MUSEUMPASJES Portretten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MUSEUMPASJES Portretten"

Transcriptie

1 MUSEUMPASJES Portretten 1

2 Parcours Portretten Geselecteerde werken 1. Cornelis de Vos Zelfportret van de kunstenaar en zijn familie 2. Antoon van Dyck Portret van Porzia Imperiale en haar dochter Maria Francesca 3. Antoon van Dyck Vermeend portret van de beeldhouwer François du Quesnoy 4. Jan Verhas De optocht van de scholen in Henri Evenepoel Henriette met de grote hoed 6. Rik Wouters De dame met het gele halssnoer 2

3 Parcours Portretten Herinner je nog je eerste verjaardag? Wie zat er dan rond je verjaardagstaart? Welke kleren had je aan? Weet je het niet meer? Ik ook niet! Maar er zijn thuis misschien nog foto s van die dag met iedereen rond jou om je eerste kaarsje uit te blazen? Is het gemakkelijk om foto s te maken? Een fototoestel is een ingewikkeld toestel maar je moet enkel door het kleine venster kijken en op de knop drukken. Dan wordt de foto afgedrukt op papier en kan je ze bekijken en misschien ophangen in een mooi kader in je kamer. Zo kan je de herinnering aan je verjaardag bewaren, maar ook van een persoon die je graag ziet. Men zegt dan: het is een portret. Door die foto kan je dan de herinnering aan het gezicht van die persoon bewaren, zelfs als je groot bent! Op school maakt men ook foto s van al je vrienden en leraars. Elk kind in de klas krijgt dezelfde foto omdat je zoveel kopies kan maken als je wilt. A) Selectie van schilderijen vóór de uitvinding van de fotografie Lang geleden waren er nog geen fototoestellen (en ook geen auto s, televisie, ). Als men een portret van zichzelf of van zijn familie wilde hebben, ging men naar een schilder. Het was iets heel belangrijks en ernstigs. Het kostte veel geld en duurde erg lang. Je moest poseren, dat betekent dat als je een portret wou hebben, je verschillende dagen naar de schilder moest gaan, steeds dezelfde houding aannemen en gedurende een lange tijd niet mocht bewegen. Het verschil met een foto is dat, als het portret af is, het een uniek schilderij is van de afgebeelde personages in een houding die nooit zo spontaan of natuurlijk zal zijn zoals op een foto. Aangezien een schilderij zal worden opgehangen aan de muur van een paleis of een huis, moet het flatteren. Het moet het beste beeld geven van die persoon. Daarom zijn bijvoorbeeld de kleren altijd heel mooi. Een schilderij moet ook lijken op de afgebeelde persoon: de uitdrukking van het gezicht verandert naargelang het karakter (serieus en streng of teder en zacht) maar ook naargelang de gevoelens (blij, droevig of kalm). Het waren vaak belangrijke mensen die hun portret lieten maken: koningen, koninginnen, ridders. Maar je zal ook schilderijen zien van gezinnen waarop de ouders omringd zijn door hun kinderen. Ter informatie: de afmetingen van de werken worden uitgedrukt in centimeters, eerst de hoogte en dan de breedte. 3

4 Van het Forum, zich begeven naar de trap en de aanduiding «museumoldmastersmuseum» volgen. Op de 1ste verdieping eerst naar links en daarna naar rechts (museummodernmuseum, the curators choice Jan Fabre) volgen. Na de toegang tot zaal Jan Fabre halt houden bij de eerste alkoof. 1. (Schilderij in het midden) Cornelis de Vos Zelfportret van de kunstenaar en zijn familie Doek Wat zie je? Het is het portret van een gezin: een vader, een moeder et hun twee kinderen. De titel van het schilderij leert ons dat het een portret is van de kunstenaar en zijn gezin. De kunstenaar heeft zichzelf geschilderd tussen zijn geliefden. Hoe is hij zelf afgebeeld? Wie kijkt naar ons? Zien ze er gelukkig uit? Vriendelijk? Glimlachen ze? Hoe zijn ze gekleed? Zijn ze in hun huis? Kijk naar de twee kinderen. Zie je twee meisjes of een jongen en een meisje? Wat vind je van de kleuren? 4

5 In dit portret kijken de ouders, net zoals in zoveel portretten van families die geschilderd zijn in die periode, niet naar de kinderen. Ze kijken naar de schilder. En zo ontmoet hun blik ook de jouwe, de mijne, De vader is frontaal geschilderd. Hij kijkt ernstig. Is het een strenge papa? Hij lijkt wat afstandelijk maar wel lief. Zijn hand ligt op de leuning van de zetel, net achter de schouder van één van de kinderen, alsof hij het wil vastpakken. Met de andere hand neemt hij het kleine handje dat hem wat druiven aanreikt. En de moeder? Op het eerste gezicht lijkt ze heel kalm en onbewogen, maar als je goed naar haar ogen kijkt, zie je dat ze fonkelen en lachen. Aan haar mondhoeken zie je het begin van een glimlach: ze lijkt een heel leuke moeder. Je zou zeggen dat ze zich niet op haar gemak voelt want ze zit oncomfortabel in haar zetel. Haar voet rust op een klein krukje. Eigenlijk is haar zetel te hoog en raken haar voeten de grond niet. Ze draagt rond haar hals een hoog wit kraagje, een pijpkraag. Dat moet haar ook storen. Net zoals haar jurk, die gemaakt is uit een zware luxueuze stof en een rijk borduursel heeft. Ze toont, onder haar jurk die ze een beetje heeft opgetrokken, een mooi geborduurde onderrok. Het kind dat neerzit en die een tros druiven in de plooi van zijn schort houdt, is een jongen! We weten dat hij Jan-Baptist heet en dat hij twee jaar oud is. Toch draagt hij een jurk! In de tijd waarin dit schilderij gemaakt werd, droegen kleine jongens tot de leeftijd van zes jaar lange jurken. Het was gemakkelijker om verschillende redenen: vergeet bijvoorbeeld niet dat ritsen niet bestonden en dat men zijn broek moest dichtknopen. In een zeer mooie beweging, strekt de kleine jongen zijn arm om een paar druiven aan zijn vader te geven, terwijl hij naar zijn moeder kijkt. Al lachend toont hij al zijn tanden. Hij ziet er ondeugend uit! We weten ook dat het kind dat rechtstaat naast de mama een klein meisje is dat Magdalena heet en drie jaar is. Ze is wat verlegen. Om zich veilig te voelen, legt ze haar hand op de rok van haar moeder. Wanneer ik naar dit schilderij kijk, heb ik de indruk dat de papa en mama aan hun kinderen gezegd hebben: wees braaf, hou jullie goed en zwijg terwijl we poseren voor dit portret. De kleine jongen was een beetje wild, hij had zin om te spelen, te bewegen, hij maakte iedereen aan het lachen. Daarom heeft de schilder de opbouw van het familieportret veranderd om Jan- Baptist een meer lachende en spontane houding te geven. En jij, kan je je inbeelden dat je elke keer terug naar de schilder moet gaan, dezelfde houding moet aannemen, je arm moet opheffen en breed moet glimlachen? Wat belangrijk is, is dat we dankzij schilderijen zoals deze veel dingen kunnen leren: bijvoorbeeld hoe men zich kleedde, welk kapsel men had, 5

