Dat logo kan weer terug op de muur. 30 Dinsdag. Audit Professionals (m/v) voor topmerken. Reddingsplan VS afgewezen. Onderzoek naar ziekenhuizen ...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dat logo kan weer terug op de muur. 30 Dinsdag. Audit Professionals (m/v) voor topmerken. Reddingsplan VS afgewezen. Onderzoek naar ziekenhuizen ..."

Transcriptie

1 Luchtgarnalen? geeft antwoord op pagina 3 30 Dinsdag September 2008 Werkt bevrijdend. Ben jij dé freelance ICT er die wij zoeken? Audit Professionals (m/v) voor topmerken Voor enkele van onze mooiste cliënten zoeken wij zowel Financial, Operational als IT Auditors op diverse niveaus. Zowel junior RA s als ervaren Audit Professionals vinden hun weg naar een uitdagende baan in het bedrijfsleven via vijzelaar.com. Mail naar of bel Marco Beemsterboer op continuïteit in finance In Business Katja stoomt lekker door De wereld redden op tv 07 PETER BOER/HH Sport Winnen zonder epo kan niet Arts Nikkels over doping 26 ABN Amro Blij dat we van die domme Belgen af zijn Dat logo kan weer terug op de muur ABN Amro-bankiers juichen nu de Belgen hun kantoren verlaten. Maar ze dansen op de vulkaan. Hoe lang gaat dit feestje duren? Annemieke van Dongen Mathijs Rotteveel Wat ben ik blij dat we van die domme Belgen af zijn. Ze zijn hiërarchisch en sloom. Als hij niet met zijn naam in de krant komt, wil een marketingmanager van het ABN Amro-hoofdkantoor wel iets kwijt over de acht maanden die hij met zijn collega s van Fortis heeft samengewerkt. ABN Amro was gewoon een betere bank. Wouter Bos had dit natuurlijk kunnen voorkomen door ING met ABN Amro samen te laten voegen. Dan waren we Nederlands gebleven. Dat was beter geweest. De managers van Fortis die acht maanden geleden de kantoren van ABN Amro binnenstapten, hadden destijds maar weinig tijd nodig om hun keiharde reputatie te vestigen. Ze zetten al snel bijna de hele top van ABN Amro op straat en vervingen die door aan Brussel loyale vazallen. Nu die vazallen afdruipen naar het zuiden, voelen de ABN Amro-bankiers zich eindelijk weer eens de bovenliggende partij en durven ze hun opgekropte wraakgevoelens te uiten. De Belgen van Fortis haalden onze naam naar beneden, kostten ons geld en schaadden het klantenvertrouwen in de bank, zegt een onlangs opgestapte topbankier van ABN Amro. Valkuil Margot van Kempen, vice-voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad van ABN Amro, wijst er subtiel op dat de cultuurverschillen tussen Fortis en ABN Amro de samenwerking soms wat stroef maakten. Je zou denken dat we dezelfde taal spreken, zegt ze. Maar dat is juist de valkuil. Als je denkt dat je met de Belgen wat hebt afgesproken, komen ze daar gemakkelijk op terug. Dan zijn ze teruggefloten. Ze hangen aan autoriteit en aan polderen doen ze niet mee. Het vertrek van de Belgen leidt echter niet alleen tot lachende gezichten. De ABN Amro-medewerkers onder de toplaag hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om de integratie met Fortis te volbrengen. Al dat werk kunnen ze nu in de versnipperaar gooien. Integratieplannen, reorganisatieschema s en nieuwe ITsystemen: alles is voor niets geweest. En dan blijft één onbeantwoorde vraag door de bankgangen zweven: wat nu? Lees verder op pagina 2 20 In Business Reddingsplan VS afgewezen De Amerikaanse beurzen zijn fors onderuit gegaan nadat een reddingsplan van 700 miljard dollar voor in nood geraakte banken was gesneuveld in het Congres. Vooral financiële aandelen gingen in de uitverkoop. De toonaangevende Dow-Jonesindex verloor 7 procent. Dat is in punten de scherpste daling ooit op één dag. Lees meer op pagina 5 Lelystad Onderzoek naar ziekenhuizen Er komt een onafhankelijk onderzoek naar de toekomst van de IJsselmeerziekenhuizen. De instelling kwam twee weken geleden in opspraak toen de inspectie de operatiekamers sloot. De lucht zou er niet steriel genoeg zijn. Later sloten ook de afdelingen verloskunde.

2 2 NL Lange Poten PETER MIDDENDORP P remier Balkenende is een billenknijper. Hij geeft de voorkeur aan jonge vrouwen, die er niets van durven zeggen. Ik heb wel even getwijfeld of ik dit op zou schrijven. Ik hoef geen tweede Heleen van Royen te worden, die in januari 2004 in Het Parool schreef dat Rob Oudkerk gebruikmaakte van heroïnehoertjes die hij als wethouder zou beschermen. Van de andere kant betreft het hier een moralistisch vogeltje ik kan zijn liedje niet meer horen. Op feestjes beweegt Balkenende zich behoedzaam in de persoonlijke ruimte van één of twee jonge vrouwen. Eerst reageren de meiden verheugd op de aandacht van de hoge functionaris. Dan legt hij zijn hand op een onderrug. Langzaam daalt de hand af naar het grijze gebied tussen rug en billen, tot de vlezige bolling wordt bereikt waar normale mensen vanaf willen blijven, zeker als zij ouder zijn en een machtige positie bekleden. Er verschijnt een zijige grijns op zijn gezicht. De premier geniet. Het ontbreekt nog aan een lange druppel aan het puntje van zijn neus. Op een keer zag ik een jonge vrouw zich aan de aandacht van Balkenende onttrekken. Vond je dat niet vervelend? vroeg ik. Dat doet hij altijd, zei ze. Maar ik loop altijd meteen weg. Samen keken we naar een andere jonge vrouw, die in de invloedssfeer van de premier was achtergebleven. Zij had minder moeite met de warme handjes. Een andere jonge vrouw vertelde me kort geleden dat ze Balkenende eens op een late nacht was tegengekomen. De premier had een biertje gedronken. Op zeker moment legde hij zijn hand op haar billen. Het was geen kinderachtige De premier geniet. Het ontbreekt nog aan een druppel aan zijn neus. vrouw, ze was niet gemakkelijk uit het veld te slaan, toch wist ze niet goed hoe te reageren. Wat moet je zeggen tegen een premier? zei ze. Je kunt hem toch geen klap gaan geven? Met een vrouw met soortgelijke ervaringen besprak ze de mogelijkheid een aanklacht in te dienen. Uiteindelijk besloten ze het erbij te laten zitten. Voor je het wist, zei ze, stond je voor de rest van je leven te boek als de vrouw die een aanklacht tegen Balkenende had ingediend. 1 Peter Middendorp doet als schrijver/journalist dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Fortis Topsalarissen aan banden Het graaien gaat stoppen Nederlandse regering lijkt voorbeeld te willen nemen aan VS Jojanneke van den Berge Nu zelfs in de VS, land van het vrije inkomen, de salarissen van topbankiers aan banden worden gelegd, kan de Nederlandse regering na de seminationalisatie van Fortis niet achterblijven. De regeringen van België, Nederland en Luxemburg dienden het zieltogende Fortis een injectie toe van 11,2 miljard euro. Als het aan drie van de vier grote Nederlandse partijen ligt, heeft de steun aan Fortis grote consequenties voor de topsalarissen van het hogere bankpersoneel. Daaraan moet een einde komen, net als in de VS. Het (nog niet goedgekeurde) Amerikaanse reddingsplan voor de financiële wereld, waarbij in totaal 700 miljard euro in de sector moet worden gepompt, behelst onder meer dat het personeel van de geholpen banken niet langer op topsalarissen hoeft te rekenen. Het moet genoegen nemen met een beloning die gebruikelijk is in de publieke sector. Links inhalen Het feest is over, sprak Nancy Pelosi, Democratische voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. En wat PvdA, VVD en SP betreft geldt dat ook hier, waar Fortis Bank vier miljard euro kreeg voor een minderheidsbelang van de Nederlandse overheid. Waar de Amerikanen mee bezig zijn, dat wil ik ook met Fortis gaan doen, stelt financieel woordvoerder van de SP Ewout Irrgang. De Fortis-topmensen hebben gefaald. Wat in de VS kan, kan hier ook. Ik mag toch hopen dat de Amerikanen Wouter Bos niet links gaan inhalen. Allereerst wil hij dat voorkomen wordt dat de vertrekkende kopstukken een bonus in de vorm van aandelen meekrijgen die nergens op slaat. Iets waar ook VVD en PvdA volgens hun respectievelijke financiële woordvoerders Frans Weekers en ANP Ik mag toch hopen dat de Amerikanen Wouter Bos niet links gaan inhalen. Paul Kalma voor zullen strijden. Tijdens de algemene financiële beschouwingen die woensdag en donderdag plaatsvinden, zullen de drie namens hun partijen voorstellen indienen die daarop aansturen. Irrgang rekent ook op bijval van de twee andere partijen uit het kabinet. Volgens Weekers begrijpt de VVD, doorgaans geen voorstander van nationalisering van bedrijven, de Fortisnoodgreep. Maar lieden die het veld gaan ruimen bij een bank als Fortis mogen onder geen beding een zak geld meekrijgen. Daar mag geen eurocent aan worden meegegeven. Ook zijn de drie partijen, die samen een meerderheid hebben in de Tweede Kamer, van mening dat de overheid nu het recht heeft paal en perk te stellen aan de topsalarissen in het bankwezen. PvdA-woordvoerder Kalma ziet een forse rol voor de overheid weggelegd: Het grootverdienen kan nu niet langer doorgaan. Het gezag van de overheid als aandeelhouder moet doorklinken. Goedkoop, duurkoop Een standpunt waar de VVD zich bij aansluit. Weekers: Salarissen worden bepaald door aandeelhouders en het bestuur, en dan is salariëring een onderdeel waar de staat naar mag kijken. Ook als het gaat om de top. Dat wil volgens Weekers ook weer niet meteen zeggen dat de VVD van mening is dat topfunctionarissen van Fortis, of van de bank die delen ervan gaat overnemen, in de toekomst niet meer mogen verdienen dan premier Balkenende. Want dan wordt goedkoop duurkoop. Fortis heeft een sterk bestuur nodig. De juiste mensen krijg je niet met de Balkenende-norm. 1 Jaarwisseling RADDRAAIERS AANPAKKEN Relschoppers die tijdens de jaarwisseling schade en overlast veroorzaken, moeten snel en effectief worden gestraft. Bijvoorbeeld met straatverboden en boetes. Ook moeten de raddraaiers uit de anonimiteit gehaald worden. Dat concludeert de commissie Overlast Jaarwisseling in een rapport dat gisteren werd aangeboden aan minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken. Overlastgevers achterhalen kan bijvoorbeeld door Vooral blijven oefenen Onwennig proberen agenten en surveillanten de milieuvriendelijke Segway uit in de Rotterdamse binnenstad. Burgemeester Ivo Opstelten overhandigde gisteren de eerste gemotoriseerde steps aan de Dienst Stadstoezicht. Het komen- ABN Amro OR wil Deutsche Bank Wat ING nou precies wil Vervolg van pagina 1 Wat er met de verschillende onderdelen gaat gebeuren, is ook binnen ABN Amro nog volstrekt onduidelijk. Op dit moment inventariseren we welke integratieactiviteiten van Fortis en ABN Amro per direct kunnen worden stopgezet, schrijft het managementteam in interne mails naar het personeel. Ook over de verdere gevolgen, bijvoorbeeld voor de Remedy (het onderdeel dat onder druk van de Europese Mededingingsautoriteit verkocht is aan Deutsche Bank, red.) en voor het Verzekeringsbedrijf, zal in de loop van vandaag en de komende week meer bekend worden. het gebruik van camera s en het actief bekendmaken dat zij tijdens de jaarwisseling bij de politie in beeld zijn. Volgens de commissie moet de aandacht zich de komende jaren richten op hot spots plaatsen als pleinen en kruispunten die kwetsbaar zijn voor ongeregeldheden en op hot shots, de (potentiële) daders. Verder pleit de commissie-de Graaf voor een communicatiecampagne door het Rijk samen met de gemeenten, waarin niet alleen mogelijke relschoppers worden aangesproken, maar ook ouders en buurtgenoten. Het beperken van de tijd dat vuurwerk afgestoken mag worden, vindt de commissie niet haalbaar. ING zou alweer aan de onderhandelingstafel zitten om de resten van ABN Amro voor zo n 10 miljard euro op te rapen. Dat is minder dan de helft van de 24 miljard die Fortis er vorig jaar voor heeft betaald. Het probleem is dat ING net als ABN Amro een groot kantorennet in Nederland heeft. Neelie Kroes, de Europese commissaris voor Mededinging, zal eisen dat een deel van die kantoren verkocht wordt of sluit. ING is vooral geïnteresseerd in de private bank van ABN Amro, die nog steeds een goede naam heeft en een sterk klantenbestand. Omdat ING met Postbank al een sterke consumentenbank heeft, zou het het ABN Amro-kantorennet weer kunnen Alleen nog online DAG WORDT OPGEHEVEN Het gratis dagblad DAG verschijnt morgen voor het laatst. Dit maakten PCM Uitgevers en KPN gisteren bekend. PCM zet de online activiteiten van DAG alleen voort. DAG werd in mei 2007 gelanceerd en werd verspreid in het openbaar vervoer en in de supermarkt. Volgens PCM heeft DAG veel last van concurrentie in het openbaar vervoer. De krant heeft vijftig vaste medewerkers in dienst, die gisteren zijn geïnformeerd. Geen seniorenstad Helaas voor de bejaarden in ons land, de geplande seniorenstad in de Noordoostpolder is voorlopig, vanwege de slechte huizenmarkt, van de baan. Tv voor de poes Communicatiewetenschapper Karen Soeters wil 1 april 2009 beginnen met omroep Piep, een tv-zender voor dieren. Vandaag begint ze met haar werfactie. Herten en zwijnen Herten en zwijnen herwinnen terrein in ons land. Zo is het aantal reeën nog nooit zo hoog geweest als nu, en ook de zwijnen doen het goed.

3 NL 3 Discriminatie Turkse reljeugd wil ook geld en aandacht Veertig Turkse jongeren veroorzaken veel overlast in de Utrechtse wijk Kanaleneiland. En iedereen maakt zich alleen druk om de Marokkanen, klagen de Turkse ouders. Castreren Supermarkten akkoord over fonds Alle Nederlandse supermarkten storten vanaf volgende week 3 cent per kilo ingekocht varkensvlees in een fonds waaruit varkenshouders worden gecompenseerd voor het verdoofd castreren van biggen. Directeur Theo Roos van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) heeft dat gisteren bekendgemaakt. Het CBL kan niet zeggen of de supermarkten de extra kosten doorberekenen aan de klant. 1 de jaar oefenen de agenten en surveillanten op het Centraal Station en in winkel- en voetgangersgebieden van de Maasstad. De actieradius van de Segway is veertig kilometer op een volle accu. 1 FOTO: KEES SPRUIJT/WFA blijft vaag doorverkopen aan een andere bank. Of gedeeltelijk sluiten. Volgens Margot van Kempen van de Centrale Ondernemingsraad van ABN Amro mag de Nederlandse overheid het niet zo ver laten komen. Ik hoop dat politici zich hardmaken voor de werkgelegenheid bij deze twee banken. Zo niet, dan wordt dit een bloedbad. Zij komt zelf met een beter alternatief: Deutsche Bank. Die grootbank heeft al een deel van de ABN Amrokantoren overgenomen en is onder de werktitel New Bank stilletjes bezig een consumentenbank in Nederland op te zetten. De Duitsers hebben veel minder overlap met ons dan ING, zegt Van Kempen. Bovendien zijn het erg goede werkgevers. 1 Zwarte dag Het reddingsplan voor Fortis en ABN Amro had de rust op de beurs moeten doen terugkeren. Maar nee. Fortis daalde met 23,6 procent naar een slotkoers van 3,96 euro, de laagste in zestien jaar. Beleggers vrezen dat het overheidsingrijpen leidt tot een grote verwatering (waardevermindering) van het aandeel. In zijn val sleepte Fortis de andere financiële fondsen mee: ING verloor 18,2 procent en SNS Reaal 18,7 procent. De AEX daalde met 8,8 procent en sloot op een stand van 323,55 punten, de laagste slotstand sinds november Ook de andere Europese beurzen verloren flink: Parijs en Londen daalden met vijf procent en de DAX in Frankfurt sloot 4,2 procent in de min. Kamran Ullah UTRECHT De Stichting Turkse Ouders (STO) heeft er genoeg van. De Utrechtse wijk Kanaleneiland kwam de afgelopen jaren diverse malen negatief in het nieuws door problemen met Marokkaanse jeugd, die zelfs leidden tot een samenscholingsverbod. Maar volgens de belangenorganisatie zijn ook Turkse tieners structureel betrokken bij (gewelds-)incidenten. Vorige week is er daarom nog spoedoverleg geweest met de gemeente. STO-voorzitter Halil Nalbantoglu: We hebben de gemeente hiervoor gewaarschuwd, maar die negeerde herhaaldelijk ons verzoek om aandacht. De Turkse ouders zijn niet verbaasd over de criminaliteit van hun kroost. Natuurlijk zijn er nu incidenten, onze jongeren zijn zwaar gefrustreerd, stelt Turkan Boran, die zich als case manager bezighoudt met het Turks Ouder Comité. De jeugdigen weten dat ze problemen moeten veroorzaken om aandacht te krijgen. Onze kinderen zien namelijk ook wel dat de Marokkaanse raddraaiers er beter van worden, dankzij de zware subsidiestroom. Over die aanpak is Boran woedend. Ik krijg sterk het idee dat er sprake is van angstpolitiek. Men is bang voor Franse toestanden, dus worden de onruststokers gepaaid. Volgens de belangenbehartigers is de voorkeursbehandeling voor Marokkanen ook op de arbeidsmarkt zichtbaar. Zoveel minderheden worden afgewezen voor een stageplek, en dan zie je wel weer een Marokkaan in dienst die de taal amper beheerst, constateert Boran. Wat denk je dat dat doet met onze kinderen, die van nature al introvert zijn? De gemeente Utrecht kon gisteren het verhaal van de Turkse ouders bevestigen noch ontkennen. De Utrechtse politie herkent zich niet in de situatie. Wij zien geen verschuiving van het probleem, reageert woordvoerder Karin Kleissen resoluut. Er zijn wel incidenteel jongeren met een Turkse achtergrond betrokken bij delicten. Zo bekogelden vorige week enkele jongens, onder wie Turken, een stadsbus met stenen. 1 Voor iedere baan de juiste student Voor iedere student de juiste baan Heeft u als werkgever een tekort aan personeel? Denk dan eens aan StudentenWerk, het grootste studentenuitzendbureau van Nederland. StudentenWerk vindt voor u altijd de perfecte uitzendkracht. Of het nu gaat om administratief medewerkers, receptionistes, callcenter medewerkers of magazijn- en winkelpersoneel; onze ervaren uitzendkrachten zijn slim, flexibel en snel in te werken. Voor de beste uitzendkrachten gaat u naar Argus Overheid redt Fortis met miljardeninjectie VAN DALE GEEFT ANTWOORD Luchtgarnalen Houdt u van rat? Waarschijnlijk niet, want rattenvlees heeft zijn naam niet mee. Daarom treft u op menukaarten gewoonlijk geen geroosterde, gesauteerde of anderszins toebereide rat aan. Omdat het woord rat niet smakelijk klinkt, lusten we geen rat. Maar konijn lust u waarschijnlijk wel. En dus ook waterkonijn. Met doorregen spek, ajuin en look gestoofd in kriekenbier, geserveerd met koolraap en besproeid met Belgisch bier. Als u geen vegetariër bent, loopt het water u nu door de mond. Dat komt omdat konijn in tegenstelling tot rat geassocieerd wordt met positieve waarden (aaibaar, zacht, lief, maar ook smakelijk). Zelfs als de kok halverwege de maaltijd onthult dat het waterkonijn op uw bord in feite de gastronomische schuilnaam is van de muskusrat, zult u waarschijnlijk met smaak verder eten. In werkelijkheid is deze rat namelijk een lekkernij. Net als rat is ook sprinkhaan geen smakelijk woord. Misschien wel daarom zijn sprinkhanen nog niet in de supermarkt verkrijgbaar, hoewel geroosterde sprinkhanen een prima keuze zijn, want eerlijk is eerlijk vies zijn ze niet. Het is de naam die Grote Van Dale 195 ons van consumptie weerhoudt. Onlangs berichtte de krant dat sprinkhanen elders in Europa onder een andere naam aan de man worden gebracht: luchtgarnalen. Gezien hun smaak helemaal geen gek woord. Misschien is dat wel de oplossing voor de culi s die ons meelwormen, sprinkhanen en kruipend gedierte willen laten eten: geef die beesten eerst een aantrekkelijke naam en zet ze pas dan op de menukaart. 1

