'^-*. ^ 'ï V* f **: -if

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'^-*. ^ 'ï V* f **: -if"

Transcriptie

1 '^-*. ^ 'ï V* f **: ^. -if

2 ^ é

3 /^.^ ^/-^^^/. i^vc^^ s' / é

4

5 SCHILDERKÜ^'ST l]ln DlCÜTKÜNDi:, [^M)VERE[<NKOMST EJN VERSCHfL. (AAN B, *) HOMERUS. Houdt gij dan nooit op, mij te kwel- ; in werking treden. Er komt bij, voorlen n)et het droevig verwijt, dat ik te \ treffelijke Bartholo, dat ik tlians wel eens weinig in openbaar geschrift van mij doe menig geschrift verdrietig ter zijde leg, uitgaan? Gij weet immers, dat de prik- met het harde woord uit Schiller:' kei, die vele schrijvers in beweging zet, ' MiV ekelt vor diesem tintenklecksende prikkel van lofbejag allengs met den SecuLum ; en daarom liefst onze de jaren verstompt; en, dat zell^ edeler schrale litteratuur niet met eene even drijfveren, bij den ouderdom, trag-r I magere bijdrage zou willen vermeerde-

6 5 ren. Nog tans, daar gij zoo hard op mij aandringt, geef ik n dan een klein opstel, met bovenslaanden titel, ten beste; e n, moge het, als eene dóa^g oxiyri re. (fi^ re, aan u, en onze lezers, niet geheel onwelkom zijn. ^Vat ik u aanljied heeft voor jneer dan twintig jaren,;;ediend, als voorlezing hij een feest van prijsnitdeeling in eene kleme maatschappij, meest aan de beoefening van teeken- en scliilderkanst toegewijd. Ik heb nu aan die lezing het gewaad der redevoering uilgetrokken; e n, terwijl dus het weinigje vis dicnidi dat er in wezen inogt, \ au zelfs is weggevallen, blijft alleen maar overig het aequahile et temperatum orationis genus, waaraan de onden ook eene eigene waarde toekenden *). (hui mij, eer ik ter zake kom, nog plaats voor eene kleine herinnering. Ook dit opstel zou wel, met andere, den eeuwigen doodslaap zijn ingegaan, ware het niet, dat eene bijzondere omstandigheid nuj bewogen had, het bestoven schrift uit zijne vergetelheid te voorschijn te brengen.' [k heb onlangs eerst regt kennis gemaakt met de Gesammelle JVerke G. K. Lessing's. Zijne dramatische producten, in Trauer- und Lustspiele, waren mij, van der jeugd af, niet vreemd; maar, zijn antiquarische en philologische arbeid, van uitgebreiden omgang, lag nog Jmiten mijne wetenschap. Daar lees ik: den Laokoön; oder 'nber die Granzcji der 3Ialerei und Poesie.Eu, zie; de meeste opmerkingen, die ik toch wel zeker bij eigen nadenken had uitgesponnen, vind ik, reeds voor bijna honderd jaren, in het schrift van dien fijnen waarnemer voorgedragen. Dit geeft mij alsnu groote viijmoedigheiil; *) Cicero, df nfjiciis, Lib. I. ftlijne cita(en kunnen misschien niet geheel naauwkeurig zijn. In het Tasczilim, waar ik tijdelijk hospiteer, zijn mijue boeken niet meegegaan, en de kritiek over mijn nedrig opstel zal zich geene te stoute strengheid durven veroorloven. Ik lees bij den onden geschiedschrijver en wijsgeer, Plutar(;hus, herhaalde malen dezelrle uitdrukking: dat deschilderjamst is eene zivijgende dichikdnde, en dat de dichtkunde is eene sprekende schilderkunst *). Dit gezegde, kort en zinrijk, drukt, meen ik, naar waarheid ujt, zoowel de overeenkomst, als het verschil van beide deze kunsten, [k heb grooten lust, het eigen woord van mijn lievelingschrijver uit de Grieksche oudheid, van naderbij, in oogenschonw te nemen ; en ik zou wenschen, aan hetzelve volkomen regt te doen wedervaren. Eerst, derhalve, de overeenkomst. De schilderkunst, zegt Plutarchus, is Poëzy, en de Poëzy is schilderkunst. Dat moet wel eene geheimzinnige orakelspreuk heeten voor het oningewijde volk daarbuiten. Wie zich van den dichter geen hooger begrip weet te vormen, dan dat hij gemakkelijk zijn rijmwoord vastnaait aan 't eind van eiken regel, hoe zal die in onzen eenigen Tollens den deugdelijken schilder ooit of ooit herkennen? Zoo wederkeerig; waar de schilderkunst gerekend wordt niet veel anders te doen, dan verwen zaain te menpen, en het kleursel op doek te strijken, daar gaat voor Neêrlands Pieneinan de eerenaam van dichter reddeloos verloren. Doch zulke beoordeelaars hebben geen stemregt in de maatschappij der kunsten; de spreuk, die ons bezig houdt, is niet voor hen te boek gezet. Wij moeten bet werktuigelijke der kunst, *) Oorspronkelijk schijnt deze spreuk van Sinionides afkomstig te zijn. Maar zeker heeft Plutarchus Ijaar met bijzonder welbehagen overgenomen.

7 I '*%; ^^'' de lier mei getokkelde snaren, den pen- aardigste dwingelandij, alles wat zinlijk seelbundel niet de palet afzonderen van is waar te nemen, dat brengt zij ons de kunsten zelve; {jelijk men den ei.<;en- zoo digt nabij, en zoo juist geteekend lijken regter niet zoekt in zijn tabbaard, voor de aanschonwing, dat het ondernoch den wezenlijken priester in zijn scheld van 't geen wezenlijk bestaat, en outerkleed. De zaak is van ernstiper let- 't geen kiuistig werd nagevolgd, met misterkundig onderzoek. Ik v^aag eene po- leidende betoovering wegvalt. Homerus; ging, om in de natuur der kunsten wie las hem ooit, en noemde hem niet ettelijke treden dieper in te gaan. een onvergelijkeiijken meester-teekenaar? Zijn hatelijke Thersvtes, zijn wonrlerde overeenkomst van schilderkunst en paleis van (arcé, zijne kampvechters voor dichtkunde, moet terstond in 't oog val- Ilium, zijn bol van [*olvfemus, zijn aflen, als wij het regt hebben, op gezag scheid van Hector en Andixmiaché, zijn der oudheid, beiden te noemen: kun- Priamus aan Achilles' voeten, maar sten van afbeelding, van beschrijving, de voorbeelden zijn ontelbaar, er is van juiste navolging, van wel gelijkende van al deze tafreelen slechts ééne. geuitdrukking. Wat den schilder be- tuigenis, dat zij sprekend naar het leven treft; omtrent dezen kan naauwelijks zijn afgemaaid. Wilt gij eene proef uit twijfel zijn *). Hij brengt het menscheiijk onze latere dagen; lees dan in de Overgelaat op doek, trek voor trek, zoo als wintering der Hollanders op Nova Zembla het zich aan hem voordoet. Hij teekent de beschrijving van het prachtig Noorhet landschap, zijn zeegezigt, de bin- derlicht, aan die barre hemelstreek eigen. nenkanjers, zijne ochtend- of avond- Als daar niet de dichter al het vermogen beschouwing, bergen, bosschen en da- der schilderkunst ten toon spreidt; als len, de stille en de bedrijvige w e r e l d, daar zijne rede niet gedoopt is met verw en, hij teekent ze n a, opdat het geziene hoedanige het penseel ter naauwernood tweemaal zigtbaar worde; ginds daar- zoo tintelend en zoo gloeijend doetzamenbuiten, en bier op het gespannen lijn- sinelten, dan wil ik nooit meer over waad. J a, hoe getrouwer de kopie het smaak en kunstzin een woord in 't midoorspronkelijke evenaart, des te voor- den brengen. Doch, er bestaat geen treffelijker wordt meestal, en des te vol- dichter die niet tevens van beschrijving komener zijn kunstgewrocht. Maar, en welgelijkende afbeelding zijn werk de dichter schildert ook. Dezelfde voor- maakt. Ontneem hem bet regt daartoe, stellingen, die het penseel u aanbiedt, en zijn koninklijk grondgebied is meer ontvangt gij door de toonen der poëzy. dan ter helfte ingekort. Ontzeg hem de Niets laat zich afbeelden in verwen, of gelukkige gave daartoe, en hij zal mishet wordt even waar, even natuurlijk, schien nog even in staat zijn een oude even welgelijkend, even aanschouwelijk volkskroniek te berijmen, oinopgedreund uitgedridu in der Muzen hemeltaal. Zij te worden bij de muzijk eener landelijke brengt ons den toornige en den blijde, jaarmarkt. den leelijkert en den schoone, het onweder en de sabbathrust der schepping, Doch de overeenkomst van scbilderde daden van heldenmoed en de wreedkunst en dichtkunde zal klaarder te voorschijn treden, als wij, met eene latere be*) Bij Plato {de Repubhca) is deze kunst ceniglijk hiertoe bepaald. Zij heeft geen hooger karakter, naming, beiden mogen noemen: kunen ivordl bij hem al zeer weinig gewaardeerd. sten niet alleen van afbeelding maar

8 4 van verbeelding cnfanlasie. Dit ze,;;! iels 'i'oer iiojj-, d a n dal én dichter én "(liil<lrr,.;;elijk zij mei, onze zintni(;en s p e l e n, /<)() ook onze fantasie ovcrnieesleren! ^ e e n ; heide ktn.slenaars zelve zijn/^mtaslen, de e e n, zoowel als de a n d e r, en KMler van hen ii'(felijke n.ale. Zij zidlen zi«h ^^c\ nooit verpenoejjen m e t ' d e nit(h-nkkinj; eener naakte werkelijkheid, die V()oroo{;en li;; ; de verhe(>i(lin.o-voert h n n toe sieraad, ops.ink en l o o i, w a a r a a n de ei{-,(ndijke strenge ^vaarheid niet heanlwoordl. Van den dicliler is znlks hniten le,j;enspraak. Hij (h-aa{;t, i n i m e r s, zijn (Miekschen eeretil(>l, als p o ë e t, van het waken, het vormen, hel scheppen, liel verdiehien, waarhij de verheeldinjvskrachl liare volle werking do<>l fk zal niel zegg e n, dat hij hel nooit geziene, m e e r n o g, hel onziglhare, veel meer n o g, het volstrekt onzienlijke, in zijne hevalting o p n e e m t, en zingende Ier sprake b r e n g t ; a l d u s, om hel w o o r d Ie hezigen van een onzer vaderlandsche z a n g e r s * ), aldus met de adelaarsvlerken der fontasie opstijgende, om ze eerst voor den troon fier (Jodheid te hetengelen. O c h, niet eens het ^vaar g e h e n r d e blijft voor den d i c h t e r, zotider ideaüesche opsiering. He togt van Troje's rampzalig overschot, lot vestiging eener kolonie in L a t i n j n, kan ten minste hehhen plaats g e h a d, zoo noglans als Virgilins dien t e e k e n t, js hij het k u n s l g e w r o c h t eener vrnchtbare scheppende verbeelding. W i e twijfelt er a a n, of er zijn Kngelsehe krnisvaarflers, met Richard L e e u w e n h a r t, nil Palestina n a a r h u n v a d e r l a n d wcérgek o m e n? Kn t o c h, de Ivanhoe van W a l ler Scott is op elke bladzijde verdichtsel; een voortreffelijk kind uil de rijke teelt der romantische poézv. Maar n u, zulk een dicht(>r is ieder meer d a n nnddelmatig schilder ook. \\v zijn, d i e, even als ik gezien hebben den g e k r u i *i van Lüiiiipp; ium Vi.iukl. sigden Petrus van liubens. O F o n z e g r o o t e Apostel in de daad dien Jnarteldo'ód gestorven zij, is niet geheel z e k e r, misschien wel waarschijnlijk. Doch van de d.u'zend kansen is v.v niet é é n e, dat hij zóó is o p g e h a n g e n, z(ió in de s p e l i n g ' v a n den lichtslroom, z()ó i n d r u k m a k e n d g e b o g e n, dat men als met \wi oog meent te"zien"den worslelslrijfl van duldelooze ligchaamssniart met niel verzwakte zielesterkte; of z(')é), omstuwd van dat aantal krijgsknechten, en deze in die h o u d i n g, 'met zulke u i t d r u k k i n g van b e l a n g n e m i n g en van woeste bedrijvigheid. De kunstenaar heeft met stoulc verbeelding r/cr/ic/ii; de j)()ezy besluurde of bezielde hel volgzaam penseel; e n, mij was hel niel a n d e r s, dan of ik in liuhens' v e r w e n d e s p r a a k, de kracht en den geest van (iriekenlands eersten Ireurspeldichter, Aeschylus, wedervond. Voor ellelijke j a r e n zag m e n in AmsteFs hoomstad den Bethleheniitischen k i n d e r m o o r d ten loon gesteld. Dit is een dichtsluk in k l e u r e n ; zoo zeker heeft de schilder uit zijne verbeelding eene kleine wereld moeten scheppen van k i n d e r k e n s, gelijk Vondel z i n g t : De wenkbraauw dekt nu met zijn boogjes Gelokene en gecu lagchende oogjes Die straalden tot in 't moeders hert. E n van moeders : Wie zal die droeve moeder troosten, Nu zij haar lieve kiuders derft? Zij ziet de mellek op de tippen Van die bestorvc on bloeke lippen : E n van llerodes' t r a w a n t e n, onverm u r w d, waar znlke teere traantjes hangen Als dauw aan drnppt'ls op do wanden Oij b e m e r k t, dat ik hij den schilder volstrekt den dichter niet vergelen k a n. in de d a a d, beider kunsten zijn van dezelfde n a t u u r, \v;nit beiden leven en l(k)veren zij door de k r a c h t der fantasie. NVij gaan in onze b e s c h o u w i n g nog

9 8 eene sclirede voorwaarts. De overeenmet scherpregters pijniging, dat wij hem kojirsl van schilderkunst en dichtkunde nooit weer hooren willen. Wat i's dat IS daarin te hespeuren, dat de eene, verheven schoon! verteederend schoon, zoowel als de andere, het eiyenste Avit, ontzaggelijk schoon, eenvoudig schoon \ hetzelfde uiterste en laatste doeleinde zich welluidend schoon; dien indruk te vervoorstelt. Zij hehhen, namelijk, elk voor wekken is het einddoel der poëzy; en zich het hare yedaan, als zij den indruk onze lofspraak moet sluiten in schoon, te weeq hrengen van zinlyk of aesthemet welk ander woord wij dezen lettertisch ivelhehacjen. Dit is het hoojjste, greep zamenvoegen. Dit meende ik zoo dat zij bereiken kunnen, en naar hooyer straks, dat de dichtkunde tot uiterste streven zij niet. Uier vrees ik hij kans, heeft den toeleg, om te behagen. dat onze wetenschappelijke vrienden mij Jnet een donker oog zullen aanzien, om- Maar, de schilder is hierin volkomen dat ik de kunsten al te laag plaatse, en aan den dichter gelijk. Hij zal misschien aan geene van twee eene hetere, eene nooit willen teekenen eene Danaë, die zedelijke bedoeling toeken, daar wij nu in gouden regenstroom de minneschatting moesten eindigen, met heiden te noemen : ontvangt van den Olympischen Jupiter, kunsten van louter vermaak. En toch zoodat de jongeling, dit ziende *), onwanhoop ik niet aan den vrede. Begin- verduldig in brandenden liefdegloed zich nen wij met den dichter het eerst. Is hij haast, oin ook (nidenlust te smaken bij zelf een kuisch, een gemoedelijk, een 't spel der dartelheid. ^Velligt zijn pendeugdzaam mensch, dan zullen er van seel en verwen alleen maar bestemd tot zijne her, of wat speeltuig hij hantére, de uitbeelding van 't geen heilig is en geene toonen ruischen van dartelen wel- vroom. Dit hangt af van de gemoedelust, dat de jeugd die h o o r e, om hij lijkheid des kunstenaars; met de kunst den laatsten klank van het dronkenma- zelve heeft zulks niets gemeen. Deze kend lied zich te werpen in den schoot zoekt te behagen, 't zij door de majeder boeleerster. Neen; zijne zangen mis- steit, 't zij door het zachte; nu door schien gewagen uitsluitend van zedelijk- de juistheid, dan door het welgelijheid, deugd en godsdienst. Doch dit kende barer voorstelling. Laat zelfs de geldt den kunstenaar, als mensch ; het schilder uitdrukken wat eigenlijk, in de geldt niet de kunst, als zoodanig. Waarom natuur gezien, geen welgevallen wekt, spreekt de poëet zijn gevoelen, zijne brand, oorlog, doodslag. Laat hem bet leering, zijn zedelijk onderrigt niet plat menschelijk gezigt op doek brengen, 't prozaïsch uit, in den trant van deze welk al de Zwitsersche kantons vertoont mijne rede? Omdat het niet alzoo vol- met bergen en dalen, toch werkt hij doet, niet in gelijke mate, als wanneer daarbij op den zin van ons welbehagen, zijne spraak, in keur van woorden, op omdat het altoos ook nog genoegen doet, de juiste maat gezet, in treffende ak- het tragische en het leelijke juist, koorden tot ons komt. Zelfs waar de naar waarheid, en naar het leven, te dichter ons doet sidderen, verhleeken, zien afgemaaid f ). Wat de dichter been m tranen wegsmelten, altoos moeten *) Tcrentius, Eunachus. wij in dien toestand behagen scheppen, t) Lessing meent, dat de beeldende kunst nooit wij moeten met genoegen beven, bleek het leehjke zal in afbeelding brengen, omdat zij worden, schreijen, of, in waarheid, die onverbiddelijk aan de wet der schoonheid is gebonben. Doet de kunstenaar het took, dan doet hij priester der zanggodinnen martelt ons het, als werkman om den broode. Dezelfde schrijver beweert ook, dat de oudheid nooit eene furie ge-

10 6 oogt is des schilders toeleg; wat de laatste zoekt te bereiken is ook de poging des eersten; en in de uiterste eindbedoeling zijn wederom beide onze kunstenaars één. Hoeveel kon ik nog hierbij voegen, zoo wij het onderwerp moesten uitputten. Tot driemalen toe vonden wij overeenkomst van schilderkunst en poëzy, omdat beide zijn : kunsten van beschrijving, kunsten der verbeelding, kunsten van vei^niaak. Stippen wij met een enkel woord nog aan, dat beide evenzeer onderworpen zijn aan dezelfde voorwaarde, zoo ze tot een hoogen trap van volkomenheid zullen opklimmen. Als toch de dichter niet gemaakt wordt, maar geboren; de schilder zonder aanleg zal nooit, in spijt der natuur, boven de bescheiden middelmaat zich verheffen mogen. Indien het poëtisch talent, zij het nog zoo rijke, oorspronkelijke gave, altoos óf zwak blijft, óf hterft, wanneer geene studie en onverdroten oefening daarbij komt; de schilder, die zijne vorming verwaarloost, uit tegenzin voor arbeid, blijft levenslang broddelaar; jong zijnde vooral, gelijk hij zitten moet voor den werkezel, behoort hij zelf bijna een werkezel te zijn. Heeft dan, bij dit alles, de poëzv ook nog noodig, dat de fortuin haar een weinig aanlagche; e n, gaat het verzen jnaken zoo slecht bij een liongerige inaag, in een kiting van wegterende haisgenooten; voorwaar, als de schilderkunst te veel bedelen moet om brood, dan heeft zij spoedig uitgebloeid. Zoo zijn de beide kunsten ook in de eisclien tot liare voorspoedige ontwikkeling gelijk. En, wat behoef ik dan nog te vermelden, dat zij, de eene zoo min als de andere, zeldzaam in haren geheelen omvang beiteld heeft, of geteekend. Ik moet het op zijn gezag aannemen; ofschoon het mij a priori ongelooflijk zou schijnen. even voorspoedig beoefend worden? Zijn er dichters, die, of van de tragedie, óf van het blijspel, óf van het [dyllen-lied, óf van de Romance, óf van den heldenzang, óf van de Anacreontische Muze meest hun werk maken; evenzoo kiest de schilder zijn lievelingsvak, en Jan Steen moet gekheid maken in verwen, gelijk Focquenbroch in verzen; tegen elk genre van poëzy staat eene gelijksoortige studie der schilderkunst over. Nog kon ik ten laatste in rekening brengen, hoe elk van onze twee kunstenaars, bij dezelfde afwijking van de wetten der natuur en de regels van het gezond verstand, altoos vallen juist in dezelfde fouten en dwaasheden. Vindt men soms bij de dichters den dolzinnigsten wildzang, dat wij hen gaarne in een poëtisch krankzinnigenhuis wilden opsluiten; het kan evenmin bij de andere kunstbroeders aan schilders-bombast ontbreken. E n, zoo men te regt onzer tegenwoordige romantische poëzy te laste legt zekere kleingeestige, vervelende uitvoerigheid, waarmede zij hare tafreelen tot in de allerhjnste trekken te beschouwen geeft (zelfs W. Scott is daarvan niet vrijgebleven; hoeveel minder het heirleger zijner ellendige navolgers) welnu, wij hebben in de schilderkunst ook den beuzelsmaak gekend, dat ieder takje en blaadje van den boom, elke dakpan en steenvoeg van het huis met de strengste naauwkeurigheid moest worden afgebeeld, alsof de natuur in dat landschapje zoo pas hare jaarlij ksche schoonmakerij voleindigd had. Doch, waar zou ik, dus voortgaande, eindelijk te regt komen? Eene kleine les voor jeugdige kunstenaars moge dit gedeelte van mijn voorstel besluiten. Bij de onmiskenbare overeenkomst van schilderkunst en dichtkunde moest dit zusterpaar zich wederkeerig vriendelijke

11 7 dienst howij/en; met a n d e r e w o o r d e n, de dichter moest bij den s c h i l d e r, de scliilder, op zijne b e n r t, bij den dichter ter schole gaan. Aan den jongen beoefenaar der poézy is liet aan te prijzen, dat hij des sdiildcrs \^el kplaats bezoeke, en eene o p e n b a r e tentooiistelbng \ a n schilderijen niet als den \\ inkel eens gem e e n e n uitdragers voorbijga. O p dat uitg e s p a n n e n d o e k, in die w o n d e r e kleurs c h a k e r i n g, is meer dan \ e r \ \ te z i e n. Dien leest er de echte, w a r e, o n \ e r v a l s c h t e, waardige, stoute, be\a]lige, eenvoudige, belooverende uitdrukking v a n h e t s c h o o n e zeil, zoo ak het niet missen k a n, acui zin en aan ziel te behagen. Dien takt van u i t d r u k k i n g m a k e zich de k\^eekeling der zanggodinnen eigen, om jnet de s p r a a k te k u n n e n d o e n, wat daar gewrocht is met het penseel. Bilderdijk vers t o n d, en beoefende de t e e k e n k n n s t ; hij was er niet te slechter dichter om. M a a r, zoo zouden wij desgelijks w e n ^ c b e n, dat de schilder nooit geheel en al de poez\ veronachtzaamde. In de meesterstukken dier kunst spreekt zich het s c h o o n e u i t met w o o r d e n ; de v o r m, de wijze alleen kan vers( billen; de g r o n d t r e k k e n der voorstelling zijn één, of het toonen zijn voor het o o r, of penseeltrekken voor het oog. W i e zich g e w e n t, bet v e r h e v e n e, krachtvolle, bevallige, n a t u u r l i j k e, iii z a n " e n te o n d e r k e n n e n, die zal het te eerder en Ie juister wa.u'uemen in eene zienlijke vvei'eld, en zal gelukkiger zijn in de afbeelding. Z e k e r, wij hebben in den s< bat der oude leflerkunde poc'tisdie m o d e l l e n, d i e, wel ver van overlroflen te zijn, nooit zijn geèven.iaid. Oeiukkig de schilder, voor w len I\C/A' S( bat toegankelijk is. Ilubens had er /ich mee \ei'rijkl, en zijn penseel was er niets ie Maaiiwer om. Indien d<in (!< beide kunsten welgelijkende zusters m();;en beelcii, waarom zouden / i j, die \ rijen om O n z e Grieksche schrijver noemt de s t h i l d e r k u n s t eene zlui/yeiidcd'\i]\lkiiude, en de d i c h t k u n d e, noemt hij, aene sprekende s( hilderkunst. l'.r is dus niet alleen overeenkomst \,ui b e i d e ; er is ook ver.schil ; j a, v\ij b e m e r k e n het op den klank af der tegenstelling van spreken en ziuijcjen; er is een zeer w e z e n l i j k, en m de hoogste mate veelbeduideiid verschil. Aanvankeli)k zouden wij "eneigd zijn, bij dien maatstaf der o n d e i s( heiding, al bet voordeel te plaatsen aan de zijde des dichters, die sprekende schilderen kan, en al het gemis en de schade aan den kant des schilders, die zwijgende dichten moet. Stom te zijn is een beschreijeiiswaardig gebrek ; de spr.iak is eene goddelijke gave. Maar t o c h ; wij willen niet te haastig oordeelen. Ilei'ds in het dagelijksdi leven d r u k t niel Ie spreien soms eindeloos meer u i t, en doet oiitzaggclijker werking dan de volkoineiiste rede. W i e w e e t, of het in de kunsten niet ook zoo gaat. lün, ofs( boon voor mij de keus jiiet moeijelijk zou zijn, wie ik zijn wilde bij gelijke voortreffelijkheid, of die zwijgende d i c h t e r, of die sprekende schilder, zoo mag ik mijne partijdijjheid aan anderen niet opdi ingen. I'^lke der kunsten ontvain'e h a a r wettig regt. Daartoe noem i k, eerst, een drietal v o o r d e d e n, die de dichter, oin = dat hij spreekt, vooruit beeft boven den schilder. VA\ daarna, ook een drielid v o o r r e g t e n, m welke de schilder, waai ^*'.i ''-^^iiüb boven den dichter roemen mag hare *) Dit puur \o(iial i- i)oor les uiu uidieiapuj m 'tlii'ht yesteld. gunst te zamen geene regt be- langstellende, ders zijn ' trouwhartige kunstbroe- I. De )oe/v k.in, bij t.ifereden van gelijke voorstelling, altoos meer (jeiwii, i\a\i d e s d u l d c r k n i i s t '), o m d a t de eerste

12 8 sprekende scliilderl, en de laatste /Avijgende dicht, lieboef ik zidks wc\ met voorbeelden toe Ie lichten, waar de zaak bij een ieder terstond bewezen is? Ijaal van beide knnstenaars een oiiiucder beschreven worden. Verwonderlijk is bet, te zien, boe de schilder, niet volle uitdiukking, dit prachtig; natunrverschijnsel in verwen kan afbeelden. Wij voelen bijna de drukkende zonierhilte, van dat doek o-ns toeyekaatst. AVij nieenen aanschouwers Ie zijn van een grond, die aamechtig hijgt, en smacht naar den regendrop. De bliksem brandt al in gloeijende sulferpijleu. 't Is, of zóci zó() voor ons oog die zwarte donderwolk in vreesselijke slagen moet losbarsten. Maar, bet Avoi'dt toch nooit meer, dan een zwijgend onweder; want de schilderkunst is slom. ü e slem van Jehova op de groüle wateren; de stem der Majesteit, die het Cederenwoud doel kraken, en den Libanon doel dreunen, en de barensure der hinden vervroegt, deze kan slechts de dichter hoorbaar maken, omdal de spraak hem Ier dienste staat. Of, draagt eens aan beide kunstenaars op, dat zij voor onze vei'beelding plaatsen eene pleyiiye uilvcuirl naar hei graf. De droeve rouw der 1 ijkbes tel Iers is voor den schilder treffend af Ie malen. Hij kan aan den.stalelijken togl een schijnbaar leven bijlooveren, dat wij zeggen zoudeji: die menschen bewegen zich, en yuan voorl. Over geheel dat doek mag gespreid worden een waas van somberheid en melancholie, die ons een traan uil de oogen lokt. IMI locli, de dichter, die ditzelfde weel Ie bewerken, geeft ons iel-, meer. Lüj hem is het : hoor! liet, klokgobom Uit liolleu Dom Koept: u-l'liekoni Tn 'l ^riilgeslepiitp. Dit laatste vermag niet uhjdat hij zwijgen moet ik: i c h i k l e r, "1. Een ander gewin, 'l welk de dichter vooruil heeft, is, dal de indruk, dien bij Ie weeg brengt, ons langer bijblijft, ^len versla mij wèl. De indruk der poëzy is niet krachtiger, maar hij is duurzamer. Hoe is dal mogelijk, zegt men; als of de Ireffendsle werking in"et van zelf ook de duurzaamste wezen moest. Ik neem de vrijheid, deze stelling sloutweg Ie loochenen. Mijne ervaring als })rediker heeft mij overtuigd, dat leerredenen met een bedaard, en slil, en ruslig welbehagen, aangehooixl, niet zelden vrij wal meer in 'l vervolg achterlaten, dan zulke, over wier charnianüieid en magnifiekheid men opgetogen was, om straks dil gevoel met eene halve drinkschaal koffij zuiver Ie hebben afgespoeld. Doch ik keer tol de kunsten weder. Die eene schilderij ziel, ondervindt hare krachtigste werking dikwerf reeds in de eerste oogenblikken. Langzaam wordl die indruk, niet onaangenamer, maar minder heftig, en de beschouwing eindigt, mei ons kalmer Ie laten, dan wij zoo straks geweest waren. Tegenover den dichter, daarentegen, beginnen wij, vrij bedaard Ie zijn; bij opklimming worden ^vij aan(;edaan ; en de volle heerschappij der (Jodenspraak heeft ons overmeesterd, als de zanger het speeltuig nederlegl. Dal rustiger opnemen van de werken der poëzy moet natuurlijkerwijze den indruk duurzamer maken. Het oog zwelgt de verwen Ie gnlzig o p, en is te eer verzadigd. Hel oor jiulligt de toegediende gaven mei langzame voldane gi'aagte. Wie loch wel hel meeste voedsel heeft van zijne spijze zal niet twijfelachlig zijn. 3. Maar bel voornaamste, waarin de poëzy, omdat zij spreken kan, boven de scbildeikunsl lu'hnuni, is de dienst, die zij van de (judsle lijden af bewezen beeft, die zij voortgaat te bewijzen, en altoos

13 9 leenen z a l, aan de wijsbegeerte, liet hoogste t o c h, wat de schijflerkun.st ooit voor de w e t e n s c h a p p e n doen kon, was d i t, dat zij de oudste wcreldyeheurlenissen door abjeejdiny aan de vergetellieid lieeft o n t r u k t, toen ter n a a m v e r u o o d het letterschrift daartoe zijne I n d p e bood. Spoediy evenwel liet men deze stonnne leei'jneesteresse v a r e n ; en zij w e r d, wat zij h e d e n ten dage nog is, knnst van vermaak. M a a r de d i c h t k n n d e, die ook wel het behagen tot einddoel beeft, poogde niettemin door het scboone gew a a d, 't welk z i j d e leering a a n t o o g, der wijsheid bevorderlijk te zijn. Van de oudste fabeleeuw tot den meest dichterlijken Plato is poëzy de schelp ge^vcest, die de parel der kenin's hij zich d r o e g ; H o m e r u s en Ilesiodus hebi)en de menschheid verlicht; Parrhaisus en Zeuxis vermogten dat niet. W i e nooit anders d e e d, d a n prachtige schilderijen aan te s t a r e n, h o e zou die iets wijzer w o r d e n? Van de l e k t u u r der beste dichters is voor 't minst nog eenig heil te wachten. D o c h ik wil de 1)eoefenaars van teekenen schilderkunst niet te zeer ontmoedigen ; en alzoo ga ik n u drie voorregten vermelden, die zij \\ eder, zoo zwijgende h u n n e k u n s t ]nag wezen, boven de sprekende poëzy vooruit h e b b e n. 1. Allereerst komt in a a n m e r k i n g, dat de schilder de werking van zijn kunstgewrocht ons vcelzins op aangenamer wijs, gemakkelijker bijbrengt, dan de dichter. Hij heeft zijn arbeid voltooid voor zich zelven ; en d a a r m e d e is het dan ook voltooid voor o n s ; wij hebben slechts te zien, te b e w o n d e r e n en te prijzen, zonder i n s p a n n i n g, zonder vermoeijenis. Verbeeldt u e e n s, dat wij veroordeeld w a r e n, om van den begiinie aan lol bet einde naast dieu lci;ken- I meester, terwijl hij btizig i s, oplettend gade te slaan, hoe iedere trek en elke streej) op dat doek, één vcjor één, Ie voorschijn treedt; wij bestierven het immers van de doodebjkste ziellekwelling. M a a r neen ; de kiuistenaar geeft ons bet g e h e e l, volkomen afgewerkt. Niet alzoo de dichter. Hij zelf m a g zijn lied gereed h e b b e n ; voor ons moef het no."-uil de windselen der g e b o o r t e, van regel tot r e g e l, van couplet tot coujjiet aan den dag k o m e n. W i j bevinden ons ^vel niet in de fabriekplaats zijtier verzen ; ^^ ij zien niet, hoe hij op de k a m e r het gespannen voorhoofd wrijft, of de p e n aan stukken k n a b b e l t, als 't rijm niet vlotten w i l ; m a a r altoos toch zijn wij eenigermate getuigen, hoe hij zijne gedachte b e a r b e i d t, en v o r m e n geeft aan zijn zielsgevoel. Dat kan vervelend zijn voor het h o o r e n. Heeft daarenboven de poëet jnoeten worstelen o m den juislen toon der u i t d r u k k i n g te treffen, zeldzaam zal dit in de woorden bedekt blijven. Kn zulks k a n pijnlijk zijn. W i j z u l l e n, u r e n a c h t e r e e n, een groot schilderstuk met welgevallen k u n n e n a a n s t a r e n ; n i a a r, een lang g e d i c h t, v(joral van bloüte bespiegeling, of louter gcvoelsonthoezenu'ng..., h o e hetandei-en daarbij g a a t, weet ik n i e t ; mij baart het vermoeijenis. J a, moge P i n d u s ' geheele bevolking mij genadig z i j n, bijden Onderdom, e)i bel Graf van Feith h e b ik m e n i g m a a l zoet geslapen. ^1. De schilderkunst wint het boven ile d i c h t k u n d e ook door krachtiger indruk, dien zij te weeg brengt. Straks h e b b e u wij aan de poëzy eene duurzamer werking t o e g e k e n d ; m a a r, in stoutheid van effect moet deze voor h a r e zuster o n d e r doen. Bij een gedicht w o r d e n wij zelden zoo op eens geweldig aangegrepen met s c h r i k, met onlzetting, met overslelping, en w e l b e h a g e n, als bij het kunstgewi'ocht ^au den scbildei-. Laat de poëet bezingen

14 '^^^' l)ct treurig nitciiule van Jolianne^ den Dooper, naar bijhelscli yeschiedvorliaal. Hel. <J(uu-t lan,;;-, eer wij dien noollotliyen -icholel met liel l^loedi^;- lioofd voor onze verheeldinp- Ie zien krijgen; en, komt liel (iuidelijk, wij zijn reeds voor])ereid. Maar, het tafereel in verwen hangt daar, - e(!ne poos nog overdekt. ^Veg gaat de gordijn! en de ontsleuenis doet ons lis shirvenden verl^leeken. Hat kan de thcliter niet. Moet liij, op anderen lijd, de s(lio()nst(> vrouwenschoonheid met verwen afleekenen; zoo de gestalte vojkonien voor ons zal staan, dan hooren wij afzonderlijk van ieder sieraad, van liet hot)rdhair en het aangezigt langs, van den lials en 't geen zich daarna meer raden dan zeggen laai. De schilder geeft liel ons alles op eens, dat wij in de hoogsle verrukking slaan opgetogen. In de daad, de zwijgende kunst heeft hier hoven de s[)rekende een veelheduidend voordeel. o. im'ndelijk; hel laat zich niet dcniken, dal de poëzy ooit stemregt kan hehhen over den arheid der schilderkunst; maar, het IS wel zeker, dat de schilderknnst, zoo deftig zij hel zwijgen bewaart, als Hïgleresse zit over de poëzv, of haar werk deugt,/v^, dan/lee//. (Jij eiseht, dat ik dit zeggen verantwoorden zal; het is mij niet moeijelijk. De dichttir kan zich O]) den duur nooit redden zonder beeldspraak. Hier gcildl nu de onven-hiddelijkc; wet, dal elk pof'liscli h(;eld, in woorden uilgediiikl, ook 111(^1 pt;iiseel (!ii leekeiipen mo(i isunntiii geschelsl worden. 10 Is licl daarvoor niet vathaar, dan heeft; de dichter eene groote dwaa.sheid hegaan. Pope, in zijne Odyssee, alstelemacluis IS op reis gelrokken om zijn vader te zoeken, laat moeder Penelope dus jammerende uilroepen; daar is dan nu de hveede zuil van den Staat heengeto- I (jen, zonder afscheid te nemen *). Ei, j denkt de schilderknnst, (want spreken I kan zij niet) lioe of die beeldspraak in I verwen overgebragt zi(;h toch moge voordoen? Zij zit al gereed, om hel te he- })roeven. Zuilen, zuilen van Slaat dat kan. De dichter heeft ook maar te (iischen, welke kolommen hel zijn moeten : van marnier, of van roode klinkers, naar de Dorische of Jonische orde; - Zij staan er reeds. Maar nii; zuilen, die afscheid nemen, en heentrekken,... bemeikt gij niet, hoe de deftige zwijgsler niet nalaten kan, over den dicliler bedenkelijk liet hoofd te schndden, van wege zijne onnoozelheid. Zoo spant de sc;hilderkunst hare stomme vierschaar; voor deze moet de dichter leregt slaan... i'^n hier is mijne laak op eenmaal vol- J)ragt. Daar hebt gij naitholo, mijn geinetamorfoseerd ophtc;! uit vroe,<>t!r dapen. Laat mij uu maar vooreerst mei vrede; en vaarwel. Herg-eii-Daal, S-r. Jnlij ') Bliiir, /i'^spi/ di'i'r i/f rcdekiinsl, eu/. - -«> \<i^yg/ v>--^

15 V

16 s. > t>

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. I. Pauw (Eindhoven)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. I. Pauw (Eindhoven) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. I. Pauw (Eindhoven) Schriftlezingen: 1 Koningen 10 vers 1 t/m 13 Mattheüs 12 vers 38 t/m 42 Lied 124 (Op Toonhoogte) Gebed des Heeren vers 10 (Schoolpsalm) Psalm

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Schriftlezing: Romeinen 5 vers 12 t/m 21 Romeinen 6 vers 1 t/m 14 Psalm 119 vers 53 (Schoolpsalm) Psalm 103 vers 8 en 9 Lied 100 vers 1, 2, 3 en 4 (Op

Nadere informatie

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014 Samenzang - Komt allen te zamen Komt allen tezamen, jubelend van vreugde, komt nu, o komt nu naar Bethlehem. Ziet nu de Vorst der eng'len, hier geboren, komt laten

Nadere informatie

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2014 Ds. W.E. den Hertogschool Kling klokjes klingelingeling, kling klokjes kling. Laat de boodschap horen: Jezus is geboren, Voor die blijde klanken, willen wij God danken. Kling klokjes klingelingeling,

Nadere informatie

Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Opname: Utrecht - Jacobikerk Tekst

Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Opname: Utrecht - Jacobikerk Tekst Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Loof God de Heer, en laat ons blijde zijn glorierijke naam belijden. Meld ieder volk en elk geslacht

Nadere informatie

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden?

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Scholen die door Samuel zijn gesticht. Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Psalm 23:3 3 Hij verkwikt mijn ziel, Hij leidt mij in het spoor van de gerechtigheid, omwille van Zijn Naam. De Here zelf

Nadere informatie

Thema: Vrede zij u! Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. *Inleidende muziek.

Thema: Vrede zij u! Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. *Inleidende muziek. Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. Thema: Vrede zij u! *Inleidende muziek *Welkom en Votum *Zingen Op Toonhoogte lied 110 : 1, 2 en 3 en Psalm 97 : 1 en 7 1.U

Nadere informatie

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof.

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof. NGB artikel 1: DE ENIGE GOD Wij geloven allen met het hart en belijden met de mond, dat er een Enig en eenvoudig geestelijk Wezen is, dat wij God noemen: eeuwig, ondoorgrondelijk, onzienlijk, onveranderlijk,

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

Gelukkig Hansje. Jacob Grimm en Wilhelm Grimm. bron Jacob Grimm en Wilhelm Grimm, Gelukkig Hansje. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860.

Gelukkig Hansje. Jacob Grimm en Wilhelm Grimm. bron Jacob Grimm en Wilhelm Grimm, Gelukkig Hansje. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860. Gelukkig Hansje Jacob Grimm en Wilhelm Grimm bron. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/grim001gelu01_01/colofon.php 2011 dbnl 1 Gelukkig Hansje. Wilt

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden:

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Orde van dienst op 28 juni 2015 In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Lieke Juliëtte van Elk Orgelspel Mededelingen We zingen uit Tussentijds: Lied 1 : 1, 2 en 3 2. Dit huis van hout

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: 1 Timotheüs 1 vers 18 t/m 1 Timotheüs 2 vers 15 Lied 410 vers 1 en 2 (Op Toonhoogte) Psalm 21 vers 5 (Schoolpsalm) Gezang 323 vers 1, 7

Nadere informatie

Zondag 1 februari 2015

Zondag 1 februari 2015 Zuiderkerk Nieuw-Amsterdam Zondag 1 februari 2015 Viering van het 20-jarig jubileum van de Cantorij Thema: 'De muren kunnen vallen'. Voorganger: ds. Elly Wisselink Organist: Anton Stulp m.m.v. de Cantorij

Nadere informatie

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën.

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën. Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën bron. T. C. Hoffers, Rotterdam 1826-1837 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie118nieu01_01/colofon.php

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Openbaringen 3 vers 14 t/m 22 Gezang 253 vers 1 (Bundel 1938) Psalm 67 vers 3 (Schoolpsalm) Psalm 65 vers 1 en 2 (Nieuwe Berijming) Psalm

Nadere informatie

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên,

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên, 36 : Psalm 75: 1 U alleen, U loven wij; Ja wij loven U, o Heer', Want Uw Naam, zo rijk van eer, Is tot onze vreugd nabij. Dies vertelt men in ons land, Al de wond ren Uwer hand. 37: Y4C 133: 1, 2, 3 Mijn

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Schriftlezing: Romeinen 8 vers 28 t/m 39 Psalm 56 vers 5 en 6 Psalm 86 vers 6 (Schoolpsalm) Psalm 91 vers 1 en 5 Psalm 119 vers 13, 14

Nadere informatie

Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde. 1 Korinthe 13 vers 13

Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde. 1 Korinthe 13 vers 13 Kerstviering: Geloof, hoop en liefde 1. Samenzang : Ps alm 116: 1, 11 God heb ik lief, want die ge trouwe Heer Hoort m ijne stem, mijn s m ekingen, m ijn klagen Hij neigt Zijn oor, k roep tot Hem, al m

Nadere informatie

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens Voorbede Na de homilie van de diaken of de priester volgt de Voorbede. In de Voorbede bidden we als geloofsgemeenschap voor de intenties die in ons hart zijn. Uiteraard gaan de beden in het geval van een

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. G.J. Codee (De Bilt)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. G.J. Codee (De Bilt) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. G.J. Codee (De Bilt) Schriftlezing: Jona 3 en 4 Lied 231 vers 1, 3 en 4 (Op Toonhoogte) Psalm 95 vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 27 vers 6 en 7 Psalm 119 vers 5 en 6

Nadere informatie

Prof. dr. Wim van Vlastuin Hoe spiritueel was Calvijn?

Prof. dr. Wim van Vlastuin Hoe spiritueel was Calvijn? Prof. dr. Wim van Vlastuin Hoe spiritueel was Calvijn? 9 september 2015 Johannes Calvijn (1509-1564) Tekst 1 De hele hoofdinhoud van onze wijsheid, voor zover die althans als ware en deugdelijke wijsheid

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Wie heeft niet weder Schinkel s kinematograaf bezocht? Neen maar, dringen en nog eens dringen om er in te komen.

Wie heeft niet weder Schinkel s kinematograaf bezocht? Neen maar, dringen en nog eens dringen om er in te komen. Cinema Schinkel Wie heeft niet weder Schinkel s kinematograaf bezocht? Neen maar, dringen en nog eens dringen om er in te komen. De kermisbioscoop van Schinkel circa 1910 Om een goed plaatsje te krijgen

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Schriftlezing: Haggaï 2 vers 2 t/m 10 Gezang 428 vers 1 en 3 (Liedboek) Psalm 139 vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 84 vers 1 en 3 (Nieuwe Berijming)

Nadere informatie

Programma paaszangdienst. Tweede paasdag 2014. Oude kerk putten. Hartelijk welkom!!

Programma paaszangdienst. Tweede paasdag 2014. Oude kerk putten. Hartelijk welkom!! Programma paaszangdienst Tweede paasdag 2014 Oude kerk putten Hartelijk welkom!! Samenzang: Daar juicht een toon Daar juicht een toon, daar klinkt een stem, die galmt door gans Jeruzalem; een heerlijk

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

PERSOONLIJKE VORMING 1

PERSOONLIJKE VORMING 1 PERSOONLIJKE VORMING 1 DOELEN VAN DEZE MODULE Je kunt duidelijk maken waarom je kiest voor christelijk / reformatorisch onderwijs Je bent bk bekend met de leefwereld ld van ouders / verzorgers en met de

Nadere informatie

Lyy^j^s, In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor:

Lyy^j^s, In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor: Lyy^j^s,. ^ «In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor: Er zijn er in den lande, vooral onder de rechterlijke ambtenaren en jongere rechtsgeleerden, die het der

Nadere informatie

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13)

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13) (nav 1 Koningen 19: 12, 13) Na het vuur klonk het gefluister van een zachte bries. En daar klonk een stem die sprak. t is nergens om mij heen echt stil terwijl ik liever anders wil heel het leven draait

Nadere informatie

Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen...

Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen... Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen... Ton Schulten Woord vooraf Al van jongs af heeft Ton Schulten zich aangetrokken gevoeld tot schilderkunst en vormgeving. Op 53-jarige leeftijd

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Romeinen 8 vers 29 en 30 Psalm 5 vers 1 Lied 298 vers 1 t/m 4 Op Toonhoogte Psalm 132 vers 5 en 10 Psalm 68 vers 10 Lied 140 vers 1 en 3

Nadere informatie

Allen: Jezus deed de dood teniet. Zing daarom het hoogste lied. Mannen: Vrouwen uit Jeruzalem, kwamen vroeg en zochten Hem.

Allen: Jezus deed de dood teniet. Zing daarom het hoogste lied. Mannen: Vrouwen uit Jeruzalem, kwamen vroeg en zochten Hem. Inleidend orgelspel Begroeting, mededelingen en bloemengroet Intochtslied: Lied 352: 1 t/m 7 (Op ToonHoogte) (staande) De Heer is waarlijk opgestaan, Stil gebed Allen: Jezus deed de dood teniet. Zing daarom

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Het laatste aardige prentenboek

Het laatste aardige prentenboek Het laatste aardige prentenboek W.P. Razoux bron. H.A.M. Roelants, Schiedam 1863. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/razo001laat01_01/colofon.htm 2004 dbnl 3 Hannes Haas. Hannes, met zijn

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Welkom in deze dienst

Welkom in deze dienst Welkom in deze dienst Voorganger is kandidaat G.R.G. van der Neut (Utrecht) Schriftlezing: Efeze 6 vers 10 t/m 20 Psalm 99 vers 1 en 3 (Nieuwe Berijming) Psalm 87 vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 99 vers 6 en

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Johannes 20

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Johannes 20 Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Johannes 20 Voorzang Lied 88 (Toonhoogte) Gezang 53 (Bundel 38) Psalm 21 vers 4 en 5 Psalm 118 vers 11 Gezang 217 vers 1, 3 en 4 (Liedboek)

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn.

Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn. Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn. Spreuken 4:20-22 20 Mijn zoon, sla acht op mijn woorden, neig uw oor tot mijn uitspraken; 21 laat ze niet wijken uit

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Atelier Leo. Schilderijen en Gedichten

Atelier Leo. Schilderijen en Gedichten Atelier Schilderijen en Gedichten Op eigen kracht Gevaar is nooit in rust. Bergen, woestijnen, zeeën, Zeeuwse kust. De Schelde ver beneden. Ik leid je door de tijd, weet waar te zijn, Drijf je op liefde,

Nadere informatie

KUNST IN DE aanklacht tegen de oorlog

KUNST IN DE aanklacht tegen de oorlog KUNST IN DE OORLOG Een aanklacht tegen de oorlog BEELD: TREUREND OUDERPAAR v Käthe Kollwitz v Eigen zoon: Peter v Begraafplaats: Vladslo (Duits kerkhof) v Oorlogsverdriet treft iedereen (vriend en vijand)

Nadere informatie

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 2. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En wij prijzen en aanbidden

Nadere informatie

6. Uitverkiezing. 6.1 Uitverkiezing is naar de voorkennis Gods

6. Uitverkiezing. 6.1 Uitverkiezing is naar de voorkennis Gods 6. Uitverkiezing In dit hoofdstuk zullen we nagaan wat de Bijbel over uitverkiezing en voorbestemming leert. In het volgende hoofdstuk wordt Romeinen 9 besproken. En in hoofdstuk 8 wordt de calvinistische

Nadere informatie

Het Engelenbeeld in de lakenhal.

Het Engelenbeeld in de lakenhal. Het Engelenbeeld in de lakenhal. In December 1935 werd de Lakenhal verrijkt met een Engelenbeeld, afkomstig uit de oude St. kerk, thans Ned. Herv. Kerk te Noordwijk Binnen. Ofschoon dit beeld in de dagen

Nadere informatie

PROGRAMMA PINKSTERZANGDIENST TWEEDE PINKSTERDAG 2015 OUDE KERK PUTTEN

PROGRAMMA PINKSTERZANGDIENST TWEEDE PINKSTERDAG 2015 OUDE KERK PUTTEN PROGRAMMA PINKSTERZANGDIENST TWEEDE PINKSTERDAG 2015 OUDE KERK PUTTEN VAN HARTE WELKOM! Samenzang: Geest van hierboven Geest van hierboven, leer ons geloven, hopen, liefhebben door Uw kracht! Hemelse Vrede,

Nadere informatie

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?eltins^ uil clr Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr OUüFiRiJJKI. i'fk/i.«^ 1 i 1 DOOR MEVROUW VLIELANDER HEIN COUPERUS. 'S-GRAVENHAGE, W. P. VAN STOCKUM & ZOON 1908 Prijs 25 cent. Een woord over eene

Nadere informatie

Inhoud. Literatuurlijst 112

Inhoud. Literatuurlijst 112 Inhoud Woord vooraf 6 1. De betekenis van Mozes 9 2. In Egypte gekomen 14 3. Vijandschap in Egypte 19 4. En baarde een zoon 24 5. De keus van Mozes 29 6. Uit Egypte voert... 34 7. IK ZAL ZIJN heeft mij

Nadere informatie

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt Orde van de doopdienst op zondag 20 december 2015 in de Hervormde kerk te Sellingen waarin Jarno Godlieb gedoopt wordt Voorganger : Ds. J.W. Baan. Organist : Mevrouw M. Withaar-Boomsma. Medewerking : Kinderen

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Ontmoetingskerk 12 e zondag na Pinksteren

Ontmoetingskerk 12 e zondag na Pinksteren Ontmoetingskerk 12 e zondag na Pinksteren bijeen in de Dorpskerk te Maarssen 7 augustus 2016 A.D. Voorganger: ds. Piet Vellekoop Organist: Cees van Wijk Lector: Kees van Rooden Orgelspel voor de dienst

Nadere informatie

Pentekostarion. Heer ik roep... zes stichieren, elk stichier wordt herhaald - 676 - De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden.

Pentekostarion. Heer ik roep... zes stichieren, elk stichier wordt herhaald - 676 - De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden. Pentekostarion tweede Vespers De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden. Na psalm 103 de vredeslitanie door de diaken, als die er is, anders door de priester: Laat ons in vrede bidden... en de

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken)

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Dag en nacht waakt ze. Haar handen kennen geen rust. Haar ogen gaan rond en zien wat gezien moet worden. Haar oren zijn gespitst en horen wat gehoord

Nadere informatie

Zingen: OTH 45 - als een hert dat verlangt naar water. Zingen: Opwekking 468 - wij willen dat Jezus wordt verhoogd

Zingen: OTH 45 - als een hert dat verlangt naar water. Zingen: Opwekking 468 - wij willen dat Jezus wordt verhoogd Welkom Zingen: OTH 204 - kom tot de Vader Votum en groet Zingen: OTH187 - maak mij rein voor u Gebed Gezongen geloofsbelijdenis: Opwekking 426 Ja, ik geloof in Jezus Schriftlezing: Psalm 27 Zingen: OTH

Nadere informatie

TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ

TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opwekking 553) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht buigt voor

Nadere informatie

Samen zingen. Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan.

Samen zingen. Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan. Samen zingen Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan. Aansteken paaskaars Om te beginnen, goede God geeft U op aarde licht;

Nadere informatie

LITURGIE. Tweede Paasdag 2016. m.m.v. muziekgroep

LITURGIE. Tweede Paasdag 2016. m.m.v. muziekgroep LITURGIE Tweede Paasdag 2016 Voorganger: Organist: Pianist: Ds. J.A. Brussaard Thijs Snoeijer Marcel ten Brinke m.m.v. muziekgroep Zingen: Door Uw genade Vader (Opwekking 369) Door Uw genade, Vader, Nooit

Nadere informatie

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken Uitvaart Orde II Schrift en Gebed In de kerk intrede Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken groet en inleidend woord Genade zij u en vrede van God, onze

Nadere informatie

In oktober. In oktober wordt alles van goud. De bomen zijn kostbaar. De kleuren zijn ontelbaar. Wat een kleurenpracht. Wat een weelde.

In oktober. In oktober wordt alles van goud. De bomen zijn kostbaar. De kleuren zijn ontelbaar. Wat een kleurenpracht. Wat een weelde. In oktober In oktober wordt alles van goud. De bomen zijn kostbaar. De kleuren zijn ontelbaar. Wat een kleurenpracht. Wat een weelde. Al wat groen was krijgt nu de kleur van aarde. Alles wordt weer aarde.

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 23 februari 2014, zevende zondag na Epifanie Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. C.Th. Benard = = = = = =

Nadere informatie

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Oost, west, thuis best. Als er 1 schaap over

Nadere informatie

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk 1 GEBED 2 Welkom Hoe versterk ik mijn relatie met God Methodes en technieken delen hoe dit te bereiken

Nadere informatie

Liederen voor zondag 5 oktober 2014

Liederen voor zondag 5 oktober 2014 Liederen voor zondag 5 oktober 204 Lied 224 God wijst mij een weg als ik zelf geen uitkomst zie. Langs wegen die geen mens bedenkt maakt Hij mij zijn wil bekend. Hij geeft elke dag nieuwe liefde, nieuwe

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus, broeders en zusters, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, broeders en zusters, jongens en meisjes, Het Kerstpakket Liturgiesuggesties: Gezang 124: 1-5; Gezang 145: 1-3 Gezang 146: 1, 2, 4 en 6 Gezang 26: 1, 3 en 4 Jesaja 8:23-9:6 Zingende Gezegend 135: 1 en 2 Johannes 3:16-21 Gezang 160: 1 en 2 Na verkondiging:

Nadere informatie

Lezen : Prediker 12 : 1-8 2 Korintiërs 4 : 7-18 Tekst : Spreuken 16 : 31 Spreuken 20 : 29

Lezen : Prediker 12 : 1-8 2 Korintiërs 4 : 7-18 Tekst : Spreuken 16 : 31 Spreuken 20 : 29 Lezen : Prediker 12 : 1-8 2 Korintiërs 4 : 7-18 Tekst : Spreuken 16 : 31 Spreuken 20 : 29 Psalm 68 : 8 Psalm 92 : 7 en 8 Gezang 75 : 1, 2 en 6 Psalm 90 : 5 en 6 Gezang 179a Gezang 137 Votum en groet Onze

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy De tuin van de Opstanding Voor de dienst zingt Joy: U hebt de overwinning behaald Fear

Nadere informatie

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met:

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met: 14 september 2014, 16.30 uur, Goede Herderkerk Zangdienst: Samen zingend het nieuwe seizoen in, Thema van de landelijke startdag is met hart en ziel. Verbinden. Tjimmie van der Wal: Hans van de Pol: Jaap

Nadere informatie

Bijbelteksten Feest van Genade

Bijbelteksten Feest van Genade Week 1 Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar U, o God. (Psalm 42:2) Mozes sloeg steeds buiten het kamp, op ruime afstand ervan, een tent op die hij de ontmoetingstent noemde.

Nadere informatie

Sprekende Spreuken. Levenslessen uit het boek Spreuken. Kris Tavernier. Het kennen van de Hoogheilige

Sprekende Spreuken. Levenslessen uit het boek Spreuken. Kris Tavernier. Het kennen van de Hoogheilige Kris Tavernier Sprekende Spreuken Levenslessen uit het boek Spreuken - Het boek Spreuken leert ons heel wat over het gedrag van gelovigen, en hoe dit kan zijn in allerlei omstandigheden van dit leven.

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Zwart-wit. Weekoverweging. Het evenwicht in de natuur is de weegschaal van de schepping

Zwart-wit. Weekoverweging. Het evenwicht in de natuur is de weegschaal van de schepping WEEK 36 1 Weekoverweging Het evenwicht in de natuur is de weegschaal van de schepping Zwart-wit Heelheid berust op polariteiten. Door tegenstellingen wordt wat is. Helderder, voller en totaal. In ons duivenhok

Nadere informatie

Is het Christendom de ene ware religie, of, een van vele en is Jezus de enige weg?

Is het Christendom de ene ware religie, of, een van vele en is Jezus de enige weg? Is het Christendom de ene ware religie, of, een van vele en is Jezus de enige weg? 1. Hindoeisme 2. Jainisme 3. Boeddhisme 4. Sikhisme 5. Confucianisme 6. Taoisme 7. Shinto 8. Judaisme 9. Zoroastrianisme

Nadere informatie

Stil Gebed. Votum en Groet. Welkom bij het afscheid & bevestiging van ambtsdragers Voorganger: Ds J. Hoekman Aanvang: 10:00 uur Organist: K.

Stil Gebed. Votum en Groet. Welkom bij het afscheid & bevestiging van ambtsdragers Voorganger: Ds J. Hoekman Aanvang: 10:00 uur Organist: K. Welkom bij het afscheid & bevestiging van ambtsdragers Voorganger: Ds J. Hoekman Aanvang: 10:00 uur Organist: K. Brouwer Zingen: Gezang 91 : 1, 4 1 God in de hoog' alleen zij eer en dank voor zijn genade!

Nadere informatie

Zondag 17 november 2013

Zondag 17 november 2013 Zondag 17 november 2013 aansteken tafelkaarsen lichtlied Stilte Welkom v Onze hulp is in de naam van de Heer a DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT v in de naam van de Heer die de weerstand van de nacht wil

Nadere informatie

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis)

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Intredelied: nr. 530: Zo vriendelijk en veilig als het licht, strofen 1, 2 en 3. Begroeting en openingswoord P. Broeders en

Nadere informatie

Thema: Eén Geest, vele gaven. Eén lichaam, vele leden

Thema: Eén Geest, vele gaven. Eén lichaam, vele leden Orde van dienst voor de dienst van de Openbare belijdenis van het geloof op zondagmorgen 22 maart 2015 in de Hervormde Gemeente van de Protestantse Kerk in Nederland te Den Ham Thema: Eén Geest, vele gaven.

Nadere informatie

Bij den Vijf-en-Twintigsten Jaargang

Bij den Vijf-en-Twintigsten Jaargang 1882. 1907 Bij den Vijf-en-Twintigsten Jaargang van DE VRIEND DES HUIZES" IT verwacht geen poëtische ont- U boezeming van mij en dat is maar goed ook, want in den hoofdredacteur zit geen dichter. U verwacht

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater

Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater Orde voor de trouwdienst van Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater Maranathakerk te Lunteren Voorganger: Ds. Jaap Hansum Ouderling: Mw. Tiny de Koning Organist/pianist: Dhr. Jan-Hendrik van Schothorst

Nadere informatie

- Gemeenschappelijke -

- Gemeenschappelijke - - Gemeenschappelijke - - Ziekenzalving - Welkom Beste mensen, wij zijn hier bij elkaar gekomen om de Ziekenzalving te ontvangen. Wij zullen nu samen bidden en daarna zal de priester U de handen opleggen

Nadere informatie

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 DE MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 17. Hij maakte de kandelaar van louter goud; van gedreven werk maakte hij de kandelaar, het voetstuk zowel als de schacht, de

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 18 mei 2014, themadienst Grenzen Over Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Wim Pardoen Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie

POSITIEF DENKEN. Corné Smeulders

POSITIEF DENKEN. Corné Smeulders POSITIEF DENKEN De persoonlijke noot Niet één dag in ons leven is gelijk. We zijn voortdurend onderhevig aan veranderen. Dát is nu ons evolutieproces. Goudrag Het leven is een gouden draad, maar heel fijn

Nadere informatie

Geloof Brengt Verandering Toets 1 - antwoorden

Geloof Brengt Verandering Toets 1 - antwoorden Toets 1 - antwoorden Geloof (1-11) Lesstof: Hoofdstuk 1 1. Wat is noodzakelijk om van God te kunnen ontvangen? Geloof [1] 2. Noem vier uitingen van geloof. - Geloof voor redding [1.2] - Geloof en werken

Nadere informatie

Gesproken: wij zijn samengekomen in de naam van de Vader, de Zoon, de Heilige Geest

Gesproken: wij zijn samengekomen in de naam van de Vader, de Zoon, de Heilige Geest ZANGzondag Bethel 300815 Lezing: 1 kon 17,7-24 Thema: betrouwbaar? Voorgangers: Muziek: Ad Stolk, Marloes Dankers Woord: Tineke Zijlstra Orgelspel Voorbereiding Het is stil in de kerk, stilte spreekt Welkom

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Schriftlezing: 2 Korinthe 4 vers 16 t/m 5 vers 10 Gezang 295 vers 1, 3 en 5 (Liedboek) Psalm 52 vers 7 (Schoolpsalm) Psalm 63 vers 1 en 2 Gezang

Nadere informatie

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Het verhaal van de rijke jongeling is een heel confronterend verhaal. Het is denk ik het enige roepingsverhaal in

Nadere informatie

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast PASEN 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam Grote Kerk Thema: Houd me (niet) vast Voorganger ds. Juup van Werkhoven-Romeijn Organist Frans Koning m.m.v. Projectkoor o.l.v. Frans Koning Gerro de Boer,

Nadere informatie

Voor de dienst: "Laat Het Zien" van Reni en Elisa Welkom Lied 216 ( Morning has broken ) Bemoediging en groet Gebed Lied 780 (naar Psalm 139) Psalm 23

Voor de dienst: Laat Het Zien van Reni en Elisa Welkom Lied 216 ( Morning has broken ) Bemoediging en groet Gebed Lied 780 (naar Psalm 139) Psalm 23 Voor de dienst: "Laat Het Zien" van Reni en Elisa Welkom Lied 216 ( Morning has broken ) Bemoediging en groet Gebed Lied 780 (naar Psalm 139) Psalm 23 1 Een psalm van David. De HEER is mijn herder, het

Nadere informatie

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 3 Genade, fundament om op te leven

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 3 Genade, fundament om op te leven Hartelijk welkom in de kerk! Thema 3 Genade, fundament om op te leven Mededelingen Wilt u aub uw mobiele telefoons uitzetten i.v.m. storing van de beeldopnames? Lied van de week Opwekking 412 Kom tot Mij

Nadere informatie

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer!

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer! WILHELMINAKERK SOEST 27 september 2015 Voorganger: Ambtsdrager: Lector: Organist: ds. Sj. van der Zee, Gorinchem Fred Heidinga, Dênise Smit Loes Paul Theo van der Woude OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen

Nadere informatie