6 Welke kleren hebben ze aan? Ze hebben allemaal hun mooie kleren aan die gemaakt zijn uit fraaie stoffen, met rijk borduurwerk en mooie kant. Kijk naar de kleren van de twee kinderen: je kan je voorstellen dat het niet gemakkelijk moest zijn om te bewegen, om te spelen in die lange en brede jurken. Opdat de jurken mooi zouden vallen, plaatste men onder de jurk en rond de heupen, een groot linnen kussen, ook onder de onderrokken. Kijk naar de rechterarm van het kleine meisje: ze was verplicht om haar arm ver van haar lichaam te houden (kan jij het nadoen?). Alleen rijke mensen konden zich kleren aanschaffen met zulke stoffen en zo een borduurwerk. Denk eraan dat er toen geen wasmachines bestonden. Kleren wassen was moeilijk en vermoeiend werk. Maar in het dagelijkse leven waren de kleren veel eenvoudiger: ze waren beter aangepast aan verplaatsingen of om te spelen en waren gemakkelijker om te wassen. De jongen draagt net zoals zijn moeder een pijpkraag. Als jij hetzelfde rond je hals zou dragen, zou je je hoofd niet gemakkelijk meer kunnen draaien, of kunnen eten of op de grond spelen! Hoe is hun haar? Ze hebben alle vier dezelfde kleur haar. De papa heeft een snor en een baard. Het haar van de mama is naar achteren getrokken waardoor ze een groot voorhoofd heeft. Onder hun mutsen kunnen we zien dat de kinderen golvend haar hebben. Ze droegen die mutsen dag en nacht, zo wordt hun haar niet zo snel vuil. Shampoo bestond toen nog niet! De mutsen waren ook een bescherming tegen de kou want er was geen verwarming in huis, alleen maar een haardvuur. Andere details? Juwelen? Het kleine meisje heeft een mooie halsband met een kruisje en armbandjes rond haar polsen. De jongen heeft een halssnoer met een dubbele rij rode parels. De mama draagt ringen, oorbellen en een diadeem in haar haar. Draagt de papa juwelen? Welke? Een ring aan zijn rechterhand en een gouden ketting die erg opvalt op zijn donker pak. Waar zijn ze? Ze zijn geschilderd alsof ze thuis zijn. Je ziet een tapijt, een tafelkleed op een zuil, een erg donker decor op de muur achter de papa en een rood gordijn. Op de grond ligt de tak van een wijnstok en een paar druiven. Maar het is ook mogelijk dat de schilder in zijn atelier werkt en dat hij een decor heeft verzonnen om het familieportret te maken. De opbouw Kijk naar het spel van de handen. Kijk eerst eens naar de grote handen van de ouders: de rechterhand van de papa rust op de schouder van de jongen en de linkerhand van de mama ligt op haar rok (en niet op de armleuning van de zetel): de twee handen, staan aan elke kant van het schilderij zodat een hand van elke ouder het portret van de familie omkadert. 6

7 De handen van de kinderen staan in het midden van het schilderij. De hand van Jan-Baptist en deze van de papa houden elkaar vast, in een schitterend contrast van licht op de donkere kleding van de papa, net zoals deze van de kleine Magdalena op de benen van haar mama. De kleuren Beschrijf de kleurenzones: het rood van het gordijn boven het gezicht van de mama, de donkere kleur van het tapijt achter de papa die in het zwart is gekleed en vooraan de witte kleren van Magdalena. Het is het wit dat het schilderij verlicht. Zoals in de pijpkraag van de mama en van Jan- Baptist, in de kanten kraag van de papa, in de mutsen van de kinderen, op de jurk van Magdalena, Let ook op hoe de schilder rood gebruikt in de details: het gordijn, de veters van de witte schoenen van de kleine jongen en zijn parelen halssnoer, het topje van de onderrok onder de rok van de mama. Het schilderij Hoe is het vlak van het schilderij? Het is glad. De verflaag is dun en de schilder gebruikt zijn penselen zodat we de streken van het penseel niet zien. De details van de borduurwerken en het haar zijn geschilderd met een zeer fijn penseel. Er is veel tijd nodig om zo een mooi schilderij te maken. Dit schilderij is zeer groot omdat heel de familie er van kop tot teen opstaat. Er zijn ook kleinere portretten waar we alleen maar het hoofd of de romp zien. 7

8 2. (Links van het schilderij van Cornelis de Vos) Antoon van Dyck Portret van Porzia Imperiale en haar dochter Maria Francesca Doek - 184, Wat zie je? Het portret van een mama en haar dochter. Glimlachen ze? Hoe zijn ze gekleed? Welke kleuren zie je? Het is het portret van een Italiaanse familie. Net zoals veel mensen in die tijd, heeft de schilder veel gereisd. Hij heeft in Italië gewoond waar hij veel portretten van belangrijke families heeft geschilderd om zijn brood te verdienen. De mama, die in de zetel zit, is de vrouw van een bankier. Ze heeft een ernstig gezicht. Ze glimlacht niet en haar mond is gesloten. Het was in die periode een regel van de portretkunst (kijk eens terug naar het voorgaande schilderij en let op het gezicht van de mama). Ze is geschilderd zoals een voorname en majestueuze dame. Ze neemt veel plaats in het schilderij in. Naast haar, een beetje op de achtergrond, lijkt haar dochter heel klein. Het lijkt alsof de schilder de belangrijkste plaats aan de moeder wilde (of moest) geven. 8

9 (Hef het kind op om het op ooghoogte van een volwassene te brengen) Heb je niet de indruk dat ze ons vanuit de hoogte aankijken? De schilder heeft ze afgebeeld alsof hij een beetje onder hen stond. Als je op de grond gaat zitten, moet je je hoofd oprichten, je bekijkt me van laag naar hoog. Je blik naar mij is in kikvorsperspectief. Dat is wat het meest gebeurt in je dagelijkse leven want je bent nog klein. Hier in het museum bijvoorbeeld zijn de schilderijen opgehangen op de hoogte van de volwassenen. Als we allebei hetzelfde beeld willen hebben, moet ik je dragen. Maar als ik op de grond ga zitten en jij staat rechtop, bekijk je me van hoog naar laag, alsof je neer duikt. Dat is wat we een vogelperspectief noemen, gericht van hoog naar laag. Welke kleren hebben ze aan? De moeder draagt een lange zwarte jurk. Op dat zwart heeft de schilder fijne, witte accenten aangebracht om de details weer te geven: het kant van de boord en de manchetten, de knopen op de jurk, de parels van haar halssnoer, de oorbellen en de ringen aan haar rechterhand. Bekijk deze hand goed: ze ligt op de leuning van de zetel en lijkt klein. Maar als ik in dezelfde houding zou staan, zou mijn hand misschien ook klein lijken? Haar donker haar wordt naar achteren gehouden door een diadeem en een bloem is vastgemaakt aan de zijkant. De bloem is rood zoals het zware gordijn boven haar. Doet dit je aan iets denken? In dit deel van het schilderij, brengen alleen het gezicht en de handen van de dame lichtere toetsen. Het andere deel van het schilderij is lichter: het jonge meisje draagt een lichte en schitterende jurk. De kleuren doen denken aan die van een parelmoer, het zijn kleuren die veranderen met het licht en dat heb je al gezien in sommige schelpen. Let ook nog eens op de lange plooien van de jurk en de details van het borduurwerk. Het bovenste deel van de jurk is bedekt met een cape waar je je arm in kan glijden. Hier steekt het jonge meisje haar linkerarm uit. De uitgestrekte vingers van haar hand rusten op de toetsen van het klavier van een virginaal. Het is een klein, plat muziekinstrument. Het bovenste deel lijkt, in het klein, op het klavier van een piano. Het schilderij Het is een groot schilderij, indrukwekkend, waar twee personages helemaal op afgebeeld staan. Laten we naar een ander soort portret kijken waar de schilder alleen maar het bovenste deel van het lichaam heeft afgebeeld. 9

10 3. (Links van het schilderij Portret van Porzia Imperiale en haar dochter ) Antoon van Dyck Vermeend portret van de beeldhouwer François du Quesnoy Doek - 77,5 61 Dit schilderij is kleiner: het was niet nodig om een groot schilderij te maken aangezien de schilder heeft beslist om alleen maar de buste van een man te schilderen. Hij beeldt de persoon slechts af vanaf het middel. Zijn gezicht is niet frontaal afgebeeld maar in driekwart. De titel geeft aan dat het om het portret van een beeldhouwer gaat. Hoe weten we dat? Hij houdt een klein beeldhouwwerk in zijn handen. Wanneer een kunstenaar het portret maakt van een bekende persoon, voegt hij er vaak details aan toe die deel uitmaken van zijn leven en van zijn beroep. We weten ook dat de schilder gereisd heeft in Italië en dat hij die beeldhouwer heeft leren kennen. Het is zelfs een vriend geworden. Het beeldhouwwerk Een grijnzend gezicht, volledig behaard met een sikje. Het is het hoofd van een halfgod uit de legendes, een sater. 10

11 Kijk naar de hand van de beeldhouwer en naar het hoofd van de sater Wat een contrast tussen de zeer elegante hand van de beeldhouwer, de perfect geslaagde positionering van de vingers en het lelijke hoofd van de sater. Een detail dat we al gezien hebben en ook nog zullen aantreffen bij de andere schilderijen De grote, platte kraag en de witte manchet tegenover de sombere kleur van de kleren en de achtergrond van het schilderij. 11

12 B) Selectie van schilderijen na de uitvinding van de fotografie Terugkeren naar het Forum 4. (Het schilderij bevindt zich aan de muur links) Jan Verhas De optocht van de scholen in / Olie op doek 241 x 423 (Om een overzicht te hebben van het geheel, ga op enkele meters van het schilderij staan) We staan voor een heel groot schilderij. Hoeveel stappen moet je zetten om van de ene naar de andere kant te gaan? Wat zie je? De titel van het werk duidt aan dat het gaat om een defilé van schoolkinderen. Je ziet een klas jonge meisjes, begeleid door een dame (ze geeft de hand aan het meisje op de eerste rij), die defileren voor personen die op een verhoogde tribune staan voor het Koninklijk Paleis in Brussel (het huidig paleis is erg verschillend; er zijn belangrijke uitbreidingswerken aan uitgevoerd). Ze zijn omringd door belangrijke personen: ze lijken al wat op oudere leeftijd. 12

13 Ze hebben grijs haar en de persoon links leunt op een stok. Hij vermoedde dat het lang zou duren, dat hij lang zou moeten rechtstaan of dat het defilé lang zou duren. Inderdaad, kijk, achter de meisjes, staat nog een rij mannen te wachten en daarna volgen nog andere schoolmeisjes. Het is een echte stoet tot op het einde van het plein (in de verte merken we de toren van het Stadhuis van Brussel). Ze gaan voorbij grote en zeer mooie huizen aangemoedigd door een enthousiaste menigte. Kijk ook naar de trappen die leiden naar de tribune: twee leeuwen in lighouding bevinden zich aan het begin van de trap waar talrijke bloemstukken neergelegd werden. Op het voorplan zien we het plein met straatstenen (zoals het Paleizenplein er nog steeds bijligt!). Kunnen jullie zich inbeelden wat dit schilderij voorstelt? De kunstenaar schildert een belangrijke gebeurtenis. Koning Leopold II, de tweede koning sinds het ontstaan van België, viert samen met de koningin hun 25ste huwelijksverjaardag, wat we de «zilveren bruiloft» noemen. Het land heeft een groot evenement voorbereid om deze verjaardag te vieren. Het is een nationaal feest en de vlaggen worden op de gevels van de huizen en op verschillende andere plaatsen aangebracht. Welke kleuren heeft de Belgische vlag? Een defilé van scholen om een huwelijksverjaardag te vieren? Waarom niet eerder een mooi geschenk? Heel lang geleden waren kinderen niet verplicht naar school te gaan. Sommigen hielpen hun ouders op de boerderij, anderen werkten in de mijn, terwijl sommigen het geluk hadden een leraar aan huis te hebben. Vooral de jongens gingen naar de publieke school. Ze mochten hun studies verderzetten en eventueel naar de universiteit gaan. De meisjes bleven na de basisschool thuis en konden niet verder studeren. Koning Leopold II en zijn ministers hebben sterk geijverd voor het bevorderen van het onderwijs in het algemeen en voor het «recht van de vrouw tot onderwijs» in het bijzonder door hen toegang te geven tot het hoger onderwijs. Hij kan er trots op zijn! Met deze lange optocht van de kinderen willen ze de koning hiervoor bedanken. Door talrijke ruikers bloemen neer te leggen aan de voet van de trap betuigen ze hun dank. De kinderen die in rij voor jou staan, zijn enkel meisjes! In jouw klas zijn jongens en meisjes! Op het ogenblik dat dit schilderij gemaakt werd, zaten jongens en meisjes in aparte klassen. Er waren scholen voor jongens en voor meisjes. Je zou enkel jongens of meisjes als klasgeno(o)t (e) gehad hebben. 13

14 Je vraagt je af waarom we halt houden voor dit schilderij. Nochtans had ik een parcours voorgesteld met het thema portretten? Veertien portretten te voet! Kijk vooral naar de meisjes op de eerste rij. Kan je ze tellen? Ze staan voor ons van kop tot teen, gekleed in mooie witte jurken. Elke jurk is verschillend, de halsuitsnijding, de mouwen, sommigen hebben een ceintuurtje. Kijk naar elk detail: mooie volants en kantwerk, kleine knopen op het corsage, Elk meisje (behalve het uiterst rechtse op de eerste rij) draagt een strooien hoed. Ze dragen allen een zwart lint in het haar, maar ze dragen het op een verschillende manier. En de schoenen? Het zijn hoge laarzen met veters, in het bruin of in het zwart. Het zal heel wat tijd gevergd hebben om deze te rijgen vooraleer naar school te gaan. Slechts twee meisjes dragen schoenen met een riempje. Kijk nu vooral naar de gezichten. De schilder heeft een nauwkeurige studie gemaakt van de fysionomie van de kinderen. De gelaatsuitdrukkingen van de meisjes op de eerste rij zijn in alle details weergegeven. Het zijn als het ware individuele portretten. Het meisje op de achtste plaats, vertrekkend van links, van de eerste rij werd geïdentificeerd als het nichtje van de kunstenaar. Om de samenstelling zo vloeiend en natuurlijk te laten overkomen en om herhalingen te vermijden, heeft de kunstenaar verschillende richtingen en houdingen aan de veertien sierlijke portretten gegeven : ze staan in driekwart houding, in profiel of in frontaal. De meisjes komen ons als het ware tegemoet, maar hoeveel kijken naar ons? Kijk naar de blik van elk afzonderlijk: ze kijken naar de grond, naar de dame in grijs kostuum, of naar een punt in de verte, enz. De ogen en de blik geven verschillende emoties weer: blijdschap of verdriet, verwondering, ironie, teleurstelling, schuchterheid, ongerustheid. De precieze overeenstemming met het model is het gevolg van een nauwlettende observatie. Kun je enkele voorbeelden geven? - Het meisje naast de dame in het grijs heeft een vragende blik, is wat angstig, alsof ze werd berispt. Nochtans kijkt de dame heel vriendelijk naar haar. - Een meisje kijkt naar de grond, is ze verlegen? En de dame in de mooie grijze jurk? Heel waarschijnlijk is het Isabelle Gatti de Gamond, die een school voor meisjes opgericht en geleid heeft. Zoals alle dames uit die periode, draagt ze een lange jurk (met volants) en een hoed! Ze wordt gevolgd door twee andere onderwijzeressen in het grijs gekleed en ook zij dragen een hoed. 14

15 Hoe zijn het koninklijk echtpaar en de omringende personaliteiten gekleed? De koning draagt een rode broek en een witte vest met riem. Een rood lint kruist de borst. Merk op dat hij een groene hoed draagt en dat hij een korte ringbaard heeft. Het was de gewoonte dat mannen een baard hadden. Leopold II is op het ogenblik van het defilé nog jong. Maar hij zal zijn baard laten groeien en op talrijke schilderijen en beeldhouwwerken wordt hij voorgesteld met een lange baard. De koningin draagt een lange jurk met volants en ze draagt een strooien hoed in dezelfde kleur als haar jurk. Bekijken we nu in detail de personaliteiten die naast de koning staan en die samen met hem het verloop van het feest volgen. Gezien hun grijze haren kunnen we veronderstellen dat ze al een oudere leeftijd hebben. Dit is heel normaal. De personen in de entourage van de koning en die belangrijke functies uitvoeren, moeten getuigen van heel wat ondervinding. De hoogwaardigheidsbekleders hebben ofwel een snor of een baard. Merk op dat ze een uniform of een zwart kostuum dragen. Belangrijke personen, van hoge sociale rang, waren zeer elegant gekleed en in functie van de omstandigheden: een geklede jas ( redingote ), een jacquet of in statiekledij ( habit ). En de hoeden? We onderscheiden op dit schilderij twee verschillende modellen uit die periode : de steek ( bicorne ) een hoed waarvan beide randen geplooid waren naar de bovenkant van de hoed om als het ware twee horens te vormen. De cilinderhoed ( hautde-forme ) is een hoed, in het grijs of in het zwart, met een hoge cilindrische rand. De hoed werd gedragen met een geklede jas. Kun je me zeggen in welke periode van het jaar dit defilé plaats vond? In de winter? Neen! Als je kijkt naar de manier waarop alle personages gekleed zijn, lichte jurken voor de meisjes, dan kunnen we afleiden dat het zomer is. (inderdaad, dit evenement vond plaats tijdens de maand augustus). De hemel is blauw met slechts enkele witte wolken, de zon schijnt op de gevels en het regent niet! Het schilderij Samenstelling. De schilder heeft zijn talent en zijn opmerkingszin gebruikt om alle elementen van dit evenement weer te geven: de koning, de koningin, de hoogwaardigheidsbekleders, de scholen, de toeschouwers zijn weergegeven zoals op een foto. Hoe geeft de schilder de kleuren weer? Zoals de schilderijen die we reeds gezien hebben, is de oppervlakte heel glad; we zien de penseeltrekken van het penseel niet. Het is voorgesteld in een harmonie van zachte kleuren en baadt in het licht van een mooie zomerdag. De schilder heeft opmerkelijke kwaliteiten als colorist die we vooral terugvinden in de verschillende tinten wit van de jurken van de meisjes. 15

16 Laat ons gaan kijken naar andere werken die geschilderd werden na het ontstaan van de fotografie. Vanuit het Forum zich begeven naar het «muséefin-de-sièclemuseum». Neem de roltrap (of de trappen) en volg de weg tot aan de mezzanine boven een grote zaal tot aan de lift die zich links bevindt. Afdalen tot niveau (Bij het verlaten van de lift de gang rechts volgen tot aan de trap die zich bevindt bij een insprong rechts. Boven de trappen, aan de muur voor jou, halt houden aan het vijfde schilderij) Henri Evenepoel Henriette met de grote hoed Olie op doek 72 x 58 Wat zie je? Het portret van een jong meisje. Haar naam is Henriette. Kan je haar beschrijven? Ze draagt een grote strooien hoed op haar mooie blonde haren, die zich uitspreiden op een «cape» (een mantel zonder mouwen). Haar handen rusten op haar grijze jurk die onderuit de mantel komt. Ze kijkt ons aan. Lacht ze? Ze kijkt heel ernstig. Ze poseert. 16

17 De kunstenaar maakte heel graag portretten, vooral van kinderen, van zijn zoon of zoals hier van zijn nicht. Herinner je in het grote schilderij dat we gezien hebben en dat een defilé van schoolkinderen voorstelt, waar de kunstenaar ook zijn nichtje schilderde met andere schoolmeisjes? Het jonge meisje poseert, maar niet in een atelier De kunstenaar werkt vanaf een foto. Hij maakt verschillende foto s van Henriette en bereidt op die manier zijn schilderij voor. Dankzij die methode is Henriette niet verplicht verschillende uren te poseren, zoals we gezien hebben in vorige schilderijen. Ze zit in driekwart houding voor een landschap. Haar silhouetje, een weinig log, tekent zich af tegen een dreigende hemel overheersend blauw-grijs gekleurd. Het zou kunnen regenen, zelfs onweren. De schilder geeft op een tedere wijze Henriette s gelaat weer met een ernstige blik en haar zwarte ogen naar ons gericht. Ze lijkt niet goed gehumeurd! Is ze verlegen of mokt ze? En jij, hoe kijk je naar de persoon die je fotografeert? De kleuren Noem al de kleuren die je ziet. In het algemeen zijn ze een beetje triestig: een grijze jurk, een donkerblauwe of bijna zwarte mantelkap, een blauw-grijze hemel. Gelukkig wordt het schilderij opgelicht door de grote hoed met de roze pluim, de goudblonde lokken die op de mantel vallen en vooral het bleek gelaat met de roze wangen. Het schilderij Een dikke verflaag bedekt het doek. Je ziet nog de penseeltrekken die bij het schilderen achterbleven. Bijvoorbeeld op de hoed van Henriette, zien we verfsporen die als het ware een aureool vormen rond het hoofd. Merk ook nog de penseeltrekken op de handen en de voorarm, op de jurk boven de knieën. Wat een verschil met de precieze details en vlakke verflaag in het schilderij «De optocht van de scholen»! (Op je stappen terugkeren) Links van het schilderij «Henriette met de grote hoed», het Portret van Louis Charles Crespin (1895), zoon van de schilder Evenepoel, hier voorgesteld in schort met geplooide kraag, en een lang penseel in de hand. Het schilderij laat het doek zien. 17

18 6. (Terugkeren naar de trappen en halt houden aan De dame met het gele halssnoer ) Rik Wouters De dame met het gele halssnoer Olie op doek - 121, (ga een paar meter van het schilderij gaan staan) Wat zie je? Het is het portret van een vrouw die in een grote zetel zit. Ze draagt een blauwe jurk en een geel halssnoer. Het is een heel kleurrijk schilderij, welke kleuren zie je? De schilder maakt een portret van zijn vrouw Haar naam is Nel. We weten dat hij veel van haar hield en zij ook van hem. Ze bewonderde hem zeer en hielp hem veel zodat hij zich helemaal op zijn schilderkunst kon richten. Er was een heel mooi liefdesverhaal tussen hen. Ze zit in een zetel en richt haar hoofd op om naar de schilder te kijken. We zien haar van hoog naar laag. We hebben een vogelperspectief. Het is het omgekeerde van wat we gezien hebben in het portret van de Italiaanse dame en haar dochter. 18

19 Nel draagt een lange, blauwe jurk omzoomd met een kleine, witte boord en witte manchetten. De details die we al gezien hebben in andere schilderijen maken het voor de schilder mogelijk om de donkere zones wat lichter te maken. Op de muur boven het hoofd van Nel hangt een zwart/wit afbeelding. Ik denk dat het een foto is (in die tijd bestonden er nog geen kleurenfoto s). Het is misschien het portret van de kunstenaar die staat afgebeeld op het schilderij. Wat zie je op de andere muur achter Nel? Een zicht vanuit het raam? een schilderij? een weerspiegeling in een spiegel? (kom nu dichter bij het schilderij) Hoe plaatst de kunstenaar de verschillende kleuren? In dit schilderij is de verf minder dik aangebracht, ze is verdund en op sommige plaatsen zie je zelf het doek waarop de schilder heeft gewerkt. Hij gebruikt de verf op zeer zuinige wijze, brengt ze aan op het doek en schraapt ze dan af. Kijk eens goed naar de jurk, de kraag van de jurk, het halssnoer, de bloemen op het behang: het zijn alleen maar kleurvlekken, de ene naast de andere. Van veraf, zie je de bloemen op het behangpapier van de muren. Van dichtbij zijn het alleen maar kleurvlekken. Kijk naar de handen van Nel: de vingers zijn niet zo precies getekend; je kan ze nauwelijks tellen! In dit schilderij zijn de kleuren levendig en vrolijk. Het licht komt vanuit het raam en kleurt de schaduwen van het gezicht en de handen van Nel rood, groen en blauw. Waarom deze verandering in de manier van schilderen? De realiteit naschilderen heeft niet echt veel nut meer omdat fotografie daar eigenlijk voor bestaat. Dus voelen de schilders zich niet meer verplicht om alle details op zeer nauwkeurige wijze weer te geven. Maar ze houden van kleuren, licht en het resultaat is veel vrolijker. Laten we een verhaaltje verzinnen De kunstenaar heeft een zwaar leven gehad. Hij is altijd arm geweest. Maar wanneer hij schildert, dan vergeet hij zijn zorgen. In al zijn werken, bezingt hij de schoonheid, het geluk dat hij met Nel deelt. Wat als jij nu een verhaaltje verzint bij het schilderij? Dan zal ik jou het mijne vertellen.... Nu is het mijn beurt! Op een dag zegt de kunstenaar aan Nel: het is mooi weer vandaag en het licht valt zo mooi in de kamer, ik ga je portret schilderen! Doe je blauwe jurk aan en ga in de zetel zitten voor het raam. Met de gekleurde gordijnen achter je en het gebloemde behangpapier zal het een mooi decor zijn. OK, we zijn klaar. Hij begint, stopt dan en zegt aan Nel: ik ga er nog een stoel bijzetten met een rode stof zodat het blauw van je jurk beter uitkomt. 19

20 De kunstenaar schildert vlug en spreekt ondertussen met haar. En Nel, die haar hoofd eerst op haar arm laat rusten, richt haar gezicht op om naar hem te luisteren. Een beetje later, wanneer hij bijna klaar is, zegt hij haar: Als je nu eens je mooie, gele halssnoer zou aandoen dat ik je voor je verjaardag gegeven heb? En zo komt het dat het schilderij De dame met het gele halssnoer heet. Om het parcours te beëindigen, de lift nemen tot niveau 3, vervolgens via de trappen terugkeren naar het Forum. * * * * * * * * * Een kort besluit na ons parcours? Welk schilderij vond je het mooist? Welk zou je graag terugzien? Zou het mooi zijn in jouw huis? Denk eens aan jouw portret: - alleen of in met de familie? - Met een dier? - In welk decor? - Welke kleren zou je aandoen? - In welke kleuren? 20

Parcours Portretten. Geselecteerde werken

Parcours Portretten. Geselecteerde werken Parcours Portretten Geselecteerde werken 1. Cornelis de Vos Zelfportret van de kunstenaar en zijn familie 2. Antoon van Dyck Portret van Porzia Imperiale en haar dochter Maria Francesca 3. Antoon van Dyck

Nadere informatie

Goedendag! Ik, ik ben. Ben jij? En jij? Jij bent! nee. één. twee. drie. vier. vijf. zes. zeven. acht. negen. tien. Gaat het? Het gaat goed.

Goedendag! Ik, ik ben. Ben jij? En jij? Jij bent! nee. één. twee. drie. vier. vijf. zes. zeven. acht. negen. tien. Gaat het? Het gaat goed. Vocabulaire En Action 5 : Nederlans naar Frans Unité 1 Goedendag! Ik ben Ik, ik ben ja Ben jij? En jij? Jij bent! nee één twee drie vier vijf zes zeven acht negen tien Unité 2 Gaat het? Het gaat goed.

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

klas 3 beeldende vormgeving buitentekenen

klas 3 beeldende vormgeving buitentekenen ZOEKEN Weet jij wat een zoeker is? Hierboven is er een getekend. Hij wordt gebruikt bij het zoeken naar een geschikt gedeelte om te tekenen. Zo n zoeker heeft brede randen en geeft je als het ware een

Nadere informatie

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl Lieve kinderen? In heel veel schilderijen en beelden van het Bonnefantenmuseum staan kinderen afgebeeld: kleine, grote, mooie, witte, eenzame en gezellige kinderen. Sterker nog, de naam van het museum

Nadere informatie

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan.

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan. Kenneth en Iwan Hé, kijk, zegt Kenneth. Check dat uit, man. Kenneth knikt met zijn hoofd naar een groepje meisjes. Ze staan aan de overkant van de straat en wachten voor het stoplicht. Ze komen net uit

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm,

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm, Prins Floris In de tuin van het paleis loopt een jongen. Een bruine jongen met zwarte krullen. Floris heet hij, en hij is een prins. De vader van Floris is de koning van Spanje. Rijk is hij, heel rijk.

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

Kinderdagverblijf programma Dit ben ik

Kinderdagverblijf programma Dit ben ik Kinderdagverblijf programma Dit ben ik Week 5 Datum 27 t/m 31 januari 09.15 uur - Kring: Kern 0 1½ het gezicht van Puk. Spiegeltje in Puk zijn rugzak. Wat is dat nou? 09.20 uur - Voorleesboek: Kikker is

Nadere informatie

Ik hoop dat U veel plezier beleeft in het samen praten met uw kind.

Ik hoop dat U veel plezier beleeft in het samen praten met uw kind. Beste Ouders In dit boekje staan allerlei foto's over dagelijkse dingen: opstaan, zich wassen,... Ik geef u hierbij enkele tips rond hoe u met uw kind kan praten tijdens bijvoorbeeld "het wakker worden".

Nadere informatie

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2-

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2- Aan de ouders/begeleiders, In deze speurtocht ontdekt u met uw kinderen de stallen, de buitenkant van het paleis en de paleistuinen. Fientje is de jongste keukenhulp in het paleis. Stiekem begeleidt ze

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

7.5 Script en plaatjes post-test

7.5 Script en plaatjes post-test 7.5 Script en plaatjes post-test De vorige keer waren we hier om Drakie wat beter te leren praten en Drakie heeft toen een heleboel van jou geleerd. Dat vond ie heel leuk. Vandaag gaan we wat dingen die

Nadere informatie

Paulo op bezoek in de klas

Paulo op bezoek in de klas Kunst voor peuters en kleuters Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 0, 1 en 2. Met de informatie en lessuggesties kunt in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten

Nadere informatie

D Artagnan gaat naar Parijs

D Artagnan gaat naar Parijs D Artagnan gaat naar Parijs Artagnan reed op zijn oude paard, een uitgeputte knol met een trieste blik. Ook al was zijn paard op zijn minst vreemd te noemen en ook al waren de kleren die hij droeg verbleekt,

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

weer: regen, wind, onweer en zon ander soort kleding aantrekt dat je het niet koud krijgt weer vaker voorkomen in bepaalde seizoenen

weer: regen, wind, onweer en zon ander soort kleding aantrekt dat je het niet koud krijgt weer vaker voorkomen in bepaalde seizoenen Seizoenen GROEP 1-2 11 75 minuten 1, 43, 51, 54 en 55 De leerling: weer: regen, wind, onweer en zon ander soort kleding aantrekt dat je het niet koud krijgt weer vaker voorkomen in bepaalde seizoenen kleding

Nadere informatie

Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende

Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende - voor de tweede en derde graad lager onderwijs en de eerste graad secundair - Welkom in Mu.ZEE!

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat Sneeuwman kan... Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95 Uitgeverij: Bakermat Suggesties: Emy Geyskens KORTE INHOUD: Sneeuwman kan glijden op het ijs en op sneeuw, brullen

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

WELKOM OP PALEIS HET LOO

WELKOM OP PALEIS HET LOO ANTWOORDEN BIJ DE SPEURTOCHT: 1. De oranjeboom (sinaasappelboom) 2. Kroon en rijksappel 3. Kroon op tafel, appel in de hand 4. Aan de overkant aan de muur 5. Links en rechts van de open haard 6. Dan zat

Nadere informatie

Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst

Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Er komen per dag heel veel mensen naar het museum. Sommigen zijn er altijd. Die zijn vastgelegd in verf

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest 2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof Oefeningen voor een gezond lichaam en geest De Soldaat Dit is de eerste van de vier warming up oefeningen waarbij het doel is de hartslag te verhogen

Nadere informatie

De koning nodigt je uit

De koning nodigt je uit De koning nodigt je uit n.a.v. de gelijkenis uit Matteüs 12 : 1-14 Wat heb je nodig? Koning: (K) Plaats een kroon, van goud karton, op het hoofd van een pop. Ferdinand Postumus: (F), bediende, speld een

Nadere informatie

Mens in actie. Zo groot ben jij!

Mens in actie. Zo groot ben jij! Handvaardigheid klas 2H/V februari 2015 Mens in actie Op de foto hiernaast is een bronzen beeld van een schaatser te zien, aangebracht aan de muur van het stadhuis van Haastrecht. Het beeld is gemaakt

Nadere informatie

Vollenhove Wonen op een havezate

Vollenhove Wonen op een havezate D S T R K C N T Opdracht 1 Nodig: foto van jezelf als klein kind, fotoblad opdracht 1 In Vollenhove staat de havezate Oldruitenborgh. De havezate is al heel oud. Bijna 250 jaar geleden, rond 1770, woonden

Nadere informatie

Huwelijk BIJLAGEN: Teksten. Overzicht teksten. 1. Het geluk van de liefde

Huwelijk BIJLAGEN: Teksten. Overzicht teksten. 1. Het geluk van de liefde Huwelijk BIJLAGEN: Teksten Overzicht teksten 1. Het geluk van de liefde De mooiste dingen in je leven kun je niet kopen, omdat ze onbetaalbaar zijn; een fijne vader en moeder, fijne broers en zussen. De

Nadere informatie

De Dans van de Kraanvogel

De Dans van de Kraanvogel Lang geleden in China De Dans van de Kraanvogel Lesbrief Primair Onderwijs 1 Beste leerkracht, De kinderen gaan naar de voorstelling De Dans van de Kraanvogel, een prachtig sprookje uit China. Wang, een

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit?

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit? 1. Inleiding Je wil graag dit wondermooie instrument leren bespelen. Om je hierin op weg te helpen, geef ik jou graag de volgende tips mee. + Zorg ervoor dat je ergens rustig en aandachtig kan werken.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

http://psdtuts.com/tutorials/photo-effects-tutorials/how-to-create-a-fantasy-photo-manipulation/

http://psdtuts.com/tutorials/photo-effects-tutorials/how-to-create-a-fantasy-photo-manipulation/ http://psdtuts.com/tutorials/photo-effects-tutorials/how-to-create-a-fantasy-photo-manipulation/ Fantasie foto Stap 1 De eerste Stap bestaat erin om de juiste foto s te kiezen. Hier werden drie foto s

Nadere informatie

MEER DAN 700 WENSEN VOOR VERJAARDAGEN

MEER DAN 700 WENSEN VOOR VERJAARDAGEN MEER DAN 700 WENSEN VOOR VERJAARDAGEN Omslag: Drukwerk: Danny Demeersseman Nevelland Graphics Copyright 2014 Danny Demeersseman www.wensen.eu Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Daar zit diepte in. Deel 1: Perspectief

Daar zit diepte in. Deel 1: Perspectief Daar zit diepte in. Deel 1: Perspectief Heb je soms wel eens het gevoel dat je in een schilderij binnen kunt wandelen? Dat komt omdat schilders in perspectief schilderen. Honderden jaren geleden ontwikkelden

Nadere informatie

Adam en Eva eten van de boom

Adam en Eva eten van de boom Adam en Eva eten van de boom God maakt een prachtig paradijs. Hij zegt: Het is heel goed. Maar God heeft ook een vijand, En weet jij wel wat hij doet? Het mooie wat God heeft gemaakt, maakt hij juist graag

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG]

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] 1 e graad secundair onderwijs Naam:... NATIONALE BASILIEK VAN HET HEILIG HART KOEKELBERG [DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] Met dit boekje kan je zelfstandig of in groep kennismaken met de basiliek. 2 Hoe ga

Nadere informatie

Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag

Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten over

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

Scène 9. Bob kan een ontslagpremie krijgen en Deer moet spugen. BOB Ik heb de sportschool opgezegd. BOB Ik weet niet wat ik doen moet, Molly.

Scène 9. Bob kan een ontslagpremie krijgen en Deer moet spugen. BOB Ik heb de sportschool opgezegd. BOB Ik weet niet wat ik doen moet, Molly. Scène 9. Bob kan een ontslagpremie krijgen en Deer moet spugen. Britt gaat aan de tafel zitten, bladert in een script dat daar ligt. Even later komt Bob van links op, hijgend. Hij veegt een beetje overdreven

Nadere informatie

Peter van den Bijllaardt

Peter van den Bijllaardt 1 Hier de informatie van het aantal spelers dat er voor deze sketch nodig is, hun karakterbeschrijvingen en hoe het eenvoudige decor er uit dient te zien. En nog enkele eventuele andere bijzonderheden.

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

PRINSESSEN KAPSELS. Leuke opsteekkapsels voor meisjes. Maite Jaspers

PRINSESSEN KAPSELS. Leuke opsteekkapsels voor meisjes. Maite Jaspers PRINSESSEN KAPSELS Leuke opsteekkapsels voor meisjes Maite Jaspers LIEVE PRINSES, hopelijk vind je dit prinsessenboek even leuk als ik en ben je ook gek van alle knotsgekke, prachtige kapsels. Vraag maar

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

Ik maak een verslag over een schilderij dat zwanen en olifanten om keert. Het schilderij heet Cygnes reflechis en elephants.

Ik maak een verslag over een schilderij dat zwanen en olifanten om keert. Het schilderij heet Cygnes reflechis en elephants. Spiegelen Ik maak een verslag over een schilderij dat zwanen en olifanten om keert. Het schilderij heet Cygnes reflechis en elephants. De schilder heet Hij heeft olieverf gebruik en een linnen doek en

Nadere informatie

Excursie: Gineke Zikken Een goede start.

Excursie: Gineke Zikken Een goede start. Excursie: Gineke Zikken Amsterdam Een goede start. Het was een heerlijke dag. Mooi weer. Naar het Rijksmuseum werd te veel. Het bezoek aan Gineke Zikken was ruimschoots voldoende om lang mee toe te kunnen.

Nadere informatie

Van de redactie: Oproep: Regels tijdens de opkomsten: - Luisteren naar de leiding - Iedereen doet mee - Stil zijn als er wat wordt uitgelegd - enz

Van de redactie: Oproep: Regels tijdens de opkomsten: - Luisteren naar de leiding - Iedereen doet mee - Stil zijn als er wat wordt uitgelegd - enz Jaargang 1 nummer 2 (Nov. / Dec. 2008) Van de redactie: Hallo Kabouters, alweer de 2 e vernieuwde Bambilië koerier. editie van de Zoals jullie weten en ook al in de extra editie van de koerier hebben kunnen

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de 5.3.3 Een patiënt verplaatsen A Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de bedlegerige patiënt vastnemen om hem makkelijk op de zij

Nadere informatie

Beelden. Bondig. Verdelen. Verslag. Associatie. Een gegeven begin. Bijvoeglijke naamwoorden. Bij muziek. www.klastools.be

Beelden. Bondig. Verdelen. Verslag. Associatie. Een gegeven begin. Bijvoeglijke naamwoorden. Bij muziek. www.klastools.be Bondig Beelden Schrijf een willekeurige tekst. Maar alle regels zijn precies even lang. Neem foto's en tekeningen uit tijdschriften als inspiratie voor een kort verhaal. Beschrijf niet de foto. Laat je

Nadere informatie

Nella s nieuwe kamer is heel mooi. Op het bed liggen zijden lakens en een wollen deken.

Nella s nieuwe kamer is heel mooi. Op het bed liggen zijden lakens en een wollen deken. Amsterdam, 1686 1 Nella loopt op de Herengracht in Amsterdam. Ze heeft een grote koffer bij zich. Aan deze gracht staan de duurste woningen van de hele stad. Hier wonen de rijkste koopmannen. Daarom wordt

Nadere informatie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Workshop Fotografie Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Alles over perspectief, standpunt en compositie Belangrijk voor het maken van een goede foto is de keuze van je perspectief. Welk standpunt

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen!

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen! Enkel voor kinderen! Dit dossier is een realisatie van Ryckevelde vzw Ryckevelde 2010 2 Waar is Eugène? VERMIST Enkele dagen geleden wou Eugène Ryckevelde Brussel gaan verkennen! Het was al heel lang geleden

Nadere informatie

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis.

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis. 1e Statie: Jezus wordt ter dood veroordeeld. De eerste plaats waar Jezus stil stond op de kruisweg, was het paleis van de Romeinse landvoogd Pontius Pilatus. De joodse leiders wilden Jezus uit de weg ruimen.

Nadere informatie

Februari, de maand van Valentijnsdag. Daarom deze maand een lief bericht van de leerlingen van groep 6

Februari, de maand van Valentijnsdag. Daarom deze maand een lief bericht van de leerlingen van groep 6 Februari, de maand van Valentijnsdag. Daarom deze maand een lief bericht van de leerlingen van groep 6 Mama Een roos is roze viooltjes zijn blauw maar het allerliefst Hou ik van jou mama. Joshua De beste

Nadere informatie

Het belangrijkste aspect in de portretfotografie is "LICHT". En... om tot een goed resultaat te komen, gaan we dit licht ook gebruiken.

Het belangrijkste aspect in de portretfotografie is LICHT. En... om tot een goed resultaat te komen, gaan we dit licht ook gebruiken. Het doel van deze opdracht is kwalitatief betere portretten te kunnen maken. Niet in een studio want de meesten hebben niet genoeg ruimte of de kennis om er een op te zetten. We werken met eenvoudige middelen

Nadere informatie

Mijn tuin. Janni Meedendorp. Meditaties voor kinderen. 2013 Uitgeverij ACT on Virtues

Mijn tuin. Janni Meedendorp. Meditaties voor kinderen. 2013 Uitgeverij ACT on Virtues Mijn tuin Meditaties voor kinderen Janni Meedendorp 2013 Uitgeverij ACT on Virtues Na een intensieve yogales vindt Noah het heerlijk om op zijn matje te liggen. De spieren in zijn lichaam ontspannen zich,

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

5Wat doe ik aan als ik ga

5Wat doe ik aan als ik ga DC 5Wat doe ik aan als ik ga solliciteren? 1 Inleiding Veel mensen vragen zich af: Wat moet ik aantrekken als ik ga solliciteren, moet ik opvallen of juist niet? Veel mensen vinden het echter lastig om

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Ziekenzegening. Inleiding. Kruisteken We staan hier samen rond het ziekbed van

Ziekenzegening. Inleiding. Kruisteken We staan hier samen rond het ziekbed van Ziekenzegening. 1. Wat wil ik tot uitdrukking brengen in dit ritueel? Zoeken naar een houvast in momenten van verdriet en ontreddering. Zoeken naar sterkte voor de zieke om zijn weg te kunnen gaan. Zoeken

Nadere informatie

Auditieve oefeningen thema kleding

Auditieve oefeningen thema kleding Auditieve oefeningen thema kleding Boek van de week: 1; 2; 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant Hoe zou het boek heten Waarom denk je dat? Wat staat

Nadere informatie

Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+

Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+ Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+ Uitgeverij Jes! Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC )

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

1. De tuin wordt opgeruimd

1. De tuin wordt opgeruimd 1. De tuin wordt opgeruimd Wat gaan jullie doen? vraagt mama. Ze is iets lekkers aan het maken: zoute bolletjes. Dat doet ze elke vrijdagmiddag als Joas, Aron en Lisa uit school komen. Vaak helpt een van

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Top 5 van meest gemaakte fouten: Persoonlijke presentatie Uiterlijk (non-verbaal): 55% Stem: 38% Inhoud (verbaal):7%

Top 5 van meest gemaakte fouten: Persoonlijke presentatie Uiterlijk (non-verbaal): 55% Stem: 38% Inhoud (verbaal):7% Persoonlijke presentatie Uiterlijk (non-verbaal): 55% Stem: 38% Inhoud (verbaal):7% Het belang van een goed uiterlijk De eerste indruk, welk signaal geef je? Onze non-verbale communicatie bepaalt een groot

Nadere informatie

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld Kopstukken Vorsten, regenten & burgers Hollanders in beeld VORSTEN, REGENTEN & BURGERS Wie liet er een portret van zich maken? In de Gouden Eeuw ging het goed met Holland. Burgers werden steeds rijker.

Nadere informatie

STILL: workshop fotobewerking

STILL: workshop fotobewerking Dit werkblad is van: klas: STILL: workshop fotobewerking Ontwerp en maak je eigen digitale flyer, poster of fotocollage met zelfgemaakt foto s! Je kent ze wel: coole flyers voor een feest, bewerkte foto

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

Boeken van Harmen van Straaten

Boeken van Harmen van Straaten Boeken van Harmen van Straaten Hé, wie zit er op de wc? Ik wil voor altijd bij je zijn Mijn autoboek Herrie in de huttenclub (e-book) Het geheim van de smokkelbende (e-book) De engel van de overkant (e-book)

Nadere informatie

De familie schaap. Praat eens zoals een schaap Welke dierengeluiden ken je nog? Doe ze eens na?

De familie schaap. Praat eens zoals een schaap Welke dierengeluiden ken je nog? Doe ze eens na? Het schaap De familie schaap Schapen zijn bange dieren. Daarom leven ze met velen samen en blijven ze dicht bij elkaar. Een groepje schapen noemen we een kudde. Schapen praten met elkaar door te blaten.

Nadere informatie

hebben verzorgde tanden An Melis

hebben verzorgde tanden An Melis CAS EN KATO hebben verzorgde tanden An Melis M O N D I N A C T I E! tekst bij de volgende plaat: Dit is Cas. Cas is blij. Vandaag is de leukste dag van de hele week! Kato komt spelen en vannacht mag ze

Nadere informatie

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto.

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. D S K C N L Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een andere foto. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. 4. Bekijk

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Interieur advies. Voorbeeld van een uitgewerkt advies sfeerbeelden indelings voorstel kleuradvies meubeladvies

Interieur advies. Voorbeeld van een uitgewerkt advies sfeerbeelden indelings voorstel kleuradvies meubeladvies Interieur advies Voorbeeld van een uitgewerkt advies sfeerbeelden indelings voorstel kleuradvies meubeladvies Analyse van de huidige situatie de woonkamer: 5,4 mx8,4 m creme witte wanden zandkleurige schouw

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

MASCOTTE ACTEER TIPS. Have fun

MASCOTTE ACTEER TIPS. Have fun MASCOTTE ACTEER TIPS Have fun 1 Wilt men met je op de foto? Dan is het goed om je te realiseren dat de mascotte in de camera moet kijken, niet jij vanuit het kostuum. Veelal is het zicht vanuit de mascotte

Nadere informatie

LESBRIEF. Kaatje is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com

LESBRIEF. Kaatje is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com Samenvatting:! Voor alle kinderen van de klas heeft Kaatje iets lekkers meegebracht. Lust jij ook iets? Een fijn verhaal waarin een vrolijke Kaatje op school haar verjaardag viert. Bij dit boek zijn een

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Mijn naam is:! Mijn Pietennaam is:

Mijn naam is:! Mijn Pietennaam is: Mijn naam is: Mijn Pietennaam is: Dit boekje is gemaakt door Bas Wesseling, leerkracht op RKBS Klippeholm en docent aan PABO INHolland, i.s.m Bazar Media. Inhoudsopgave Vak Onderwerp Bladzijde Rekenen

Nadere informatie

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken:

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken: Me, myself and I Wat ga je doen? Je gaat een heel bijzonder boekje maken. Het wordt een vouwboekje (=leporello) zoals je op het plaatje hierboven duidelijk kunt zien. Dat boekje zal een heel persoonlijk

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

doekaart: HET MUSEUM (afspraken)

doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) Een museum is een plek waar kunst bewaard wordt en getoond. Aan de muur hangen schilderijen, in vitrines liggen voorwerpen en op sokkels

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

geeft de planten water

geeft de planten water geeft de planten water 1. Regenverhaal regengeluiden nabootsen Geef de kinderen allerlei kosteloos materiaal waarmee ze mogen experimenteren. Ze proberen hiermee regengeluiden te produceren. Mogelijkheden:

Nadere informatie