4 4 Wereld Italië Omstreden plan regering-berlusconi Maar eén juf voor bambini Kinderen op basisschool moeten met minder onderwijzers toe. Andrea Vreede ROME Half vijf s middags. Voor de hekken van basisschool Francesco Crispi in Rome staan tientallen wachtende auto s dubbel geparkeerd. Toeterend proberen scooters zich een weg te banen door de massa ouders. Van alle kanten komen de moeders en een enkele vader hun kroost ophalen. Tussen de pilaren voor de ingang hangt een spandoek met de tekst Nee tegen maar één onderwijzer. Want dat is het plan van Mariastella Gelmini, premier Berlusconi s stijlvol geklede minister van Onderwijs. Van de drie onderwijzers die iedere groep nu heeft, blijft er straks nog maar eentje over. En dat terwijl de basisschool de enige vorm van onderwijs in Italië is die internationaal veel waardering krijgt. Hulpkracht Eén onderwijzer per groep dus (in de praktijk bijna altijd een vrouw), die alleen voor het ene uurtje Engels in de week mag worden bijgestaan door een hulpkracht. Nu is dat wel anders. Per twee groepen kinderen zijn er maar liefst drie onderwijzers, die zich ieder hebben gespecialiseerd in een deel van de verplichte vakken. Eentje geeft taal en opvoeding, een ander rekenen en muziek en nummer drie geschiedenis en aardrijkskunde. En dat is broodnodig, zegt onderwijzeres Annamaria Palmieri. De tijden zijn veranderd. We geven veel meer vakken dan de meester of juf van vroeger. Bovendien hebben we vaak kinderen met leerproblemen in de klas. En een groeiend aantal allochtonen dat meer aandacht nodig heeft. Dat kun je niet aan in je eentje. Sommige onderwijsdeskundigen vinden de plannen van de minister echter zo gek nog niet. Als gevolg van een jarenlang beleid van (vooral linkse) regeringen om zoveel mogelijk Het basisonderwijs in Italië scoort internationaal heel hoog. onderwijzers aan te nemen, kent Italië nu een overschot aan leerkrachten. Meer banen in het onderwijs leverde meer stemmen op van vrouwen uit Zuid-Italië, want daar komen de meeste leerkrachten vandaan. Met als resultaat dat een gemiddelde Italiaanse klas uit achttien leerlingen bestaat en een onderwijzer 735 uur per jaar lesgeeft (tegenover 25 kinderen en 930 lesuren in Nederland). Misschien wel dankzij deze overdaad aan aandacht per kind scoort het Italiaanse basisonderwijs internationaal heel hoog. Het is alleen jammer dat bijna al het overheidsgeld opgaat aan de salarissen. Voor onderhoud van het schoolgebouw of computers blijft niets meer over. Om maar niet te spreken van zoiets basaals als wc-papier. Veel ouders geven hun kinderen dus maar een rol mee naar school. Oma Buiten het hek delen ouders de protesten van de onderwijzers. Toen ik klein was, hadden we één fantastische juf, zegt een gestrest ogende moeder. Maar ik was al om twee uur uit school. Mijn kinderen zijn godzijdank tot half vijf onder de pannen. Want vooral werkende moeders zijn door het schrijnende gebrek aan naschoolse opvang maar wat gelukkig met de lange schooldagen. Hoewel de praktische invulling van de hervorming nog onduidelijk is, vrezen veel ouders dat de lesuren flink zullen worden ingekort. En voor wie geen bereidwillige oma achter de hand heeft, betekent dat geld uitgeven aan een oppas. Iets waar in deze dure tijden niemand op zit te wachten. 1 Even rust Een gevluchte familie uit het semi-autonome stamgebied Bajaur in het noordwesten van Pakistan vindt tijdelijk onderdak aan de rand van provinciehoofdstad Peshawar. Het Europa Loekasjenko wint weer Oppositie Wit-Rusland haalt bij eerlijke verkiezingen nul zetels De oppositie van Wit-Rusland heeft bij de verkiezingen zondag nul zetels gehaald. Volgens president Loekasjenko is alles eerlijk verlopen. Redactie buitenland President Aleksander Loekasjenko blijft zoals verwacht oppermachtig in wat gezien wordt als Europa s laatste dictatuur. Geen van de 78 oppositieleden die zich kandidaat hadden gesteld voor een van de 110 zetels in het Lagerhuis, heeft een plaats weten te bemachtigen. Volgens de kiescommissie heeft 75,3 procent van de stemgerechtigden de gang naar de stembus gemaakt om op een van de 263 kandidaten te stemmen. De oppositie noemde de verkiezingen frauduleus. Waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) bespeurden weliswaar enige verbetering ten opzichte van het verleden, maar het democratische gehalte bleef ver beneden peil. gezin is een van de duizenden families die gevlucht is voor de aanhoudende gevechten in de regio waar het Pakistaanse leger vecht tegen talibanstrijders. 1 FOTO EPA/ANP Gasprijs Dat wekt enige bevreemding, want Loekasjenko wil juist de banden met het Westen aanhalen. De relatie met de traditionele bondgenoot Rusland is de afgelopen tijd verslechterd. Moskou verdubbelde vorig jaar de gasprijs, waarop Loekasjenko het Kremlin beschuldigde van verraad. Democratische verkiezingen zijn een voorwaarde voor een verbetering van de relatie met het Westen. De Europese Unie liet eerder weten te zullen overwegen de sancties tegen Wit- Rusland op te heffen of te verlichten als de stembusgang eerlijk verloopt. Betoging In de hoofdstad Minsk gingen zondag zo n achthonderd mensen de straat op om te betogen tegen de verondersteld oneerlijke verkiezingen en tegen Loekasjenko, die het land met ijzeren vuist regeert. De demonstranten werd niets in de weg gelegd. Er was in tegenstelling tot het verleden bijna geen politie aanwezig. We hebben nog steeds geen democratische verkiezingen, zei oppositieleider Aleksandr Milinkevitsj. Je kunt slechts spreken van enige cosmetische veranderingen. Volgens Loekasjenko moeten de westerse waarnemers hun best doen willen ze tot een andere conclusie komen dan dat het om eerlijke verkiezingen ging. Hij is sinds 1994 aan de macht en duldt geen tegenspraak. Oppositieleden die dat toch probeerden, gingen de cel in of verdwenen. 1 Egypte TOERISTEN WEER VRIJ De in Egypte ontvoerde Europese toeristen en hun Egyptische begeleiders zijn vrij en verkeren in goede gezondheid. De vijf Duitsers, vijf Italianen, een Roemeen en hun acht begeleiders werden meer dan een week geleden door gewapende mannen ontvoerd tijdens een woestijnsafari in het zuiden van Egypte. Het is niet duidelijk hoe de gijzeling is beëindigd en of er losgeld is betaald. Er zou 6 miljoen geëist zijn. Zuid-Ossetië VERVOLGING SAAKASJVILI De onder Russische invloed staande Georgische regio Zuid-Ossetië heeft een internationaal arrestatiebevel tegen de president van Georgië, Michail Saakasjvili, verspreid. Zuid-Ossetië wil hem vervolgen wegens oorlogsmisdaden. Saakasjvili deed 7 augustus een poging de streek te veroveren op de Ossetiërs en Russen. Het werd door de massale Russische tegenaanval een debacle voor de Georgische president en zijn land. ANP Frankrijk SATELLIET VERBETERT WIJN Toezicht op wijngaarden met behulp van satellieten levert betere wijnen op. Dat bericht het Franse dagblad Le Figaro vanuit Bordeaux. De proeven beloven zeer smakelijke resultaten. De satelliet geeft snel informatie die in sommige gevallen meer dan twintig of dertig jaar aan onderzoek en ervaringen in de wijngaard zelf zou kosten, aldus wijnverbouwer Stephen Carrier. Hij laat wijngaarden van Pessac- Léognan in de gaten houden via de optische satellietobservatie Oenoview. Dat project is onderdeel van het Europese satellietprogramma Copernicus. De satelliet laat bijvoorbeeld zien hoe dicht het gebladerte op bepaalde plaatsen is en hoe de druivenranken er bijstaan. Hij toont zo waar en wanneer druiven het geschiktst zijn voor de beoogde wijn. De satelliet toont bovendien nog tal van wetenswaardigheden over onder meer de bodemgesteldheid. De wijnbouw wordt zo nog meer precisiewerk, volgens Oenoviewenthousiast Carrier. Jezus! In Freiburg staat een katholieke priester voor de rechter voor fraude, het toebrengen van letsel en bedreiging met geweld: in totaal 101 misdrijven. Het weer Rome: 21 C/12 C, zon Milaan: 16 C/13 C, bewolkt Venetië: 18 C/13 C, regen Verslapen Twee vliegtuigen moesten gisteren een tijd cirkelen boven het eiland Lesbos, omdat een medewerker van de luchtverkeersleiding zich had verslapen.

5 OVERHEIDSDOLLARS Geld voor auto-industrie Amerikaans overheidsgeld stroomt niet alleen naar financiële instellingen. De autoindustrie had de buit al eerder binnen. 8 Dagblad De Pers In Business 5 Nationaliseren Opkomst financieel socialisme Uncle Sam en Wouter Bos wapperen met rode vlag Het Westen een vrije markt? Die illusie behoort sinds gisteren definitief tot het verleden. Jan-Hein Strop Fortis is geen staatsbedrijf, maar het scheelt weinig. Met een investering van vier miljard euro voegt ook Nederland zich in het rijtje landen dat met overheidsgeld op drift geraakte banken redt van de ondergang. En die rij wordt steeds langer. Gisteren nationaliseerde Groot-Brittannië Bradford & Bingley, s lands grootste hypotheekbank, nadat de regering eerder dit jaar Northern Rock inlijfde. Duitsland verhinderde op dezelfde dag een faillissement van Hypo Real Estate met een noodlening van 35 miljard euro. IJsland deed gisteren hetzelfde en redde de bank Glitnir van de rand van de afgrond. Conclusie: de financiële schokgolven uit de VS hebben Europa bereikt. Maar vergeleken met de overheidsinterventie in de VS, stelt het Europees ingrijpen weinig voor. Het meest kapitalistische land ter wereld is het geloof in het zelfstandig functioneren van de markt volledig kwijt, zo lijkt het. Door niet alleen allerlei financiële instituten te nationaliseren, maar ook met 700 miljard giftige, aan hypotheken gerelateerde bezittingen van banken te kopen, zijn de vrijemarktideologen in de regering-bush compleet de weg kwijt. Dit miljardenvoorstel is gisteren verworpen door het Huis van Afgevaardigden. Maar het zal ongetwijfeld binnenkort in gewijzigde vorm weer in stemming worden gebracht. Grote Leider Naast de onwaarschijnlijke hoeveelheid geld die de Amerikanen spenderen de teller staat nu op iets van 1 biljoen dollar verbaast de manier waarop dat gebeurt. Uit het gisteren verworpen wetsvoorstel ter uitvoering van het reddingsplan blijkt dat er in de VS een nieuwe Grote Leider is opgestaan. Zijn naam is Henry Paulson: minister van Financiën en communistisch alleenheerser. Als het voorstel alsnog wordt aangenomen, geeft dat Paulson de vrije REUTERS De Amerikaanse minister van Financiën Henry Paulson. REUTERS President Sarkozy riep op tot Europees crisisoverleg. hand voor het uitgeven van het eerste deel van 250 miljard dollar. Van wie hij koopt (dat kan ook een pensioenfonds zijn) en tegen welke prijs mag de oud-ceo van Goldman Sachs zelf bepalen. Hij hoeft zich ook niet te beperken tot schulden die zijn gerelateerd aan hypotheekleningen; elk ander derivaat komt voor koop in aanmerking mits hij dat nodig acht. Er is wel een commissie die toeziet op Paulsons handelen, maar daar is de minister zelf ook lid van. Hoewel veel economen het reddingsplan zien als noodzakelijk kwaad, wijzen ze ook op de gevaren ervan. Als een overheid bij marktfalen de roekeloze Wall Street-bankier telkens beschermt, wat weerhoudt bankiers dan om volgende keer weer het maximale risico te nemen? Dit probleem van moral hazard is levensgroot en op dit moment niet meer goed te omzeilen; reden dat de twee presidentskandidaten beiden hebben geroepen dat er meer toezicht en nieuwe regelgeving moet komen om de financiële sector in de toekomst in bedwang te houden. Waarmee duidelijk is dat het tijdperk Steun van alle bonden REDDING VAN ALITALIA De twee laatste vakbonden die nog moesten instemmen met het reddingsplan voor vliegmaatschappij Alitalia, zijn gisteren overstag gegaan. De bonden die het grond- en cabinepersoneel van Alitalia vertegenwoordigen, steunen het plan van een groep investeerders die de noodlijdende Italiaanse luchtvaartmaatschappij wil overnemen. Daarmee heeft het investeerdersconsortium CAI nu de steun van alle vakbonden. Fiat doet het met Serviër De Italiaanse autofabrikant Fiat is een samenwerkingsverband aangegaan met het Servische merk Zastava. Daarmee is een investering gemoeid van 700 miljoen euro. van de Reagonomics vrije markten met een minimum aan regulering ten einde is. Ook in Europa wordt de roep om strikter overheidstoezicht op banken luider, maar met een kenmerkend verschil: overheid is hier geen vies woord. Inmiddels zijn er geluiden dat ook de Belgische bank Dexia het lot van Fortis is beschoren. De Franse president Sarkozy greep de gelegenheid gisteren aan op te roepen tot Europees crisisoverleg en verzekerde omstanders dat hij Franse banken zal helpen als dat nodig is. Kortom, het vrije Westen heeft de rode vlag op de stok gehesen en het kapitalisme doet een stap terug. Krijgt Karl Marx toch nog gelijk. 1 Het Zwitserleven Gevoel op je werkplek! Zeg Zwitserleven en bijna iedereen denkt meteen aan het Zwitserleven Gevoel. Een onbekommerd leven, zorgeloos genieten. Dat is perfect, want dat is precies onze missie: mensen in staat stellen financieel onbezorgd van later te kunnen genieten. Ambitie? Dat is er in overvloed. Zwitserleven heeft dan ook als doelstelling dé pensioenverzekeraar van Nederland te zijn. Een pittige uitdaging maar daar houden we wel van. De divisie Customer Services van Zwitserleven is de motor van de Zwitserleven organisatie. Hier worden alle beloftes uit het verkoop proces en alle suggesties uit onze commer cials waargemaakt. Deze divisie is gericht op het leveren van de gekochte diensten; het ver werken, be heren en uitvoeren van producten. We hebben binnen deze divisie meerdere commerciële plekken voor Relatiemanagers Door de kwakkelende wereldeconomie wordt er minder geverfd. Dat dwingt AkzoNobel banen te schrappen en kosten te besparen. Heb je ervaring in het pensioenvak dan is dat prachtig, maar uitgeleerd ben je natuurlijk nooit. Ook voor mensen met ervaring biedt Zwitserleven een breed scala aan ontwikkel mogelijkheden. Zowel op het pensioenvlak als op het gebied van persoonlijke ontwikkeling krijg je veel mogelijkheden en kansen om te groeien. Wil jij deze kans om te groeien? Neem snel een kijkje op onze site Verffabrikant Duizenden banen weg Akzo voelt afkoeling wereldeconomie Mensen zijn nu minder geneigd hun huis een verfje te geven. Tjeerd Wiersma LONDEN De wereldeconomie is als gevolg van de kredietcrisis duidelijk een fase van minder groei ingegaan en dat raakt ook AkzoNobel, zei topman Hans Wijers gisteren tijdens een analistenbijeenkomst in Londen. In totaal verdwijnen er in de komende drie jaar extra banen bij het verfen chemieconcern. De banen verdwijnen vooral op het hoofdkantoor en bij de op dit moment slecht presterende poot decoratieve verven. De overige banen worden bij andere divisies geschrapt. Akzo, in Nederland bekend van merken als Sikkens, Flexa, Alabastine en Cetabever, is de grootste verfproducent ter wereld. Het haalt tweederde van zijn omzet uit verf en eenderde uit chemie. Het bedrijf merkt dat het minder gaat op de huizenmarkt en dat er daardoor flink minder wordt geverfd. Met name in de VS en het Verenigd Koninkrijk, de landen die het hardst worden getroffen door de huizencrisis, wordt minder verf verkocht. Dat komt ook doordat er in die landen minder huizen worden gebouwd. En mensen zijn er minder snel geneigd om hun huis van een vers laagje verf te voorzien. Het verlies in meer verzadigde markten, zoals Europa en Noord-Amerika, wordt volgens Wijers maar ten dele goedgemaakt door de groei in opkomende markten als China, India en Rusland. De groeipercentages die we daar realiseren zijn weliswaar nog steeds indrukwekkend te noemen, maar toch merken we dat ook daar de groei iets afvlakt, zei Wijers. Het schrappen van banen bij Akzo hangt maar deels samen met de malaise. Het heeft ook te maken met de integratie van de vorig jaar overgenomen Britse verffabrikant ICI. Daardoor zijn veel overtollige functies ontstaan. Wereldwijd werken zo n mensen bij AkzoNobel. Naast het schrappen van banen wil het bedrijf ook kosten besparen, nu het economisch tij tegenzit. Er moet in de komende jaren 100 miljoen euro extra bezuinigd worden. Het concern kreeg gisteren harde klappen op de beurs. Dat komt vooral omdat het moeite heeft om een aantal leningen opnieuw gefinancierd te krijgen omdat de kapitaalmarkt volgens Wijers volledig op slot zit. Ook stopt Akzo tot nader order met het inkopen van eigen aandelen. Als de kapitaalmarkten weer tot rust komen, moet het geen probleem zijn om weer geld uit de markt halen, zei Wijers. 1

6 Financial Logistics Controller Salarisindicatie: Vacature: 196 De Financial Logistics Controller analyseert de maandelijkse resultaten van de verschillende artikelen en landen. Daarnaast ben je verantwoordelijk voor de review van de rolling forecast van de betreffende landen. Je stuurt één Assistant Controller aan en rapporteert aan de Manager Controlling van Adidas International Trading. Accounting Manager Salarisindicatie: Vacature: 172 De Accounting Manager geeft leiding aan 7 medewerkers binnen de financiële administratie. Naast de dagelijkse boekhouding beheer je de gehele financiële verantwoording van royalties en sponsoring. Je bewaakt de AO/IC en stelt periodieke rapportages op ten behoeve van het management. Je profiel: Een afgeronde bedrijfseconomische opleiding op HBO Niveau Ervaring of sterke affiniteit met logistiek en logistieke processen 5 jaar relevante ervaring in Financial accounting en controlling Gewend te werken met strakke deadlines in internationaal verband Je contact: Sofie Man, Je profiel: Afgeronde HBO opleiding in financiële richting 7 jaar relevante werkervaring, waarvan 2 jaar als leidinggevende Uitstekende kennis van MS Excel en financiële software Goede kennis van de Nederlandse en Engelse taal Je contact: René Beukema, Senior Business Auditor Salarisindicatie: Vacature: 305 De Senior Business Auditor maakt onderdeel uit van een klein team gekwalificeerde professionals. Dit team voert Operationele en IT audits uit en adviseert de Raad van Bestuur bij de realisatie van haar doelstellingen. Het opstellen van opbouwende kritische rapportages en het geven van praktische aanbevelingen voor verbeteringen vormen de basis van het werk. Statutory Accountant Salarisindicatie: Vacature: 174 De Statutory Accountant is verantwoordelijk voor de externe verslaglegging van de ca. 100 entiteiten onder 22 houdstermaatschappijen. Je bent tevens actief op het snijvlak van accounting, tax en compliance voor dit Amerikaans georiënteerde wereldmerk. Hectiek en afwisseling zijn sleutelwoorden in dit sterk veranderende vakgebied. Je profiel: (Bijna) afgeronde postdoctorale opleiding RA, RO of RE Minimaal 3 jaar ervaring in de auditpraktijk Ervaring met of verregaande interesse in Operational Audit Analytische zelfstarter met overtuigingskracht Je contact: Marco Beemsterboer, Je profiel: Minimaal HBO opgeleid in financieel-administratieve richting Ervaring in het opstellen van complexe jaarrekeningen Inzicht in internationale fiscaliteit (BTW) strekt tot aanbeveling Daadkrachtige persoonlijkheid met een flexibele instelling Je contact: René Beukema, Alweer 4 topbanen bij topbedrijven Kijk voor deze en allerlei topbanen bij topbedrijven op vijzelaar.com of bel continuïteit in finance

7 In Business Koster & Jojanneke 7 Met medewerking van: Lorianne van Gelder en Justine Versteegh Business Babes Duurzaamheid Katja groeit de pan uit Katja Schuurman stoomt door met onderneming Return to Sender. Business Babe Vrijgezel? Nee, getrouwd zelfs, met acteur Thijs Römer 5 Braafheidsgehalte Groot, maar ze teert voorlopig nog op spetterend vrijgezellenverleden 8,5 Omroep Van BNN naar commercieel Net5 8 Zakelijke kwaliteit Charmeoffensief met scherp randje 8,5 Stem Halfschor 8,5 Haar Echt 9 Gemiddeld: 7,9 afgerond 8 Met haar ervaring durft Katja nu soms de lieve lach te laten varen. Toen Hema-CEO Ronald van Zwetten vorig jaar, gevangen in het charmeoffensief van Katja Schuurman, ja zei tegen een licensing met haar stichting Return to Sender, vreesde hij nog dat dit wel eens verkeerd kon uitpakken voor zijn winkelketen. Van Zwetten, door Schuurman ingepalmd na een gezamenlijk optreden in De Wereld Draait Door, was bang dat hij de verkoop van duurzame producten uit ontwikkelingslanden zonder winstoogmerk de marge gaat terug naar het land van herkomst en wordt daar geïnvesteerd in projecten als scholenbouw en trainingen in ondernemerschap als een boemerang zou terugkrijgen in zijn gezicht. Zijn worsten waren immers niet van scharrelvlees, en zijn lampen niet louter spaarlampen. Maar die kritiek bleef uit. De RtSlijn, die bestaat uit commerciële producten als dekbedhoezen en tafellinnen, tassen, en de zeer populaire Braziliaanse kersthangers, raakte in een mum van tijd uitverkocht. Binnenkort ligt de nieuwe lading producten, ditmaal onder andere uit Sri Lanka, Madagaskar, Guatemala en China, weer in zijn winkels. Volgens Schuurman is juist het feit dat een niet per definitie duurzaam georiënteerde winkel als de Hema een onderdeel huisvest dat dat wel is, het goede voorbeeld bij uitstek. We laten zien dat het prima kan. Kijk, iedereen in de schaal verdient. Het moet geen charity zijn, dat is ook niet duurzaam. Maar de 15 procent winst die gemaakt wordt, gaat linea recta terug naar het land van herkomst. Het is een succes. Het is een project dat veel positieve naamsbekendheid heeft gegenereerd, dus ze zijn blij. Schuurmans idee voor het project ontstond drie jaar geleden toen ze voor BNN een reportage maakte in de sloppenwijken van India. Ik wilde altijd al iets met ontwikkelingswerk. Ik zag mooie spullen die mij zeer verkoopbaar leken in Nederland en daarmee een gat in de markt. Schuurman verzamelde een sterk zakelijk team om zich heen en koppelde de lijn aan een programmareeks die uitgezonden werd door Llink en BNN. Dat de televisieserie nu met haar meeverhuist naar het commerciële Net5, waar ze het zal presenteren met Peking Express-gezicht Art Rooijakkers, past nog beter in Schuurmans filosofie het duurzame met het geldelijke te koppelen. Afgezien van de lobby- en netwerkkwaliteiten die ze al bezat, ik ben belangrijk voor de communicatie Katja Schuurman, hier in Senegal, vindt zichzelf geen Angelina Jolie. naar buiten heeft ze het afgelopen jaar de nodige onderhandelingservaring opgedaan en durft ze de lieve lach soms te laten varen. Ik ben altijd bij onderhandelingsbesprekingen aanwezig, en inmiddels zeg ik rustig: sorry, maar dat kan toch wel wat meer zijn. Dat de RtS-spullen de winkel uitvliegen, betekent voorlopig niet dat de stichting heel veel sneller kan groeien. De mensen met wie we werken produceren niet op grote schaal, en zijn nog niet gewend aan de Nederlandse afzetmarkt. En dat maakt dat het niet slechts een juichverhaal is. Kleuren Met de meesten ging het goed. Maar in Peru bijvoorbeeld zat er een corrupte tussenpersoon tussen en waren er problemen met de kleurenprinter. Kleuren die wij ze vanuit Nederland toestuurden, kwamen er daar verkeerd uit, wat producten met verkeerde kleuren opleverde. De corrupte link plus fletse kleuren zijn inmiddels weggepoetst. Als alles volgens plan gaat, produceert Peru volgend jaar alsnog mee. Dergelijke processen is ook waar RtS voor staat. Het exclusieve contract met Hema is nu met twee jaar verlengd. Daarna gaan we wellicht naar andere verkoopwegen kijken. We zijn nu aan het vergaderen over de toekomst. Onlangs sloeg Schuurman haar elegante klauwtjes in strategieconsultant Boer en Croon. Ze gaan ons sponsoren met uren van hun mensen om ons te ondersteunen hoe wij onze groei gaan kanaliseren. We hebben een stevig groeiende omzet, en durven inmiddels heel groot te denken. In de vergelijking met Angelina Jolie zegt zij zichzelf niet direct te herkennen. Ik ben niet alleen met liefdadigheid bezig, ook met ondernemen. 1 Q&A ABN Amronostalgie op de Zuidas De bordjes van Fortis en RBS kunnen weer van het dak worden geschroefd op het voormalige ABN Amro hoofdkantoor aan de Gustav Mahlerlaan in Amsterdam. Wat suggereert u? Wij zagen mannen met ABN Amro paraplu s lopen en ABN Amro bordjes bij de Gustav Mahlerlaan. Er waaiden zelfs twee vlaggen. Die keren weer terug? Woordvoerder Diederik Heinink: Wat is uw vraag? Of de ABN spulletjes terugkeren. Fortis heeft aangekondigd ABN te verkopen. Hoe het verder gaat is nu nog niet bekend. Fortis was er zelf snel bij om de ABN Amro prullaria te verwijderen. Toen de overname was geregeld, hebben we een integratieplan gemaakt. Daarbij hoorde ook het vervangen van het logo. Zo gaan die dingen. Maar sommige onderdelen heten nog steeds ABN Amro. Niet alle divisies zijn geïntegreerd. Wat wil je nou weten? Of de ABN ers met hun prullaria mogen blijven rondlopen. Ze hebben er behoefte aan. We bespeuren ABN Amronostalgie. Dat is niet meer aan ons. Wij hebben gezegd dat we de ABN Amro-tak gaan verkopen. Ook de lucratieve d-vleugel in het hoofdkantoor aan de Gustav Mahlerlaan, de goedpresterende investmenttak van ABN? Daarover is nog discussie. RBS, uw overnamepartner, wil het ook hebben. Wacht even, dan moet je een collega hebben. Weet Wouter Bos, de minister van Financiën, wat hij heeft gekocht? Behoort de d-vleugel tot de boedel van 49% van Fortis Nederland? Ik ga ervan uit dat hij weet wat hij heeft gekocht. 1 FOLLOW THE MONEY BOS-BONUS AFGESTRAFT Wouter Bos grijpt in bij Fortis, terwijl hij weet dat de tucht van de markt deze puinhoop moet oplossen. Koster las de scriptie van de minister van Financiën en ziet weer een draaibeweging. outer Bos moet zondagavond in Brussel even heb- gedacht aan de scriptie Wben die hij twintig jaar geleden schreef voor zijn studie economie en politicologie aan de VU. De student titelde het rood gestencilde werkje van 86 pagina als volgt: De overheid als markt. U voelt hem al. Vraagstelling: wat kan de overheid doen om marktimperfecties tegen te gaan? En, nog beter, wanneer moet de regering ingrijpen als de markt faalt? Bos, de theoretische student, is een praktiserend politicus geworden nu hij zelf als overheidsdienaar moest beslissen over de opkoop van het noodlijdende Fortis. De student was terughoudend als het op ingrijpen aankomt. In slechts vier gevallen was het toegestaan de vrije markt te ontregelen: marktaanvulling, marktsturing, defensieve marktbevordering, offensieve marktbevordering. Moeilijke woorden, maar de ingreep bij Fortis zou de jonge Bos waarschijnlijk strijdig met de markt hebben genoemd. Hij waarschuwt dat het particuliere initiatief (lees ING en andere aasgieren) straks de krenten uit de pap (zoals ABN Amro s investment bank) overnemen, terwijl de overheid met de minder rendabele resten (het kantorennet van Fortis) blijft zitten. Wouter Bos heeft iets gedaan wat hij theoretisch niet onderschrijft. Hij had zich als een hardliner moeten opstellen. Het dreigen met een faillissement door de Fortis-kliek was onderhandelingstactiek om goedkope opkopers af te schermen. Wat zou er zijn gebeurd als ING had toegeslagen of BNP Paribas? Dan zou er een rigoureus einde zijn gemaakt aan het Belgische blufpoker en zouden de leugenaars zijn afgevoerd. Bos heeft de Belgen zakgeld gegeven, terwijl hij zelf niets te zeggen heeft. De overheid gedraagt zich helaas niet als markt, maar als de vader van een verwende dochter. De markt was genadeloos. Fortis zakte gisteren weer met bijna 24 procent. 1 KOJO S GENANTE HOEKJE Omvallende banken Koster en Jojanneke troffen gisteren op de Amsterdamse Zuidas aangeslagen Fortis-werknemers, opgeluchte ABN Amro-luitjes en één cynische juriste aan die net van de rechtbank aan de nabijgelegen Parnassusweg kwam aanfietsen. Zij maakte de grap van de dag: De enige bank die hier over een half jaar nog staat, heet de rechtbank. 1 Hoewel wij niet gauw om onderwerpen verlegen zitten, zijn lumineuze ideeën uwer kant altijd welkom. Uw digitale post kan naar Stijgende sekskoers s Werelds oudste beroepsgroep profiteert van de kredietcrisis. Volgens een New Yorkse onderzoeker werkt seks therapeutisch bij economische malaise. USB-sticks voor miljonairs Het Russiche bedrijf Gresso presenteert USB-sticks van 200 jaar oud Afrikaans ebbenhout met diamantjes. De sticks kosten euro per stuk.

8 8 In Business Techno Prijswinnaar Simpel zonnepaneeltje Een zonnepaneeltje dat je in een uur gemonteerd hebt. Het idee was goed voor een prijs van een ton bij een groene wedstrijd in Amsterdam. Remco Tomesen Het ontwerp voor een zonnepaneel komt meestal uit het brein van een technicus. Daarom zien zonnepanelen er zelden aantrekkelijk uit. Laat staan dat een niet-technicus ze eenvoudig zelf kan monteren. Die nadruk op de techniek is raar, vond de Amerikaanse designer Capra J neva. Zij ontwierp daarom een consumentvriendelijk zonnepaneel, dat je uit het raam kunt hangen. De panelen hebben een doorsnee van tussen de 80 centimeter en 1,5 meter. De panelen kosten tussen de 150 en 600 dollar. Monteren is simpel; vergelijkbaar met een Ikea-bouwpakket. J neva: Bij andere panelen moet een installateur langskomen. Tussen aanvraag van een offerte en installatie zit soms maanden. Ons paneel haal je bij de winkel om de hoek. Wie er een uit het raam van zijn appartement hangt, maakt een statement: ik doe wat voor het milieu, zegt J Neva. Een paneel is niet genoeg om een heel huis van stroom te voorzien; maar panelen kunnen eenvoudig aan elkaar worden gekoppeld. De panelen zijn nog niet te koop. Maar dat duurt volgens J Neva niet lang meer, nu ze euro heeft gewonnen voor haar bedrijf Veranda Solar, dat de panelen maakt. Green Challenge J Neva won haar prijs op de Picnic Green Challenge in Amsterdam. Dat is een wedstrijd voor bedrijven en uitvinders die geld willen verdienen aan groene technologie. De Nationale Postcode Loterij is geldschieter. De gelukkigen moeten het geld dat ze winnen in hun bedrijf steken. De zonnepanelen wonnen overigens een aanmoedigingsprijs. De hoofdprijs van een half miljoen euro ging naar Eben Bayer. Hij won de prijs voor het door hem uitgevonden ecologische isolatiemateriaal. In totaal waren er 235 deelnemers. 1 Het winnende zonnepaneel. De Electric Vehicle 1 van General Motors was uitsluitend bedoeld om politici te paaien. WIECK/GM Mobiliteit Auto-industrie Laatste kans voor de autoreuzen Miljardensubsidie door het Congres moet nu eindelijk zuinige auto s opleveren made in USA. Zo niet, dan wint Japan het definitief van de Amerikanen. Marcel Hulspas Voor de Amerikaanse financiële sector slaat morgen het uur van de Waarheid, maar de auto-industrie heeft de buit de afgelopen week, bijna geruisloos, binnengehaald. Zaterdag gaf het Congres toestemming voor een lening van 25 miljard dollar, bestemd voor de stimulering van de ontwikkeling van zuinige auto s. Dankzij deze injectie moet de industrie (in de praktijk: General Motors, Ford en Chrysler) in 2020 kunnen voldoen aan een nieuwe norm: auto s mogen dan gemiddeld niet meer verbruiken dan 35 miles a gallon (1 op 14). Maar in feite moet deze injectie de industrie redden van de ondergang. Groen doen Het is te hopen dat de industrie deze kans volop benut. Dat is wel eens anders geweest. General Motors had nog niet zo lang geleden zijn eigen elektrische auto: de Electric Vehicle 1. Die verscheen ruim tien jaar geleden op de markt, alleen in Californië: een fraaie, snelle auto en een verkoopsucces. Iedereen in Californië die meetelde en groen wilde doen, kocht een EV1. Heel even had GM een veelbelovende technologische voorsprong op alle concurrenten maar het mocht niet lang duren. In 2004 werd de productie stopgezet. Zogenaamd omdat er geen vraag naar was. Niemand die het geloofde. Chris Paine, regisseur van krakers als Godzilla en Independence Day, had ook een EV1. Twee jaar geleden maakte hij de film Who Killed the Electric Car?, waarin hij op zoek gaat naar de ware reden waarom GM de stekker uit het project trok. Zijn conclusies logen er niet om. EV1 was een uitstekende auto en aan klanten was geen gebrek. GM was er simpelweg mee gestopt omdat het hele project alleen maar show was geweest; onderdeel van een politiek spelletje. De Californische overheid had de autofabrikanten in de jaren tachtig gedwongen zuiniger auto s te maken, en de EV1 was uitsluitend bedoeld om aan die opdracht te voldoen. Met de EV1 in aantocht kon Californië niet meer klagen. Maar naarmate de gewone benzineauto s van GM zuiniger werden, verloor de EV1 zijn nut, en uiteindelijk mocht de elektrische auto weer verdwijnen. GM, zo bleek, wil eigenlijk alleen auto s maken die benzine verbruiken. En de jetset? Die koopt nu massaal de Toyota Prius, de immens succesvolle hybride die een benzine- en een elektrische motor heeft. Nu nog een echte fuel tax om de consument te prikkelen. Weg van de benzine In hun recent verschenen boek Zoom. The Global Race to Fuel the Car of the Future (Penguin Books), waarschuwen Iain Carson en V. Vaitheeswaran dat de Amerikaanse auto-industrie op deze manier haar ondergang tegemoet gaat. De Prius is beslist niet de auto van de toekomst. Daarvoor is het concept echt veel te hybride, en in technologisch opzicht veel te gecompliceerd. Maar het succes geeft wel heel duidelijk de richting aan waarin de autoindustrie zich de komende decennia zal ontwikkelen: weg van de benzine. De nadelen van de klassieke auto worden steeds duidelijker. Desondanks is het geboorteland van de moderne auto niet in staat om te veranderen. Het probleem is de conservatieve auto-industrie en de overheid, die nauwelijks in staat is zich de olie- en de auto-industrie van het lijf te houden. Ze subsidieert de eerste al vele jaren, op subtiele wijze, met tientallen miljarden per jaar, en is niet bij machte de tweede te dwingen om over een andere, schonere toekomst na te denken. De eerste en beste stap, daarover zijn economen het wel eens, zou de invoering zijn van een stevige fuel tax, die de prijs van olie aan de pomp omhoog brengt naar een niveau dat de maatschappelijke kosten van de olie weerspiegelt vergelijkbaar met het prijsniveau in Europa. Dan zal de Amerikaanse consument massaal schone, goedkope auto s eisen. Een ware revolutie (Carson en Vaitheeswaran spreken van een Great Awakening, naar de religieuze revolutie in de VS twee eeuwen terug) waar de industrie op in zal moeten spelen zo niet, dan rijdt iedereen daar over enkele decennia in een auto made in Japan. 1 GESIGNALEERD Nieuwe records Moet dat nou echt, elk jaar opnieuw die Guinness Records? Jazeker. Niet omdat het record langste man of luidste boer jaarlijks wordt verbeterd, maar omdat wereldrecords de wereld veroveren. Wat ooit begon als een overzicht van bizarre types en flauwiteiten, is uitgegroeid tot het ultieme weetjesboek voor de jeugd. En het heeft ook nog voor een stille revolutie gezorgd. Niet alleen de populairwetenschappelijke bladen, ook programma s als Het Klokhuis en tv-kanalen als Discovery zijn ernstig met het recordvirus besmet geraakt. Of het nu gaat om joggen op de Zuidpool, het creatief slopen van een auto of het meten van scheten extreem is leuk. Extreem is dé manier geworden om wetenschap en techniek aan een breed pu- bliek te presenteren. Met veel succes en met dank aan een maf boek. Guinness World Records 2009 is een schitterend geïllustreerd panorama van techniek, wetenschap, menselijke prestaties, entertainment en gekkigheid. Voor ieder kind, en voor het kind in ieder van ons. Zelf in het boek komen? 30 november is het Guinness World Records Dag. Guinness World Records 2009, Uitgeverij Kosmos, 24,95 euro Teloorgang Kritiek op het functioneren van de universiteiten is van alle tijden. Weggezonken achter hun bureaus dagdromen de huidige, onder administratieve taken bedolven geraakte hoogleraren van hun collega s vroeger, die veel meer in de melk te brokkelen hadden. Nu zijn hoogleraren werknemers, anonieme producenten van afgestudeerde studenten en contractonderzoekjes voor overheid en industrie. Tja, dan hadden ze de Dialectiek van de Verlichting maar moeten lezen, schrijft de Groningse hoogleraar filosofie René Boomkens. Daarin beschrijven de marxistische filosofen Theodor Adorno en Max Horkheimer immers dat de Verlichting lijnrecht voert naar onderwerping en naar de totalitaire staat. En de totalitaire universiteit, waarin kritiek verboden is. Boomkens roept hoogleraren en studenten op de kritiek en de vrijmoedigheid levend te houden. Gaat de Wereldrevolutie in Groningen van start? René Boomkens, Topkitsch en slow science. Uitgeverij Van Gennep, 12,95 euro. Veelbelovende toekomst De Gezondheidsraad, de Raad voor Gezondheidsonderzoek en de KNAW hebben minister Plasterk geadviseerd fors te investeren in synthetische biologie. Noorderlicht Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland steekt 10 miljoen euro in het GrASp-onderzoeksprogramma naar gaswinning en duurzame energie. Tot op de millimeter Delftse onderzoekers zijn met behulp van satellieten in staat om het smelten van de ijskap van Groenland voortaan uiterst nauwkeurig in de gaten te houden.

9 In Business 9 In de knip SPAAR TOP (lokaal tarief) TIP! ONZE NIEUWE SPAARRENTES 1. Internet TOPsparen vanaf 5,3% 2. Depositosparen 5,2% 3. Internetsparen Extra 4,5% Bekijk ook onze scherpe hypotheektarieven LAAGSTE RENTES AFLOSSINGSVRIJE HYPOTHEKEN 5 jr 5 jr 10 jr 10 jr Provider Hypotheek NHG 125% EW NHG 125% EW ABN AMRO Budget hypotheek 5,35 5,75 5,55 5,95 SNS bank SNS Budget Hypotheek Aflosvrij 5,4 5,8 5,5 5,9 ING Bank Hypotheek met Renteopties 5,5 5,9 5,9 6,3 Fortis Bank RenteVoordeel Aflossingsvrije Hypoth. 5,7 6,2 5,5 6 Postbank VoordeelPlus Hypotheek 5,2 nvt 5,6 nvt Rabobank VoordeelHypotheek 5,5 nvt nvt nvt MoneYou Compleet+ hypotheek (2) 5,1 5,4 5,2 5,5 DSB Bank Aflossingsvrije hypotheek 4,849 5,45 4,949 5,55 Hypodomus Diamant Budget Hypotheek 5 5,5 5,05 5,55 MoneYou Compleet+ hypotheek (4) 5,2 5,5 5,3 5,6 MoneYou Compleethypotheek (2) 5,2 5,5 5,3 5,6 Hypodomus Diamant DrieSterren Hypotheek 5,1 5,6 5,2 5,7 MoneYou Aflossingsvrije hypotheek (2) 5,3 5,6 5,4 5,7 MoneYou Compleethypotheek(4) 5,3 5,6 5,4 5,7 De Hypotheker Optimaal Maatwerk Voordeel 5,2 5,6 5,6 6 De Hyp.shop FLEXXTRA 2 5,25 5,65 5,35 5,75 REAAL Verz. Aflossingsvrij-Plus Hypotheek 5,25 5,65 5,35 5,75 MoneYou Aflossingsvrije hypotheek (4) 5,4 5,7 5,5 5,8 Acadium Bastion Aflossingsvrije hypotheek 5,35 5,75 5,45 5,85 De Hyp.shop FLEXXTRA 4 5,35 5,75 5,45 5,85 REAAL Verz. Budget Plus Hypotheek 5,35 5,75 5,45 5,85 ABN AMRO Internet hypotheek 5,35 5,75 5,55 5,95 Delta Lloyd Fixe Budget Hypotheek DLL 5,3 5,8 5,35 5,85 Getoond worden de aflossingsvrije hypotheken van de grootbanken plus de producten met de laagste rentes voor een lening van 5 jaar tot 125% van de Executiewaarde, vervolgens de laagste rente voor 10 jaar tot 125% EW DOORLOPEND KREDIET PERSOONLIJKE LENING Aanbieder < < < Aanbieder < 5000 < < Frisia Financ. ** 10,7 6,7 6,6 Kruidvat 6,55 6,55 6,55 Delta Lloyd nvt 6,8 6,8 KredietDirect.nl** 6,7 6,7 7,3 De Hypotheker nvt 7,2 7,2 Directa 7,9 6,9 6,5 Directa 8,2 7,2 7,2 Becam ** 11,4 7,4 6,4 Freo nvt 7,2 7,2 DSB Bank nvt 7,7 7,7 DSB Bank nvt 7,3 7,3 OHRA 7,85 7,85 7,45 Ohra 7,5 7,5 7,2 The RB of Scotl. nvt 7,9 7,3 FBTO 7,6 7,6 7,6 Crediam ** 9,5 7,9 7,5 KredietDirect.nl** 8,3 7,7 7,3 DHB bank 8,9 8,9 8,9 Avéro Achmea** 7,9 7,9 7,9 Eurofintus ** nvt 8,9 8,9 MoneYou nvt 7,9 7,9 De IJssel ** nvt 9,6 9,6 ABN Amro** 8,6 8,6 8,1 SNS Regio Bank 10,3 9,7 8,8 SNS Bank ,1 SNS Bank 9,7 9,7 9 Fortis Bank 10,8 10,5 9,6 Fortis Bank 11 10,5 9,6 Rabobank 10,9 10,7 9,1 Rabobank 11,1 10,9 9,3 Getoond worden de 10 laagste tarieven gesorteerd op een lening tot euro plus de tarieven van de grootbanken ** Tarief afhankelijk van doel lening en/of risicoprofiel aanvrager. Getoond worden de laagste tarieven. DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN Bank Rekening Credit Europe Bank* Credit Europe Top-Interest rekening 5,25 Icesave Spaarrekening 5,25 NIBC Direct NIBC Direct Internetspaarrekening 5,25 Anadolubank Anadolu Alfa Spaarrekening 5,1 Amsterdam Trade Bank ATB Internet Spaarrekening 5 Akbank AK Internet Spaarrekening 4,8 DHB Bank DHB 4,75 Garantibank Gouden Internet Rekening 4,65 Kruidvat Kruidvat Internet Spaarrekening 4,6 Rabobank Rabo Telesparen 2,8 ABN AMRO Internet Spaarrekening 2,6 SNS Bank Internet Sparen 2,6 Fortis Bank E-Spaarrekening 2,5 Postbank Internetspaarrekening 2,5 ING Bank Internet Sparen 2,4 Getoond worden de 9 hoogste tarieven + de tarieven van de grootbanken van rekeningen zonder beperkende voorwaarden en een 1e inleg van 100 euro of minder Peildatum: Bron: MoneyView Research Verzekeringen kosten zzp ers soms honderden euro s. CHRISTIAAN KROP Ondernemen Collectief verzekeren slim Premies bezorgen zzp er hoofdpijn Het aantal zzp ers groeit explosief, maar zelfstandige ondernemers zonder personeel verzekeren zich vaak niet voor ziekte. Sylvia Marmelstein MKB-voorman Loek Hermans ziet het wel zitten: een land zonder werknemers, maar mét zo n zeven miljoen ondernemertjes. Nederland telt er nu bijna een miljoen. De afgelopen dagen zei Hermans het toe te juichen dat steeds meer oud-werknemers aan de slag gaan als zelfstandige zonder personeel (zzp er). Voor mensen die hun werkgever hebben ingeruild voor het zzp-bestaan ziet Hermans het volgende voordeel: Een werknemer houdt van de 45 euro die hij per uur verdient 24 euro netto over. Een zzp er kan die 45 euro bijna helemaal vrij besteden. Verzekeringen zijn heel vaak ongeschikt voor zelfstandigen. Fout Moet iedereen die een hoger salaris wil dus zijn baan opzeggen? Nee!, waarschuwen organisaties die opkomen voor de belangen van zzp ers. Hermans maakt dezelfde fout als veel startende zzp ers. Die houden er ook geen rekening mee dat ze nog flink wat geld kwijt zijn aan belastingen en verzekeringspremies, zegt Johan Marrink van ZZP-Nederland. Zzp ers die zich in die kosten verdiepen, schrikken zich vaak een ongeluk. De premie voor een lijfrente (die later als pensioen kan dienen) komt al snel op 200 euro per maand. Ook andere verzekeringen kosten maandelijks honderden euro s. Die dure verzekeringen zijn vaak ook nog eens ongeschikt voor zelfstandigen. Ze moeten voor een lange tijd worden afgesloten, terwijl zzp ers geen jaren vooruit willen kijken, zegt Linde Gonggrijp, directeur van FNV Zelfstandigen. Ook zijn er zo veel verzekeringen dat door de bomen het bos niet meer te zien is. Twee verzekeringen zijn onmisbaar, meent Marrink. De belangrijkste is de arbeidsongeschiktheidsverzekering, die het verlies aan inkomsten dekt als de ondernemer ziek wordt. Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering is nodig voor als de zzp er een ander bedrijf schade berokkent. Die claims zijn altijd torenhoog. Deze twee verzekeringen zijn veelal met korting af te sluiten als de zzp er zich aansluit bij een collectief als ZZP-Nederland. Dan is hij gemiddeld 500 euro per jaar kwijt. Slim verzekeren kan veel geld schelen, zegt Marrink. 1 GELD TELT REDACTIE: INDEPENDER.NL Onderverzekering: dure pech Wat is onderverzekering? Onderverzekering wil zeggen dat de nieuwwaarde van bijvoorbeeld je inboedel hoger is dan het verzekerde bedrag dat op de polis staat. Dit bedrag bepaalt in hoge mate de premie die je betaalt. Op het moment dat je bent onderverzekerd, betaal je dus eigenlijk te weinig premie. Wat zijn de gevolgen? Onderverzekering betekent dat je een lagere uitkering ontvangt bij schade. Stel dat er is ingebroken en je hdtv van euro is gestolen. Je inboedel is verzekerd voor euro. Bij inspectie van je woning bepaalt de verzekeringsexpert dat de nieuwwaarde van je hele inboedel euro waard is. Dat betekent dat je maar voor de helft van de nieuwwaarde van je inboedel bent verzekerd. Als de polis met een indexeringsclausule is opgemaakt, wordt er standaard 25 procent extra bij het verzekerde bedrag opgeteld. Het verzekerde bedrag bedraagt in dit geval euro. Je inboedel is daardoor voor maar 62,5 procent van de nieuwwaarde verzekerd. Daarom ontvang je ook maar 62,5 procent van het schadebedrag. Dat is in dit geval 937,50 euro in plaats van euro. Hoe voorkom je het? Je kunt onderverzekering voorkomen door bij het afsluiten van een woonverzekering gebruik te maken van de inboedelwaardemeter. Als je deze invult, geeft de verzekeraar, mits deze naar waarheid is ingevuld, een garantie tegen onderverzekeren. Verzekeraars vragen je een nieuwe inboedelwaardemeter in te vullen, zodra zij dat nodig vinden. Meestal is dat na een verhuizing, maar in elk geval om de vijf jaar. Vul je deze opnieuw in dan behoud je de garantie tegen onderverzekering. 1 Wil je meer informatie over woonverzekeringen of een overzicht van alle woonverzekeringen, ga dan naar Huurwoningen CORPORATIES: KLEIN IS FIJN Kleine woningcorporaties pakken gebreken aan huizen beter en sneller aan dan grote corporaties. Dat bleek gisteren uit de Bewonersscan van USP Marketing Consultancy. Woningcorporaties tot woningen worden onder de noemer klein geschaard. Uit het onderzoek blijkt dat deze groep op bijna alle gebieden beter scoort. Alleen wat betreft de openingstijden presteren de grote woningcorporaties beter. Wakker Dier krijgt beetje gelijk KIP WEL VEELZIJDIG, MAAR NIET 100 PROCENT OKÉ De Reclame Code Commissie (RCC) heeft Wakker Dier een beetje gelijk gegeven met de klacht over de misleidende campagne voor kippenvlees. De dierenwelzijnsorganisatie vindt dat in de campagne Kip, het meest veelzijdige stukje vlees ten onrechte wordt gesteld dat al het kippenvlees dat in Nederland wordt verkocht, 100 procent oké is. De RCC kan zich daarin vinden, aangezien een op de drie kipfilets besmet is met bijvoorbeeld salmonella. Dit is een klap in het gezicht van de Europese Commissie, die de campagne voor de helft (3 miljoen euro) betaalt, reageert Wakker Dier. Deze zomer nog stelden de EU en het ministerie van Landbouw dat de campagne objectieve en volledige informatie verstrekte over voedselveiligheid en dierenwelzijn. Het Productschap Pluimvee en Eieren is niet tevreden met het oordeel van de RCC, maar gaat niet in beroep. Schikking valt goed Tweederde van de Delta Lloyd-klanten met een woekerpolis gaat akkoord met de schikking die het bedrijf voorstelt, blijkt uit een peiling van Tros Radar. Ruiltuin Lelystad krijgt een ruiltuin. Daar kunnen buurtbewoners hun overtollige groenten en planten achterlaten en er ander groen voor mee terugnemen. Groene post Naast de beruchte blauwe envelop maakt nu de groene post opmars. Steeds meer mensen versturen hun post via TNT CO 2 -neutraal.

10 10 In Business De markt BEURS VANDAAG REDACTIE: IEX.NL De staat gaat met de pet rond D e beursdag van gisteren is met -8,8% de op twee na slechtste uit de 25-jarige AEX-geschiedenis. Alleen 19 en 26 oktober 1987 (-12,0% en -9,3%) waren nog erger. Nota bene, anderhalve week geleden schreef de index met +8,6% nog de op vier na beste dag. Schrale troost is dat meestal spectaculaire stijgingen volgen op zulke drastische dalingen en vice versa, zoals ook in oktober 1987 gebeurde maar een garantie is het allerminst. Bovendien heeft de AEX nog een lange weg te gaan voordat er weer een beetje toonbare stand op het bord staat. In 1997 passeerde de AEX voor het eerst het 323,55- station van nu en tussen 2002 en 2003 lummelde de index er ook een paar keer rond. Schrale troost nummer twee is dat de Benelux-landen gisteren tot de slechtere markten behoorden door inderdaad AEXfinancials Fortis, Aegon, ING en een verdieping lager Midkapper SNS Reaal. Gelukkig gaat de redding van Fortis de belastingbetaler geen cent kosten, hoor ik, want het geld wordt opgehaald op de kapitaalmarkt. Hoe zit het ook alweer met het statement: de overheid, dat zijn wij allemaal. Ik stel voor dat ons land al het geld dat het nodig Fortis 3,96 VERSCHIL: -1,22 1 oktober 07 Nederland 29 september 08-23,55% heeft ophaalt op de kapitaalmarkt, dan hoeven we nooit meer belasting te betalen, zei SNS-fondsmanager Corné van Zeijl gisteren over de Fortis-reddingsactie van de Beneluxlanden. Financieel adviseur, rente en obligaties en special product-specialist Marcel Tak denkt er net zo over. Het geld wordt geleend op de kapitaalmarkt, lees ik in de kranten. Dat is onzin. Sinds jaar en dag wordt het tekort van de overheid gefinancierd op de kapitaalmarkt. Door deze transactie is het tekort, hoe je het ook wendt of keert, opgelopen met vier miljard euro. Tak: Bos redenering dat de belastingbetaler vooralsnog financieel niet hoeft te bloeden omdat de injectie een investering is in een op zichzelf gezonde financial, snijdt meer hout. Maar let op, de minister benadrukt dat de overheid haar belang op de kapitaalmarkt dekt. Dat betekent dat de staat niets meer of minder doet dan beleggen met geleend geld! Wat elke (serieuze) belegger wordt ontraden, doet Bos nu in één weekend zonder ook maar met zijn ogen te knipperen. Tak: Ik verwacht niet dat Bos met een speciale Fortis-lening komt. De Wat elke belegger wordt ontraden, doet Bos nu in één weekend. vier miljard wordt waarschijnlijk meegenomen in het reguliere financieringsprogramma. Is het zinvol om in staatsobligaties te beleggen? Het is natuurlijk veilig, want de staat is altijd goed voor zijn geld. Of toch niet? We moeten terug naar 1810, toen de rente op de staatsschuld voor tweederde werd geschrapt. Maakt u de keus voor een belegging in staatsleningen, houd dan rekening met de looptijd. Kortlopende staatsleningen hebben weinig (koers)risico. U ontvangt zo n 3% en krijgt uw geld over twee à drie jaar terug. Kiest u voor de langere looptijden, dan is het effectieve rendement hoger. Maar daarmee is het koersrisico ook veel groter. Zo kunt u de (bijna) 30-jarige staatslening met 4% coupon kopen op een koers van 87,5%. Dat is een effectief rendement van bijna 5%. Bedenk dat op een koers van 87,5% obligatiebeleggers van het eerste uur een koersverlies van 12,5% leden, aldus Tak. 1 De markt in kaart VS NASDAQ 1983,73-9,14% Bron koersgegevens: VS DOW JONES 10394,92-6,71% LONDEN FTSE ,77-5,30% FRANKRIJK CAC ,48-5,04% BRAZILIË BOVESPA 44694,67-11,99% NEDERLAN AEX 323,55 % VERSCH -8,75% AEX Index - slotkoersen 29 september AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aegon 6,13 7,20-1,07 7,21 6, ahold 8,083 8,265-0,18 8,30 7, akzo nobel 32,75 35,50-2,75 34,80 30, arcelor mittal 34,165 38,785-4,62 38,755 34, asml holding 11,72 12,81-1,09 12,60 11, bam groep 8,66 9,82-1,16 9,93 8, corio 48,64 51,50-2,86 51,00 47, dsm, kon. 31,875 34,46-2,58 34,90 31, fortis 3,96 5,18-1,22 5,95 3, fugro 40,43 45,11-4,68 45,40 40, heineken 28,93 29,995-1,06 29,955 28, ing groep c. 14,345 17,535-3,19 17,595 14, kpn 10,317 10,78-0,46 10,76 10, philips, kon. 18,48 19,82-1,34 19,86 18, randstad 17,76 19,80-2,04 19,815 17, reed elsevier 10,129 10,404-0,28 10,48 10, royal dutch shell a 20,44 21,52-1,08 21,50 20, sbm offshore 14,295 15,73-1,44 15,84 14, tnt 19,80 21,49-1,69 21,60 19, tomtom 12,47 13,965-1,50 13,95 12, unibail-rodamco 137,00 147,74-10,74 147, , unilever c. 19,23 19,72-0,49 19,68 19, usg people 9,30 10,72-1,42 10,85 9, wereldhave 66,69 71,30-4,61 71,35 66, wolters-kluwer c. 13,855 14,625-0,77 14,68 13, Amsterdam Midcap Index - slotkoersen 29 september AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aalberts ind. 8,20 9,10-0,90 9,15 8, amg 27,10 29,12-2,02 29,44 26, arcadis 11,99 12,45-0,46 12,79 11, asm international 12,52 13,21-0,69 13,75 12, binckbank 5,55 6,00-0,45 6,16 5, boskalis westm. 33,01 35,87-2,86 35,96 32, crucell 10,81 11,17-0,36 11,33 10, csm cert. 17,67 18,40-0,73 18,50 17, draka holding 14,03 15,02-0,99 15,38 13, eurocomm. prop. 29,25 30,27-1,02 30,48 29, heijmans 11,72 13,01-1,29 13,10 11, imtech 13,34 14,25-0,91 14,52 13, logica 1,34 1,45-0,11 1,47 1, nutreco holding 33,27 34,65-1,38 35,10 33, océ 5,10 5,62-0,52 5,75 4, opg groep 9,47 9,77-0,30 10,19 9, ordina 4,96 5,33-0,37 5,51 4, pharming group 0,79 0,87-0,08 0,88 0, smit international 62,50 63,50-1,00 63,09 60, sns reaal 7,33 9,01-1,68 9,20 7, ten cate 23,25 24,15-0,90 24,97 22, vastned retail 48,42 51,16-2,74 51,19 48, vopak 31,96 33,62-1,66 33,58 31, wavin 4,04 4,72-0,68 4,86 4, wessanen c. 6,31 6,60-0,29 6,77 6, Amsterdam Smallcap Index - slotkoersen 29 september AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME accell group 21,39 22,32-0,93 22,16 21, antonov 0,25 0,26-0,01 0,26 0, ballast nedam 21,12 22,67-1,55 22,50 21, beter bed 9,17 9,99-0,82 9,80 9, brunel intern 13,70 14,68-0,98 15,00 13, eriks group 36,20 40,58-4,38 40,90 36, exact hold. 17,90 18,63-0,73 18,83 17, fornix biosciences 8,12 8,90-0,78 8,90 8, gamma holding 22,88 25,62-2,74 24,90 22, grontmij c. 22,86 23,89-1,03 23,60 22, innoconcepts 8,20 9,34-1,14 9,55 8, kardan 5,23 5,56-0,33 5,50 5, kas bank 15,80 17,55-1,75 17,50 15, lanschot, van 49,00 49,90-0,90 49,89 49, macintosh retail 10,99 10,94 0,05 11,17 10, moolen holding 2,91 3,25-0,34 3,30 2, nieuwe steen 15,90 16,95-1,05 16,75 13, qurius 0,40 0,45-0,05 0,45 0, sligro food gr 20,70 20,82-0,12 20,84 20, spyker cars 3,40 3,84-0,44 4,00 2, super de boer 3,13 3,30-0,17 3,28 3, tkh group 12,85 14,15-1,30 14,60 12, tmg 18,60 19,62-1,02 19,65 18, unit 4 agresso 13,04 13,13-0,09 13,30 12, vastned off/ind 14,22 15,48-1,26 15,62 14,

11 In Business 11 De markt D IL: DUITSLAND DAX 5807,08-4,23% RUSLAND RTS-INDEX 1194,11-7,11% JAPAN NIKKEI ,61-1,26% Beurs Aandeel Fortis verliest 23,6 procent Slagveld op Europese aandelenbeurzen De borden van de beurzen in Europa kleurden gisteren dieprood. Het Damrak in Amsterdam kelderde naar een van de laagste punten van de afgelopen jaren. Klappen voor Fortis. ANP ANP Slechts enkele fondsen boekten gisteren winsten. Met name bankaandelen gingen massaal in de uitverkoop. De AEX, de hoofdgraadmeter in Amsterdam, duikelde 8,8 procent in de min en sloot op een stand van 323,44 punten, een verlies van 31 punten. De MidKap eindigde 6,9 procent in de min op 476,16 punten. De andere Europese beurzen verloren ook flink. In Parijs en Londen sloten de beurzen met een daling van 5 procent. De DAX in Frankfurt sloot 4,2 procent in de min. Fortis kreeg flinke klappen en moest een koersdaling van 23,6 procent incasseren. Zondagavond werd bekend dat de Belgisch-Nederlandse bank deels genationaliseerd wordt. België, Nederland en Luxemburg steken miljarden in de bank. Fortis heeft zich verslikt in de overname van ABN Amro. 1 HONGKONG HANG SENG 17880,68-4,29% SINGAPORE STRAITS TIMES 2361,34-2,08% HET PANEL REDACTIE: IEX.NL STELLING VAN DE DAG: Noodfonds voor Europa? Het heeft er veel van weg dat Europa dezelfde weg volgt als de VS: eerst hebben een paar kleine banken geld nodig, vervolgens ook grote en daarna bijna alles en iedereen. Bankenpaniek nu ook in Europa: moeten de eurolanden, Engeland en Zwitserland een noodfonds opzetten? NATIONALE TROTS Ad van Tiggelen (strateeg ING) De ECB doet wat ze kan, maar om een probleembank te redden is belastinggeld nodig. Dan hebben we het weer over nationale belangen, in tegenstelling tot de VS. Voorlopig blijft ieder land de eigen nationale trots red- den. Helaas zijn bankbalansen in Europa soms groter dan het bruto nationaal product, dus het vertrouwensherstel is cruciaal. KRACHTIG OPTREDEN Corné van Zeijl (manager SNS) De eerste stappen die de Benelux zet, zijn beter dan de twijfelachtige houding die de VS aannam. Als Europa zo doorgaat met daadkrachtig optreden, worden de problemen minder groot dan die in Amerika. Daardoor is het opzetten van een noodfonds niet nodig. Engeland is een geval apart, dat lijkt qua problemen en aanpak meer op Amerika. JA/NEE Arend Jan Kamp (IEX) Ik ben er nog altijd niet uit of de banken sowieso moeten worden gered. Wie stout is krijgt straf, toch? Ik ben bang voor Waalse toestanden, waar ze intussen al vijftig jaar belastinggeld in failliete industrie pompen. Resultaat? De woestijn. Ga maar eens in Luik of Charleroi kijken om te zien wat ik bedoel. 1 Agenda dinsdag 30 september AEX Index 323,55 VERSCHIL: -31,03 1 oktober september 08-8,75% Euro/Dollar 1,4455 Hang Seng 17880,68 VERSCHIL: -801,41 2 oktober september 08-4,29% Goud 891,09 Dow Jones 10394,92 VERSCHIL: -748,21 1 oktober september 08-6,71% Olie 96,61 Bedrijven Buitenland - Hornbach Halfjaarcijfers - Sibir Energy Halfjaarcijfers Hennes & Mauritz Negenmaandscijfers Tesco Halfjaarcijfers Corus (Hoogovens) Viering 90-jarig bestaan Economie Binnenland SBO Praktijkdag E-learning Centrum Zorg en Bouw (TNO) Oprichtingscongres ABU Groeicijfers uitzendmarkt SZW Rapport arbeidsparticipatie KVGN Symposium: vraag en aanbod Marine Stewardship Council 1e bijeenkomst MSC Nederland Tropeninstituut KIT Micropensioenen in arme landen Economie Buitenland Duitsland Werkloosheid, sept Eurostat Inflatie, eerste raming sept VS, Conference Board Consumentenvertrouwen, sept. 30 september september 08 1 oktober september 08 1 oktober september 08 VERSCHIL: -0,0068-0,47% VERSCHIL: +4,27 +0,48% VERSCHIL: -6,00-5,85%

12 12 Perspectief Ondernemen De opvolgers van de TomTom Groeien met procent Tien veelbelovende ondernemers beklommen in Maarssen de zeepkist en streden om de titel Rising Star Edward Deiters MAARSSEN Dit blijft appels en peren vergelijken, zegt Michiel Schipperus van internetbedrijf ISMeCompany. Dus ik denk dat we dan maar moeten bepalen wat het beste stuk fruit is. Zijn collega-jurylid Rhett Oudkerk Pool van internetbedrijf Kahuna doet er nog een schepje bovenop. Appels en peren? Welnee, we vergelijken kerncentrales met vliegtuigen en bootschoenen. Hun punt is duidelijk, de verkiezing van de Rising Star 2008 trekt vogels van allerlei pluimage. Accountant- en adviesorganisatie Deloitte organiseerde de schoonheidswedstrijd voor veelbelovende Nederlandse technologiebedrijven alweer voor de zesde keer. En het niveau van de deelnemers viel Daan Witteveen van organisator Deloitte ook dit jaar weer niet tegen. Het gaat hier niet om eendagsvliegen, maar om bedrijven die heel serieus bezig zijn met groei. Dus niet zoals in al die programma s op televisie waar mensen met de gekste ideeën om geld komen vragen. Gekke uitvinder Wat Witteveen bedoelt, blijkt wanneer de eerste ondernemer het podium beklimt. Op het eerste gezicht heeft Arne Aiking wél iets van het type gekke uitvinder, maar uit zijn elevator-pitch blijkt dat zijn bedrijf Cleanlight wel degelijk veelbelovend is. Het bedrijf bestrijdt met UV-licht schimmels op fruit, groenten en planten. Aiking: Met een soort zonnebanken maken wij gewassen schimmelvrij. De ondernemer woonde 25 jaar in Canada maar verhuisde speciaal terug naar Nederland om zijn onderneming te starten. Dit was me in Amerika of Canada zeker niet gelukt, zegt hij. Daar vallen of staan dit soort bedrijven met de steun van universiteiten. Heb je die niet, dan wordt het lastig om financiers te vinden. Ik ben sowieso onder de indruk van het Nederlandse ondernemingsklimaat. De bosbouwkundig ingenieur vocht meer dan twintig jaar tegen schimmels. We hebben heel wat geexperimenteerd. Het is wel eens gebeurd dat een hele kas vol tomaten naar de knoppen ging. Hij lacht. In de VS was ik waarschijnlijk allang kapotgeprocedeerd. Maar nu werkt zijn vinding, bezweert hij het publiek. Schimmel kan niet groeien in vol zonlicht. Met onze vinding kun je bij de meeste gewassen toe met 75 procent minder pesticiden. Tomaatjes hoeven zelfs helemaal niet meer te worden bespoten. Over een hectare aardappelen wordt normaal gesproken voor zo n dertig euro aan gif gesproeid, met onze lampen behandel je diezelfde hectare met twee euro aan elektriciteit. Wanneer zijn drie minuten om zijn, wordt Aiking nog even stevig doorgezaagd door de jury. Hoe gaat u nu verder groeien? Hoe gaat u meer omzet genereren? Hoe staat het met de schaalbaarheid? Aiking antwoordt dat Cleanlight vorig jaar euro omzet boekte. Dat Het is wel eens gebeurd dat een hele kas vol tomaten naar de knoppen ging. kwam deels uit Nederland, deels uit Japan en Californië. Een voorspelling doen noemt hij lastig: We zijn nu bezig met het sluiten van licentiedeals. Maar ik denk op korte termijn toch wel aan een verviervoudiging, naar ongeveer een miljoen euro. De volgende kandidaat is pas drie jaar bezig, maar die miljoen euro allang voorbij. In 2007 schreef CosmicNavigation 1,3 miljoen euro omzet in de boeken. Dit jaar moet dat 4 miljoen worden. En in 2009 moet dat 8 miljoen zijn, zegt een brutaal ogende twintiger die op het kistje is gaan staan. Hij stelt zich voor als Patrick Tjon Pian Gi, manager operations, en legt uit dat Cosmic Navigation navigatiesystemen maakt. Snel en flexibel Niets bijzonders op zich, maar deze prijsvechter is er een van het type beter goed gejat dan slecht bedacht. En hoe! Hun negentig euro kostende CarTrek navigatiesysteem onder meer te koop bij Blokker is na dat van TomTom het meest verkochte navigatiesysteem van de Benelux. De kastjes komen van twintig verschillende Chinese fabrikanten, zegt Tjon Pian Gi. De software schrijven we zelf en de kaarten halen we bij Navtech of Teleatlas. Doordat we opereren met een kleine organisatie, zonder eigen distributiekanalen, zonder eigen fabrieken, ofwel zonder overhead, zijn we snel en flexibel. Dit in tegenstelling tot het gros van de partijen die de margedruk niet aankunnen en momenteel een voor een uit de markt verdwijnen. Tjon Pian Gi benadrukt dat Cosmic Navigation zeker niet met de grote jongens aan tafel zit. Olifanten neuken met olifanten. We zijn niet de partij om met de Nokia s van deze wereld om de tafel te zitten. Na de pitch van de navigatiekastjesmaker is het de beurt aan het Ajax- Feyenoord van de verkiezing: twee softwarebedrijven die beide hun brood verdienen met het verkopen van back-up software. Roland Sars, van softwarebedrijf Bac- En de winnaar is Het Hilversumse bedrijf Service2Media won de Rising Star Award De tweede plek in de verkiezing ging naar softwarebedrijf IASO backup Technology. De derde plaats was voor navigatiekastjesmaker CosmicNavigation. Service2Media-oprichter Geert Kolthof (foto) stond ooit met een paar collega s aan de basis van de sms-centrales waar nu 60 procent van onze sms jes doorheengaan. Met zijn eigen bedrijf Service2Media bleef hij zijn oude metier trouw. Het bedrijf ontwikkelt software voor mobieltjes. Er zijn drie miljard telefoons in de wereld en slechts 1,2 miljard pc s. Voor televisie in Nederland geldt hetzelfde: zes miljoen tv-kijkers, dertien miljoen telefoons. Service2Media ontwikkelde onder meer betalen via je mobiel voor Rabobank en komt binnenkort met een City Guide voor Heineken en de KPN Buddy Finder. Kolthof voorspelde zichzelf tijdens zijn pitch dan ook een grootse toekomst. In ons beginjaar 2004/2005 bedroeg de omzet nog euro. Tot 2010 groeien we met procent. Groei (1) We begonnen in april Het begon als een manier waarop we zaken die ons interesseerden, bij konden houden. David Filo, oprichter van Yahoo. Groei (2) Het is fout om eerst de grootte van nieuwe markten te voorspellen. Eerst maar eens zoveel mogelijk pakken en dan zien we wel. Eric Schmidt, Google. Groei (3) Het was onze plicht om uit te breiden. Met hen die zich niet bij ons kunnen of willen aansluiten, moeten we medelijden hebben. Ingvar Kamprad, Ikea.

13 Perspectief 13 Arne Aiking legt uit hoe je schimmels bestrijdt met een zonnebank-kuur. Hoe word ik ook een Rising Star? A dviesfirma Deloitte laat niet zomaar iedereen toe tot zijn beautycontest voor groeiers. Zo moeten potentiële Rising Stars ouder zijn dan één jaar en jonger dan vijf jaar. Daarnaast moet er over 2007 een omzet van ten minste in de boeken staan. Ook moeten bedrijven hun eigen technologie hebben ontwikkeld en daarmee een substantieel deel van de omzet realiseren. De meeste deelnemers hopen binnen een paar jaar rijp te zijn voor een plekje in de Fast 50, de eredivisie van snelste groeiers onder de Nederlandse technologieondernemingen. Een illustere winnaar van de Fast 50 was in 2006 TomTom, met een omzetgroei van procent. Het Oldenzaalse bedrijf Web-print.nl was vorig jaar een van de Rising Stars. In 2011 zijn wij in onze branche het derde bedrijf qua grootte in de hele wereld, liet de 62-jarige directeur/oprichter Ton Marsman zich onlangs ontvallen. Wij groeien sneller dan TomTom. kupagent mag aftrappen. Eenmaal op de zeepkist begint hij zijn verhaal met een mooi bangmakertje: Wanneer hebben jullie voor het laatst een back-up van jullie software gemaakt? vraagt hij het publiek. Er valt heel even een dreigende stilte. Steeds meer bedrijven gaan failliet door het verlies van data, zegt Sars. En daarvoor bieden wij online oplossingen. Sars vertelt dat er wereldwijd eigenlijk maar vier echte concurrenten voor hem zijn. Hij wil daarom zo snel mogelijk de stap naar het buitenland maken. Het zou gek zijn als we over vier jaar nog meer dan 10 procent van onze omzet in Nederland maken. Ik denk dat we tot 2010 jaarlijks met 300 procent kunnen groeien. Een prima pitch, toch wordt Sars even later overklast door zijn grote concurrent een van de vier Johan Jongsma van IASO Backup Technology. Waar BackupAgent het vooral zoekt in het midden- en kleinbedrijf, is IASO in zaken met reuzen en werkt het onder meer samen met Sun Microsystems en bouwde het KPN Backup Online. De concurrentie wordt met een trefzekere opmerking kaltgestellt. Jongsma: Ik ken de software van BackupAgent niet. We komen ze eigenlijk niet zo vaak tegen. Veel bescheidener is Henk Vietor van Skyline Diagnostics dat met DNA-techniek testmodellen maakt voor de behandeling van leukemie en hersentumoren. De onderneming Patrick Tjon Pian Gi scoorde de derde plek en won een vliegreisje. FOTO S: MARCEL BEKEDAM Deze prijsvechter is er een van het type beter goed gejat dan slecht bedacht. En hoe! harkte in haar korte bestaan 18 miljoen euro aan overheidssubsidie binnen en maakt volgens Vietor vanaf dag één winst met het doen van contractresearch voor grote farmaceuten. Vooral het bemachtigen van de benodigde goedkeuringen bezorgt het bedrijf veel hoofdbrekens. Vietor: Ik zou mijn zoon nooit aanraden in de biotech te gaan. En dan waren er nog een paar echte hightech-bedrijven: Greenpeak Technologies, een bedrijf in ultrazuinige draadloze chips, en Scense, dat software maakt voor applicatiebeheer. Echt ingewikkeld wordt het bij Robert Howe van het Eindhovense bedrijf Verum. Zijn verhaal is voor leken nagenoeg onbegrijpelijk. Het bedrijf ontwikkelt Analytical Software Design, een op wiskunde gebaseerde techniek om software in een vroeg stadium functioneel en wiskundig op juistheid te controleren. Simpel gezegd: een ontwikkelhulp voor foutloze software. Bij Philips Healthcare werken ze voor de ontwikkeling van de cardiovasculaire apparaten al met de vinding van Howe. Die zag de omzet de afgelopen vier jaar met procent stijgen. Heel wat eenvoudiger is de handel van Provalor, dat groentesappen en kleurstoffen uit restafval wint. In Nederland is jaarlijks twee miljoen ton groente te dik, te dun, te klein of te krom, zegt directeur Paulus Kosters. Dat zijn vrachtwagens vol. Wij benutten die reststromen en maken er groentesap van. Onze omzet groeide van 2004 tot 2007 met procent. En dat zal voorlopig nog wel even zo doorgaan. 1 Boek + tijdschrift samen nú Hoera, het is Kinderboekenweek! gratis OP=OP Kinderboekenweekgeschenk Vlammen Hans Hagen NIEUW NIEUW Hoe overleef ik? Het tijdschrift 3.95 Hoe overleef ik mijn vriendje? *Bij aankoop van tenminste 10 euro aan kinderboeken. Op = op.

14 Kinderboekenweek De andere kant van Henning Mankell Henning Mankell is een van de meest gelezen Zweedse schrijvers van dit moment. Naast de beroemde Inspecteur Wallander-reeks, andere misdaadromans en literaire romans schrijft hij ook jeugdboeken. advertorial Tip van Ton van Reen LITERAIRE AGENDA Foto Joyce van Belkom Jaap Robben treedt ook op tijdens de Kinderboekenweek 4 oktober Arnhem 7 oktober Dordrecht 8 oktober Den Bosch 9 oktober 10 oktober Loosbroek 11 oktober Schouwburg Almere TOP 5 1 De boodschapper en De Koran Kader Abdolah 2 De Chinees Henning Mankell 3 Het huis van de moskee Kader Abdolah 4 CEL Charles den Tex 5 De kleine miezerige god U kent Henning Mankell natuurlijk vooral als auteur van intrigerende romans en spannende literaire thrillers, zoals de onlangs verschenen De Chinees. Maar Mankell geniet ook internationaal aanzien als schrijver van jeugdboeken, waarvan sommige zich in het warme Afrika afspelen, andere in het koude Zweden. De Geus wil u de komende jaren ook deze andere kant van Mankell laten zien en zal ook zijn jeugdboeken uitgeven. Vorig jaar verscheen Lukas en de kat die van regen hield, een boek dat zeer lovende recensies kreeg. Dit boek heeft me tot tranen toe geroerd, zei Daphne Deckers over Lukas. (Zie ook de tip van Ton van Reen elders op deze pagina.) Onlangs verscheen het prachtig geïllustreerde De hond die naar de sterren rende (met illustraties van Saarah van Doornewaard). In dit boek volgen we de lotgevallen van Joel, een jongen die in een klein dorp in het hoge noorden van Zweden woont. Joels moeder is weggelopen toen hij nog heel klein was en sindsdien zorgt Joel voor zichzelf en voor Knolletjes sokken Gek dat mensen sokken gevangenhouden in het donker van hun kasten. Tot pijnlijk strakke knolletjes gedraaid in een achterwaartse salto flikflak met dubbele knopen alsof iedereen bang is dat ze weg willen lopen. Maar sokken hoef je niet te mishandelen, want zonder voeten houden ze niet van wandelen. zijn vader, Samuel. Hij droomt over de zee en over verre, vreemde landen en vindt het niet leuk dat zijn vader steeds meer optrekt met Sara, die in het plaatselijke café werkt. Als Joel op een nacht niet kan slapen, ziet hij een hond die over straat holt en die naar de sterren lijk te rennen. Hij raakt gefascineerd door de hond en richt een geheim genootschap op, dat hij Het Genootschap Het Zoeken Naar De Hond Die Naar de Sterren Rende noemt. Aanvankelijk is hijzelf het enige lid, maar later krijgt hij gezelschap van Ture, een jongen die net in het dorp is komen wonen. Ture vindt dat een geheim genootschap spannende avonturen hoort te beleven en mensen bang hoort te maken. Al snel daagt Ture Joel uit dingen te doen die hij eigenlijk niet wil, zoals de Neusloze Vrouw pesten De hond die naar de sterren rende is het eerste deel van een vierdelige serie over Joel. In het voorjaar van 2009 komt Schaduwen in de schemering uit. Daarin wil Joel, nadat hij een Wonder heeft beleefd, graag goede daden doen, maar hij ontdekt dat dat helemaal niet zo gemakkelijk is en dat goede bedoelingen soms heel verkeerd uitpakken Titel: Titel: Zullen we een bos beginnen Een spannend verhaal over heksenvervolging Tegen het einde van de zestiende eeuw wordt er op grote schaal jacht gemaakt op heksen. Alleen al in Roermond en omgeving belandden honderden vrouwen en meisjes op de brandstapel. Ton van Reen, onder meer auteur van de prachtige jeugdroman De bende van de Bokkenrijders, schreef een boeiende jeugdroman over heksenvervolging met het meisje Hilde als hoofdpersoon. In 1584 woont Hilde in de buurt van Roermond. Het rustige leven wordt ruw verstoord als Lieske, een goedaardige vrouw, van hekserij wordt beschuldigd. Schout en schepenen willen haar zonder proces veroordelen omdat ze de ziekte van een aantal koeien veroorzaakt zou hebben. Hilde en haar Foto Lina Ikse Bergman In de schijnwerpers Stel je voor: paardenhoeven in het zand, de wind waait door je haar, je wijkt uit voor takken die in je gezicht slingeren, terwijl je je vasthoudt aan de rug van een mysterieuze jonge vrouw. Drakenruiters zitten je op de hielen, je maakt dat je wegkomt. Zo raak je verzeild in Karoef, een superspannend boek over een jonge jongen die zijn eigen leven riskeert door prinses Tessien te hulp te schieten. Sandra Lanzing heeft een spannende en nieuwe wereld gecreëerd, waarin Karoef een groots avontuur beleeft samen met Tessien. Zullen zij op tijd zijn om het rijk van haar vader te redden? Ton van Reen (auteur) over Lukas en de kat die van regen hield van Henning Mankell eigen wereldje voor Nacht en hem: Lukas en de kat die van regen hield is een mooi boek voor kinderen die het verlies van een dierbaar iemand Titel: Lukas en de kat die van regen hield Auteur: Henning Mankell familie trekken partij voor Lieske en dat maakt hen in de ogen van het dorp ook verdacht. Als de dorpelingen een verklaring zoeken voor een aantal sterfgevallen, wijzen ze de moeder van Hilde aan als een heks die met de duivel samenspant. Nadat hun huis door een woedende menigte in brand is gestoken, vlucht de familie midden in de nacht. Een barre tocht volgt, waarna het gezin gedwongen uit elkaar valt. Zullen ze ooit weer veilig samen kunnen zijn? Vlucht voor het vuur bevat een nawoord over heksenvervolging, twee kaarten van de streek waar het verhaal zich afspeelt en een verklarende woordenlijst. Titel: KORTINGSBON TER WAARDE VAN 5,00 Bij inlevering van deze bon bij de erkende Nederlandse boekhandel betaalt u voor De boodschapper en De Koran van Kader Abdolah De belangrijkste boeken van 2008! De boodschapper en De Koran van Kader Abdolah was Ondersteun het belang van De boodschapper en De Koran boeken!

15 Uit & thuis 15 High brow Philip Roth: Ik ben aan het broeden op een laatste groot project. HOLLANDSE HOOGTE Boeken Philip Roth ontleedt de jaren vijftig Voor Roth is tijd veranderd voorbij zijn wildste ideeën Philip Roth beschrijft in zijn nieuwe boek Verontwaardiging het seksvrije jeugdleven in de jaren vijftig. De vrijheden die studenten nu hebben, zijn uitzonderlijk voor mij. John Freeman NEW YORK Philip Roth mag in de jaren zestig bekend zijn geworden met zijn beschrijvingen van uitbundige viering van het lichaam van Alexander Portnoys neukpartij met een stuk lever tot de transformatie van David Kepesh in een enorme borst uiteindelijk kwamen die voort uit een schrijver die getraind is in een universitaire omgeving met kloostertrekken. In de jaren vijftig, toen Roth student was, zaten studentes verplicht op hun kamer als de zon onder was. Mannen waren niet welkom op hun studentenkamers, dansavonden stonden onder supervisie van docenten. Dat wereldje bestond op alle campussen, zegt Roth op het kantoor van zijn literaire agent in New York. Het is misschien een schok voor jonge In 1951 kon je afstuderen zonder door orale seks te zijn getroffen. mensen, maar in 1951 kon je afstuderen zonder door orale seks te zijn getroffen. De jaren vijftig zijn het onderwerp van Roths 29e boek, Verontwaardiging (De Bezige Bij), een korte roman over Marcus Messner, een jonge joodse man die zijn familie in Newark ontvlucht. Zijn toevluchtsoord is een klein provinciaal college in Ohio, Winesburg. Marcus zou zich bevrijd moeten voelen, maar weet zich geen raad met de overgang van het ene onlogische regime (dat van zijn ouders) naar de andere (college). Vrijheden Hij gaat van opzichter naar opzichter, zegt Roth. Marcus botst met de medestudenten, wordt woest over het verplichte bezoek aan de kapel en slaagt er in benauwd te worden bij zijn enige troost een date met een vrouw die haar tijd seksueel zeer vooruit is. De jaren vijftig bleven tot nog toe onderbelicht in Roths boeken, die zijn hand er niet voor omdraait zijn eigen geschiedenis in fictie om te werken. Roth: Ik wilde een boek schrijven over de normen uit die tijd, de oude normen. Het blijft voor mij een fascinerend gegeven dat mannen en vrouwen vandaag de dag in gemengde studentenhuizen slapen. Toen ik tien jaar terug les gaf aan een college zag ik hoe rigoureus het oude systeem was verworpen: seksuele vrijheid, persoonlijke vrijheid, alle vrijheden die de generaties studenten na de mijne hebben, zijn uitzonderlijk voor mij. Voor Roth zijn de tijden veranderd voorbij zijn wildste ideeën. Ik schreef Verontwaardiging met in mijn achterhoofd het idee dat die wereld aan hedendaagse generaties uitgelegd moet worden. Kijk, zo was het. Een van de vrijheden die Marcus niet had en die bij Amerikaanse studenten nog amper een rol speelt is de vrijheid niet te hoeven vechten. In 1951 waren de VS in oorlog met Noord-Korea en hing jonge mannen de dienstplicht boven het hoofd. Marcus angst te worden opgeroepen om in een ver land te sterven geeft het boek zijn vaart, ondanks het feit dat Marcus precies zo n geschiedenis meemaakt en dit verhaal vanuit het graf vertelt. Door de dienstplicht was iedereen bij de oorlog betrokken, zegt Roth. Iedereen was kanonnenvoer. Als je 21, 22 was en je college-examens had afgerond, stopte je leven voor twee jaar. Net als je leven op gang komt, ben je verplicht iets te doen dat óf heel gevaarlijk was óf erg saai. Gecondenseerd Verontwaardiging is Roths vierde korte werk in evenveel jaar. Ik voel mij goed bij deze lengte, legt hij uit. Ook Saul Bellow werkte aan het eind van zijn leven in deze vorm. The Actual is een kort verhaal, de Bellarosa Connection ook. Ik sprak hem toen hij er aan werkte. Ik was gefascineerd dat een man die bekend staat om de gelaagdheid en complexiteit van zijn boeken zo gecondenseerd kon schrijven. Bellow is drie jaar dood, en Roth voelt het gemis, persoonlijk en artistiek. Er is nu niemand meer om tegenop te kijken. Ineens zijn wij de oudste nog levende generatie schrijvers: Doctorow, Don DeLillo, John Updike, Joyce Carol Oates. Wat staat de 75-jarige nog te doen in het leven? Bewust van het lengen der dagen, heeft Roth zijn leeshonger tot een minimum teruggebracht. Ik lees geen nieuwe fictie meer, alleen nog de fictieschrijvers die ik vroeger heb gelezen en waar ik nog één laatste keer doorheen wil. Ik wil nu Moby Roths 29e boek. Dick herlezen, dat boek heb ik sinds de universiteit niet meer in handen gehad. Het voelt alsof ik het nooit heb gelezen. En verder ben ik aan het broeden op een laatste groot project waar ik 25 jaar mee bezig ben. Zijn grote ogen stralen, er is met geen mogelijkheid te zeggen of hij ironisch is of niet. Een boek dat me 25 jaar kost, dat ik inlever als ik honderd ben, alvorens ik in het duister verdwijn. 1 The Independent Recensie De literaire Clinton moordt erop los Normaal schrijft Phillip Margolin reguliere rechtbankthrillers, maar deze keer komt het kwaad uit het Witte Huis. Dirk Koppes Sommige thrillerschrijvers specialiseren zich in één bepaald genre en publiceren de ene bestseller na de anderen. Phillip Margolin behoort ook tot die betrouwbare auteurs, inmiddels komt in Nederland met Recht van spreken alweer zijn dertiende legal thriller uit. Zoals wel vaker in dat genre staat een jonge advocaat centraal, die van zijn bazen een rotklusje krijgt toegewezen. Brad Miller moet het hoger beroep van een wegens meisjesmoorden ter dood veroordeelde afhandelen. Die roept dat hij onschuldig is. Niets vreemds aan, totdat blijkt dat allerlei bewijsmateriaal naar het Witte Huis wijst. Daar zit namelijk een literaire tegenhanger van Bill Clinton enthousiast met zijn presidentiële roede te zwaaien. Als de langslopende stagiair of assistente dat geschenk niet in dank afnemen, komt er een schoonwasoperatie op gang, waarbij niet op een liter bloed meer of minder wordt gekeken. En dan loopt er ook nog een stoere privédetective rond, die alles nog ingewikkelder maakt. Margolin verliest zich in steeds ongeloofwaardiger complottheorieen, waarbij ook nog eens het eind behoorlijk te voorspellen valt. Recht van spreken is bepaald geen hoogvlieger in Margolins oeuvre. 1 Verlies TOMMY WIERINGA E ens bezat ik niets. Niets is een overzichtelijk landschap. Tegenslagen die je in de verte ziet aankomen zijn te overleven, tegenslagen die je overvallen zijn desastreus. Soms valt er een belastingaanslag op je hoofd, soms mag je het land niet uit vanwege een schuld die je probeerde te vergeten. Ik leerde het woord overhead, zoals het wordt gebruikt in een lage overhead hebben dat wil zeggen, een klein huis huren, een zoveelstehands auto rijden, genoegen nemen met vrouwen die met weinig genoegen nemen. Het ontbreken van geld en bezittingen was een onvrijwillige positie, toch putte ik troost uit aforismen over armoede en rijkdom dat rijkdom er niet uit bestaat zo veel mogelijk te bezitten, maar zo min mogelijk te verlangen. Uitspraken als rijp fruit, al valt de voedingswaarde te betwijfelen. Het aforisme moet even sterk worden gewantrouwd als de christelijke verheerlijking van de armoede, op de wijze van bijvoorbeeld Clara van Assisi: O zalige armoede: aan wie haar liefhebben en omhelzen, geeft zij eeuwigdurende rijkdom. In antwoord daarop zegt Charles Bukowski: Maar van hongerlijden ging de kunst er, jammer genoeg, niet op vooruit. Het was alleen maar een belemmering. De ziel van de mens lag in zijn maag geworteld. Je kon veel beter schrijven nadat je een biefstuk van de haas had gegeten en een halve liter whiskey had gedronken, dan je ooit zou kunnen schrijven nadat je een reep chocola van vijf cent op had. De mythe van de hongerende artiest is bedriegerij. Zaterdag voer ik met mijn geliefde over vaarten en kanalen, achter haar hoofd trokken stillevens van kalveren en polders voorbij. Wolken kieviten buitelden door de oeverloze hemel. Ver weg klonk het instorten van financiële markten. Ik dacht eraan hoe kort het nog maar geleden was dat ik weinig tot niets bezat. Toen schreef ik een boek dat veel mensen wilden lezen. Nu eet ik biefstuk van de haas en zet geld om in goederen. Nothing spectacular, een huis, een solide auto, een boot met een huif voor als het regent; de infrastructuur van een comfortabel, goedburgerlijk bestaan. Het geld dat over is, wordt beheerd door een bank. Nu de banken poolijs blijken, kan ik het verliezen. Ik overweeg het leven dat daarop volgt. Ik ben misschien nog net niet te oud om ergens een betrekking te vinden, misschien dat deze krant mij wil aannemen als eindredacteur, een genadebaantje. Het huis zal bij executie worden verkocht. Evenals de rest. Je probeert te lachen als een boeddha als je vertelt over de dingen die je eens bezat. 1 Herdenking Burgemeester Job Cohen heeft in Amsterdam een gedenkteken geplaatst bij het oude woonhuis van schrijver Theo Thijssen, op de De Clercqstraat 66. Heintje Davids Uitgever Robbert Ammerlaan gaat door met werken, ondanks een aangekondigd vertrek bij de Bezige Bij. Zijn taken deelt hij wel met anderen. Kampvuurtje Tom Wolfe (Bonfire of the Vanities) doet eens gek en verklaart bankiers de oorlog. De echt slimme jongens zijn allang uitgestapt.

16 16 Op de buis Extreme bruiden RTL8, Amerikaanse reportageserie over bruiden die niet te harden zijn. Film: 7 Seconds RTL7, Actieknaller met Wesley Snipes. Iets met een gestolen Van Gogh en criminelen. Pushing daisies Net5, Komische dramaserie over een taartenbakker die mensen tot leven kan wekken. De rijdende rechter Ned1, Mr. Frank Visser velt vandaag een vonnis over de waardevastheid van een viool. Las Vegas RTL5, Amerikaanse misdaadserie over perikelen in een casino. Met James Caan. Nederland 1 Nederland 2 Nederland 3 RTL 4 RTL 5 17:00 KRO Kindertijd 17:01 Knofje 17:11 Charlie & Lola 17:22 Michelle geeft de kalfjes eten 17:25 Sesamstraat 17:51 PvdA 17:59 EénVandaag 18:00 NOS Journaal 18:20 EénVandaag 18:45 NOS Sportjournaal 19:00 Lingo 19:25 Afslag UMC Utrecht 20:00 NOS Journaal 20:30 Blik op de weg 21:10 Opgelicht?! 21:50 Opsporing verzocht 22:35 De rijdende rechter 23:05 Pauw & Witteman 17:00 NOS Journaal 17:05 Soeterbeeck 17:35 Tijd voor MAX 18:25 That s the question 18:55 Man bijt hond 19:25 LLiNK in Natura 19:55 NCRV Natuurlijk - Nederland onder water 20:25 Netwerk 20:50 Tot de dood ons scheidt 21:15 Het elfde uur 22:00 NOS Journaal 22:15 Nova/Den Haag vandaag 22:50 t Zal je maar gebeuren 23:30 Nederlands Film Festival journaal 17:20 Zóóó gênant!! 17:45 Baasjes 18:00 SpangaS 18:23 Het Klokhuis 18:45 NOS Jeugdjournaal 18:59 Nederland 3 19:00 ONM 19:30 De Wereld Draait Door 20:15 NOS: UEFA Champions League, voorbeschouwing Arsenal - FC Porto 20:40 NOS: UEFA Champions League, 1e helft Arsenal - FC Porto 21:40 NOS: UEFA Champions League, 2e helft Arsenal - FC Porto 22:40 NOS: UEFA Champions League, nabeschouwing Arsenal - FC Porto 23:00 NOS Sportjournaal 23:25 NOS Journaal 23:35 Fataal 17:05 As the world turns 18:00 RTL Nieuws 18:15 Editie NL 18:35 RTL Boulevard 19:30 RTL Nieuws 19:55 RTL Weer 20:00 Goede tijden, slechte tijden 20:30 Uitstel van executie 21:30 Herman den Blijker: Herrie aan de horizon 22:35 Jamie Oliver s Chef 23:40 RTL Nieuws 23:50 RTL Weer 23:55 RTL Boulevard 17:05 PostcodeLoterij: Deal or no deal 17:35 Dr. Phil 18:30 The king of Queens 19:00 Wie is de chef 19:30 Can t buy me love 20:00 PostcodeLoterij: Deal or no deal 20:30 CSI: Miami 21:25 CSI: Miami 22:20 Crime Scene Investigation 23:15 Las Vegas RTL 7 18:00 The A-Team 18:55 Knight rider 19:55 Married with children 20:30 7 Seconds 22:20 The astronaut s wife RTL 8 17:15 Oprah Winfrey show 18:10 Extreme bruiden 19:05 Het zonnetje in huis 19:35 Dr. Phil 20:30 Alex & Emma 22:15 Bizarre bruiloften 22:45 As the world turns SBS 6 NET 5 Veronica Eén 17:35 Little house on the prairie 18:30 The bold and the beautiful 19:00 Hart van Nederland - Vroege editie 19:20 Shownieuws - Vroege editie 20:00 Trauma NL 20:30 NCIS 21:30 House 22:30 Hart van Nederland - Late editie 22:45 Piets weerbericht 22:50 Shownieuws - Late editie 23:20 De Superhuisvrouw 17:05 Ready steady cook 18:05 The guardian 19:05 Grey s anatomy 20:00 Smaken verschillen 20:30 Desperate housewives 21:25 Pushing daisies 22:20 Law & Order: Special Victims Unit 23:15 Law & Order: Special Victims Unit 17:15 Totally spies 17:35 Hannah Montana 18:00 Sneak 18:05 Everybody hates Chris 18:30 According to Jim 19:00 Trick & Treat 19:05 Friends 19:30 Two guys and a girl 20:00 Two and a half men 20:30 Strange bedfellows 22:35 Sorority boys 17:05 Vrolijk Vlaanderen 17:35 Buren 18:00 Het journaal 18:10 De rode loper 18:30 Blokken 19:00 Het journaal 19:40 Man bijt hond 20:05 Het weer 20:10 Thuis 20:40 Flikken Maastricht 21:30 Dierenziekenhuis 22:00 De laatste show 22:50 Het journaal laat 23:11 KENO-uitslagen 23:12 Het weer 23:15 De collega s 23:50 Man bijt hond Canvas Het gesprek BBC 1 BBC 2 Comedy Central 17:05 Disney s Kim Possible 17:30 Missy Mila 17:40 Disney s Phineas and Ferb 17:55 Bel s boys 18:10 Karrewiet 18:20 Spring 18:35 De pretroulette 18:55 En daarmee basta! 19:10 Mijn sport is top 19:20 Karrewiet 19:30 Life with Derek 19:59 CANVAS 20:00 Terzake 20:40 Coupling 21:10 Plat préféré 21:40 Infamous assassinations 22:05 De zaak 23:00 Phara 23:40 Virus The Late Show GIG Het Binnenhof van Jair Coach TV Dagbeeld Stand-up filosofen Het gesprek van het najaar Pluche The Late Show Het gesprek van het najaar Pluche 17:03 The owl 17:05 Raven 17:35 Blue Peter 18:00 Newsround 18:15 The weakest link 19:00 Nieuws en weerbericht 19:30 Regionaal nieuws en weerbericht 20:00 The One show 20:30 EastEnders 20:57 Nieuws en regionaal nieuws 21:00 Holby City 22:00 Mutual friends 23:00 Nieuws en weerbericht 23:25 Regionaal nieuws en weerbericht 23:35 Freaky eaters 17:30 Step up to the plate 18:15 Wanted down under revisited 19:00 Eggheads 19:30 Strictly come dancing: It takes two 20:00 Nigella express 20:30 Would like to meet again 21:00 Tiger spy in the jungle 22:00 Losing it: Griff Rhys Jones on anger 23:00 Later 23:30 Newsnight 17:06 Spongebob SquarePants 17:29 Avatar 17:54 Fairly odd parents 18:17 Gefopt! 18:33 Ricky Sprocket 18:49 Het Huis Anubis 19:21 Barnyard 19:36 Drake & Josh 19:59 Comedy Central 20:00 That 70 s Show 20:25 Malcolm in the middle 20:55 The world stands up 21:05 Lil Bush 21:35 Mad about you 22:00 Frasier 22:30 It s always sunny in Philadelphia 23:00 Malcolm in the middle 23:30 Just shoot me! 23:55 The Simpsons Discovery Channel 17:05 Scrapheap challenge 18:00 Miami Ink: Kat s in the groove 19:00 Mythbusters: More myths revisited 20:00 Dirty jobs: Well digger 21:00 Really big things: Giant roller coaster 22:00 Smash lab 23:00 Future weapons: Guns Oplossingen puzzels bestel; 7. knudde. Brainsnack: Ja. Stapel 27 identieke kubussen op elkaar en draai dan de middelste kubus zodat de juiste kleur zichtbaar wordt. Cryptogram Horizontaal: 1. Hengsten; 4. opgewekt; 6. blok; 8. engelse; 9. erin; 10. toestand; 11. enkeltje. Verticaal: 1. Hoogte; 2. gieten; 3. trekgat; 5. telwerk; Zweeds -c-a-r-iheelhuids -reu-snik beril-ooi -m-neo-ttoe-tegel -neb-lire filosofie -eta-eter HELMSTOK Spraakmakend nieuws Volg het op depers.nl Filmpje Bevrijdingsactie in dierengevangenis. Fataal Man overreden door zijn eigen auto. Zwanger? Fan ontmoet Bassie en raakt zwanger.

17 DE FEITEN OP EEN RIJ Geachte klant, Er is dit weekend veel gebeurd. Fortis en ABN AMRO zijn daardoor vaak in het nieuws. Wij vinden het uiterst belangrijk dat u op de hoogte bent van de laatste en vooral juiste stand van zaken. Daarom geven we graag antwoord op de vragen die op dit moment het meest worden gesteld. 1 Wat is onze relatie met Fortis? Veel mensen dachten dat de integratie met Fortis al een feit was. Dat is niet zo. ABN AMRO en Fortis zijn twee aparte banken. De samenvoeging die gepland stond voor eind 2009 is van de baan. ABN AMRO is nog steeds een zelfstandige bank. Een stabiele bank met een eigen Raad van Bestuur die valt onder direct toezicht van De Nederlandsche Bank. Met een zelfstandige financiële positie en gezonde balans die ruimschoots voldoet aan alle financiële eisen die De Nederlandsche Bank stelt. 2 Wat betekent dit voor u als klant? Ook al is het misschien af en toe een roerig jaar, we doen er alles aan om ervoor te zorgen dat u daar zo weinig mogelijk van merkt. Het belang van onze klanten staat voorop. Daarom staan onze medewerkers nog steeds elke dag voor u klaar om al uw bankzaken perfect te behandelen. Dat was zo, dat is zo en dat blijft zo in de toekomst. 3 Wat is de toekomst van ABN AMRO? Er is aangekondigd dat ABN AMRO opnieuw overgenomen gaat worden. Daar kunnen we dus nog niets over zeggen. Wat we wel weten is dat ABN AMRO als zelfstandige bank nog steeds onder toezicht van De Nederlandsche Bank staat. Afgelopen weekend is daar de betrokkenheid van de Nederlandse overheid bijgekomen. Goed nieuws, want beide partijen zullen er zorg voor dragen dat ABN AMRO in zee zal gaan met een goede, betrouwbare partner. Als u meer informatie wilt over de actuele stand van zaken, gaat u dan naar Namens alle medewerkers van ABN AMRO Bank in Nederland, Jan Peter Schmittmann, Voorzitter Directie ABN AMRO Nederland

18 18 Doe het zelf ZWEEDS RAADSEL: sportartikel mannetjeshond groene edelsteen gesloten vogelbek platte steen reuzenslang wijsbegeerte Griekse letter 4 vroeger nieuw verharde huid soort rietgras trekschuit Europeaan wijfjesschaap oude Italiaanse munt CRYPTOGRAM: Horizontaal: 1. Die paarden moeten hard studeren (8); 4. Vrolijk aangespoord (8); 6. Houterige volleybalterm (4); 8. Europese vrouw die er geen les bij krijgt (7); 9. Niet buiten Ierland (4); 10. Ontsteltenis door een gesloten plaats op de beurs (8); 11. Dat kleine gewricht is niet op zijn retour (8). Verticaal: 1. Die heuvel is eigendom van een zatlap (6); 2. In plaats van stortregen (6); 3. Gehucht waar het tocht? (7); 5. Aan dit mechaniek is men even bezig (7); 6. Broodje dat drukte veroorzaakt (6); 7. Met een rietje is het ook pet (6). BRAINSNACK: SUDOKU SUDOKU Kan je deze grote kubus maken met identieke kleine kubussen die zes verschillende kleurvlakken hebben? 5 visuil dwaze streek Griekse godin gave tafelgast plechtigheid ongeschonden dubbelzout 8 ladder OPLOSSINGEN: bestel; 7. knudde. Brainsnack: Ja. Stapel 27 identieke kubussen op elkaar en draai dan de middelste kubus zodat de juiste kleur zichtbaar wordt. De oplossingen van de puzzels staan op de RTV-pagina s elders in deze krant. Cryptogram Horizontaal: 1. Hengsten; 4. opgewekt; 6. blok; 8. engelse; 9. erin; 10. toestand; 11. enkeltje. Verticaal: 1. Hoogte; 2. gieten; 3. trekgat; 5. telwerk; 6. Een uitgave van Mountain Media BV Anthony Fokkerweg CP Amsterdam tel: fax: website: Zweeds -c-a-r-iheelhuids -reu-snik beril-ooi -m-neo-ttoe-tegel -neb-lire filosofie -eta-eter HELMSTOK distributie: sales: marketing: oprichter: Cornelis van den Berg uitgever: Ben Rogmans hoofdredactie: Jan-Jaap Heij, Frank Poorthuis art direction: Pieter Schol, Antoine Hamers Dagblad De Pers is een gratis kwaliteitskrant die wordt verspreid via NSstations, Bruna-winkels, TNT Business Points en kantoren. Kijk op voor een uitgebreid overzicht van de distributiepunten. Lezerscolumn Een straffe wind Maudy van Pelt B ij de herkeuring in 2006 word ik zonder problemen afgekeurd. In 2008 waait er een heel andere wind door het hok van de keuringsarts. Hij zegt: Het is niet relevant dat u al zestien jaar uit het arbeidsproces bent en sinds 1985 volledig afgekeurd noch dat u de afgelopen jaren vijf uur vrijwilligerswerk maar met moeite volhield. U heeft al uw ledematen toch nog? Precies! Daarom mag ik u, volgens het huidige beleid, niet aan de kant laten staan. Ik hoor hem perplex aan en voel mijn billen op de kunststof zitting steeds heter worden. Dat uw klachten van psychische aard zijn maakt niet uit. Ik, als arts, kan zo wel zien wat uw beperkingen zijn, daar heb ik geen psycholoog voor nodig. Ik stuur u door naar de arbeidsdeskundige. Die zegt: Hier staat dat u voor 65 procent bent goedgekeurd. Ik barst in lachen uit daar gaat mijn feestje voor een kwarteeuw arbeidsongeschiktheid. Na wat gestaar op het verslag van de arts gaat de arbeidsdeskundige verder: Ik weet niet goed wat ik met u aan moet. U heeft veel beperkingen, bent niet jong meer en heeft geen opleiding afgemaakt; daar zijn werkgevers niet van gecharmeerd. Een paar weken later zit ik tegenover de klantmanager. Emotioneel onbereikbaar en klaar om weg te sprinten. Hij zegt: Muziek mag natuurlijk uw passie zijn, maar cursussen in die richting vergoeden wij niet. Zij zitten niet in het pakket van het CWI. U moet iets kiezen waarmee u interessant bent voor de arbeidsmarkt. Begrijp me goed, ik ben uw vijand niet, ik voer enkel het advies van de arts uit. Na elk gesprek fiets ik doelloos door de stad, soms tot op de huid verregend. Een wijze uit het oosten meent dat je je energie verspilt door te proberen anderen van je standpunt te overtuigen. Toegegeven, het verzet slokt al mijn energie op en my back is killing me. Maar rustig afwachten en erop vertrouwen dat het universum het juiste voor me doet? Nee! Ik ga een bezwaarschrift schrijven dat een minder wijze uit het westen siert en dat zelfs die wijze oosterling aan het twijfelen brengt. 1 Uw column in De Pers? Stuur uw pennenvrucht (maximaal 350 woorden) naar 111 Vandaag Vandaag heeft het weer een herfstachtig karakter, maar wel in negatieve zin. De wind trekt vanuit westelijke richting aan en het is grijs en somber weer. De temperaturen komen uit rond een graad of 14. Lokaal kan tussen de 7 en 12 mm neerslag vallen. Ook de avond en nacht verlopen onstuimig en regenachtig. 111 Morgen Morgen trekt de wind nog meer aan, met name aan de kust. Opnieuw is er veel bewolking en valt er regen. De temperaturen komen uit rond een graad of 15. De herfst is dus echt begonnen en de bomen zullen de bladeren snel laten vallen. Voorlopig blijft het slechte weer aanhouden en lijkt droog weer ver weg. Tijdelijke wijzigingen OV: 111 Dordrecht (bus) Duur: 29 september tot 3 oktober Wegwerkzaamheden. Arrivalijnen 88, 92 en Connexxionlijnen 140 en 144. Halte Centrum is vervallen. Den Haag (bus) Duur: 1 oktober t/m 17 oktober. Reconstructiewerkzaamheden aan onderdoorgang De Put. HTM-lijn 18. Halten Calandplein, Jacob Catsstraat, Station Hollands Spoor, Huijgenspark, Bierkade en Amsterdamse Veerkade vervallen. Vervangende halten: Leeghwaterplein en HS/Haagse Hogeschool. Meer op Onderweg? Bel ( 0,70 p/m) of kijk op mobiel.9292ov.nl

19 Sport 19 Voetbal Kwartet mondiale sterren 1976: een opmerkelijk bouwjaar Binnen één week in het najaar van 1976 werden vier toekomstige topvoetballers geboren. Er zat vast iets in het drinkwater. KUPER OP DINSDAG SIMON KUPER Op 22 september 1976 werd in Rio de Janeiro een groot voetballer geboren. De geboorte van de man die de meeste WK-doelpunten ooit heeft gescoord, was de aftrap voor de vruchtbaarste week uit de voetbalgeschiedenis. Vier dagen na Ronaldo kwam Michael Ballack ter wereld in Görlitz in de DDR, Francesco Totti volgde een dag later in Rome; op 29 september werd het kwartet compleet gemaakt toen Andriy Shevchenko het levenslicht zag in het Oekraïense dorp Dvirkivschyna. Waarschijnlijk zat er die zomer iets in het drinkwater. Op 1 juli 1976 waren Ruud van Nistelrooy en Patrick Kluivert ook al geboren. Maar wat het geheim ook is, het viertal wordt nu 32 jaar en het einde komt in zicht: dé gelegenheid om een soort compositietekening van de carrière van de moderne voetbalster te maken. Jeugddroom Wat allereerst naar voren komt is dat het nauwelijks uitmaakt waar je vandaan komt. Het is in het moderne voetbal niet relevant of je uit een dorp komt dat geëvacueerd is na de ramp in Tsjernobyl (zoals Shevchenko), uit een traditioneel gezin in Rome waar je moeder constant bezig was je voetbalkleren te strijken (Totti), of uit de Dr. Salvador Allende Strasse in Karl- Marx-Stadt in Oost-Duitsland (Ballack). Alle vier hadden ze een jeugddroom: Totti wilde werken in een benzinestation, Ronaldo wilde zanger worden, Shevchenko deed aan boksen en Ballack was door de Oost- Duitse autoriteiten voorbestemd om schaatser te worden. Alleen Ronaldo was als tiener al een voetbalwonder: hij zat in 1994, zeventien jaar oud, voor Brazilië op de bank tijdens de finale van het WK, naar gezegd wordt trillend van angst dat hij ook echt zou moeten spelen. Toen hij rijk werd, was het eerste wat hij aanschafte een beugel omdat hij zijn hele jeugd last had gehad van zijn vooruitstekende tanden. De drie anderen braken later door. Geen van hen speelde een rol bij het WK voor de jeugd in De speler van het toernooi was toen de Braziliaan Caio, van wie we later nog maar weinig gehoord hebben. Ballack werd als laatste een ster. Hij speelde op zijn 22e nog steeds niet regelmatig in de Bundesliga. Dat hij zo lang anoniem is gebleven verklaart misschien ook wel waarom hij de enige van het kwartet is die nooit met een fotomodel of een showbusinessmeisje getrouwd is. Hij liep in plaats daarvan in Kaiserslautern tegen een leuke serveerster aan. Ondertussen heeft Ronaldo al een heel legioen blondines achter de kiezen, ook wel de Ronaldinhas genoemd. Dit is de eerste generatie mondiale voetballers. De eerste voormalige Sovjetspelers die naar het Westen kwamen mislukten, maar Shevchenko verruilde Dynamo Kiev voor Milan en paste zich meteen aan. Hij verhuisde gewoon van een gedeeltelijk kapitalistisch land met een sterke maffia-aanwezigheid waar de gewone Judo RUBEN HOUKES ONDERGAAT OPERATIE AAN ELLEBOOG Judoka Ruben Houkes wordt op korte termijn geopereerd aan zijn elleboog. De Haarlemmer, deze zomer winnaar van brons op de Olympische Spelen in Peking, is daardoor zeker twee maanden uitgeschakeld. Houkes, uitkomend bij de lichtgewichten, heeft in het betreffende gewricht last van een ontsteking aan de slijmbeurs. Voor de wedstrijden in Peking werd al enkele malen vocht uit zijn elleboog verwijderd. ANP Het kwartet uit 1976 (met de klok mee): Ronaldo, Shevchenko, Totti en Ballack. FOTO S: ANP, REUTERS, PICS UNITED Ballack is als enige gewoon getrouwd met een leuke serveerster. man niets bezat naar een ander gedeeltelijk kapitalistisch land met een sterke maffia-aanwezigheid waar de gewone man van top tot teen in Armani was gekleed. Hij trouwde met een Amerikaans model. Alle vier gaven ze hun kinderen kosmopolitische namen. Shevchenko noemde één zoon Jordan, naar Michael Jordan; Ballacks jongens heten Louis, Emilio en Jordi; en de zoon van Ronaldo heet Ronald, omdat de voetballer en zijn toenmalige vrouw graag bij McDonald s aten. Zelfs Totti, toch op en top Romein, noemde zijn dochter Chanel. Nee zeggen Toen ze eind twintig waren was het leven van deze spelers een meedogenloze opeenvolging van grootse momenten al viste Ballack op beslissende momenten altijd achter het net. De tijd aan de top duurt te kort om er echt van te kunnen genieten. In Yokohama zei een journalist in 2002 tegen Ronaldo, nog geen uur nadat hij twee beslissende doelpunten had gemaakt tijdens de WK-finale: We zijn niet geïnteresseerd in het verleden, alleen in de toekomst. Wilde Wielrennen EIS SCHORSING RICCÒ MILD Een aanklager van het Italiaanse antidopingbureau heeft een schorsing van twintig maanden geëist tegen de wielrenner Riccardo Riccò. De coureur bekende in juli dat hij in aanloop naar de Tour de France epo had gebruikt. Normaal gesproken wordt een dopingzondaar voor twee jaar geschorst. Dat de aanklager genoegen neemt met een straf van twintig maanden, duidt erop dat hij vindt dat er verzachtende omstandigheden zijn. Ronaldo dan geen olympisch goud winnen? En hoe zat het met het volgende WK? Ik wil op dit moment geen enkele druk voelen over de toekomst, antwoordde Ronaldo op zijn rustige manier. Ik wil alleen maar feestvieren. Dank u zeer. Hij had eindelijk de enige essentiële eigenschap geleerd die een leven aan de top mogelijk maakt: nee zeggen. Al deze spelers vonden hun eigen manier om met de stress om te gaan. Totti bleef eindeloos bij AS Roma, waar ze ook van hem houden als hij niet elke week op zijn best speelt. Shevchenko is zojuist teruggegaan naar Milan, de club die zijn spelers het meest in de watten legt. Ronaldo richtte zich vooral op WK s en laat het clubvoetbal soms maandenlang links liggen. En tegen de tijd dat Ballack aan de top stond, was hij oud en wijs genoeg om met de stress om te kunnen gaan. Alle vier lijken ze erin geslaagd te zijn om fatsoenlijke mensen te blijven. Het is nu mogelijk de top van iedere man in kaart te brengen: die van Ronaldo was in 2002, die van Shevchenko in 2004 toen hij gekozen werd tot Europees voetballer van het jaar. Die van Totti was in 2006 toen hij het WK won, en Ballack won afgelopen zomer bijna alles. Het toont wel aan dat hoe dichter je bij het doel speelt en hoe meer je afhankelijk bent van je snelheid, des te jonger je je top bereikt. Ballack, de enige echte middenvelder van het viertal, bleek het langste houdbaar. Dikke pens De reis komt te snel tot een einde. Stukje bij beetje beginnen de opgelopen blessures hun tol te eisen. Totti en Ballack hebben moeite om weer fit te worden. Shevchenko hoopte zijn eerste doelpunt dit seizoen nog voor zijn verjaardag te maken. Ronaldo ligt op een strand bij Rio te herstellen van de zoveelste vreselijke knieblessure, maar kan het nog niet over zijn hart verkrijgen het voetbal vaarwel te zeggen: Ik heb zo n passie voor het voetbal dat ik er alles voor over heb om weer te kunnen spelen. Hij zinspeelt op een contract bij het nu zo rijke Manchester City. Maar ja, onlangs publiceerde het weekblad Veja een foto van hem met een dikke pens hangend op een jacht, sigaret in de mond, flesje bier in de hand. Hoe je het ook bekijkt, dit betekent het einde , uitgebreide mogelijkheden Frankrijk/Oostenrijk/ Italië/Zwitserland/ Chalets/Skiweekend/ Midweek/Week/Auto/ Busreizen exclusieve actie korting en kans op gratis ski s Boek nu uw wintersport bij Bizztravel en ontvang 25,- korting op uw boeking. Daarnaast maakt u kans op een paar gratis ski s. Deze actie is exclusief voor lezers van Dagblad De Pers en geldt alleen wanneer u boekt via winter.bizztravel.nl/depers Buitenaards schaken Buitenaardse intelligentie: het bestaat. Astronaut Gregory Chamitoff deed gisteren vanuit de ruimte de eerste zet in een schaakspel tegen schoolkinderen. Hieperdepiep FC Groningen-trainer Ron Jans vierde gisteren zijn vijftigste verjaardag met de koppositie in de eredivisie. De korting geldt per boeking, niet i.c.m. andere acties en niet voor reeds gemaakte boekingen. De actie loopt t/m Voor meer informatie ga naar winter.bizztravel.nl/depers

20 20 Sport Dopingarts Berend Nikkels gelooft niets van het nieuwe wielrennen Winnen zonder epo bestáát niet TOPSPORT EN DOPING AFLEVERING 1 Topsport en doping zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. In een serie verhalen komen voor- en tegenstanders, gebruikers, artsen en andere betrokkenen aan het woord. In deze eerste aflevering: Berend Nikkels, dopingarts te Breda. Dominique Elshout Berend Nikkels (50) is huisarts in Breda, maar met dat werk haalt hij de media zelden. Nikkels is bekend als de arts die al jaren pleit voor gecontroleerd gebruik van bepaalde dopingmiddelen, epo met name, onder medisch toezicht. Op afstand geeft hij een tiental Nederlandse topsporters advies, meest wielrenners, over hun gebruik van epo en andere middelen. Nee, geen namen van die toppers, medisch beroepsgeheim. Wel laat Nikkels iets los over zijn werkwijze. Ik verstrek geen middelen en dien ze ook niet toe. Dat doen renners zelf, zoals insulinepatiënten zichzelf inspuiten. Nikkels kent het milieu van binnenuit. Jarenlang fietste hij zelf. Begin erover en hij veert op. Ik was clubkampioen van De Volharding in Utrecht en wereldkampioen bij de medici, vier keer. Hij reed nog eens de tijdrit op het Nederlands Kampioenschap voor clubs met De Volharding. Dat kampioenschap wordt verreden in de vorm van een ploegentijdrit, met destijds in de ploeg van De Volharding ook Maarten Ducrot, de oudrenner die voor de NOS-televisie commentaar levert bij grote wielerwedstrijden. Wereldkampioen Ducrot werd wereldkampioen op de honderd kilometer ploegentijdrit, met Frits van Bindsbergen, Gerard Schipper en Gerrit Solleveld, in Nikkels maakte kennis met het kunnen van Ducrot. Die dag van ons clubkampioenschap reed hij zó ontzettend hard, met wind mee stond er zeventig kilometer per uur op de teller. Gelukkig kreeg net op dat moment iemand van ons een lekke band. Een vat vol wieleranekdotes, niet van horen zeggen, maar zelf meegemaakt tussen de wielen, ook dat is Berend Nikkels. Geen man die het wielrennen wil afbreken, integendeel. Ik houd van die sport. Toch is Nikkels er de man niet naar om zijn kop in het zand te steken. En over het gebruik van doping is hij duidelijk. Het is wel erg naïef om net te doen alsof er geen doping meer wordt gebruikt, kom op. Ik weet dat Ducrot het vaak heeft over het nieuwe wielrennen, waarmee hij dan bedoelt schoon wielrennen, zonder doping. Ik dien de middelen niet toe. Dat doen de renners zelf. In mijn ogen is dat een enthousiaste poging om de pr-machine te gebruiken in het voordeel van het wielrennen. Ik steun dat idee wel, maar medisch-technisch kan ik Ducrot geen gelijk geven. In de top van het wielrennen is dopinggebruik eerder regel dan uitzondering, ook nu. Wielrennen zonder doping is een illusie. Nikkels denkt dat epo en aanverwante stoffen niet meer weg te denken zijn uit duursport op topniveau. Zonder epo heeft een topsporter geen schijn van kans meer. Je kunt meefietsen zonder epo, maar niet van voren koersen. Als je weet dat dat zo is, kun je wel tegen het gebruik van epo ingaan met je politiepet op, maar dat helpt niet. Amfetaminen Epo is volgens Nikkels geen gevaarlijk goedje, mits met mate gebruikt. Het verhoogt het gehalte aan rode bloedcellen, die in de vorm van zuurstof brandstof leveren aan de spieren. Epo draagt ook bij aan het herstel van een sporter na zware inspanningen. Je kunt zeggen dat het in een wedstrijd van drie weken als de Tour de France bijdraagt aan de gezondheid van de renners. Een ander verhaal uit Nikkels jaren Berend Nikkels: Je bent in het peloton pas een sukkel als je wordt betrapt. PETER BLOK als wielrenner, gebeurd in een kleedkamer, vóór een wedstrijd. De amfetaminen werden los op tafel gegooid in de vorm van zwarte pilletjes. Graaien en pakken, pakken en graaien en de dokter zat erbij. Dat gebeurde wel vaker. Nikkels liet de pillen aan zich voorbij gaan en heeft nooit overwogen er iets van te zeggen, in die kleedkamers. Op die momenten was ik daar als wielrenner en niet als arts. Als wielrenner zit je mee in het complot. Ik had ook kunnen denken: Wat is dat hier voor een zootje, ik stop ermee. Maar daarvoor ben ik te veel wielerdier. Tegelijkertijd ziet Nikkels de bezwaren die kleven aan doping in de wielrennerij. Amfetaminen zijn levensgevaarlijk. Ze leiden tot verslaving en allerlei uitwassen. De drempel in het profpeloton om doping te gebruiken is heel laag. Ik zie soms kamikazegedrag van renners die plat gezegd alles naar binnen kappen wat ze te pakken kunnen krijgen. Je bent in het peloton geen sukkel als je doping gebruikt, je bent pas een sukkel als je betrapt wordt. Door die mentaliteit en subcultuur is het moeilijk iets te veranderen. Reguleren Vandaar Nikkels pleidooi voor reguleren. Ik praat eigenlijk op dezelfde manier als een verslavingsarts die onder toezicht methadon verstrekt. In Nederland vinden we dat beter dan repressie. Met repressie druk je het gebruik alleen maar de illegaliteit in en verlies je de controle. Maar de denkbeelden van een Nederlandse verslavingsarts vloeken met het beeld van de gezonde sport. We zitten alleen met het gegeven dat dit soort dingen in de profsport nou eenmaal bestaat. Wie daar niet aan mee wil doen, moet amateur blijven. 1 Berend Nikkels Berend Nikkels geldt als expert op het gebied van bloeddoping: het kunstmatig verhogen van het gehalte aan rode bloedcellen, cruciaal voor het transport naar spieren die arbeid moeten leveren. Hij was adviseur van atleet Simon Vroemen, die dit jaar positief werd bevonden bij een dopingtest die hij zelf had aangevraagd. De Spaar Select schaatsploeg, met boegbeeld Gianni Romme, maakte gebruik van zijn adviezen. Tegen Nikkels loopt een gerechtelijke procedure in België, aangespannen door de Belgische Wieler Bond nadat Nikkels in 2006 Vlaamse veldrijders beschuldigde van epo-gebruik. Nikkels begeleidt twintig jaar wielrenners. Wielrennen DEKKER WAS BIJ FUENTES Volgens de Duitse kwaliteitskrant Süddeutsche Zeitung was Thomas Dekker klant bij de Spaanse dopingdokter Eufemiano Fuentes. In een artikel over Bjarne Riis duikt plots de naam van Dekker op. De krant zou over een lijst van vijftig renners beschikken die in het verleden bij Fuentes zijn geweest. De codenaam Classico Mano zou volgens de Duitsers kunnen worden toegerekend aan Dekker. De krant geeft daar geen verdere uitleg over of bewijzen voor. Ze baseren zich op betrouwbare SZbronnen. De affaire-fuentes begon in 2006, toen bekend werd gemaakt dat verschillende toprenners, onder wie Jan Ullrich en Ivan Basso, klant zijn geweest bij de Spanjaard. Ook zo boos over al die sporters die doping gebruiken? Mail ons uw mening!

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Beursdagboek 12 September 2013.

Beursdagboek 12 September 2013. Beursdagboek 12 September 2013. De Amerikanen lieten tijdens de herdenking van 9-11 de markten voor de derde achtereenvolgende dag fors stijgen. Gisterenavond Tijd 22:10 uur. Zoals ik al schreef in mijn

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet 7 oktober 2005 - Goed bestuur zoals dat wordt beschreven in de code- Tabaksblat moet van twee kanten komen. De bedrijfsbestuurders moeten hun organisatie

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 9 juni. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks ook

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Wordt ook China afgewaardeerd door de rating bureaus? Tijd 09:40 uur. Vanochtend rond acht uur zat ik voor de koersschermen. De opening van de futures

Nadere informatie

Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt)

Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt) Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt) Beste mensen, wat geweldig dat we hier vandaag allemaal staan! We begonnen met een fantastische mars en een goede debatten. 1 mei is weer van ons! En

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand Profiel FenterDaniëls bemiddelt sinds 1999 in personeel voor FINANCE posities. Dat doen wij voor vaste functies. Daarnaast ondersteunen wij organisaties met tijdelijk personeel. Onze wervings- en selectieprocedure

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Beschouwingen SP Voorjaarsnota 2012

Beschouwingen SP Voorjaarsnota 2012 Beschouwingen SP Voorjaarsnota 2012 Voorjaarsnota VZ, de voorjaarsnota is een belangrijk moment om richting te geven. Dit is het moment om onze wensen te uiten zodat deze in de begroting kunnen worden

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 22 november. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Je krijgt er ook wat van, futures ietjes minder en ze dumpen met zweet op de knie gelijk...de engelen...

Je krijgt er ook wat van, futures ietjes minder en ze dumpen met zweet op de knie gelijk...de engelen... 19 mei 10 Eurowin 17 nov 09 Dollarwin 12 nov 09 Eurowin 21 okt 09 Cintwin 9 okt 09 Bugsy Eurowin - 21 mei 10, 10:16 noobienoob schreef: eurowin zo naar de 4,72 wat ga je doen? Gewoon houden noobie, ik

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Marktanalyse Powerhouse

Marktanalyse Powerhouse Tegengestelde berichten op de oliemarkt. Afgelopen week Tegengestelde berichten op de oliemarkt deze week zorgen dat de prijs nauwelijks is veranderd. De topman van Schlumberger (een grote partij voor

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent November 2011 - BHP Groep - www.bhp.nl Interviewspecial Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent Aaltje Vincent (1960) is één van de experts op het gebied van het

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Zorgtaken voor de gemeente

Zorgtaken voor de gemeente De Sociale Databank Nederland presenteert in samenwerking met de gemeente een verbreding van inzicht en kennis over structurele oorzaken van de crisis met het terugeisen van 50,9 miljard aan verdwenen

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Welkom, Gezien de kritiek gisteren uit de krantenwereld doen we het als NOS kennelijk nog niet zo slecht. Wellicht zelfs wel iets te goed. Althans in de ogen van sommigen. Ik heb nieuws voor jullie. We

Nadere informatie

Mijn dochter; boulimia en borderline

Mijn dochter; boulimia en borderline Mijn dochter; boulimia en borderline Mijn dochter; boulimia en borderline E.M. van der Linden Schrijver: E.M. van der Linden Coverontwerp: via Brave New Books ISBN: 9789402130331 E.M. van der Linden Dit

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

MdV UITGESPROKEN TEKST GELDT

MdV UITGESPROKEN TEKST GELDT MdV De begroting is wederom een knap staaltje werk waar door heel veel medewerkers in dit huis veel energie en vakmanschap in is gestoken. Dat verdient waardering, zowel richting college als richting al

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Vuurwerk: veel draagvlak voor alternatieven

Vuurwerk: veel draagvlak voor alternatieven Vuurwerk: veel draagvlak voor alternatieven Minderheid (14%) steekt af, gemiddeld voor 30 à 40 euro Afsteektijden goed bekend; één op de vijf afstekers houdt zich er niet aan Meerderheid voor algeheel

Nadere informatie

Curriculum Vitae Interim Manager Finance Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (6) - 52 37 67 75 E-mail: m.simons@delfin.

Curriculum Vitae Interim Manager Finance Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (6) - 52 37 67 75 E-mail: m.simons@delfin. Curriculum Vitae Interim Manager Finance Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (6) - 52 37 67 75 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaatnummer CVK3352 Ervaring Samenvatting

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Ook zo toe aan een oplossing?

Ook zo toe aan een oplossing? Ook zo toe aan een oplossing? Zit het jou ook niet lekker: die verjaringsdossiers op je bureau? Of ben je in een vervelend conflict verzeild geraakt over grond? Wil je op een snelle en goedkope manier

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Dromen. een onderzoek uitgevoerd door Motivaction in opdracht van de Nederlandse Staatsloterij

Dromen. een onderzoek uitgevoerd door Motivaction in opdracht van de Nederlandse Staatsloterij Dromen een onderzoek uitgevoerd door Motivaction in opdracht van de Nederlandse Staatsloterij 1 Inhoudsopgave Probleemstelling Uitvoering onderzoek Resultaten 2 Probleemstelling Welke dromen en wensen

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

Here to stay. Visie op de toekomst van (vastgoed)banken. Real Estate Clients Erik Steinmaier Head of Real Estate Advisory Mei2015

Here to stay. Visie op de toekomst van (vastgoed)banken. Real Estate Clients Erik Steinmaier Head of Real Estate Advisory Mei2015 Here to stay. Visie op de toekomst van (vastgoed)banken Real Estate Clients Erik Steinmaier Head of Real Estate Advisory Mei2015 Met een (on)gelukkige timing. Wat vind Gerrit Zalm van commercieel vastgoedfinancieringen?

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Makers van biodiesel en bioethanol

Makers van biodiesel en bioethanol De Standaard Makers van biodiesel en bioethanol verzuipen donderdag 12 maart 2009 Auteur: BRUSSEL - Verscheidene biodiesel- en bioethanolbedrijven dreigen over de kop te gaan. Hun installaties draaien

Nadere informatie

De drie zakenmanagers

De drie zakenmanagers LES De drie zakenmanagers Heeft iemand jou ooit iets heel waardevols toevertrouwd? Wat heb je ermee gedaan? Was de persoon die het jou had gegeven blij met wat je ermee gedaan had? (zie Matteüs 25:4-28;

Nadere informatie

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 April- 30/04/ 12 Artikel 1. Jean-Luc Dehaene van de CD&V kan bijna 3 miljoen euro opstrijken. Door een aantal jaar geleden een pakket aandelenopties te kopen

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg,

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg, Dat is de vraag We zijn nu in 2016 De Chinezen noemde het jaar de namen van dieren, het Jaar van de Draak, Jaar van de Rat, Jaar van de Os, in python, in het paard... En riep de Syriërs laatste vijf Oawamanm

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie