Hongerdoeken geloofsinspiratie voor moderne armen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hongerdoeken geloofsinspiratie voor moderne armen"

Transcriptie

1 Hongerdoeken geloofsinspiratie voor moderne armen

2

3 Hongerdoeken geloofsinspiratie voor moderne armen De geschiedenis van de hongerdoek Al bijna dertig jaar worden voor de vastentijd zogenaamde hongerdoeken gemaakt en verspreid om te worden opgehangen in kerk, school of parochiecentrum. De hongerdoek gaat terug op een oud, middeleeuws gebruik. Hij werd opgehangen om in de vastentijd het altaar waar de viering van de eucharistie plaatsvond aan het oog te ontrekken. Dat stond symbool voor de uitbanning van de mens uit het paradijs. Het had ook te maken met de opvatting van de Middeleeuwse christen dat hij als zondige mens onwaardig was om het altaar te naderen. Aanvankelijk waren het eenvoudige linnen doeken, later werden ze beschilderd met voorstellingen van het leven, lijden en sterven van Jezus. Zo zijn de doeken eeuwenlang een praktische vorm geweest van verkondiging en katechese. Omdat de doeken tijdens de vastentijd werden opgehangen kregen ze de naam hongerdoeken. In de huidige tijd Midden jaren zeventig werd deze vergeten traditie opgepakt door de Duitse katholieke ontwikkelingsorganisatie Misereor (www.misereor.de). Door Misereor werd er echter een actuele betekenis aan gegeven door kunstenaars uit het Zuiden te vragen nieuwe hongerdoeken te maken vanuit thema s die hen aanspreken. De gedachte erachter was: waarom zouden wij, moderne armen in het Westen niet door symbolen en beelden uit het Zuiden tot nieuwe instelling en houding, tot vernieuwd geloven kunnen worden gebracht? Sinds 196 heeft Misereor 1 hongerdoeken uitgebracht. Ze zijn tot 1999 in Nederland verspreid door de stichting Hongerdoeken in Den Bosch, opgericht door het toenmalige Missiecentrum aldaar. Vanaf 000 doet Vastenaktie Nederland, nu een onderdeel van de grote katholieke ontwikkelingskoepel Cordaid, de verspreiding. De hongerdoeken zijn - voor zover nog voorradig - nu bij Vastenaktie in Den Haag te bestellen (www.vastenaktie.nl). Meer informatie Tot slot willen wij u nog wijzen op de Missie- Zendingskalender. Sinds 1980 verschijnt ook die met plaatwerk van kunstenaars uit Derde Wereldlanden. De Missie- Zendingskalender wordt jaarlijks uitgegeven door CMC - Mensen met een Missie in Den Haag en aan protestantse kant door de Nederlandse Zendingsraad in Utrecht (www.missiezendingskalender.nl).meer informatie over de hongerdoeken en wat er in de loop der jaren aan katechetisch en litur- 1

4 gisch materiaal rond verscheen, is door de Nederlandse Missieraad verzameld en vermeld op de website januari 2008

5 Zwitserland 1980, 1998 Duitsland 1996 China, 2007 Haïti, 1982 Peru, 1986 Ghana, 2002 India, 1976, 1984, 1990 Ethiopië, 1978 Kameroen, 1988 Indonesië, 2000 Latijns-Amerika, 1992, 2004 Zuid-Afrika, 1994

6 4

7 De heer van de dans India, 1976 door Jyoti Sahi De eerste hongerdoek uit de moderne tijd werd geschilderd door de Indiase kunstenaar Jyoti Sahi. Hij is in 1944 in Pune geboren uit een Engelse katholieke moeder en een Indiase hindoe vader. Geloof en kunst zijn voor de katholiek Jioti Sahi nauw met elkaar verbonden. In zijn schilderingen mengt hij Westerse schilderstijlen met Oosterse symboliek. Hij woont en werkt in een kunst-centrum (ashram) nabij Bangalore. Deze hongerdoek die alleen in Duitsland is verspreid, niet in Nederland, heeft eigenlijk geen titel gekregen. De titel de heer van de dans is er later aan gegeven. Hij was bedoeld als experiment om te kijken of en hoe een hongerdoek in moderne vorm zou aanslaan. Zoals alle schilderingen van Sahi, zit ook dit doek boordevol Indiase symboliek. Hij schildert Christus als de Heer van de Dans, symbool van een nieuwe tijd, van hoop en van toekomst. Ook het kruis, de levensboom is zo n symbool. Hij is dor, maar er hangen ook vruchten aan, mango s bijvoorbeeld, vruchten van de liefde in India. Daar rondom een aantal symbolen uit de christelijke en Indiase tradities. Jyoti Sahi wilde met zijn doek het lijden van Christus verbinden met het leven en lijden van de mensen vandaag en Jezus verrijzenis met het verlangen naar de opstanding en bevrijding van mensen. Ook de kleuren van het doek, duifgrijs en fel oranje, hebben in India veel symbolische betekenis. Het grijs symboliseert as en medelijden, oranje is de kleur van vuur en schepping. Jyoti schilderde ook de hongerdoek Levend water van Dat Christus zo groot voor je wordt, dat al het andere je te klein wordt; Dat Christus je zo wijd maakt dat de hele aarde je te nauw is; Dat Christus je zo diep maakt, dat je verdiepen wilt in t leed van anderen; Dat Christus je zo sterk maakt, dat verdriet je niet meer deert; Dat Christus je zo van hemzelf vervult, dat geen wens nog ruimte vindt; Dat Christus je zo stil maakt, dat je hem totaal verkondigt. Zo zegene je de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Uit: Liturgische Bausteinen, Misereor 2007

8 6

9 De druivenpers Ethiopië, 1978 door Alemayehu Bizuneh Deze hongerdoek werd geschilderd door Alemayehu Bizuneh (*1934), op doek, en niet zoals in de oude Ethiopische katechetische schildertraditie, op geitenleer. Hij kwam uit Addis Abeba, de hoofdstad en overleed in Op deze hongerdoek schildert Bizuneh een heilsgeschiedenis voor een heilloze tijd. Elke dat opnieuw - we hebben het over de jaren zeventig, kort na de val van Haile Selassie - ervoer hij de armoede en de honger, het onrecht en het geweld in het land. Vanuit deze ervaringen schildert hij deze hongerdoek als meditatie en oproep tot ommekeer op onze weg naar Pasen. God probeert het steeds weer met de mens! zo is de diepere boodschap. Door middel van vijf bijbelse motieven zoekt hij naar een antwoord op de vraag van het lijden - in Ethiopië dagelijks aanwezig - en roept hij op tot bekering, tot anders gaan leven. Bizuneh beeldt daarvoor elf bijbelse taferelen uit, die hij spiraalsgewijs naar het midden toe uitwerkt. Het vertrekpunt is de broedermoord, het verhaal van Kaïn en Abel, in twee taferelen. Daarnaast het bijbelverhaal van Noach en de zondvloed. In vier schilderingen laat hij daarna zien, hoe de ontmoeting verloopt tussen de tollenaar Zacheüs en Jezus. Daarna maken we kennis met het optreden van Jezus: we zien hem lammen genezen en het wonder van de broodvermenigvuldiging. In het hart van het doek worden twee motieven in elkaar gevlochten: de Lijdende Dienstknecht staat in de druivenpers met daar rondom afbeeldingen van schendingen van mensenrechten en martelingen: Jezus bloed verbindt de verschillende taferelen met elkaar. Barmhartige God, Jij bent barmhartig en mild, van toorn sta Jij ver af, Jij bent vol rijke ontferming. Als we Je gekwetst hebben, Heer, hetzij door wat we zeiden, door wat we deden, of door wat we dachten, scheld het kwijt, vergeef en vergeet het. Uit het boetegebed van St. Basilius Ethiopisch Orthodoxe kerk

10 8

11 Middeleeuws hongerdoek 1980, 1998 Deze hongerdoek is de enige originele hongerdoek. Hij stamt uit de late Middeleeuwen en is gemaakt in Zwitserland. Hij wordt ook wel het hongerdoek van broeder Klaus genoemd, omdat hij voortkomt uit een traditie die rond de heilige Nicolaas van Flühe (gestorven in 1487) zijn oorsprong vindt. Hij werd oorspronkelijk in 1980 uitgebracht en in 1998 met actuele toevoegingen heruitgegeven. In de ronde medaillons zijn gebeurtenissen afgebeeld uit het Nieuwe Testament. Met de klok mee vanaf midden onder: de aankondiging van Jezus geboorte aan Maria, zijn geboorte, zijn terugkeer aan het einde der tijden, zijn gevangenneming, zijn kruisiging en een afbeelding van de eucharistie. Onder in de medaillons staan de symbolen van de zeven werken van barmhartigheid. In het midden staat Jezus als de Christus-Koning. Als Zoon van God is hij ten diepste aanwezig in de geschiedenis. De symbolen van de vier evangelisten vullen de hoeken. In 1998 zijn links en rechts van deze hongerdoek ter actualisering vier illustraties aangebracht die betrekking hebben op invullingen van nu. Rechtsboven: gerechtigheid (marktvrouw in India) en daaronder vrede, (burgeroorlog in Libanon). Linksonder: het behoud van de schepping (boer uit Bangladesh) en daarboven de rechten van de vrouw (vrouwen uit Bangladesh). Geef me een mens God, geef me een mens, al is het er maar één die er is voor mij, die van mij houdt, die mij neemt zoals ben. Geef me een mens, als is het er maar één die er is voor mij, niet omdat ik als arm geboekstaafd sta, of omdat ik doorga als verloren zoon, maar omdat ik een mens ben een mens zoals ieder ander. God, geef me eens mens, al is het er maar één, die van mij houdt die mij nodig heft en die ik nodig heb. Latijns Amerika uit: Geef ons heden ons dagelijks brood 9

12 10

13 Leven onder de regenboog Haïti, 1982 door Jacques Chéry De hongerdoek die de Haïtiaanse kunstenaar Jacques Chéry schilderde is een van de bekendste. Chéry (*1928) behoort tot de groep kunstenaars die in Haïti de primitieven wordt genoemd. Hun expressieve kunst wordt gekenmerkt door krachtige beelden en een verbazende rijkdom aan kleuren en vormen. Het bijzondere van deze Hongerdoek is de versmelting van een dubbele realiteit: de boodschap van de bijbel en de wereld zoals die begin jaren tachtig in Haïti ervaren werd. Geweld, onderdrukking en bewapening staan tegenover de bijbelse utopie van hoop leven en verwachting. Hij schilderde de bijbelse wereld zoals die wordt. Het meest in het oog springend is de lijdende Christus aan de levensboom. Jezus is ook nog in vijf andere taferelen aanwezig, herkenbaar aan zijn oranje-rood gewaad. Hij lijdt mee met mensen, wijst hen de weg en zit met hen aan tafel. Het doek bevat negen taferelen. De onderste blauwe strook laat ons kennis maken met (boot)vluchtelingen, met oorlog en hebzucht. Die strook duidt op helse zaken op de weinig rooskleurige situatie waarin de wereld en Haïti in het bijzonder verkeert. In de middelste lichtgroene strook staat Jezus centraal als leraar en verlosser die hoop geeft en bevrijding brengt. De bovenste lichtgele strook verwijst naar hemelse, naar goede waarden, mensenrechten, het geluk van het aartsparadijs en van samen delen aan de wereldtafel. En dat alles speelt zich af onder de regenboog, symbool van het verbond van God met zijn volk. Waar de regenboog ophoudt Waar de regenboog ophoudt daar zal een plaats zijn, broeder, waar de wereld liederen kan zingen, en wij zullen er zingen, wij samen broeder, jij en ik ofschoon jij blank bent en ik niet. Het zal een droevig lied zijn, broeder, omdat we de melodie niet kennen, een moeilijke melodie, maar we kunnen het leren, broeder, jij en ik, en het is muziek die we zullen gaan zingen, waar de regenboog ophoudt. Richard Rive 11

14 1

15 Levend water India, 1984 door Jyoti Sahi e Indiase kunstenaar Jyoti Sahi is ook (zie Indiadoek 1976) de maker van dit doek. In dit hongerdoek plaatst hij Jezus temidden van de armen en uitgeslotenen van de Indiase samenleving. Met zijn donkere huid is hij een van hen. Maar door hem kiest God voor de armen. Hij is het levend water, het licht van de wereld, de verrijzenis en het leven, zoals Johannes in zijn evangelie schrijft. Het hongerdoek heeft een aantal opvallende elementen uit de wereldgodsdiensten die in India voorkomen: islam, hindoeïsme, boeddhisme en christendom. Linksboven schilderde Jyoti Sahi een islamitisch mausoleum met graven eromheen, en met daarbij de uit de dood opgewekte Lazarus. De paria s, de dalits, de onaanraakbaren daaronder wonen vaak op de minste plekken in de dorpen waar ook de begraafplaatsen zijn. Gods lichtstraal verlicht ook hen. Het water (van de heilige rivier de Ganges!) neemt in het hindoeïsme een heel belangrijke plaats in, ook op dit hongerdoek. Het water is levend water, de dood wordt overwonnen, de armsten krijgen er het eerst van te drinken. In de mandorla, de waterdruppel, heeft Jyoti de zus van Lazarus afgebeeld, Maria de luisterende. Rechts op de afbeelding zien we de Samaritaanse putten uit de stroom van het levend water dat Jezus is. Rechts op de afbeelding is ook Mozes te zien als een Indiase wijze; de amaltusboom en de vaas met lotusbloemen wijzen op de heiligheid van de plaats. Ik wil als het water zijn Ik wil als het water zijn, dat in de rivieren klatert, en door het oerwoud stroomt, dat velden vruchtbaar maakt en overal leven brengt. Ik wil als het water zijn, dat al wat vies is, wast, dat iedere mens, hoe die ook heet en heling en bevrijding zoekt, weer hoop op toekomst geeft. Ik wil als het water zijn, dat alle boten draagt, vol mensen en hun lasten, om voor hen allemaal hun lasten te verlichten. Ik wil als het water zijn, de bron van alle leven, dat alle mensen samenbrengt, om samen, overal vandaan, het lief en leed te delen. God, ik wil als het water zijn, dat in uw richting stroomt, om in de wereld, overal, uw opdracht waar te maken: meer mens te zijn voor iedereen. gebed uit Thailand 13

16 14

17 Bondgenoten onderweg Peru, 1986 door een groep boeren en boerinnen in Santiago de Pupuja De belangrijkste symbolen van deze doek zijn een voet en handen. De voet voor het samen-op-weg-zijn en de handen als symbool van onderlinge solidariteit en verbondenheid. De afbeeldingen zijn tijdens een aantal bezinningsdagen over de vastentijd vervaardigd door een groep boeren en boerinnen in Santiago de Pupuja, Peru. De groep wilde alleen maar meewerken aan een hongerdoek als het een proces van binnenuit zou mogen worden Ze hadden hun eigen vragen. Lukt het ons met Christus op weg te gaan, omringd door geweld en vervolging, in grote nood? Kunnen we samen broederlijkheid tot stand brengen, ondanks alle hebzucht, egoïsme en geweld! Kunnen wij weerstand bieden om geen geweld met geweld te vergelden? Het is daarmee een doek geworden waarin de eigen geschiedenis van de boerinnen en boeren van Santiago de Pupuja wordt verteld. Het is een doek over hún angsten en hún hoop, maar ook een uitnodiging aan ons in het Westen om als bondgenoten mee op weg te gaan. Evenals bij de Ethiopische doek wordt de tocht van het Volk Gods spiraalsgewijs afgelegd, te beginnen linksboven. Elk tafereel illustreert een bijbeltekst die op de vastenzondagen van het C-jaar wordt gelezen Arm zijn we niet God, arm zijn we niet, want we hebben een hoofd en we hebben handen. Arm zijn zij die geen ogen hebben om te zien of geen handen om uit de mouwen te steken. Wij hebben wel een taak van U gekregen, God, de opdracht om blinden te laten zien, om lammen te helpen met lopen, om zieken weer gezond te maken. Ons voorbeeld daarbij is Jezus, die wij onze Heer mogen noemen. Hij wordt nog steeds geboren als de nieuwe mens zich losmaakt van de oude en op zoek gaat naar een medemens. Gebed uit Peru 15

18 16

19 De levenskring Kameroen, 1988 door René Tchebetschou De Kameroenese kunstenaar René Tchebetschou (1949) liet zich inspireren door de sociale en culturele omstandigheden in zwart Afrika. Het doek volgt daarbij het Onze Vader, zoals dat in Afrika wordt ervaren, beleefd en gebeden. Onze Vader die in de hemel zijt Hemel en aarde vormen voor de Afrikanen een kosmische eenheid. God is overal. Op het doek zie je zijn gezicht in de oranje maskers en Jezus zie je midden tussen de mensen, herkenbaar aan zijn oranje kleding. Uw rijk kome, uw wil geschiede Christus is bij mensen als zij samenkomen om te eten, midden boven. Iedereen krijgt haar of zijn deel, ook het kind, ook de dieren. Geef ons heden ons dagelijks brood Mensen werken en zwoegen voor hun dagelijks brood. Ze zaaien, oogsten en bereiden het voedsel, Ze worden geboren en ze sterven. Vergeef ons onze schuld en leid ons niet in bekoring De volheid van het leven wordt bedreigd, zoals op het doek aan weerskanten te zien is. Door ziekte, corruptie, drankmisbruik en uitbuiting; en door de vervreemding die van buiten komt Maar verlos ons van het kwade Het leven, speelt zich af binnen de kring van God en de voorouders. Zij beschermen mensen tegen het kwade als Jezus in het midden van de Afrikaanse levenskring staat. ZEG NIET ONZE VADER Zeg niet Vader, als je geen kind kunt zijn. Zeg niet onze, als je slechts aan jezelf denkt. Zeg niet hemel, als je slechts naar aardse zaken verlangt. Zeg niet uw naam worde geheiligd, als je voortdurend je eigen eer zoekt. Zeg niet uw rijk kome, als je alleen maar hoopt er zelf beter van te worden. Zeg niet uw wil geschiede, als je geen tegenslag kunt verdragen. Bid niet voor het brood van vandaag, als je niet voor de armen wilt opkomen. Bid niet voor vergeving van schulden, als je in wrok leeft met familie of buren. Bid niet voor een leven zonder bekoring, als je voortdurend met het kwaad omgaat. Bid niet voor een leven zonder kwaad, als je niet op zoek bent naar het goede. Zeg niet amen en zo zij het, als je dit gebed niet ter harte neemt. Tsjaad 17

20 18

21 Bijbelse vrouwen India, 1990 door Lucy D Souza De Indiase artieste Lucy D Souza is afkomstig uit Goa. Ze is opgeleid als lerares, Jyoti Sahi noemt ze haar artistieke goeroe, leermeester. Ze laat zich in dit doek inspireren door drie oudtestamentische en drie nieuwtestamentische vrouwenverhalen. Het zijn telkens verhalen van vrouwen die zich inzetten voor een betere samenleving, voor het Rijk Gods op deze wereld. Zij wijzen ons de weg naar gerechtigheid, naastenliefde en vrede; zij gaan de strijd aan tegen onderdrukking, onrecht en racisme; zij kiezen voor de armen en degenen die gevaar en risico lopen in deze wereld. Zij vinden daartoe de kracht in zichzelf en in meditatie. De mediterende, in zichzelf gekeerde vrouw in de graankorrel nodigt ons uit tot een reis naar binnen, tot inkeer in onszelf om de kracht op te doen voor de reis naar buiten, naar armen, onderdrukten en naamlozen. De bijbeltekst hierbij is Lc. 13, 21 en Joh. 12,24. Met de klok mee vanaf linksboven. Allereerst Mirjam, de profetes en zuster van Mozes; water halen is voor vrouwen in India dagelijkse arbeid. De Egyptische vroedvrouwen Sifra en Pua die de pasgeboren joodse jongetjes redden ondanks een bevel van farao; in India zijn pasgeboren meisjes weinig in tel; velen sterven daarom jong. De vreemdelinge Ruth die met haar schoonmoeder aren raapt om te overleven; in de JIJ BENT BIJZONDER Jij vrouw, jij bent bijzonder. Ieder van ons is apart, beeld van God. Niemand is zoals jij. Want jij, vrouw, jij bent de uitverkorene in het oog van God. Zo zijn wij allen kinderen van God, Gods schepping. Dalit-vrouw uit India dagelijkse strijd om het bestaan ligt in India de zwaarste last op de schouders van vrouwen. Maria en Elisabet; de machtigen stoot Hij van hun troon en de eenvoudige verheft Hij. De boom van de machtigen is geveld en uit de tronk van Jesse ontspruit een nieuwe loot. De vrouw uit Kanaän, geen joodse, vraagt Jezus om haar dochtertje te genezen. Steeds meer vrouwen in India komen in het geweer tegen minderwaardige behandeling in wetgeving en samenleving. Maria Magdalena bij het graf; zij is de eerste getuige van zijn verrijzenis. Ondanks alle problemen blijven vrouwen in India getuigen van het leven. 19

22 0

23 Naar een nieuwe wereld door Adolfo Pérez Esquivel Zuid-Amerika,1992 De Argentijnse schrijver, schilder en beeldhouwer Adolfo Pérez Esquivel vindt zijn inspiratie bij mensen als Ghandi en Martin Luther King: de geweldloze strijd voor een goede en rechtvaardige zaak. Vanuit die bewogenheid zet hij zich al vele jaren in voor de zaak van armen en verdrukten. In 1980 werd hem de Nobelprijs voor de vrede toegekend. De aanleiding van deze hongerdoek is de herdenking in 1992 van de ontdekking van Amerika in 1492, afgebeeld rechtsboven. Voor de oorspronkelijke bewoners heeft dat weinig geluk gebracht. Ze werden onderworpen, van mensen tot dingen gemaakt, tot slaven van de blanke overheersers. Hun eeuwenoude cultuur beeldde Esquivel midden boven af: de poort van de zon in Bolivia, Machu Picchu in Peru, de piramides van de Azteken en Maya s in Midden Amerika. De gouden zon is voor de indianen het beeld van God, tegen van hoop en toekomst. Links op het hongerdoek schildert hij het minder mooie heden: krottenwijken, vervuilende industrieën, verstedelijking en onderdrukking door de politie van straatkinderen, werklozen en andere armen. Maar er is ook hoop. Vooraan op het doek zien we de opgestane Christus. Met hem trekken op landloze boeren die op zoek zijn naar het van hen afgenomen land, verdwenen kinderen, de vermoorde leider van de rubbertappers in Brazilië Chico Mendes, en de Guatemalteekse katechist Vincente Menchu, de vader van Rigoberta, eveneens vermoord. Ook Bisschop Romero zien we, de dwaze moeders uit Argentinië, maar ook de Indiaanse leider Tupac Amaru, onthoofd door de Spanjaarden, en de legendarische Braziliaanse slavenleider Zumbi. Samen met vele anderen die hun leven hebben gegeven is Jezus op weg naar een nieuwe wereld. Ze vragen ons met hen mee te gaan! De hongerdoek is de 15e, de verrijzenisstatie van een kruisweg die Esquivel voor 1992 schilderde. ZE HEBBEN JE GEDOOD Ze hebben je gedood en ons niet gezegd, waar ze je lichaam begroeven. Maar sindsdien is heel ons land jouw graf; en in ieder stukje grond waarin je lichaam niet aanwezig is ben jij opgestaan! Ze dachten je te doden, ze dachten je te begraven, maar het was zaaien, wat ze deden. Grafschrift voor een vrijheidsstrijder 21

24

25 De vreemdeling in ons midden Z.Afrika 1994 door Azariah Mbatha Deze hongerdoek - een linosnede - is vervaardigd door Azariah Mbatha, een Zuid-Afrikaan. Hij heeft aan den lijve ervaren wat het is, om in angst te moeten leven, vreemdeling te zijn, je te moeten aanpassen. Aan de hand van bijbelverhalen en gebeurtenissen uit Afrika en Europa beeldt hij de harde werkelijkheid van vreemdelingen en vluchtelingen uit. Maar hij verliest daarbij niet uit het oog, dat het ook anders kan, dat er ergens in de wereld ook een gastvrije plek is om te wonen. Zo wil hij ons uitdagen om stil te staan bij de oorzaken waarom mensen huis en haard moeten verlaten en moeten vluchten. En hoe wij hen - helaas - vaak ontvangen en met hen omgaan. In het centrum van de doek is het bijbelverhaal van de Emmaüsgangers afgebeeld. Het staat er in drie lagen: onderaan zien we de leerlingen met de vreemdeling op weg naar Emmaüs, middenin openbaart Jezus zich aan hen als ze aan tafel zitten en boven verdwijnt hij uit hun gezicht, terwijl zij terugkeren naar Jeruzalem. Bovenaan links treffen we Abraham en Lot aan die met hun families en vee Ur van de Chaldeeën verlieten om naar het beloofde land Kanaän te trekken. Bovenaan rechts zien we Mozes met de stenen tafelen op weg naar farao en daaronder leidt hij zijn volk weg uit Egypte. Onder deze twee bijbelse taferelen heeft de kunstenaar het leven in Afrika afgebeeld. Velen zijn op de vlucht voor oorlog of op zoek naar een beter leven: van het platteland naar de stad, van het ene land naar het andere, van Afrika naar Europa. Ze staan aan onze poort, worden in kampen opgeborgen en ook als ongewenste vreemdeling het land uitgezet. IK KLOP AAN JOUW DEUR Ik klop aan jouw deur, ik klop aan jouw hart, voor een bed en een warme plek, maar je laat me niet binnen. Broer, open je deur! Waarom vraag je me steeds, of ik uit Afrika kom, uit Amerika, uit Azië en niet uit Europa? Zus, open je deur! Broer, open je deur, zus, open je hart! Ook ik ben een mens, met een lichaam, met een ziel. Een mens zoals jij! René Philombe, Kameroen 23

26 4

27 Toekomst dromen Duitsland, 1996 door Sieger Köder Hoewel afkomstig uit Duitsland en geschilderd door de Duitse kunstenaar/priester Sieger Köder (1925), is het thema van deze doek de hele wereld, veelkleurig en multicultureel zoals die vandaag de dag is. Alle rassen en volken zijn erop vertegenwoordigd, ook alle godsdiensten. De vrouw met het cymbaal, links boven, verwijst naar Mirjam, de zuster van Mozes en Aäron, die haar vreugde uitzingt wanneer muren instorten en prikkeldraad wordt gebroken rond gevangenschap en onderdrukking. Dat geldt voor het joodse volk en voor alle onderdrukte volken waar ook ter wereld. In de ark van Noach, linksonder, zien we naast een witte mens, een Afrikaan, een Chinees en een Arabier. De ark drijft op de vervuilde zeeën. De duif met het groene takje symboliseert ook vandaag de hoop op betere tijden. Aan tafel rechtsboven zitten niet de genodigden aan Gods bruiloftsmaal; die bleven weg met allerlei excuses. Aan dit bruiloftsmaal is onze kleurrijke samenleving in het klein te zien. Aan tafel zitten de mensen die vandaag de dag op de straathoeken te vinden zijn, een verliefd stel, een zwarte, een indiaan, een Chinese, een kind De Heer breekt voor elk het brood. De mensen bij het water rechtsonder tenslotte doen denken aan het bijbelverhaal van de Vijver van Betesda. Gedragen door medemensen vinden de zwarte man en de SAMEN DELEN Alleen de rijst die we samen delen, voedt. Alleen het water dat we samen drinken, lest onze dorst. Alleen de strijd die we samen voeren, brengt bevrijding. Alleen de kleren die we samen delen, maken mooi. Alleen de woorden die we samen vinden, zijn verstaanbaar. Alleen de weg samen gaan, heeft een doel. Alleen het doel dat we samen stellen, is bereikbaar. Alleen de vrede die we samen maken, wordt wereldwijd. Suriname gekleurde vrouw genezing. De blinde lamme wacht nog op een helpende hand. De kleuren van de regenboog zijn in elk tafereel terug te vinden en het gelaat van Christus wordt weerspiegeld in de beker en in het water. De lijdende Christus verbindt ook de taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament. De kunstenaar wil zo zeggen, dat zijn dromen van vrede (het prikkeldraad), van gerechtigheid (de overvloedige feestdis en het genezende water), en zijn dromen van de schepping (het groene takje en de regenboog), voor alle mensen van alle tijden zijn bedoeld. 25

28 6

29 Het nieuwe verbond Indonesië, 2000 door Suryo Indratno De hongerdoek die in Duitsland in het jubeljaar 2000 verscheen als Das Jahr das Got Gefällt kreeg de Nederlandse titel Het nieuwe Verbond. De doek is geschilderd door de Indonesiër Suryo Indratno (1969). Hij wil met andere kunstenaars met verschillende etnische en religieuze achtergronden een bijdrage leveren aan dialoog tussen godsdiensten en culturen. Indratno heeft zich gebaseerd op de oproep tot omkeer en inkeer die in de veertigdagentijd centraal staat. Hij ging uit van het jubeljaar 2000, waarin de kerken met een beroep op het Oude Testament opriepen het onrecht te herstellen, te breken met scheefgegroeide praktijken en een einde te maken aan het geweld. Deze doek zit boordevol symboliek, oosterse en westerse, joods-christelijke en hindoeïstische en boeddhistische. De doek is opgebouwd in spiraalvorm. Aan de buitenkant heersen chaos en geweld, militairen met onbarmhartige laarzen, brandende moskeeën en kerken, uitbuiting van boeren. Aan de binnenkant bouwt zich een tegenkracht op: mensen bekennen zich tot elkaar, komen op voor hun rechten, gaan samen aan tafel. De bergboom tooit zich met zegeningen, godsdiensten verzoenen zich met elkaar. Middenin zien we een moeder die haar kind de borst geeft, vredigheid, symbool van hoop en toekomst. De beweging in de doek verbeeldt het kloppend hart van schepping en leven, het kosmisch visioen van de harmonie van alles wat leeft. Mensen van verschillende culturen, godsdiensten en klassen hebben zich verzameld rond de tafel met rijst, voedsel voor allen. Opvallend is het aantal vrouwen op de doek: indrukwekkende vrouwen. De gelijkheid tussen Gods dochters en Gods zonen moet in ere worden hersteld, zo lijkt de schilder aan te geven. En dat is een opdracht voor alle godsdiensten, afgebeeld met hun symbolen in de levensboom. HONGER IS EEN ZWARTE KRAAI Oh God, onze ogen zijn de uwe, dit is uw mond, dit is uw hart, dit is uw maag. Uw buik heeft honger, God, uw maag kauwt aluin en ook gebroken glas. Honger is een zwarte kraai, miljoenen zwarte kraaien, een zwarte wolk die mijn gezicht op uw hemel verduistert. W.S. Rendra, Indonesië 27

30 8

31 Wereldgezichten Ghana, 2002 door El Loko De hongerdoek van 2002 is geschilderd door de Afrikaanse kunstenaar EL Loko. Vrede en menselijkheid, oorlog en geweld, dat zijn de thema s die EL Loko in zijn doek verwerkt. Het is een stil, bijna meditatief doek. Een doek dat je langzaam op je moet laten inwerken en dat pas dan tot leven komt. Wereldgezichten heet het in het Nederlands; de Duitsers hebben het Augenblicke genoemd, een woordspeling die misschien ook met enige uitleg in het Nederlandse ogen blikken is te maken. Ogen kijken je aan. 36 paar ogen, 36 blikken, 36 gezichten, verdeeld over drie panelen. Ze zijn getekend en geschilderd als traditionele Afrikaanse maskers, maar ze zijn tegelijk ook meer dan dat. Het zijn allemaal verschillende gezichten met individuele trekken. Sommigen zijn spiegels van blijdschap, anderen hebben een droevige blik. Blijdschap en leed, oorlog en vrede. Ze liggen vaak dichtbij elkaar. In Afrika al helemaal. Voor de goede kijker bieden de gezichten nog veel meer. Ze zijn, zoals de traditionele Afrikaanse maskers, beschilderd met symbolen. Er zijn er met de universele drietand van het geweld of getekend (ook in de twee betekenissen van dit woord) met de krassen en littekens van oorlog en geweld. Sommige gezichten dragen de christelijke kroon van vrede en wijsheid, de vredesduif, of zijn versierd met GOEDE VRIJDAG Het kruis is de weg van de verlorene. Het kruis is de staf van de kreupele. Het kruis is de gids van de blinde. Het kruis is de kracht van de zwakke. Het kruis is de hoop van de hopeloze. Het kruis is de vrijheid van de slaven. Het kruis is het water van de zaden. Het kruis is de troost van de arbeiders. Het kruis is de bron van hen die water zoeken. Het kruis is het kleed van de naakte. Afrikaans lied bloemen en bladen. Andere zijn getatoeëerd met Afrikaanse mythologische symbolen voor de mens, de eeuwigheid, de natuur en de wereld. Allemaal gezichten van de wereld: wereldgezichten. Al die gezichten worden bijeengehouden door een kruis. Christelijk teken van lijden, maar ook van hoop en verlossing, van machteloosheid, maar ook van vrijheid en vrede. Is het zwarte gezicht erop dat van de Christus? 29

32 0

33 Ons dagelijks brood Latijns-Amerika, 2004 De hongerdoek van 2004 met als titel Ons dagelijks brood is meer dan ooit een uitbeelding van waar het in de veertigdagentijd om draait: ons dagelijks brood delen. Het doek is gemaakt door zeven vrouwen uit verschillende Latijns Amerikaanse landen, die allemaal vastzaten in een vrouwengevangenis in Duitsland. Hun uitwisseling van levens- en geloofservaringen leidde tot het hongerdoek. Ze bepaalden samen de inhoud en schilderden er elk een deel van om te laten zien, dat de mens niet van brood alleen leeft, zoals Jezus in het Lucas-evangelie zegt (Lc. 4,4). De hongerdoek is als een uitvergroot beeld van een computerscherm. Het toont een aantal vensters, dat zou verschijnen als je via internet op zoek gaat naar informatie over mensen die leven aan de rand van de wereldsamenleving. Een aantal vensters is geopend, een aantal gaat nog schuil achter kleine iconen. Het beeldscherm zelf is rood, als symbool voor het vrouw-zijn van de maaksters. Het staat ook symbool voor de liefde, de kracht en energie die zij in zichzelf ontwaren. Voor het leven zelf ook, voor levensbloed dat kan stromen, maar ook kan stollen door het verderf van strijd en dood waarmee de maaksters in hun leven werden geconfronteerd. De Hongerdoek staat voor vrouwen in het Zuiden die ervan dromen het leven door te geven: krachtig, vol liefde, lichaam en bloed delend met elkaar. Ze dromen van een nieuwe wereld, waarin samen delen met elkaar de boventoon voert. De hongerdoek staat ook voor dialoog. Het is het product van zo n dialoog tussen de maaksters, de zeven vrouwen uit Latijns Amerika. Het is ook hun uitnodiging aan iedereen die naar het doek kijkt en luistert om met elkaar en hen in dialoog te gaan. GELOOFSBELIJDENIS Wij geloven in God; Hij houdt van hen die zich aan de wet houden. Hij biedt de vreemdelingen een thuis. Hij geeft de slachtoffers van geweld zijn hulp. We geloven in Jezus Christus, Zoon van God, onze broeder en verlosser. Hij gaf wie honger hadden te eten, Hij gaf wie in het donker leven het licht; Hij gaf gevangenen vrijheid. We geloven in de H. Geest. Zij geeft nieuwe moed aan de vertwijfelden; Zij geeft de waarheid aan wie in leugens leven; Zij geeft hoop van leven aan hen die in doodsangst verkeren. Amen. E. Cardenal, Nicaragua 31

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Bezinning. Je mag op de bloem die je gekregen hebt een wens zetten, een voornemen voor deze vastentijd.

Bezinning. Je mag op de bloem die je gekregen hebt een wens zetten, een voornemen voor deze vastentijd. Bezinning Thema Andes, harmonie, schepping Aankleding Op de grond ligt een Wipalavlag of een mooie doek met erop een ondiepe schaal. Bij het binnenkomen krijgt iedereen een kommetje water, een brandend

Nadere informatie

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken 6 september 2015 Openingslied Wij zoeken U als wij samenkomen hopen dat Gij aanwezig zijt, hopen dat het er eens van zal komen: mensen in vrede

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed Gebedsmoment Ondanks alles goed proberen zijn, goed proberen doen is een teken van Gods liefde. Doorheen het licht dat andere mensen voor ons betekenen en het licht dat wij voor andere mensen zijn, kunnen

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

Deze keer maar liefst 4 preken in een. Veel leesplezier!

Deze keer maar liefst 4 preken in een. Veel leesplezier! Deze keer maar liefst 4 preken in een. Veel leesplezier! Preek op de Witte Donderdag jaar C - 2016 Welkom beste mensen bij deze heilige mis op Witte donderdag. Beste mensen Vanavond op de witte donderdag

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave VOORBEELD-GEBEDEN In deze bundel kan je enkele gebeden vinden die je kan gebruiken tijdens eucharistievieringen. Of als je creatief bent en wat tijd hebt, kan je je door deze gebeden laten inspireren en

Nadere informatie

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren 1 Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren Voorgangers: Pastoraal werker Alice van Veen en dominee Jan Willem Overvliet Organist: Henk Hortensius en medewerking van

Nadere informatie

Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen

Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen 2 Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen Basisschool.. Basisschool.. Thema... 200. 3 Binnenkomst communicantjes Muziek door. Welkomstwoord Door pastoor

Nadere informatie

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Na Lied of Klein Gloria verloopt de dienst als volgt: Apostolische geloofsbelijdenis (gezongen, of gelezen en beantwoord met een lied) Nodiging De Heer

Nadere informatie

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Intredelied: ZJ 585: Dankt, dankt nu allen God. Begroeting P. In de naam van de Vader, de Zoon en de

Nadere informatie

Eucharistie met ziekenzalving

Eucharistie met ziekenzalving Intredelied: Eucharistie met ziekenzalving Vrede voor jou, hierheen gekomen, zoekend met ons om mens te zijn. Jij maar alleen, jij met je vrienden, jij met je last, verborgen pijn: vrede, genade, God om

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Openingslied: ZJ 501: Magnificat, strofen 1 en 2. Begroeting en inleiding P. Op het feest van de ten hemelopneming van Maria, Jezus moeder,

Nadere informatie

OPENING VAN DE VIERING

OPENING VAN DE VIERING OPENING VAN DE VIERING KRUISTEKEN EN BEGROETING INLEIDING GEBED Pastor: Laat ons samen bidden tot God, in wiens Naam wij hier samengekomen zijn, en in wiens Naam deze kinderen zullen worden gedoopt. Heer

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 23 februari 2014, zevende zondag na Epifanie Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. C.Th. Benard = = = = = =

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 1 november 2015, themadienst Mag ik dan bij je schuilen? - over vluchtelingen Met muzikale medewerking van koor Reborn o.l.v. Esther van der Heijden Koffie drinken na de dienst

Nadere informatie

De rozenkrans... hoe bid je dat?

De rozenkrans... hoe bid je dat? De rozenkrans... hoe bid je dat? Wie naar de WJD in Keulen is geweest, heeft er zeker eentje gekregen: een WJD mini-rozenkrans. En wie er niet bij was, heeft misschien wel eens een rozenkrans zien liggen

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd

Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd Nieuwe kansen geven Openingslied: ZJ 576: Bouwen aan een wereld van rechtvaardigheid. Tijdens het intredelied en de intredeprocessie

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Nu gingen hun de ogen open. Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING. Sint Anna Aalst

Nu gingen hun de ogen open. Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING. Sint Anna Aalst Nu gingen hun de ogen open Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING Sint Anna Aalst I. WOORDDIENST INTREDELIED Wie wil leven, moet zich geven Wie wil leven moet zich geven, moet het wagen op weg te gaan met zijn vragen,

Nadere informatie

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt 15/10/2008 BEGROETING (door de priester) Sofie : Welkom, lieve Vital. Maandenlang hebben we naar jou komst uitgekeken. Vol verwachting, vol hoop en zeker vol liefde. Iedere

Nadere informatie

Lezen : Johannes 14: 1-9. Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710

Lezen : Johannes 14: 1-9. Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710 Lezen : Johannes 14: 1-9 Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710 Kumba Ya my Lord Kom bij ons o Heer, kom bij ons Kom bij ons o Heer, kom bij ons Kom bij ons o Heer, kom

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is bijzonder om te ontdekken, hoe veel overeenkomsten er zijn, tussen het verhaal van de opstanding zoals Matteüs dat vertelt, en het boek Daniël,

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

Liturgie van zondag 28 juni 2015 Viering van Woord en Gebed 4 e zondag na Trinitatis Liturgische kleur - groen

Liturgie van zondag 28 juni 2015 Viering van Woord en Gebed 4 e zondag na Trinitatis Liturgische kleur - groen Liturgie van zondag 28 juni 2015 Viering van Woord en Gebed 4 e zondag na Trinitatis Liturgische kleur - groen Voorganger Ouderling Diaken Lector Organist Kind en Kerk KeK Ds. Peter Verhoeff uit Alkmaar

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 6 juli 2014, 3 e zondag van de zomer Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Ad Huetink Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED. 11 januari 2015. Eerste Zondag na Epifanie De doop van de Heer in de Jordaan

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED. 11 januari 2015. Eerste Zondag na Epifanie De doop van de Heer in de Jordaan DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED Oud-Katholieke Parochie van de H.Georgius St. Joris op t Zand te Amersfoort 11 januari 2015 Eerste Zondag na Epifanie De doop van de Heer in de Jordaan Welkom door kerkmeester

Nadere informatie

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben.

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben. 21-02-2016 Lucas 9: 28-36 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Wie ben jij? Wie bent u? Als we iemand voor het eerst ontmoeten op een feestje, of misschien ook wel na de kerkdienst onder de koffie, wordt

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Prediking Geloofsbelijdenis Onderwijzing bij het Avondmaal De apostel Paulus beschrijft hoe onze Heer Jezus Christus het heilig Avondmaal heeft ingesteld:

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

Je bent een goed idee!

Je bent een goed idee! Je bent een goed idee! God heeft jou bedacht Jeugddienst 'ELIM' Spreker: Ds. D. Dekker Medewerking en muzikale begeleiding: Gospelgroep PROMISE 24 februari 2013 Aanvang: 19.00 uur Voor de dienst: U maakt

Nadere informatie

Oecumenische Kerkgemeenschap. De Ark. Hoofddorp Overbos-Floriande. Orde van dienst zondag 18 oktober 2015

Oecumenische Kerkgemeenschap. De Ark. Hoofddorp Overbos-Floriande. Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Oecumenische Kerkgemeenschap De Ark Hoofddorp Overbos-Floriande Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Tafeldienst, Voorganger: Mia Versteege Thema: Miscommunicatie m.m.v. Frans Leijten, orgel VOORBEREIDING

Nadere informatie

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer.

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer. 1 Teksten Palmzondag (Deze teksten zijn in stroken geknipt en worden op de desbetreffende tafels gelegd.) GvL 525 (t. H.Beex/m. Fl.van der Putt) Toen Jezus naar zijn stede ging Toen Jezus naar zijn stede

Nadere informatie

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 Samen zingen: Youth for Christ 62 - Heer, U bent mijn leven Heer, U bent mijn leven, de grond waarop ik sta. Heer, U bent mijn weg, de waarheid die mij leidt. Uw woord

Nadere informatie

Sterzingen 2016 Viering

Sterzingen 2016 Viering Sterzingen 2016 Viering Bouwen aan een wereld Sterzanger Vandaag vieren we dat wijze mensen hoopvol op weg wilden gaan. Zij lieten zich leiden door een ster, hadden aandacht voor het nieuwe dat zich aandiende.

Nadere informatie

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse 21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse Votum en groet Ps. 65,1 (U luistert als wij bidden) De lofzang klinkt uit Sions zalen tot U met stil ontzag.

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst

De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst Deze rozenkrans mag je mooi inkleuren Het Rozenkransgebed Er zijn liedjes waarin eenzelfde zin steeds herhaald wordt. Zo is er ook een gebed met herhaling:

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Lied van de maand 2014-2015

Lied van de maand 2014-2015 Sept. God die alles maakte God die alles maakte de lucht en t zonlicht blij de hemel zee en aarde zorgt ook voor mij God die t gras gemaakt heeft de bloemen in de wei de bomen, vruchten, vogels zorgt ook

Nadere informatie

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Bijbel voor Kinderen presenteert EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt

Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt Zondag 24 april 2016 Thema: Hoop voor de kerk in Syrië en Irak Voorganger : Marten de Vries Welkom: Wiena Bakker Vleugel: Dick van der Niet m.m.v. de cantorij

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 2.Jezus neemt het

Nadere informatie

Woord van Welkom. Woorden op de drempel

Woord van Welkom. Woorden op de drempel Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt 6 maart 2016, 10.45 uur Voorganger: Ellen Hogema Welkom: Majanne Wolters Vleugel: Marijke van Leerzem Woord van Welkom -we gaan staan- Woorden op de drempel

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 6 september 2015 Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Bij 1 BSO worden sommige benadering door elkaar verweven. Het leven van Jezus uit de bijbelse benadering wordt geïntegreerd in het onderdeel

Nadere informatie

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk Witte Donderdag 24 maart 2016 19 uur in de Protestantse Zionskerk DEEL 1: DIENST VAN DE VOORBEREIDING Orgelspel: variaties op Mijn ziel, aanvaard uw luister (Crüger) Welkom en mededelingen door de ouderling

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het valt mij steeds weer op: Wil je iets begrijpen van het evangelie van Matteüs, dan moet je het Oude Testament er bij houden. Op belangrijke momenten

Nadere informatie

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.)

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.) Overzicht van een doopviering, waarin de doop wordt gedaan door Nel Hogervorst van Kampen, pastoraal werker. Zij vindt het prettig als er niet zoveel tekst in het boekje staat, omdat zij dan kan improviseren.

Nadere informatie

Welkom, stil gebed, drempelgebed door ouderling(e) van dienst - hierna de handdruk van de ouderling(e) aan de voorganger

Welkom, stil gebed, drempelgebed door ouderling(e) van dienst - hierna de handdruk van de ouderling(e) aan de voorganger Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Oecumenische Avondmaalsviering in het kader van Wereldvoedseldag Voorgangers: ds. Dick Steenks en Marja van der Horst Organist: Sander Booij Mmv: de cantorij o.l.v.

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

Mogen allen één zijn!

Mogen allen één zijn! Dekenaat Herzele Houtem Zevende zondag van Pasen C-jaar 11 en 12 mei 2013 Mogen allen één zijn! Intredelied (ZJ 503, 1 +2): Zingt een nieuw lied voor de Heer Zingt een nieuw lied voor de Heer, alle landen.

Nadere informatie

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open!

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open! Stilteviering zondag 6 september 2015 Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne Gé Albers; Mc. 7, 31-37 Effeta! Ga open! Opening: Het evangelieverhaal van vandaag gaat over de genezing van een dove man met

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Vooruit, blik terug!

Vooruit, blik terug! Vooruit, blik terug! Liturgie voor de kerk/schooldienst op dankdagmorgen 4 november 2015 met de kinderen van de hervormde basisscholen in de Oude Kerk van Barneveld. Voorganger: ds. L.P. Blom Ouderling

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden:

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Orde van dienst op 28 juni 2015 In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Lieke Juliëtte van Elk Orgelspel Mededelingen We zingen uit Tussentijds: Lied 1 : 1, 2 en 3 2. Dit huis van hout

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Pinksteren 2016 - De pinksterduif

Pinksteren 2016 - De pinksterduif Pinksteren 2016 - De pinksterduif Gelezen: Genesis 8 : 6 12 Handelingen 2 : 1-11 De Pinksterduif brengt mensen in beweging en laat hen iets van de mooie wereld zien. We zullen nu zien en horen hoe de Pinksterduif

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Kingdom Faith Cursus KF09 ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer

Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer Orgelspel Woord van welkom Kaarsen aansteken Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer Hervormde Gemeente te Borculo Zingen: NLB 285 t. Sytze de Vries, / m. Christiaan Winter 2. Dit licht is

Nadere informatie

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn?

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn? Voor 16 jaar en ouder! Zondag 24 Zondag 24 gaat over de goede werken. Zondag 24 vraag en antwoord 62, 63 en 64. Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk

Nadere informatie

PINKSTERNOVEEN Tussen Hemelvaart en Pinksteren Eensgezind gebed Werking van de Geest

PINKSTERNOVEEN Tussen Hemelvaart en Pinksteren Eensgezind gebed Werking van de Geest Pinksternoveen 1 PINKSTERNOVEEN De Pinksternoveen is het kerkelijk gebed om de werking van de Heilige Geest, dat wordt gebeden gedurende de negendaagse periode tussen Hemelvaart en Pinksteren. Een noveen

Nadere informatie

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten Het sacrament van De ziekenzalving Sacramenten Sacramenten In de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap

Nadere informatie

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin Met Deliver zingen we voor de dienst; Dat is genade! - Opwekking 722 Heer ik dank U Voor wat U heeft gedaan Ik kon niet doorgaan op eigen kracht Maar dankzij Jezus mag ik nu voor U staan U spreekt mij

Nadere informatie

Inleiding over het kernwoord zonde

Inleiding over het kernwoord zonde Inleiding over het kernwoord zonde Door Eline Lezen: Mattheüs 5 : 21 t/m 48 Zingen: Psalm 6 : 1 en 4 1. Waarom moeten wij weten wat zonde is? Toen ik deze inleiding begon te maken vroeg ik me af wat ik

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

HUWELIJKSMIS. (datum)

HUWELIJKSMIS. (datum) HUWELIJKSMIS... & (datum) Openingszang (of instrumentale muziek) Welkomstwoord Openingsgebed (door bruidspaar zelf te kiezen, bijvoorbeeld: ) Heer God, zegen met goedheid. en., zodat hun jawoord hen gelukkig

Nadere informatie

Kaarsen en ramen Licht van de Heer

Kaarsen en ramen Licht van de Heer Kaarsen en ramen Licht van de Heer Er branden kaarsen op het altaar. Lichtende kaarsen begeleiden het evangelie dat wordt voorgelezen. Licht der wereld De belangrijkste kaars is de paaskaars. Veel mensen

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

Zondag 27 juli 2014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg

Zondag 27 juli 2014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg Zondag 7 juli 014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. Voorganger Organist : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg De kaarsen worden aangestoken Wij bereiden ons in stilte voor op de dienst In de

Nadere informatie