Hans den Hartog Jager. Verf. hedendaagse nederlandse schilders over hun werk. athenaeum polak & van gennep amsterdam 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hans den Hartog Jager. Verf. hedendaagse nederlandse schilders over hun werk. athenaeum polak & van gennep amsterdam 2011"

Transcriptie

1 verf

2

3 Hans den Hartog Jager Verf hedendaagse nederlandse schilders over hun werk A athenaeum polak & van gennep amsterdam 2011

4 De schrijver ontving voor dit boek financiële steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Eerste, tweede en derde druk, 2004; vierde druk, 2006; vijfde, vermeerderde druk, 2011 Copyright 2004/2011 Hans den Hartog Jager Athenaeum Polak & Van Gennep, Singel 262, 1016 ac Amsterdam Omslag Koos van der Meer isbn / nur 646

5 inhoud 7 Inleiding 15 Constant 26 Co Westerik 38 Armando 54 Daan van Golden 65 Lucassen 81 Ger van Elk 95 Rob van Koningsbruggen 107 Marlene Dumas 123 Emo Verkerk 138 Philip Akkerman 149 Rob Scholte 162 Marc Mulders 173 Rob Birza 186 Michael Raedecker 200 Charlotte Schleiffert 212 Robert Zandvliet 226 Ina van Zyl 237 Tjebbe Beekman 249 Register

6

7 inleiding In de lente van 1966 loopt Constant Nieuwenhuys door Venetië. Het is een zonnige dag en de schilder, Cobra-oprichter en installatiebouwer is wat aan het dwalen. Constant is in de stad omdat hij Nederland op de Biennale vertegenwoordigt met zijn grote, utopische project New Babylon. Daaraan moet veel worden gedaan, maar nu, op deze ochtend, ligt het werk even stil. Onverwacht passeert hij de Accademia, het Venetiaanse museum voor oude kunst. Hij besluit naar binnen te gaan. Dat is op zich al een opvallende daad. Constant is namelijk een kunstenaar van de generatie die juist, met de nodige moeite, de traditie van zich heeft afgeschud. Zijn generatie heeft de Tweede Wereldoorlog overleefd, de ruïnes achter zich gelaten en haar blik op de toekomst gericht zeker ook artistiek. En dus kunnen de Crivelli s en de Bellini s aan de Accademia-muren Constant maar matig boeien. Hij loopt wat verder en komt in de achterste zaal van het museum Veronese s Christus in het huis van Levi tegen. Hij blijft even kijken. Dan draait hij zich om en wordt als door een mokerslag getroffen: aan de lange wand hangt Titiaans Pièta. Het doek herinnert Constant aan alles wat hij ooit goed vond aan de schilderkunst, wat hem ooit inspireerde: de roerende voorstelling, het subtiele kleurgebruik, de afgewogen compositie. Hij neemt plaats op het bankje tegenover het doek en blijft daar anderhalf uur. De dag daarna gaat hij terug. En de dag daarna opnieuw. Door Titiaan heeft Constant de schilderkunst opnieuw ontdekt. Om te beseffen hoe opmerkelijk Constants hernieuwde liefde voor de schilderkunst was, hoeven we alleen maar wat recente kunstgeschiedenisboeken open te slaan bij de jaren zestig. Daarin komt de schilderkunst nauwelijks voor. Of beter: de schilderkunst komt er wel in voor, maar vooral als contragewicht, als ijkpunt van hoe toonaangevende kunstenaars in die tijd vonden dat kunst níét moest zijn. Schilderkunst was in die jaren het symbool geworden voor oudbakken en voorbij, voor semi-artistieke decoratie, voor kunst die niet inleiding 7

8 wilde opschudden of verontrusten maar zich automatisch plooide naar museum of bankstel. Schilderkunst weerspiegelde de tijdgeest niet langer, in tegenstelling tot de conceptuele kunst. Hoe die tijdgeest eruitzag werd mooi verwoord door de kunstenaar Sol LeWitt in zijn Paragraphs on Conceptual Art uit 1967: In conceptuele kunst is het idee of het concept het belangrijkste aspect van het werk.wanneer een kunstenaar een conceptuele kunstvorm gebruikt, betekent dit dat alle plannen en besluiten vooraf worden gemaakt en dat de uitvoering een plichtmatige kwestie wordt. Het idee wordt de machine die de kunst maakt. De uitvoering van het kunstwerk als plichtmatig en het idee als machine die de kunst maakt, het stond allemaal haaks op de praktijk van het schilderen. Daarmee was de schilderkunst het perfecte afzetpunt voor de jonge conceptuelen. Zoals de aanstormende kunstenaars Daniel Buren, Oliver Mosset, Michel Parmentier en Niele Toroni het formuleerden in een statement op de Salon de la jeune peinture in 1967 in Parijs: Schilderen geeft esthetische waarde aan bloemen, vrouwen, erotiek, het dagelijks leven, kunst, dadaïsme, psychoanalyse en de oorlog in Vietnam. Wij zijn geen schilders. Langzaam, door kritiek na kritiek, werd de schilderkunst als een bokser die murw gebeukt en versuft in een hoek van de ring ligt. Voorlopig leek ze niet meer op te staan. De schilderkunst werd dood verklaard. Dat die kritiek uit conceptuele hoek niet geheel onterecht was, bleek wel uit de aarzelende manier waarop schilders op de aanvallen reageerden. Ze beseften dat ze erg lang hadden vertrouwd op de historische legitimiteit van hun vak, op het idee dat ieder nieuw schilderij automatisch leunde op een eeuwenlange traditie. Daardoor hadden ze over het hoofd gezien dat goede kunst zich altijd mede rechtvaardigt doordat ze een spiegel is van haar tijd. En die tijd predikte nu de revolutie, een breuk met oude waarden, pleitte voor kunst waarbij het idee belangrijker was dan de uitvoering allemaal aspecten waaraan de schilderkunst niet kon voldoen. En belangrijker nog: de schilderkunst wist niet duidelijk te maken wat de noodzaak van haar specifieke vorm was.waarom je aan al dat gedoe met verf en linnen en prepareren en vernis zou beginnen als je je artistieke boodschap net zo goed kon verkondigen in een tekst, een foto of een performance. Een klassieke identiteitscrisis, daar zag de 8 inleiding

9 schilderkunst zich mee geconfronteerd. Maar toch, en dat was misschien het opmerkelijkst, kwamen er in de jaren zestig nog steeds jonge kunstenaars van academies die wilden schilderen. Zij luisterden naar de nieuwe tijdgeest, doorstonden zuchtend de doodverklaringen, en schilderden ondertussen dóór en creëerden zo een nieuwe schildersmentaliteit. Juist doordat ze tegen de stroom in moesten roeien zag deze generatie zich gedwongen een nieuwe verhouding te formuleren van de schilderkunst tot de wereld. Ze beseften dat de schilderkunst zich rekenschap moest geven van haar veranderende positie binnen de kunstwereld, van de wijze waarop de schilder zich tot de buitenwereld verhield, van de mate waarin ze geloofden in het beeld dat ze creëerden. De tijd van illusies was voorbij. Een goede schilder wist niet alleen heel goed hoe hij zich verhield tot de verf, maar ook hoe hij stond tegenover de fotografie en de werkelijkheid. Al snel bleek dat dit nieuwe perspectief allerlei nieuwe inzichten opleverde. Sommige schilders namen in hun werk de schilderkunstige illusie nadrukkelijk op de hak, anderen gingen foto s imiteren, en weer anderen probeerden in hun doeken iedere illusie te vermijden door zo abstract mogelijk te werk te gaan. Daarmee, of ze het nu wilden of niet, plooiden de jonge schilders zich ook voor een deel naar het gedachtegoed van het conceptualisme. Ook schilders waren denkers geworden. Denkers over illusie en werkelijkheid. Over beeldcultuur. Over de mate waarin de afbeelding nog een werkelijkheid vertegenwoordigde. Zo slaagde de schilderkunst er langzaam in om op te krabbelen uit de dood. Zeker nu tegenwoordig, na de jaren van het postmodernisme, de tijden van avant-gardes voorbij zijn en de dominantie van één soort kunst steeds meer wordt betwijfeld, lijkt de schilderkunst zich niet langer inferieur aan andere kunstvormen te hoeven voelen. Tegenwoordig wordt iedere kunstvorm wel eens afgeschreven, of het nu de klassieke beeldhouwkunst is, de fotografie of de videokunst. Toch zit er een curieus aspect aan die herrijzenis. De schilderkunst mag dan weer opgenomen zijn in de moderne artistieke discussie (die nog steeds grotendeels wordt bepaald door het conceptuele gedachtegoed), daarbij wordt de vorm van het schilderij vrij inleiding 9

10 makkelijk veronachtzaamd. Want hoe je het ook wendt of keert: tussen een idee, een concept en een schilderij gaapt een stevig gat het gat namelijk, van de uitvoering.van de vorm. Bij een schilderij is de vorm zelden een plichtmatige kwestie, integendeel. Alles draait erom. De kunstenaar die een schilderij maakt, kiest ervoor zijn toeschouwers een wereld van verf te tonen, op een doek, gesteund door spielatten of aluminium. Dat is een wereld die zich niet alleen te voorschijn laat dénken. Bij ieder goed schilderij zijn de technische besluiten van de schilder een essentieel onderdeel van het beeld dat hij of zij wil oproepen. Toch, en dat heeft mij de afgelopen jaren nogal verbaasd, lees je zelden over dit aspect van de schilderkunst. Dat is in zekere zin begrijpelijk: techniek wordt nog steeds sterk geassocieerd met ambachtelijkheid, en juist die ambachtelijkheid moest de schilderkunst achter zich laten om in de hedendaagse kunstwereld serieus genomen te worden. Maar daarmee maakt de schilderkunst zichzelf ook kwetsbaar. Door zaken als techniek en materiaal niet als onderdeel van de inhoud, van het idee te beschouwen, stelt de schilderkunst zichzelf impliciet op een lijn met andere kunstvormen die ook een verbeelding van de werkelijkheid willen bieden terwijl het verschil hem juist zit in die uitvoering. Maar op dat onderscheid wil de schilderkunst geen beroep doen, en doordat ze ook haar historische rechtsgeldigheid minder zwaar aanzet dan vijftig jaar geleden, moeten schilderijen steeds vaker de competitie aangaan met foto s en computerprints. Onderzoek heeft onlangs aangetoond dat de gemiddelde museumbezoeker negen seconden naar een kunstwerk kijkt. Dat mag voor een snapshot of een reclamefoto misschien voldoen voor een goed schilderij is dat veel te weinig. De kracht van een schilderij ligt juist in de opeenstapeling van honderden, misschien wel duizenden beslissingen van zeer verschillende aard die de schilder heeft genomen. Hij heeft moeten bedenken hoe groot zijn doek zal zijn, of hij dat doek zelf prepareert en waarmee, wat voor verf hij gebruikt, hoe laat hij gaat werken en hoe het licht er dan bij staat en dan is hij nog niet eens toe aan de compositie, het kleurgebruik, de penseelstreek en de afwerking. Allemaal aspecten die van cruciale invloed zijn op het uiteindelijke beeld. Wie daar oog voor heeft, kan uren naar een schilderij kijken. 10 inleiding

11 Verf is ontstaan vanuit de gedachte dat de praktische aspecten van de schilderkunst te weinig aan de orde komen in het schrijven erover. Daarmee wil dit boek overigens geen pleidooi zijn voor ouderwetse ambachtelijkheid achteraf kun je makkelijk volhouden dat de klap van het conceptualisme, de infectering van de ideeënleer, de schilderkunst veel meer goed heeft gedaan dan kwaad. Die klap lijkt zelfs allesbeslissend te zijn geweest voor de positie van de schilderkunst in de afgelopen zestig jaar, en daarom komen de schilders in dit boek óók uitgebreid aan het woord over hun ideeën en theorieën. Maar in de eerste plaats wil dit boek een beeld geven van de verschillende praktische benaderingen waarmee schilders die afgelopen zestig jaar hebben gewerkt. Daarom komen alle generaties schilders sinds de Tweede Wereldoorlog aan het woord: van Constant en Co Westerik, die al in de veertig waren toen de conceptuele omslag zich voltrok, tot Charlotte Schleiffert en Robert Zandvliet, die nog geboren moesten worden toen LeWitt en Buren en de zijnen hun statements publiceerden. Mijn grootste inspiratiebron wil ik niet ongenoemd laten: het fascinerende Interviews with Francis Bacon (1980) van de kunstcriticus David Sylvester. Sylvester ondervroeg Bacon, alom erkend als een van de grote schilders van de twintigste eeuw, over een periode van vierentwintig jaar tot in de kleinste details over praktische aspecten van zijn vak de keuze van de verf, het kiezen van formaten en het gebruik van perspectief. Dit boek poogt, zonder mezelf met Sylvester te willen vergelijken, in kleiner bestek hetzelfde, maar dan met veertien Nederlandse schilders van drie of vier generaties. Ook in Verf worden de stukken bewust als interviews gepresenteerd, zodat er niet wordt getheoretiseerd over de hoofden van de schilders heen, maar ze zoveel mogelijk zelf aan het woord komen en zo de lezer vertrouwd kunnen maken met hun werk- en denkwijze. Nog belangrijker is de nadruk op de praktische aspecten van de schilderkunst, juist omdat ik ervan overtuigd ben dat de praktische beslissingen van een schilder meer over zijn ideeënwereld zeggen dan meestal wordt verondersteld. Daarom wordt er in bijna ieder gesprek ook ingegaan op de verfsoort die de betreffende schilders gebruiken. Over de manier waarop ze dat hatelijke witte doek te lijf gaan. Over de voor- of nadelen van het schilderen naar foto s. Om inleiding 11

12 vervolgens, in de meeste gevallen, alsnog uit te komen op de abstractere, maar intrigerende theoretische kwesties waar geen schilder de laatste veertig jaar onderuit kon. Als ik uiteindelijk één ding heb geleerd uit de gesprekken die ik voerde voor dit boek dan is het wel dat een goed schilderij, een werkelijk overtuigend schilderij, een paradox is. Het is opgebouwd uit vele beslissingen, maar tegelijk is er geen schilder die niet wil dat zijn doek op de toeschouwer overkomt als één geheel, één beeld, dat er altijd is geweest en nooit meer zal verdwijnen. Juist die spanning maakt dat goede schilderijen de toeschouwer al eeuwen hebben geïntrigeerd, en dat, als het goed is, nog eeuwen zullen blijven doen. Als wij het maar zien. Als we maar blijven kijken. Liefst wat langer dan negen seconden. Verantwoording Het is in de inleiding al aangegeven: de veertien stukken in Verf zijn speciaal voor dit boek geschreven, tussen 2002 en 2004.* Geen collectie van eerder gepubliceerde interviews dus, maar een verzameling gesprekken die allemaal met hetzelfde uitgangspunt zijn gevoerd. Dat uitgangspunt was om nu eens niet op theoretische wijze over schilderkunst te schrijven, maar om te beginnen met de praktijk van het maken van een schilderij en van daaruit de mogelijk theoretische implicaties van het schilderen aan de orde te stellen. Daarmee lag ook de interviewvorm voor de hand. Ik heb de deelnemende schilders zoveel mogelijk gesproken in hun eigen atelier, vaak meer dan één keer, zodat ze hun uitspraken wanneer nodig konden verbreden of verdiepen. Het lastigste bij de voorbereidingen voor dit boek was natuurlijk het selecteren van de schilders die aan het woord zouden komen. Nu het er zo ligt, is het misschien verleidelijk Verf te beschouwen als een soort top veertien van de hedendaagse Nederlandse schilder- *Delen van de voor Verf gevoerde gesprekken met Rob van Koningsbruggen en Marc Mulders zijn gebruikt voor respectievelijk de artikelen Het vergeten van de menselijke handeling, in fullcolour in Rob van Koningsbruggen, Den Haag, 2002 en Interview in Marc Mulders, Werk in opdracht, Rhoon, inleiding

13 kunst, maar dat was nooit de bedoeling. Ik wilde vooral, aan de hand van veertien van de beste levende schilders, een zo breed mogelijk beeld geven van de wijzen waarop Nederlandse schilders de afgelopen zestig jaar zijn omgegaan met de uitdagingen, problemen en discussies die het schildersvak met zich meebracht. Om die reden begint het boek met de preconceptuele schilders Constant, Co Westerik en Armando, die alle drie hun opleiding rond de Tweede Wereldoorlog genoten. Vervolgens komen Daan van Golden, Lucassen en Ger van Elk aan het woord, die de conceptuele omwentelingen volop meemaakten. Rob van Koningsbruggen, Marlene Dumas, Emo Verkerk en Marc Mulders begonnen alle vier nadat de schilderkunst was doodverklaard. En het boek eindigt met de jongeren Rob Birza, Michael Raedecker, Charlotte Schleiffert en Robert Zandvliet, vier representanten van de eerste generatie schilders in meer dan honderd jaar die is opgegroeid zonder de hete adem van een avant-garde in haar nek. Het gevolg van deze opzet is wel dat een aantal kunstenaars die een belangrijke theoretische rol hebben gespeeld in de Nederlandse schilderkunst niet in het boek is opgenomen. Vooral Jan Dibbets en Peter Struycken wil ik niet onvermeld laten. Hun invloed is onmiskenbaar groot, maar tegelijk heeft hun werk de grens van het praktische schilderen zover overschreden dat ze buiten de opzet van Verf vielen. Nog spijtiger is de afwezigheid van drie anderen: Karel Appel weigerde medewerking omdat hij zich op zijn leeftijd alleen nog maar aan schilderen wil wijden. En met René Daniëls en Rob Scholte bleek een gesprek over hun werk (op dit moment) helaas niet voldoende mogelijk. Tegelijk moge duidelijk zijn dat een project als dit niet tot stand had kunnen komen zonder het enthousiasme en de steun van diverse mensen. Allereerst gaat mijn dank natuurlijk uit naar de veertien deelnemende schilders. Stuk voor stuk ontvingen ze me allerhartelijkst en hebben ze me zonder beperkingen vele uren over hun werken denkwijzen onderhouden alleen al die gesprekken hebben het werken aan dit boek voor mij tot een onvergetelijke ervaring gemaakt. Ook wil ik veel dank zeggen aan René van Stipriaan, die de doorslaggevende aanzet tot dit boek gaf en aan Mark Pieters, Claire van Putten, Rob Zweedijk en Susan Breeuwsma van uitgeverij Athe- inleiding 13

14 naeum Polak & Van Gennep voor hun inspirerende begeleiding. Verder had dit boek niet in deze vorm kunnen bestaan zonder de steun van Trudy van der Horst, Fenna de Vries,Tony de Meijere, Jaap Guldemond, Karel Schampers, Francesca Blom, Erik Bos, Jolie van Leeuwen, Trudy Sas, Rutger Pontzen en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Rest me mijn grote dank uit te spreken aan Esther Darley, die me er dagelijks aan herinnert dat kijken, goed kijken, het mooiste blijft wat er is. Bij de vijfde druk Verf zoals het bekend was, is niet veranderd, de interviews die erin stonden zijn hetzelfde gebleven. Het boek is wel met vier gesprekken uitgebreid. Dat bood mij meteen de gelegenheid een aantal oneffenheden uit de vorige editie te corrigeren. Zo kon alsnog het interview met Rob Scholte plaatsvinden dat ik voor de editie van 2004 al graag had willen hebben. En kon ik ook het gesprek met Philip Akkerman voeren dat door mijn eigen kortzichtigheid destijds niet plaatsvond. Nog prettiger was misschien wel dat ik het boek ook actueler heb kunnen maken door gesprekken toe te voegen met schilders van de jongste generatie die in 2004 simpelweg nog te onbekend waren of te weinig onderscheidend. Het viel overigens nog niet mee om uit deze generatie te kiezen (er is genoeg jong talent in Nederland), maar uiteindelijk werden het Tjebbe Beekman en Ina van Zyl: twee schilders die allebei op hun eigen manier een bijzonder aspect toevoegen aan de Nederlandse schilderstraditie en techniek. Voor het overige is er aan de opzet van het boek niets veranderd, en dat wil ik ook graag zo houden. Wel hoop ik, heel voorzichtig, dat met deze vernieuwde herdruk een kleine traditie is ingezet, waarbij het boek regelmatig wordt uitgebreid, zodat Verf uiteindelijk niet alleen een weergave vormt van de manier waarop schilders hun werk maken, maar ook steeds een overzicht geeft van de wijze waarop de Nederlandse schilderkunst als geheel zich ontwikkelt en vernieuwt. Op naar de volgende zeven jaar. Hans den Hartog Jager, mei inleiding

15 Constant Iedere middag om een uur of half een verlaat Constant Nieuwenhuys zijn woning in het centrum van Amsterdam. Hij loopt naar het Centraal Station en neemt bus 32, die hem naar het oostelijk deel van de stad brengt. Vanuit het blauwwitte gvb-vehikel staart hij naar buiten, aait zijn hondje Tikus dat bij hem op schoot is gekropen of bladert in een achtergelaten Spits of Metro. Amsterdam oogt grauw en grijs, meestal, alsof alle kleuren uit de straten zijn gezogen. Buiten kabbelt het water langs de Prins Hendrikkade. Toeristen zoeken naar de rosse buurt. Aan schilderen denkt Constant niet. Dat begint pas als hij zijn atelier betreedt. De ruimte, de voormalige gymzaal van een school op de oostelijke eilanden, is majestueus: zo n zeven bij vijftien meter en vijf meter hoog. Aanvankelijk bouwde Constant er, met hulp van assistenten, de maquettes voor New Babylon, het revolutionaire, utopische project dat hem een groot deel van de jaren zestig bezighield. Tegen het einde van dat decennium kreeg hij daar genoeg van, gooide de draaibanken, lasapparaten en cirkelzagen de deur uit en richtte zich weer op het schilderen. Ik had nog maar één ezel, vertelt hij, en helemaal geen verf of kwasten meer. Het eerste schilderij dat ik toen maakte, heb ik gespoten met een bus autolak die ik nog had liggen. Daarna heb ik maar snel nieuwe ezels besteld. Die ezels staan nu, ruim dertig jaar later, nog steeds in een halve cirkel in het midden van het atelier. Hun gezicht naar de deur zodat de schilder het werk dat erop staat meteen bij zijn entree kan bekijken. De bezoeker die Constant nog associeert met Cobra, de revolutionaire schilderstroming die hij in 1948 mede oprichtte, moet ongetwijfeld wennen aan die nieuwe schilderijen. Geen vogels en honden meer, of grimassende duiveltjes of grijnslachende saters in vrolijke kleuren de wilde, schijnbaar naïeve schildertrant uit de jaren veertig en vijftig is verdwenen.tegenwoordig worden Constants schilderijen gedomineerd door een doorwerkt, beheerst realisme, waarbij constant 15

16 vooral de diepte van zijn kleuren opvalt. Kleuren waarin je kunt verzinken zijn het, kleuren waar nauwelijks traditionele woorden voor bestaan zonovergoten geel, lentehemelblauw, diepzomergroen. De diepte van de kleuren valt extra op doordat het patina van de tijd de tinten in het atelier versoberd heeft, als de kleuren van de stad. Zowel het langgerekte, kale keukenblok, het cimbaal waarop de schilder bij voorkeur Chopin, Schubert of zigeunermuziek speelt, als de tafel met verftubes, kwasten, flessen terpentijn en olie zijn ordelijk en opgeruimd, zodat alle aandacht kan uitgaan naar de nieuwste schilderijen, in verschillende stadia van afronding op de ezel. Vooraan, bij de deur, staat het langwerpig Portret van Trudy (Constants vierde vrouw) te drogen. Haar gezicht is vaag, maar haar blouse is dieppaars, de achtergrond is van een zwaar, verzadigd groen, dat naar zwart neigt, alsof het portret buiten is geschilderd op een zoele, donkere avond met fel terraslicht. La Piège ( de valstrik ) is daarentegen nog niet af: een typisch hedendaags Constantschilderij dat wordt gedomineerd door een kale, woestijnachtige vlakte waarop, aan de rand van het doek, drie mannen rond een valstrik staan geschaard. Het opmerkelijkste doek in het atelier is echter Les Baigneurs ( de baders ): een groot schilderij van zes baders die in een enorme diepblauwe zee dobberen. Boven hen is de lucht Turner-achtig grijs met zwemen blauw en oranje. Toch wordt het oog van de toeschouwer automatisch naar de zee getrokken, een enorm oppervlak van fel azuurblauw, een kleur die de laatste decennia zelden op Constants doeken opdook. Het blauw geeft het doek een zomerse, onbekommerde, on-constantiaanse uitstraling. Twee jaar geleden had ik een overzichtstentoonstelling in het Musée Picasso in Antibes, vertelt hij. Dat museum ligt aan een baai en daardoor was het licht er heel bijzonder, veel feller en doordringender dan in mijn atelier. Ik had mijn schilderijen nog nooit zo mooi gezien. We waren daar met een heel gezelschap van kinderen en kleinkinderen die wilden zwemmen. Zelf begin ik daar niet aan, dus heb ik veel zitten kijken, op het strand. De kleuren van het water fascineerden me. Al die varianten op blauw: kobalt, aquamarijn, groen, turkoois... Toen ik thuiskwam heb ik meteen tientallen tubes kobalt besteld. Wel zes of zeven soorten. 16 constant

17 Een opmerkelijke ommezwaai: wie dit doek ziet beseft pas hoe weinig blauw er op al uw doeken uit het verleden zit. Was daar een specifieke reden voor? Die reden was vooral praktisch: kobalt is duur. Ik ben niet zuinig als het op mijn werk aankomt, maar een tube kobalt kostte wel een gulden of tachtig. Daar sla je geen dozen van in, zeker niet als je jong bent en geen geld hebt. Acrylverf is toch veel goedkoper? Constants ogen schieten vuur: Het is ook rotzooi! Acryl geeft harde, ordinaire kleuren. Reclamekleuren noem ik dat altijd maar. Dat komt ook doordat acrylverf alkalisch is; daar kunnen de werkelijk mooie, subtiele kleurstoffen niet tegen. Acryl is typisch materiaal voor moderne, oppervlakkige schilders, die hun doeken zo snel mogelijk op het vliegtuig willen kunnen zetten om ze te verpatsen. Het is hoogstens goed voor het prepareren van je doeken, daar gebruik ik het ook wel voor. Wanneer je je doek grondt met olieverf of tempera, wordt het snel geel. Daar heb je met acryl geen last van. Maar als je vervolgens wilt dat je doeken de tijd doorstaan moet je de beste verven kopen en nergens op bezuinigen. Hij grinnikt. Een dergelijke zuinigheid, daar ben ik op mijn leeftijd wel overheen. Zoals over zoveel andere dingen. Hij trekt een olijk gezicht, staat langzaam op en loopt naar de keuken om een fles Luxemburgse moezelwijn open te trekken. Op zijn drieëntachtigste is Constant zich er wel van bewust dat zijn huidige werk niet overal op evenveel enthousiasme kan rekenen als zijn Cobra-werk en New Babylon, al vindt hij dat vanzelfsprekend niet terecht. Hij weet dat veel mensen hem beschouwen als een kunstenaar die in het verleden de avant-garde aanvoerde, maar zich nu heeft teruggetrokken in de traditie. Zelf ziet hij dat anders: Ik heb altijd voor de troepen uitgelopen. Toen iedereen bezig was met abstractie schilderde ik wilde beesten. Toen dat was geaccepteerd, richtte ik New Babylon op, en op het moment dat de schilderkunst werd doodverklaard ben ik weer gaan schilderen. De eerste doorbraak kwam toen Constant in 1948 Cobra oprichtte, samen met onder anderen Asger Jorn, Karel Appel, Corneille en Christian Dotremont. De oorlog was voorbij en de schilders van Co- constant 17

18 bra bepleitten eensgezind een nieuwe artistieke vrijheid, om de culturele leegte na de Tweede Wereldoorlog op te vullen. Een schilderij is niet een bouwsel van kleuren en lijnen, stelde Constant in zijn beroemde Manifest van de Experimentele Groep (1948), maar een dier, een nacht, een schreeuw, een mens, of dat alles samen. Dat leidde tot veelkleurige doeken vol vogels, dieren en kinderhoofden, die er overigens bepaald naïever uitzagen dan hun makers in werkelijkheid waren. Constant: Die schijnbaar naïeve vorm was vooral het resultaat van onze experimentele houding. We wilden af van het academische schilderen, maar dat betekende niet dat we onze achtergrond zomaar konden vergeten. We hadden allemaal academie achter de rug. Ik was, al zeg ik het zelf, een heel goede student en zo n achtergrond verloochent zich nooit helemaal. We probeerden dus heel bewust die kennis af te leggen door alles zo snel mogelijk te maken. Vooral toen ik in Parijs woonde, vanaf 1950, werd dat steeds belangrijker, en dat werd nog versterkt doordat ik nauwelijks geld had. In Parijs woonde ik in een piepkleine chambre de bonne, samen met mijn zoon Victor. Er was niet eens plaats voor een ezel. Dus prikte ik het doek gewoon met punaises op de muur en maakte een schilderij af in een of twee dagen. Die zogenaamde naïviteit was ook moeilijk vol te houden door de thematiek van Constants doeken. Werd in het oeuvre van Karel Appel vaak verwezen naar de vrolijke belevingswereld van het kind, in het werk van Constant werden die vrolijke kleuren vooral gebruikt om navrante taferelen van oorlog en verval te schilderen. Op doeken als L incendie (1950), Camp de concentration (1950) en Terre brûlée (1951) heffen de hoofdpersonen hun handen naar de hemel als verdoemden op een Hieronymus Bosch-schilderij. Hoezeer de temperamenten van de verschillende kunstenaars ook verschilden, de nieuwe vormen en felle kleuren van Cobra sloegen in als een bom. Nog steeds wordt Cobra beschouwd als een van de belangrijkste Noord- Europese avant-gardebewegingen van na de oorlog. Constants engagement, dat op zijn Cobra-doeken al regelmatig naar voren was gekomen, werd nog duidelijker toen hij in het midden van de jaren zestig zijn plannen ontvouwde voor de utopische samenleving New Babylon. Hij had het plan tot in de finesses uitgewerkt: hij maakte tekeningen, schreef manifesten en bouwde met 18 constant

19 ijzerdraad, hout en plexiglas vele maquettes waarin in detail te zien was hoe de New Babylonische mens zou leven. In deze wereld hadden creatieve mensen de leiding, was consumptie vrij en had de mens, naar analogie van Huizinga s Homo Ludens, volledige vrijheid. Geheel in de geest van de jaren zestig kreeg het project aanvankelijk veel aandacht, het werd in diverse buitenlandse musea geëxposeerd en Constant vertegenwoordigde er Nederland in 1966 mee op de Biennale van Venetië. En hoewel de belangstelling vervolgens met de tijd leek af te nemen, raakte het project nooit in de vergetelheid. Op de Documenta in Kassel van 2002 kreeg het bijna veertig jaar oude New Babylon zelfs een ereplaats toegewezen. Ik was in die jaren wel veel optimistischer dan tegenwoordig, zegt Constant. In die tijd geloofde ik nog dat de wereld maakbaar was. Daar ben ik wel van teruggekomen. Hij staart wat droevig voor zich uit. En bovendien kun je geen maquettes blíjven bouwen. Die dingen waren enorm arbeidsintensief, op een gegeven moment kreeg ik er genoeg van. Niet dat ik er spijt van heb; zoals Picasso en Matisse een tijd hebben gebeeldhouwd, ontwikkelde ik New Babylon. De hernieuwde belangstelling voor zijn utopische project heeft Constant dan ook niet verleid om New Babylon nieuw leven in te blazen. Sinds hij de maquettes, tekeningen en schilderijen overdeed aan het Haags Gemeentemuseum is hij weer schilder, een schilder die zich laaft aan de klassieken. Wat dat betreft ben ik natuurlijk nog steeds een avant-gardist, zegt hij grijnzend. De traditie, daar is tegenwoordig toch geen hond meer in geïnteresseerd? Opmerkelijk genoeg ontstond de omslag in zijn artistieke denken in 1966, op het hoogtepunt van New Babylon. Dat jaar vertegenwoordigde Constant Nederland op de Biennale en op een verloren ochtend liep hij, dwalend door de stad, de Accademia binnen, het Venetiaanse museum voor oude kunst. Het meeste wat daar hing interesseerde me niet zo, vertelt hij. Veel middeleeuwse schilderkunst, altaarstukken, Bellini, het deed me allemaal niet veel, maar ach, ik moest de ochtend door zien te komen. Pas in de laatste zaal trof ik iets fatsoenlijks: Christus in het huis van Levi (1573) van Veronese daar stond ik even naar te kijken. Vervolgens ik weet het nog precies draaide ik me naar rechts. En ineens hing ie daar: de Pietà (1576) van Titiaan. Ik was verpletterd. Zoiets moois had ik nog nooit constant 19

20 gezien. Ik ben op het bankje tegenover het doek gaan zitten en heb er zo n anderhalf uur naar zitten kijken. Daarna ben ik iedere dag teruggegaan. Wat raakte u zo in dat schilderij? Alles eigenlijk. Die kleuren! Die verfbehandeling! De Pietà is een van de late Titiaans, en die leiden nog steeds tot controverses. Volgens critici zou Titiaan ze niet allemaal meer op een rijtje hebben gehad toen hij zijn late werk schilderde, de doeken zouden te ruw en te donker zijn en hij zou zijn leerlingen het werk hebben laten afmaken. Nu klopt dat laatste ook wel, maar daar deed niemand geheimzinnig over. Op de Pietà staat het er gewoon bij, die is afgemaakt door Palma Giovane. Die is ongetwijfeld verantwoordelijk voor die putto [engeltje], want die is in de compositie volkomen misplaatst. Maar verder is deze Pietà het toppunt van kleur, van colorisme. Wat bedoelt u met colorisme? De Pièta is toch een heel donker doek? Ja, dat is een raar misverstand. Veel mensen denken dat colorisme betekent dat je veel en schreeuwende kleuren op je doek moet zetten. Maar het gaat om de balans. De kleuren moeten in balans zijn, zodat ze optimaal tot leven komen. Het is eigenlijk net als bij muziek. Niet de hardste tonen en de grootste intervallen zijn het mooist, maar het moment waarop alles samenvalt tot een perfect geheel. Dat heeft Titiaan op de Pietà fantastisch gedaan. Het lijkt een vrij somber doek met veel grijs, maar de groene mantel van Maria Magdalena en het paarsrode kleed van Jozef springen er heel mooi uit, en brengen het doek, als complementaire kleuren, perfect in balans. Waarom was die confrontatie met Titiaan zo belangrijk voor u? Het opende mij de ogen voor de kracht van de klassieken. Ik besefte opnieuw waar de kunst, de schilderkunst, altijd al om draaide: kleur. In de Cobra-tijd speelde kleur natuurlijk ook een heel belangrijke rol, maar het was nooit het onderwerp. Toch ben ik altijd een colorist geweest, ook tijdens Cobra. Zelfs al ruim daarvoor. Constant staat op en pakt een dun boek van tafel. Het is een werkstuk van zijn vrouw die, na hun kennismaking, op latere leeftijd, na twee eerdere studies voltooid te hebben, alsnog kunstgeschiedenis ging studeren. Op een van de eerste bladzijden staat een 20 constant

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890)

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890) 125 jaar Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder Vincent van Gogh (1853-1890) WWW.BNWALLCOVERINGS.COM 125 JAAR GEÏNSPIREERD DOOR DE WERKEN VAN KUNSTSCHILDER VINCENT VAN GOGH De collectie

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008.

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008. Voor Rustin is schilderen de hoofdzaak van zijn kunstenaarspraktijk, maar tekenen heeft hij daarnaast ook altijd gedaan. Hij deed dat op de momenten dat hij niet kon schilderen, zoals s avonds als het

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Reizen is voor mij het hoogste goed.

Reizen is voor mij het hoogste goed. Kunstenares Gerti Bierenbroodspot: Reizen is voor mij het hoogste goed. 72 the art of living Gerti Bierenbroodspot schildert met woorden en penselen. Ze schrijft gedichten, creëert fascinerende doeken

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur 61 Corr01_Matisse-boek_NL_april2015.indd 61 20-04-15 14:00 Het jaar 1897 luidt een nieuwe tijd in voor Matisse: in dit jaar maakt hij kennis met

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Kijk en vergelijk Het is een trend: hedendaagse werken

Nadere informatie

Excursie: Gineke Zikken Een goede start.

Excursie: Gineke Zikken Een goede start. Excursie: Gineke Zikken Amsterdam Een goede start. Het was een heerlijke dag. Mooi weer. Naar het Rijksmuseum werd te veel. Het bezoek aan Gineke Zikken was ruimschoots voldoende om lang mee toe te kunnen.

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Cultuurontmoeting : Schilder in de klas

Cultuurontmoeting : Schilder in de klas Cultuurontmoeting : Schilder in de klas Wat: Tekenles met als thema : de jaren 50-60; kleuren, emoties Wie: Wijk Zuid groepen 1/2 DEEL 1: Uitleg in de kring Wie ben ik? Ik ben Gertie van Nuenen. Ik ben

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665)

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Een klassiek landschap Dit is wat we ons voorstellen bij het woord landschapsschilderkunst. We hebben alle elementen van een landschap: een blikvanger

Nadere informatie

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid Opening van zondag 19 april 2009 Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid De opening Hans Siegmund oud-docent van de exposanten begon de openingstoespraak met te zeggen dat hij wel eerst wat glaasjes

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt PROGRAMMA 2011 2012 Uitgangspunt van de lessen is dat kennis van de schilderkunstige technieken en stromingen vanuit de eigen ervaring wordt ontdekt en ontwikkeld. De opdrachten hebben betrekking op zowel

Nadere informatie

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht.

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht. In 1984 begon ik met schilderen. Daarvoor werkte ik voornamelijk als keramist en ik maakte beeldhouwwerken van Belgisch hardsteen en marmer. Ook maakte en legde ik terrazzo vloeren en aanrechten. Ik was

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. Sigmund Freud (1856-1939) De ideeën van de psychoanalyticus Sigmund Freud hadden veel invloed op de kunstenaars

Nadere informatie

(de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1

(de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1 (de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1 Inleiding Op donderdag 10 december zijn we met het vak kunstgeschiedenis een dag naar Amsterdam gegaan. We gingen in Amsterdam het van

Nadere informatie

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar Ursula Gareis CREATIEF WERKEN MET PORTRET EN ZELFPORTRET Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken Voor kinderen van 6 12 jaar Elke pagina van dit

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

Goudse Rembrandts bekend!

Goudse Rembrandts bekend! PERSBERICHT 17 juli 2014 Goudse Rembrandts bekend! De jury (directeur Museum Gouda, Gerard de Kleijn) heeft ruim honderd tekeningen en schilderwerken ontvangen voor de tekenwedstrijd: Wie is de beste Rembrandt

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

2 Vroege renaissance 2.1

2 Vroege renaissance 2.1 2 Vroege renaissance Giotto di Bondone, rond 1315 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de 14e eeuwse kunstenaar Giotto di Bondone, die in Italië een nieuwe kunststijl introduceerde. Voor het

Nadere informatie

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Vijftig dagen na de dood van Jezus, is het druk hier in Jeruzalem. Maar dat heeft met Jezus niets te maken. De meeste bezoekers van de stad weten niet eens dat hij

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns. 7 22 maart 2007

Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns. 7 22 maart 2007 Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns 7 22 maart 2007 WAT IS KUNST? Kunst is: Een unieke gedachte of boodschap op een unieke wijze vormgegeven door een uniek persoon. Wij zijn

Nadere informatie

De kunst van het delen. en Vincent

De kunst van het delen. en Vincent De kunst van het delen en Vincent 1 De kunst van het delen Een bijzondere samenwerking tussen Tehalit en Vincent van Gogh De kunst van het delen 4 Innovatie 6 Eén geheel 8 Kleurgebruik 10 Tehalit systemen

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie persinfo dan van severen collectiepresentatie p. 2 Dan Van Severen Collectiepresentatie In t kort Dan Van Severen (1927-2009) woonde en werkte een tiental jaar in Brugge. Zijn oeuvre ontwikkelde zich toen

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

EXPOSITIE PICTURAMA LEUDAL 19º EDITIE 2015 JURY RAPPORT

EXPOSITIE PICTURAMA LEUDAL 19º EDITIE 2015 JURY RAPPORT EXPOSITIE PICTURAMA LEUDAL 19º EDITIE 2015 JURY RAPPORT 1. Inleiding Voor de 19º expositie Picturama Leudal heeft het bestuur van de Stichting Picturama een jury bijeen geroepen om de nominaties en prijzen

Nadere informatie

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping K U N S T K A L E N D E R 2 0 1 3 Exposities 2013 J a n u a r i Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping Annemarie Mayers - beelden januari t/m maart vitrines

Nadere informatie

8. De waarheid achter de waarheid.

8. De waarheid achter de waarheid. 8. De waarheid achter de waarheid. Ik zou graag de dingen die ik persoonlijk heb mogen meemaken van de daken willen schreeuwen, maar soms heb ik de indruk dat anderen daar nauwelijks geloof (willen) aan

Nadere informatie

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT:

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT: Schilderkunst Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. 1. Definitie SCHILDERIJ: tweedimensionaal vlak iets wordt voorgesteld kleur- en vormmiddelen FIGURATIEF ABSTRACT: figuratief: verwijst

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Cursussen. Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis.

Cursussen. Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis. Cursussen Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis. Alle cursussen zijn tien lessen van drie uur opgebouwd uit een intro en gevolgd door een demonstratie. Mijn leraar zei steeds;

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Bijzondere verkoop schilderijen Narcisse voor de slachtoffers van tyfoon Haiyan

Bijzondere verkoop schilderijen Narcisse voor de slachtoffers van tyfoon Haiyan Bijzondere verkoop schilderijen Narcisse voor de slachtoffers van tyfoon Haiyan Om de slachtoffers van het vreselijke natuurgeweld in de Filipijnen te helpen hebben we een speciale aanbieding voor u. U

Nadere informatie

schilderen in opdracht

schilderen in opdracht schilderen in opdracht Kees van de Wetering Geboren op 26 december 1949 in Rotterdam/ IJsselmonde. Woont en werkt in Burgh-Haamstede (Zeeland). Opleiding: Academie van Beeldende Kunsten te Rotterdam van

Nadere informatie

Beeldenboekje klas 3

Beeldenboekje klas 3 Beeldenboekje klas 3 1 Afbeelding 1, 2, 3 en 4 op pagina 1 van dit Beeldenboekje gebruik je bij de herhaling van compositie, klas 1 (bijv. infoblok 114, pagina 6 van de TekenTools klas 3). M afbeelding

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

Art, Media & Me. Autobiotic Selfie

Art, Media & Me. Autobiotic Selfie Art, Media & Me Autobiotic Selfie Naam: Marjolein Joosse Klas: 1C Datum: 20 november 2015 Docenten: Saskia Freeke, Sonja van Vuure, Martin Lacet, John Hennequin Vak: Art/Media & Me Opdracht: Autobiotic

Nadere informatie

JANUARI MA DI WO DO VR ZA ZO FEBRUARI MA DI WO DO VR ZA ZO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

JANUARI MA DI WO DO VR ZA ZO FEBRUARI MA DI WO DO VR ZA ZO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Sri Irodikromo is in Suriname en daarbuiten bekend om haar kleurrijke schilderijen en grote dieprode batik doeken, waarin zij meestal Surinaamse vrouwen en/of de verschillende culturen van het land belicht.

Nadere informatie

Willem Maris (1844-1910)

Willem Maris (1844-1910) Willem Maris (1844-1910) Willem Maris behoort tot het bekende schildersgeslacht Maris. Hij was de jongste van drie broers die allen in het schildersvak gingen, gestimuleerd door hun vader, boek- en steendrukker

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Opening expositie Spring Load zaterdag 11 december 2010 12.00-16.00 uur Geopend: woensdag t/m zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Gesloten: 25 & 26 december

Nadere informatie

VOOR GEK VERKLAARD INTERVIEW MICHIEL VAN NIEUWKERK

VOOR GEK VERKLAARD INTERVIEW MICHIEL VAN NIEUWKERK ART & EVERYDAY LIFE VOOR GEK VERKLAARD INTERVIEW MICHIEL VAN NIEUWKERK 02 Oct 2015 - Fenne Saedt

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

Stipendium. Anne Vaandrager

Stipendium. Anne Vaandrager Stipendium Anne Vaandrager Introductie Afwijken van de norm Tegenwoordig kunnen we door middel van technologie radicaal ingrijpen op het ontwerp van ons lichaam. De centrale positie van de mens als maatstaaf

Nadere informatie

beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling te-ke-naar fo-to lijst-je et-sen e-zel kun-ste-naar

beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling te-ke-naar fo-to lijst-je et-sen e-zel kun-ste-naar Auditieve oefeningen kunst Hakken en plakken (hak de woorden in stukken, laat de kinderen het hele woord zeggen) beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

Knipogen naar Rembrandt

Knipogen naar Rembrandt Knipogen naar Rembrandt Sophie meets Rembrandt, Jan den Ouden. tekst Rudy Ligtenberg beeld Korf Hé, het beroemde zelfportret van Rembrandt uit 1661. Hij is het onmiskenbaar, met zijn witte muts op, donkere

Nadere informatie

KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5

KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5 KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Wouter van Reek, bekend van de boeken en animatiefilms over Keepvogel, heeft een kunstprentenboek over

Nadere informatie

Impressionisme op 20 meter vrijdag, 01 maart 2013 18:00

Impressionisme op 20 meter vrijdag, 01 maart 2013 18:00 Projectmanager Hellen Chirino-Roosberg samen met Alexander Belozor, de Guinness World Record-houder van het grootste schilderij ooit gemaakt onder water. Ze zien er uit alsof ze rechtstreeks uit het schildersatelier

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Ellis Blom. Ellis Blom. www.ellisblom.com. stijlvolle en ontroerende portretten

Ellis Blom. Ellis Blom. www.ellisblom.com. stijlvolle en ontroerende portretten 13 Ellis Blom Na de fotovakopleiding in Apeldoorn ben ik een geheel eigen weg ingeslagen. Ik houd mij niet zozeer bezig met traditionele fotografie of studiowerk. Mijn prioriteit ligt niet bij de techniek,

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

'Geheime' kunstcollectie Imtech komt in de verkoop

'Geheime' kunstcollectie Imtech komt in de verkoop FD: Economie & Politiek door Siem Eikelenboom 28 augustus 2015 'Geheime' kunstcollectie Imtech komt in de verkoop Karel Appel, 'Bloem met blauwe ogen' (1977) 'Als je de ontvangsthal van Van Rietschoten

Nadere informatie

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD Ik ken je tranen en je wensen En je drift om door te gaan Ik ken je afgunst en je twijfel En wat je denkt als je ontwaakt Ik ken je lelijkste momenten Zo donker vol

Nadere informatie

Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering.

Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering. Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering. dr. Rob van Gerwen Departement Wijsbegeerte Universiteit Utrecht Authentieke Educatie Lectoraat Kunst en cultuureducatie, Amsterdam 21 november 2011

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis.

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. CKV Programma Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. Dit is het boekje voor de thuisblijvers van 23 t/m 27 november 2015. Het vwo zal maandag 23 november 2015 beginnen met het programma,

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Paulo op bezoek in de klas

Paulo op bezoek in de klas Kunst voor peuters en kleuters Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 0, 1 en 2. Met de informatie en lessuggesties kunt in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten

Nadere informatie

Begrippenlijst periode 1. Tekenen Klas 2, Roncalli mavo. Vorm

Begrippenlijst periode 1. Tekenen Klas 2, Roncalli mavo. Vorm Begrippenlijst periode 1 Tekenen Klas 2, Roncalli mavo Vorm 1. Vormentaal Alles wat je om je heen ziet heeft een bepaalde vorm. Vormen kunnen bepaalde gedachten oproepen. Kijk maar naar afbeelding 1 en

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Dit is mijn lijf. Dit is mijn lijf Ik zou niet om een ander willen vragen ik heb er al die jaren mee gedaan 'k Zie me staan, 'k zie me staan

Dit is mijn lijf. Dit is mijn lijf Ik zou niet om een ander willen vragen ik heb er al die jaren mee gedaan 'k Zie me staan, 'k zie me staan Wanneer ik voor de spiegel zit Dan denk ik: wat is dit? Is dit nou mijn lijf? Wie is die vrouw in 't spiegelglas? Dit is niet wat het was Is dit nou mijn lijf? De jaren zijn voorbij gegaan Ik zie mezelf

Nadere informatie

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko is altijd bezig met de werking van het medium fotografie. De kritische blik van de beschouwer is wat ze met haar werk wil overbrengen.

Nadere informatie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Workshop Fotografie Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Alles over perspectief, standpunt en compositie Belangrijk voor het maken van een goede foto is de keuze van je perspectief. Welk standpunt

Nadere informatie

Peter Slabbynck en Veerle Jacobs

Peter Slabbynck en Veerle Jacobs Peter Slabbynck en Veerle Jacobs Wanneer je erop uittrekt om te gaan schilderen probeer dan alles wat je voor je ziet te vergeten. Claude Monet In elk boek over schilderkunst kom je woorden die eindigen

Nadere informatie

Peize, 25 september 2010 Chris Herenius Enige tijd geleden kreeg ik monsters van de nieuwe waterverdunbare olieverf, de Talens Cobra olieverf. Op de website http://www.cobra.royal-talens.com/9/home.html

Nadere informatie

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 2 Panta rhei alles stroomt; Mijn schilderijen zijn in beweging, ze lijken te stromen, zoals ook het leven zich geen stilstand

Nadere informatie

Chapters Schilderijen in acryl

Chapters Schilderijen in acryl Dimitri Casters stelde solo en in groep tentoon en nam deel aan diverse beurzen in eigen land maar ook in het buitenland waaronder Parijs, Warschau, Maastricht en Luxemburg. Een blik op zijn compleet werk

Nadere informatie

Kunst in de grachtengordel

Kunst in de grachtengordel Kunst in de grachtengordel Kunstbeeld Kunst in de grachtengordel Interview met Siebe Tettero dinsdag 17 september 2013 Siebe Tettero, foto: Philip Riches Sophia Zürcher De grachten in Amsterdam bestaan

Nadere informatie

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE Concept: Annelinde de Jong Tekst: Annelinde de Jong en Kevin Aerts Annelinde de Jong, 2012 1 WAARNEMEN Check,

Nadere informatie

workshop bij Rodica en Dodica

workshop bij Rodica en Dodica workshop bij Rodica en Dodica vier gedichten van Paul van Ostaijen met tekeningen van Paul Verrept taijen, met bij elk zins morgens de dingen, de que nègre, en Rodica en r al met groot succes ansee. Nu

Nadere informatie

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website?

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Heb je een eigen website, maar worstel je met de teksten die je daarop kwijt wil? Volg dan dit stappenplan. Met een paar handige tips kom je vast een heel eind.

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie