasis Watergedragen natuurverven bevatten uitsluitend water als oplosmiddel en geen organische oplosmiddelen. Dit in tegenstelling tot watergedragen synthetische verf waarin nog een kleine hoeveelheid organisch oplosmiddel zit. Er komen geen schadelijke dampen vrij als de verf droogt en de verf irriteert de huid niet. Poederverf Natuurverf is zowel vloeibaar als in poedervorm verkrijgbaar. De poederverf wordt meestal in papier verpakt en op de werkplek aangemaakt met water. Er is geen toevoeging van bewaarmiddelen en schimmelwerende stoffen nodig. Er is minder transport van water en minder verpakking nodig. De milieubelasting bij natuurverven in poedervorm is werkelijk minimaal. Twee voorbeelden: silicaatverf en kookverf Silikaatverf Voor buitengevels is silikaatverf zeer geschikt. Juist toegepast heeft deze verf een zeer lange levensduur (tot 80 jaar!). Basisvoorwaarde is dat niet geverfd wordt op een minerale ondergrond zoals beton of bakstenen muren met cementhoudende voegspecie. De verf zal dan verzepen. Natuurlijke grondstoffen vormen de basis van silikaatverf. De verf bestaat uit vloeibaar kalisilikaat (waterglas) afkomstig uit de bodem en anorganische kleurpigmenten. Kookverf Voor onbewerkt, ruw en verweerd hout is kookverf zeer geschikt. Het is een verf die reeds eeuwenlang in Scandinavische landen wordt gebruikt. Het bindmiddel van deze verf is stijfselpap, een plantaardige lijm die gemaakt wordt door tarwebloem enige uren te koken. Het oplosmiddel bestaat uit zuiver water. Droge kookverf is waterdoorlatend en vormt zo een ademende houtbeschermingslaag. Wanneer de binnenkant met een beschermende laag is afgewerkt, kan waterdamp van binnen naar buiten diffunderen omdat de weerstand aan de buitenzijde het kleinst is. Hierdoor wordt vochtophoping onder de verfl aag voorkomen. Kookverf geeft het houtwerk echter geen bescherming tegen scheurvorming aan de oppervlakte tengevolge van snelle uitdroging. Daardoor is het minder geschikt voor het verven van kozijnen, deuren en ramen. Het kan uitstekend toegepast worden op ruw buitenwerk. Half-natuurlijke verven Naast de zuivere natuurverven, zijn er halfnatuurlijke verven. Hier worden iso-parafines (of isoalifaten) als oplosmiddel toegevoegd omdat bijvoorbeeld citrusolie erg duur is en terpentijn allergieopwekkend kan zijn voor gevoelige personen. Iso-parafines zijn minder milieuschadelijk, maar wel afkomstig van een niet hernieuwbare grondstof (aardolie). Isoalifaat is ontgeurde white spirit. 14 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

15 Overzicht van de belangrijkste categorieën Synthetische verf Natuurverf solventbasis (alkydverf/high solidalkyd verf) waterbasis (acrylaatverf/vinyl verf) solventbasis waterbasis bindmiddel alkydhars acrylaathars/ vinylhars oplosmiddel pigmenten hulpstoffen alkydverf: 40 % tot 60 % organisch oplosmiddel (VOS), vaak white spirit high solid alkydverf: % organisch oplosmiddel (VOS) water en 5-10 % organisch oplosmiddel (VOS) van organische (petrochemisch) of minerale oorsprong vaak schadelijke stoffen om roest, schimmel, bederf, enz. tegen te gaan droogstoffen vaak schadelijke stoffen om roest, schimmel, bederf, enz. tegen te gaan droogstoffen extra toevoeging van schadelijke bewaarmiddelen natuurlijke harsen, oliën (o.a. lijnolie en houtolie), minerale bindmiddelen (o.a. kalk, leem), kalkcaseïne terpentijn of citrusolie water van organische (plantaardig of dierlijk) of minerale oorsprong zoveel mogelijk afkomstig van hernieuwbare grondstoffen: bv. etherische oliën als bewaarmiddel geen toevoeging van antischimmel of antiroestmiddel V4. Soorten vernissen Net zoals bij verven bestaan er vernissen op waterbasis en op solventbasis en kunnen ze samengesteld zijn uit natuurlijke grondstoffen of grondstoffen van petrochemische oorsprong. Uit milieu- en gezondheidsoverwegingen kiest u best watergedragen producten. Naast deze opdeling wordt bij vernis gesproken van 1-component of 2-componenten vernis. Bij een 1-component vernis gaat het over één product, bij een 2-componenten vernis is er een basisproduct (hoofdbindmiddel) en een verharder. Door het samenvoegen van de twee ontstaat, na chemische droging, een harde en slijtvaste laag. Net zoals bij verven ontstaan er verschillende soorten vernissen al naargelang het gebruikte bindmiddel. Hieronder worden enkele soorten vernis besproken. Polyurethaan vernis Het bindmiddel bestaat tenminste voor een deel uit polyurethaan. Dit zorgt ervoor dat er een harde en slijtvaste deklaag wordt gevormd die bestand is tegen zuren, huishoudelijke producten, alcoholen en ammoniak. Polyurethaan vernis bestaat zowel in een 1-component-vorm als in een 2-componenten-vorm. De 1- component-vorm is soms op waterbasis, het gebruik van deze vernis is eenvoudig en de geuroverlast is miniem. De 2-componenten-vorm bevat meestal vluchtige organische stoffen. Acrylvernissen Bij acrylvernissen is het bindmiddel, net zoals bij de acrylverf, het acrylaathars. De vernis droogt zeer dun op, ook al is een behoorlijk dikke laag aangebracht. De vernis is kleurloos, verkleurt niet in zonlicht en de laag is blijvend fl exibel. Dit kan handig zijn voor bepaalde toepassingen, maar voor andere juist niet. Voor het behandelen van parket bijvoorbeeld wordt deze vernis afgeraden omdat hij niet genoeg uithardt. Hij kan wel als onderlaag aangebracht worden om nadien afgewerkt te worden met een polyurethaanvernis. Zuurhoudende vernissen Een zuurhoudende vernis is een 2-componenten-vernis die formaldehyde, een erg schadelijk product, bevat. Langdurige blootstelling aan formaldehyde kan ernstige gezondheids problemen veroorzaken. Natuurvernis Ook in vernissen bestaan soorten die op basis van natuurlijke grondstoffen geproduceerd worden. Voor hen geldt hetzelfde als voor de natuurverven. Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur 15

16 MILIEU op het WEB Milieuinfopunt van de KBC. Interessante site voor het zoeken van milieuinformatie per thema. (geeft links van artikels en websites per milieuthema) Overkoepelende website van OVAM i.v.m. het begrip eco-efficiëntie. Met o.a. algemene uitleg, enkele bedrijfsvoorbeelden, overzichten van publicaties en links. Vlaams Energie- en Milieu Informatiesysteem, met o.a.: databanken van o.a. milieubedrijven, bodemsaneringstechnieken, waterzuiveringstechnieken, erkende deskundigen, BBT-kenniscentrum met links naar andere BBT-informatiebronnen (o.a. BBT-studie koetswerkherstelbedrijven). kalender milieuevenementen, nieuwsberichten, nieuwe wetgeving. Gecoördineerde versies van actuele milieuwetgeving. Deze site omvat o.a. recente wetgeving, een afvalstoffenbeurs, een interessante nieuwsbrief (EnviroZine) wekelijks via . Welke subsidies bestaan er voor uw bedrijf op vlak van energiebesparing? Info over huishoudelijke verpakking, verpakkingsverantwoordelijke,... Interregionale verpakkingscommissie; wetgeving rond verpakkingsafval. Website van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) van de Vlaamse overheid. Goede startpagina voor een milieucoördinator, met o.a.: Milieu Quick Link voor snelle links naar Vlaamse en Federale milieuwebsites via (Ovam, Ifest, Ondernemen, Emis, ) internet milieugids (interessante links) aparte deelsite voor de milieucoördinator (VMD-VMC), De portaalsite van beleidsdomein leefmilieu en natuur. Deze site maakt je wegwijzer.milieuinfo.be op een eenvoudige wijze wegwijs in de milieuwetgeving. milieujaarverslag.milieuinfo.be Wetgeving Integraal Milieujaarverslag, inhoud Integraal Milieujaarverslag, downloaden in te vullen documenten. Op deze site krijgt u gratis een chronologische kalender van de periodiek te vervullen milieuverplichtingen voor uw bedrijf en de mogelijkheid om ervan tijdig per verwittigd te worden. Helpt ondernemingen bij vervullen van formaliteiten en procedures, hoe een milieuvergunning in te vullen, bodemattest,... Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaamse Gewest. Informatie gericht op bodem en afval, met aparte deelsites voor overheden, ondernemingen en bodemsaneringsdeskundigen. Bevat o.a. wetgeving en info i.v.m. afval en bodem, vergunde overbrengers en verwerkers van afvalstoffen, links met STIP, Presti, etc., Info over verpakkingsverantwoordelijke, ontpakkers, wetgeving,... Informatie van Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen over natuurlijke bouw- en inrichtingsmaterialen, hemelwater gebruiken, goed isoleren, gezond binnenklimaat, energiezuinige technieken. Website rond welke energie- en milieubesparende maatregelen in aanmerking komen voor subsidie via de ecologiepremie (bv. gesloten reinigingsapparaat verfpistolen). Het Vlaams Agentschap Ondernemen stelt de ervaring en knowhow van zijn deskundigen tot uw beschikking en begeleidt en adviseert ondernemers in talrijke domeinen o.a. ruimtelijke ordening, milieu, efficiënt energiegebruik, innovatie, enz. Het VLAO is het aanspreekpunt van de Vlaamse Overheid voor elke ondernemer. Vlaamse Milieumaatschappij. Informatie gericht op lucht en water, meetdatabanken water en lucht, databank waterkwaliteit, deelsite i.v.m. heffing op afvalwater (info en formulieren). 16 Milieuwegwijs voor de schilder-decorateur

verven vindt u op pagina 2).

verven vindt u op pagina 2). februari 2007 p. 1 Inleiding De meeste mensen hebben ooit wel eens geverfd. Sommigen vinden dat verf goed ruikt. Anderen vinden dat verf stinkt. Dat hangt natuurlijk af van welke soort verf u gebruikt

Nadere informatie

Waar kan ik als zachte vloerbekleder terecht met mijn afval? Een uitgave van:

Waar kan ik als zachte vloerbekleder terecht met mijn afval? Een uitgave van: Waar kan ik als zachte vloerbekleder terecht met mijn afval? Een uitgave van: KORT EN PRAKTISCH OVERZICHT VAN DE WETGEVING 1 De wetgeving rond milieu is (vaak) complex. Vergunningsplicht of meldingsplicht,

Nadere informatie

INZAMELING VAN BEDRIJFSAFVAL DAT VERGELIJKBAAR IS MET HUISHOUDELIJK AFVAL

INZAMELING VAN BEDRIJFSAFVAL DAT VERGELIJKBAAR IS MET HUISHOUDELIJK AFVAL INZAMELING VAN BEDRIJFSAFVAL DAT VERGELIJKBAAR IS MET HUISHOUDELIJK AFVAL GRATIS Infolijn: 0800 90 441 Geachte ondernemer De gemeente waar u gevestigd bent, heeft beslist om over te schakelen op een DIFTAR-inzameling

Nadere informatie

VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN

VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN - De juiste verf kiezen voor de juiste toepassing met aandacht voor milieu en gezondheid MAT19-1. INLEIDING Op zoek naar de juiste verf voor uw woonkamer? Ziet u ook soms

Nadere informatie

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling Bioremediering wetgeving Richtlijn Duurzaam gebruik van pesticiden (EU 2009/128) Vlaanderen: Vlarem -

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015

Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015 Vlaamse overheid Afdeling Milieuvergunningen Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel T 02 553 79 97 F 02 553 79 95 milieuvergunningen@lne.vlaanderen.be Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015 21/04/2015

Nadere informatie

Bepalingen voor de opslag van gevaarlijke producten

Bepalingen voor de opslag van gevaarlijke producten Nieuwsbrief MilieuTechnologie, december 2000 (Kluwer, jaargang 7, nummer 11) Jan Gruwez & Stefaan Deboosere, TREVI nv Bepalingen voor de opslag van gevaarlijke producten Vorig jaar werden een aantal wijzigingen

Nadere informatie

HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN!

HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN! HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN! Versie 2015 Afval is, zowel in uw sector als in een andere, een onvermijdelijk gevolg van de economische activiteit. Een gevolg dat echter

Nadere informatie

Vlaamse overheid. Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afdeling Milieuvergunningen. Jean Ferong Diensthoofd Limburg

Vlaamse overheid. Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afdeling Milieuvergunningen. Jean Ferong Diensthoofd Limburg Vlaamse overheid Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afdeling Milieuvergunningen Jean Ferong Diensthoofd Limburg 1 VLAAMSE MILIEUREGLEMENTERING VLAREM -TITEL I :procedures, vergunningsplicht, lijst

Nadere informatie

Wat? Waarom? Dit zetten we even apart. Inrichten van een containerparkje op maat

Wat? Waarom? Dit zetten we even apart. Inrichten van een containerparkje op maat A1 Dit zetten we even apart Inrichten van een containerparkje op maat Wat? Waarom? Weet je binnen de eigen dienst ook geen blijf met verschillende soorten afval? Belandt alle afval bij gebrek aan oplossingen

Nadere informatie

HOOFDSTUK I VLUCHTIGE ORGANISCHE STOFFEN (VOS) EN SOLVENTEN

HOOFDSTUK I VLUCHTIGE ORGANISCHE STOFFEN (VOS) EN SOLVENTEN Inhoudsopgave HOOFDSTUK I VLUCHTIGE ORGANISCHE STOFFEN (VOS) EN SOLVENTEN 9 1. Definities van VOS en solventen (organische oplosmiddelen) 9 2. Bronnen van VOS 11 3. Effecten van VOS-emissies 12 3.1. Belangrijkste

Nadere informatie

PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE?

PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE? PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE? WEET U DAT UW VERPAKKINGSAFVAL GELD WAARD IS? TE MOOI OM WAAR TE ZIJN? LEES SNEL VERDER! Afval is in vele sectoren een onvermijdelijk gevolg van de economische

Nadere informatie

DEUREN & RAMEN BINNEN EN BUITEN VOORBEREIDING & AFWERKING. De Waegenaere NV

DEUREN & RAMEN BINNEN EN BUITEN VOORBEREIDING & AFWERKING. De Waegenaere NV DEUREN & RAMEN BINNEN EN BUITEN VOORBEREIDING & AFWERKING De Waegenaere NV Bieke Voorbereiding van deuren en ramen binnen en buiten met lakverf Op nieuw onbeschilderd hout Oneffenheden of onvoldoende geschaafd

Nadere informatie

Gevaarlijke producten

Gevaarlijke producten Welkom Gevaarlijke producten Basisvorming preventie & bescherming Gemeenschappelijke preventiedienst Lesgever: Karen Brems Wat is een gevaarlijk product? Gevaarlijke producten in scholen Blootstelling

Nadere informatie

De milieuvergunnings- en meldingsplicht

De milieuvergunnings- en meldingsplicht De milieuvergunnings- en meldingsplicht 03 3.1. Administratieve verplichtingen Scholen hebben stookinstallaties, slaan schadelijke producten op voor de verwarming, voor de laboratoria en voor werkplaatsen

Nadere informatie

Belangrijker nog HS PROTECT BOUW beschermt uw relatie met uw klant!

Belangrijker nog HS PROTECT BOUW beschermt uw relatie met uw klant! HS PROTECT BOUW is een luchtdrogende coating ter bescherming van ramen en profielen tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol

Nadere informatie

Belangrijker nog HS PROTECT EPOX beschermt uw relatie met uw klant!

Belangrijker nog HS PROTECT EPOX beschermt uw relatie met uw klant! H S PRO TECT EPO X is een luchtdrogende coating ter bescherming van gepolierde beton en epoxy. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel. H S PRO TECT EPO X beschermt

Nadere informatie

Beheer van afvalstoffen

Beheer van afvalstoffen 1 DOEL... 2 2 TOEPASSINGSGEBIED... 2 3 DEFINITIES... 2 4 VERWIJZINGEN... 3 5 UITGANGSPUNTEN... 4 6 VERANTWOORELIJKHEDEN EN BEVOEGDHEDEN... 4 6.1 Klassieke afvalstromen... 4 6.2 Projectgebonden afvalstromen:...

Nadere informatie

Materialen Belangrijkste kenmerken DD-analyse Voordelen voor de gezondheid Nadelen voor de gezondheid

Materialen Belangrijkste kenmerken DD-analyse Voordelen voor de gezondheid Nadelen voor de gezondheid THERMISCHE ISOLATIEMATERIALEN Rotswol - dampopen - minerale grondstoffen - geen brandwerende stoffen - inadembare vezels tijdens de - onbrandbaar beschikbaar in voldoende hoeveelheden - geen biociden toepassing,

Nadere informatie

Infoblad. Solventemissies Neem het niet te (v)luchtig op! Is de solventrichtlijn van toepassing op mijn bedrijf? 1. Rubriek 59 VLAREM I

Infoblad. Solventemissies Neem het niet te (v)luchtig op! Is de solventrichtlijn van toepassing op mijn bedrijf? 1. Rubriek 59 VLAREM I Infoblad Solventemissies Neem het niet te (v)luchtig op! De invoering van de solventrichtlijn (99/13/EG) in 2001 is één van de belangrijkste maatregelen geweest die de voorbije jaren werd ingevoerd om

Nadere informatie

BORSTELS, ROLLEN EN MASKING TAPE WELKE GEBRUIKEN. De Waegenaere NV

BORSTELS, ROLLEN EN MASKING TAPE WELKE GEBRUIKEN. De Waegenaere NV BORSTELS, ROLLEN EN MASKING TAPE WELKE GEBRUIKEN De Waegenaere NV Bieke Borstels, Rollen en Masking tape Borstels Een nieuwe verfborstel kan je even over grof schuurpapier strijken om losse haren kwijt

Nadere informatie

Handleiding Pure & Original Marrakech Walls

Handleiding Pure & Original Marrakech Walls Handleiding Pure & Original Marrakech Walls Inhoud Algemene informatie over Pure & Original Marrakech Walls...1 Gebruikersinformatie voor Pure & Original Marrakech Walls...1 Benodigde materialen...1 Pure

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma. 150110* Verpakking die resten van gevaarlijke stoffen bevat of leveranciers dit toestaat. Als niet gespoeld:

Uitvoeringsprogramma. 150110* Verpakking die resten van gevaarlijke stoffen bevat of leveranciers dit toestaat. Als niet gespoeld: Module Hulpstof Eis 1 120 Vormvervaardiging &drukken: zeefdruk 120 ontvettingsmiddel voorkeur voor ontvettingsmiddel zonder organische oplosmiddelen Restanten gevaarlijk afval 060205* Overige basen Emballage

Nadere informatie

Onze VAL-I-PAC missie...

Onze VAL-I-PAC missie... Onze VAL-I-PAC missie... ... uw kopzorgen wegnemen. Waarom doet uw bedrijf een beroep op de diensten van VAL-I-PAC? Uw bedrijf is aangesloten bij VAL-I-PAC omdat u verpakkingsverantwoordelijke bent. Kortweg

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : BOUWAFVAL

Opleiding Duurzaam Gebouw : BOUWAFVAL Opleiding Duurzaam Gebouw : BOUWAFVAL Leefmilieu Brussel WERVEN: ASBEST EN GEVARRLIJK AFVAL Evy TROGH LEEFMILIEU BRUSSEL BIM, Afdeling Vergunningen en partnerschappen Doelstellingen van de presentatie

Nadere informatie

Verwijder de beschermfolie net voor de oplevering en u biedt uw eindklant steeds opnieuw vloeren met dezelfde glans en kwaliteit als in uw showroom.

Verwijder de beschermfolie net voor de oplevering en u biedt uw eindklant steeds opnieuw vloeren met dezelfde glans en kwaliteit als in uw showroom. HS PROTECT FLOOR is een luchtdrogende coating ter bescherming van vloeren tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel.

Nadere informatie

Waterverdunbare verf voor hout

Waterverdunbare verf voor hout Waterverdunbare verf voor hout 046 1 Waterverdunbare verf voor hout Inleiding Verf wordt gebruikt voor de bescherming en verfraaiing van allerhande materialen zoals hout, metaal en kunststof. Verf bestaat

Nadere informatie

Aquarelverf wordt gemaakt van in water opgeloste Arabische gom, waarin de pigmenten zeer fijn gewreven zijn. Hoe fijner het pigment, hoe

Aquarelverf wordt gemaakt van in water opgeloste Arabische gom, waarin de pigmenten zeer fijn gewreven zijn. Hoe fijner het pigment, hoe Aquarelverf 36 36 Aquarelverf wordt gemaakt van in water opgeloste Arabische gom, waarin de pigmenten zeer fijn gewreven zijn. Hoe fijner het pigment, hoe transparanter de kleur. In principe kan met aquarelverf

Nadere informatie

cursus Natlakken niveau 1, 2 en 3

cursus Natlakken niveau 1, 2 en 3 cursus Natlakken niveau 1, 2 en 3 cursus Natlakken niveau 1, 2 en 3 Om materialen te voorzien van een coating zijn verschillende technieken en methodes beschikbaar. Het aandeel gelakte producten heeft

Nadere informatie

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Het plan dient ingediend te worden in het Frans of in het Nederlands. De gegevens worden opgenomen in het

Nadere informatie

VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST

VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST N. 2003 967 [2003/200311] 16 JANUARI 2003. Besluit van de Waalse Regering houdende sectorale voorwaarden inzake watergebruik i.v.m. de vervaardiging van kleurstoffen

Nadere informatie

Rolith Chemicals. Bestaat sinds 1977. Sinds november 2003 onderdeel van de Pearl Paint Group te Lelystad. Rolith bouwchemie

Rolith Chemicals. Bestaat sinds 1977. Sinds november 2003 onderdeel van de Pearl Paint Group te Lelystad. Rolith bouwchemie Rolith Chemicals Bestaat sinds 1977 Sinds november 2003 onderdeel van de Pearl Paint Group te Lelystad Waarom Rolith producten! Producten ontwikkeld i.s.m. baksteenindustrie (al sinds 1988!) Alle producten

Nadere informatie

1. Keuze van de verf... 2

1. Keuze van de verf... 2 p. 1 Inleiding Deze fiche helpt je op weg om de juiste verf te kiezen en toont stap voor stap waarop je moet letten als je zelf de handen uit de mouwen steekt. Een aantal natuurverven of aanverwanten lijken

Nadere informatie

De beste verf voor jezelf en de natuur. paracem deco nature. Watergedragen acrylaatverf voor muren en plafonds. goedgekeurd door de natuur BE/07/002

De beste verf voor jezelf en de natuur. paracem deco nature. Watergedragen acrylaatverf voor muren en plafonds. goedgekeurd door de natuur BE/07/002 paracem d De beste verf voor jezelf en de natuur voor muren en plafonds. e goedgekeurd door de natuur EU Ecolabel : BE/07/002 Mathys engageert zich voor een betere gezondheid en een beter milieu! Als men

Nadere informatie

houtsoorten tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel.

houtsoorten tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel. HS PROTECT WOOD is een luchtdrogende coating ter bescherming van verschillende houtsoorten tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool,

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Prijstabel A.1 - Huur containers. Afwijking Inhoud in liter (indien van toepassing) * Omschrijving Aantal containers. Minimum Inhoud in liter (l)

Prijstabel A.1 - Huur containers. Afwijking Inhoud in liter (indien van toepassing) * Omschrijving Aantal containers. Minimum Inhoud in liter (l) Ref. Ares(2014)1201945-16/04/2014 Prijstabel A.1 - Huur containers Minimum Inhoud in liter (l) Afwijking Inhoud in liter (indien van toepassing) * Omschrijving Aantal containers Huur per stuk (all-in)

Nadere informatie

VERGUNNINGEN OP DE WERF. Simon November VCB 12 maart 2014

VERGUNNINGEN OP DE WERF. Simon November VCB 12 maart 2014 VERGUNNINGEN OP DE WERF Simon November VCB 12 maart 2014 Deel I : Wat zijn VLAREM I en VLAREM II? WAT ZIJN HET VLAREM I EN HET VLAREM II? Deel I : Wat zijn VLAREM I en VLAREM II? Basisdecreet van de VLAREM-reglementering?

Nadere informatie

AUTEUR TECHNISCH DEPARTEMENT

AUTEUR TECHNISCH DEPARTEMENT 1/7 BESCHRIJVING: Watergedragen polyurethaan vrij van broeikasgassen Het product TECNOFOAM G-2040 is een twee componenten systeem (polyol en isocyanaat).bij de verwerking ontstaat er een schuim met een

Nadere informatie

WEET WAAR JE MEE VERFT!

WEET WAAR JE MEE VERFT! WEET WAAR JE MEE VERFT! Eigenschappen en risico s van verfbestanddelen Elke verf bestaat uit een groot aantal verschillende bestanddelen. Sommige verfbestanddelen zijn onschuldig. Andere kunnen echter

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste mengverf

Zo kiest u de juiste mengverf verf Zo kiest u de juiste mengverf Overzicht assortiment Mengverven De verfmengmachine van GAMMA biedt ongekende mogelijkheden. GAMMA mengt voor u muur-, lak-, grond- en andere speciaalverf zoals beton-

Nadere informatie

Weet waar je mee verft

Weet waar je mee verft Weet waar je mee verft Eigenschappen en risico s van verfbestanddelen Elke verf bestaat uit een groot aantal verschillende bestanddelen. Sommige verfbestanddelen zijn onschuldig. Andere kunnen echter schadelijk

Nadere informatie

constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel.

constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel. HS PROTECT SANI is een luchtdrogende coating ter bescherming van uw sanitair tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of

Nadere informatie

CONTAINERS EN RECYCLAGE ACCEPTATIE VOORWAARDEN CONTAINERAFVAL ALGEMENE VOORWAARDEN

CONTAINERS EN RECYCLAGE ACCEPTATIE VOORWAARDEN CONTAINERAFVAL ALGEMENE VOORWAARDEN CONTAINERS EN RECYCLAGE ACCEPTATIE VOORWAARDEN CONTAINERAFVAL ALGEMENE VOORWAARDEN ACCEPTATIE VOORWAARDEN CONTAINERAFVAL STEENPUIN/INERT AFVAL (100%) (12 m³) Steenpuin Betonpuin Dakpannen Keramiek Gips

Nadere informatie

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 21 1. Inleiding

Nadere informatie

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be WETGEVING GEEN VUUR ZONDER ROOK Een vuurtje stoken in de tuin is nooit zonder risico s. De rook is het grootste probleem. Die is ongezond,

Nadere informatie

F.V. 5: Date : 01.05.08 Revision: 5 VERWIJDEREN VAN AFVAL/AFVALWATER Page : 1 of 11

F.V. 5: Date : 01.05.08 Revision: 5 VERWIJDEREN VAN AFVAL/AFVALWATER Page : 1 of 11 VERWIJDEREN VAN AFVAL/AFVALWATER Page : 1 of 11 1. DOEL. Het geven van richtlijnen om de verzameling en de verwijdering van fabrieksafval/afvalwater afkomstig van gecontroleerde lozingen binnen de wettelijke

Nadere informatie

Product Dikte (mm) Breedte (mm) Lengte (m) Verpakking Artikel nummer

Product Dikte (mm) Breedte (mm) Lengte (m) Verpakking Artikel nummer RubberShell SA RubberShell is een innovatief zelfklevend EPDM membraan. Opgebouwd uit een (compleet vernieuwende) EPDM toplaag, interne glasvezelwapening en een polymeer onderlaag voorzien van een gesiliconiseerde

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 pagina van 5 Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 Versie 4.0 VERVALLEN per --0-20 Deelbranche(s) Autowas Algemene beschrijving & doelstelling van de branchekwalificatie De beroepsbeoefenaar kent het belang

Nadere informatie

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag.

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag. GEVAARLIJKE STOFFEN - Risico-inventarisatie 1 Bleekmiddel Bij mengen met andere schoonmaakmiddelen kunnen er giftige gassen ontstaan Solid Med Veroorzaakt ernstige brandwonden Van Hoeckel Ecolab Voor het

Nadere informatie

Inzameling en verwerking van vlakglas

Inzameling en verwerking van vlakglas Inzameling en verwerking van vlakglas Vlaanderen gebruikt en verbruikt heel wat materialen, grondstoffen en energie. In tijden van toenemende schaarste dringt de vraag zich op hoe we ze zo efficiënt mogelijk

Nadere informatie

Selectieve afvalinzameling bij bedrijven: wat en hoe?

Selectieve afvalinzameling bij bedrijven: wat en hoe? Selectieve afvalinzameling bij bedrijven: wat en hoe? Beste ondernemer, Vlaanderen gebruikt en verbruikt heel wat materialen, grondstoffen en energie. In tijden van toenemende schaarste hieraan dringt

Nadere informatie

Primertabel Sikaflex / SikaBond Beschrijvingen van de Sika-primers

Primertabel Sikaflex / SikaBond Beschrijvingen van de Sika-primers Editie 1, 2011 Versie no. 25072011 Construction Primertabel Sikaflex / SikaBond Beschrijvingen van de Sika-primers Inhoud: Sika (Sika Cleaner-205)... 2 Sika Primer-3 N... 2 Sika Primer-215... 2 1-Component

Nadere informatie

Inhoud. Sealer 18. Primer 19. Krijtverf 6-7. Boenwas Krijtwas 20. Kalkverf 8-9. Gevelverf 21. Matte Lak 10-11. Kleurenkaart 22-23.

Inhoud. Sealer 18. Primer 19. Krijtverf 6-7. Boenwas Krijtwas 20. Kalkverf 8-9. Gevelverf 21. Matte Lak 10-11. Kleurenkaart 22-23. Inhoud Krijtverf 6-7 Kalkverf 8-9 Matte Lak 10-11 Lakken 12-13 Sealer 18 Primer 19 Boenwas Krijtwas 20 Gevelverf 21 Kleurenkaart 22-23 Contactgegevens 24 Vloerverf 14-15 Betonlook Verf 16 Betonlook Stuc

Nadere informatie

Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen. EURAL versus ADR

Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen. EURAL versus ADR Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen EURAL versus ADR Wie ben ik? Pascal Smetsers Wat doe ik? Bedrijfsadviseur gevaarlijke (afval)stoffen Opslag: PGS Vervoer: Alle vervoersmodaliteiten Gebruik: (EU-)GHS,

Nadere informatie

WILLCO Fassade Profil

WILLCO Fassade Profil WILLCO Fassade Profil De WILLCO Fassade Profil is een decoratieve sierlijst voor geveltoepassing. Productinformatie De WILLCO Fassade Profil bestaat uit een polystyreen kern, afgewerkt met een cementvrije,

Nadere informatie

ELECTRO / BRAKE CLEANER Productcode 350

ELECTRO / BRAKE CLEANER Productcode 350 Industriële Reiniging ANTOL 24 Productcode 803 Krachtige emulgeerbare ontvetter Traditionele ontvetter op basis van koolwaterstoffen en emulgatoren. Een witte melkachtige vloeistof ontstaat wanneer Antol

Nadere informatie

IK_PRODUCT_001 (Naam School _Blondeerproducten)

IK_PRODUCT_001 (Naam School _Blondeerproducten) IK_PRODUCT_001 (Naam School _Blondeerproducten) ALGEMENE INFO Toepassing Werkwijze Hoofdbestanddelen Vorm Poeder/granulaat of emulsie te gebruiken in combinatie met een oxidatiemiddel voor het ontkleuren

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver Mobiele waterzuivering voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver ing Afvalwater zuiveren voor de deur Afvalwater zuiveren voor de deur? Niet

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Kunst & Cultuur / Schilderen. Wat gaan we de komende tijd doen?

Kunst & Cultuur / Schilderen. Wat gaan we de komende tijd doen? Kunst & Cultuur / Schilderen Wat gaan we de komende tijd doen? - informatie vergaren over het schilderen - toepassingen, atelierbezoek - relatie leggen met je onderzoeksvraag - materiaalonderzoek / experimenteren

Nadere informatie

Bij aanraking met de ogen afspoelen met veel water en een arts raadplegen.

Bij aanraking met de ogen afspoelen met veel water en een arts raadplegen. GEVAARLIJKE STOFFEN 1 Product: Chloor tabletten Uitsluitend te gebruiken bij het desinfecteren tijdens een Norovirus (zie protocol Norovirus). Bevat een natriumdichloorisocyanuraat en 1,1 g actief chloor.

Nadere informatie

AANBEVELINGEN EN INFORMATIE VOOR DE BINNENVAART ALS HULPMIDDEL VOOR EEN CORRECTE TOEPASSING VAN DE VOORSCHRIFTEN OVER DE AFVALVERWIJDERING

AANBEVELINGEN EN INFORMATIE VOOR DE BINNENVAART ALS HULPMIDDEL VOOR EEN CORRECTE TOEPASSING VAN DE VOORSCHRIFTEN OVER DE AFVALVERWIJDERING 2 Bijlage AANBEVELINGEN EN INFORMATIE VOOR DE BINNENVAART ALS HULPMIDDEL VOOR EEN CORRECTE TOEPASSING VAN DE VOORSCHRIFTEN OVER DE AFVALVERWIJDERING Op grond van het CDNI-Verdrag en de daarop gebaseerde

Nadere informatie

Onderhoud je geluk...

Onderhoud je geluk... ONDERHOUDSGIDS Onderhoud je geluk...... Begin met tuinmeubelen & terras Rectavit TOTALE BESCHERMING tegen veroudering, verkleuring en vervuiling Legende Houten tuinmeubelen vragen een regelmatig onderhoud.

Nadere informatie

Kruishofstraat 142 2020 Antwerpen T: 03 888 58 21 F: 03 440 59 26 info@clarobelgium.be SCHOONMAAK CATALOGUS

Kruishofstraat 142 2020 Antwerpen T: 03 888 58 21 F: 03 440 59 26 info@clarobelgium.be SCHOONMAAK CATALOGUS Kruishofstraat 142 2020 Antwerpen T: 03 888 58 21 F: 03 440 59 26 info@clarobelgium.be SCHOONMAAK CATALOGUS VLOER 3 versie: 15.01.2010 INTERIEUR SANITAIR KEUKEN/ REFTER A Ecologische lijn, een mooi verhaal...

Nadere informatie

TECHNISCHE INFORMATIE COLORSEEN TIMBERSTAIN. T.b.v. Topgold Vlotdelen, Verduurzaamd vuren, 25x200mm, 25x275mm en 75x75mm (hoeklat)

TECHNISCHE INFORMATIE COLORSEEN TIMBERSTAIN. T.b.v. Topgold Vlotdelen, Verduurzaamd vuren, 25x200mm, 25x275mm en 75x75mm (hoeklat) TECHNISCHE INFORMATIE COLORSEEN TIMBERSTAIN T.b.v. Topgold Vlotdelen, Verduurzaamd vuren, 25x200mm, 25x275mm en 75x75mm (hoeklat) Kleur: Ebony (zwart, TS050710-AN) - Type materiaal - Toepassingsgebied

Nadere informatie

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes 63 Tape is tape hoor je vaak, maar niets is minder waar. Tussen de verschillende soorten en kwaliteiten tapes zijn grote verschillen aanwezig. Het gebruiken van een verkeerde tape in uw productieproces

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE ONDERNEMING Productnaam: Toepassing: Leverancier: Vogelafweermiddel Koppert B.V. Veilingweg 17 2651 BE Berkel

Nadere informatie

Zelf schilderen. Schilderen Schilderen van nieuw hout Schilderen van geverfd hout Schilderen van radiatoren Sausen Kwaliteitseisen

Zelf schilderen. Schilderen Schilderen van nieuw hout Schilderen van geverfd hout Schilderen van radiatoren Sausen Kwaliteitseisen Zelf schilderen Schilderen Schilderen van nieuw hout Schilderen van geverfd hout Schilderen van radiatoren Sausen Kwaliteitseisen Zelf schilderen 2 Het interieur van de woning verfraaien? Een ander verfje,

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Waterverdunbare verf

Waterverdunbare verf 154 1 Waterverdunbare verf door J.A. Henneman Akzo Nobel oatings, Postbus 3, 2170 BA Sassenheim Dit artikel is een herziening van hemische Feitelijkheid 046 (Maart 1987). De oorspronkelijke Feitelijkheid

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE. Leempleisters van Wanlin. Samenstelling van de pleistermaterialen. Verpakking en opslag. Fysieke eigenschappen.

TECHNISCHE FICHE. Leempleisters van Wanlin. Samenstelling van de pleistermaterialen. Verpakking en opslag. Fysieke eigenschappen. Leempleisters van Wanlin Samenstelling van de pleistermaterialen Zand, zuivere leem van Wanlin, gehakseld stro. Verpakking en opslag Het pleistermateriaal Argibase is verkrijgbaar in twee varianten: Argibase-D

Nadere informatie

Aromatenvrije, kleurige deklaag, met licht-echte PU-verharder, volgens VOB, DIN 18363, verfproduct volgens DIN 55945.

Aromatenvrije, kleurige deklaag, met licht-echte PU-verharder, volgens VOB, DIN 18363, verfproduct volgens DIN 55945. CD-COLOR TECHNISCHE FICHE Nr. 2K BUNTLACK GLOSS en SATIN AROMATENVRIJ Type : Aromatenvrije, kleurige deklaag, met licht-echte PU-verharder, volgens VOB, DIN 18363, verfproduct volgens DIN 55945. PRODUCTKENMERKEN

Nadere informatie

Wiltec werkt. Ook voor u!

Wiltec werkt. Ook voor u! Wiltec werkt. Ook voor u! Beschermende coatings Voorkomen is beter dan genezen! Dat geldt zeker voor vervuiling en stof. Want waar gewerkt wordt vindt vervuiling en stofvorming plaats. Met name bij werkzaamheden

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Index. Klaar voor de toekomst. - Het bedrijf: wie zijn wij? - Wat is NanoCoating? - Mogelijkheden met NanoCoating. - Voordelen van NanoCoating

Index. Klaar voor de toekomst. - Het bedrijf: wie zijn wij? - Wat is NanoCoating? - Mogelijkheden met NanoCoating. - Voordelen van NanoCoating Index - Het bedrijf: wie zijn wij? - Wat is NanoCoating? - Mogelijkheden met NanoCoating - Voordelen van NanoCoating - Producten Universal Cleaner Special Nano Polish NanoCoat Steen & Hout NanoCoat Solar

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Beamix Vloervlak Egalisatie 770

Beamix Vloervlak Egalisatie 770 Beamix Vloervlak Egalisatie 770 Slechte ondergrond & Hout TOEPASSING Vezelversterkte gietvloer voor op slechte ondergronden, hout en vloerverwarming. Ideaal op (stabiele) houten (verdiepings)vloeren. Bij

Nadere informatie

Sigma Tigron Aqua Matt

Sigma Tigron Aqua Matt februari 2011 TECHNISCHE FICHE Omschrijving Matte slijtvaste watergedragen lakverf voor binnen op basis van acrylaatpolyurethaan met LTA en QDS technologie. Gebruiksdoel Voor- en aflak voor hoogwaardige

Nadere informatie

PARKETLIJM CP0 Lijm voor houten vloerbekleding

PARKETLIJM CP0 Lijm voor houten vloerbekleding PARKETLIJM CP0 Lijm voor houten vloerbekleding Beschrijving De parketlijm CP0 is een silanische eencomponentlijm, klaar voor gebruik, elastisch, zonder solventen of stoffen die schadelijk zijn voor de

Nadere informatie

Chemische naam van de stof : Ammoniak oplossing, formule: NH4OH (waterige oplossing) Synoniemen : Ammonia

Chemische naam van de stof : Ammoniak oplossing, formule: NH4OH (waterige oplossing) Synoniemen : Ammonia 1. Identificatie van het product : Ammonia Leverancier : Firma J. van der Graaf & Zn. Patrijsweg 1 - tel. 0168-381333 Tel.nr.voor noodgevallen : Nationaal Vergiftigingen Centrum Tel.nr: 030-2748888 (Uitsluitend

Nadere informatie

Ook bedrijven moeten sorteren

Ook bedrijven moeten sorteren Ook bedrijven moeten sorteren Ook bedrijven moeten sorteren Als inwoners hebben we het sorteren van afval- en materiaalstromen al goed onder de knie. Zo was de I.V.M.-regio de eerste in Vlaanderen waar

Nadere informatie

Topsilk: meesterlijke, halfmatte muurverf

Topsilk: meesterlijke, halfmatte muurverf Topsilk Met glans de top in halfmatte muurverf Topsilk: meesterlijke, halfmatte muurverf De nieuwste topper in het assortiment binnenmuurverven van BOSS paints? Topsilk! Een halfmatte muurverf van superieure

Nadere informatie

Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009

Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009 Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009 Vloerbekleding 1. Harde vloerbekleding 2. Halfzachte vloerbekleding 3.

Nadere informatie

Technische steekkaart -1- AMBIANCE MUR EXTRA MAT MIX

Technische steekkaart -1- AMBIANCE MUR EXTRA MAT MIX Technische steekkaart -1- A) Algemene informatie Hoogkwalitatieve extra matte acrylaatverf, te kleuren op de mengmachine. Toepasbaar op muren en plafonds en op oude lagen in goede staat. Geen aanzetten

Nadere informatie

Vlaamse bedrijven produceren minder afval en sorteren voortaan ook pmd

Vlaamse bedrijven produceren minder afval en sorteren voortaan ook pmd Persmededeling JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Dinsdag 13 november 2012 Vlaamse bedrijven produceren minder afval en sorteren voortaan ook pmd Vlaams minister van Leefmilieu

Nadere informatie

Handreiniging & -bescherming

Handreiniging & -bescherming & -bescherming Handreiniger Dreumex Plus Extra reinigingskracht dankzij huidvriendelijke microkorrels Extra krachtig, dankzij actieve citrus ingrediënten Geschikt voor vele toepassingen Vervuiling: bitumen,

Nadere informatie

Technische steekkaart -1- KEUKEN & BADKAMER EXPERT

Technische steekkaart -1- KEUKEN & BADKAMER EXPERT Technische steekkaart -1- A) Algemene informatie Matte verf van topkwaliteit speciaal voor muren in keuken en badkamer. Vochtafstotend waardoor geen schimmelvorming. Maskeert vlekken zoals nicotine,...

Nadere informatie

PROMAPAINT -SC3 en PROMAPAINT -SC4 Vezelvrije brandwerende verven

PROMAPAINT -SC3 en PROMAPAINT -SC4 Vezelvrije brandwerende verven PROMAPAINT -SC3 en PROMAPAINT -SC4 Vezelvrije brandwerende verven Fire Protection PROMAPAINT -SC3 en PROMAPAINT -SC4 Vezelvrije brandwerende verven Promat International NV is de specialist op het vlak

Nadere informatie

MECHEMPRO Surface Solutions

MECHEMPRO Surface Solutions MECHEMPRO Surface Solutions INDUSTRIËLE REINIGING MIRUS ONTVETTER 24 Krachtige emulgeerbare ontvetter Traditionele ontvetter op basis van koolwaterstoffen en emulgatoren. Een witte melkachtige vloeistof

Nadere informatie

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 Bij het toepassen van verven met ontvlambare oplos- en verdunningsmiddelen in besloten ruimten, zijn er twee risico's waartegen de nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden

Nadere informatie

Deel 5 - BINNENAFWERKING... 2

Deel 5 - BINNENAFWERKING... 2 INHOUDSOPGAVE Deel 5 - BINNENAFWERKING... 2 53. BINNENVLOERAFWERKINGEN... 3 53.00. binnenvloerafwerkingen - algemeen... 3 53.20. houten vloerbekledingen - algemeen... 3 53.22. houten vloerbekledingen planken

Nadere informatie

BEKENDMAKING VAN EEN MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG EN OPENBAAR ONDERZOEK

BEKENDMAKING VAN EEN MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG EN OPENBAAR ONDERZOEK Referentie provincie: 37007/26/1/A/7 BEKENDMAKING VAN EEN MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG EN OPENBAAR ONDERZOEK Door de gemeenteraad/stad Gegevens over de bevoegde overheid de deputatie van de provincieraad

Nadere informatie

TRAPPEN EN HOUTEN VLOEREN BEITSEN OF LAKKEN. De Waegenaere NV

TRAPPEN EN HOUTEN VLOEREN BEITSEN OF LAKKEN. De Waegenaere NV TRAPPEN EN HOUTEN VLOEREN BEITSEN OF LAKKEN De Waegenaere NV Bieke Trappen en houten vloeren Een trap en een vloer kan je op verschillende manieren aankleden. Je kunt hem beitsen, schilderen, vernissen

Nadere informatie

SLOOPINVENTARIS AFVALSTOFFEN

SLOOPINVENTARIS AFVALSTOFFEN VCB-GB-CASO-OVAM Informatiedagen Openbare Besturen & Studiebureaus SLOOPINVENTARIS AFVALSTOFFEN AANSPRAKELIJKHEID EN HANDHAVING ERWIN VANLAERE HOOFDADVISEUR VLAAMSE CONFEDERATIE BOUW 1 Sloopinventaris

Nadere informatie