Hoofdstuk 1 : Angsten en wanen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1 : Angsten en wanen"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 1 : Angsten en wanen Verstijfd van angst lig ik in mijn bed in de kleine, rechthoekige slaapkamer, die grenst aan de betegelde achtertuin van mijn ouderlijke woning, gelegen in het Noord-Hollandse kustdorpje Heemskerk. Ik durf mij niet te bewegen en word steeds banger, terwijl de schemering langzaam overgaat in duisternis. Ik kijk naar het gordijn dat voor het raam hangt, dat half open staat, omdat het zomer is, zodat de avondkoelte mijn warme kamertje binnen kan stromen. Traag en langzaam gaat het katoenen gordijn heen en weer door de zacht blazende wind en langzaam verdwijnen de kleuren rood, bruin, geel en groen vanwege de invallende duisternis. Alles verandert in een zwarte, langzaam heen en weer bewegende massa, die steeds meer vorm krijgt. De gordijnen worden omgetoverd in een grote, gemene man met een zwarte baard, wiens zware ademhaling en logge lichaamsbewegingen ik doodsbang bekijk en in mijn gedachten opneem. Mijn oogspieren spannen zich tot het uiterste in en ik raak er steeds meer van overtuigd dat deze persoon inmiddels op het rondvormige rotanstoeltje heeft plaats genomen, dat in de rechterhoek van de kamer voor het raam staat en waarop mijn kleren, vluchtig en slordig, zijn neergelegd. Uiteindelijk zie ik hem daadwerkelijk zitten en ik kruip bevend van angst onder de dekens. Ik weet dat hij wacht tot ik in slaap val en daarom probeer ik uit alle macht wakker te blijven. Ik ben doodsbang voor dit enorm grote en sterke wezen vol lust en verdorvenheid, dat geduldig wacht tot het moment waarop zijn prooi door vermoeidheid wordt bevangen. Mijn hart klopt luid en duidelijk in mijn keel, hoorbaar en voelbaar, mijn ademhaling hapert af en toe en daarom hap ik zo nu en dan paniekerig naar lucht, een geluid van dodelijke angst en verstikking voortbrengend. Vanavond word ik vermoord! Om hulp schreeuwen doe ik niet, want ik weet dat dit mijn verdiende loon is, zo jong als ik ben. Niemand zal mij te hulp komen, ik ben ten dode opgeschreven, reddeloos verloren, hulpeloos en hopeloos alleen. Huiverend draai ik me op mijn trillende buik en leg mijn handen ter bescherming in mijn liezen. schemering = avond logge = trage rotanstoeltje = stoeltje van bamboe lust = begeerte, gore drift verdorvenheid = boosheid bevangen = overvallen hapert = blijft hangen voortbrengen = veroorzaken, maken huiveren = angstig rillen

2 Ingehouden snikkend val ik, vervuld met doodsangsten en een inmiddels versteend lichaam van de opgehoopte spanning, in een diepe slaap, na een eindeloos lijkende strijd om wakker te blijven. Op een woeste herfstavond word ik plotseling en ruw uit mijn slaap gerukt, doordat mijn moeder mij paniekerig en wild schuddend wekt: Naar beneden en je jas aandoen, we gaan weg. Samen met mijn broertjes en mijn tweelingzusje sta ik slaperig gapend in de gang, allen bekleed met winterjassen over onze pyjama s. Mijn moeder brengt ons nerveus huilend naar buiten, vanwege God weet wat voor reden. We lopen haastig richting het park, dat slechts flauwtjes wordt verlicht door een enkele straatlantaarn. Een horde vluchtelingen gaat in benauwdheid over straat. De kinderen zijn allemaal doodsbang, evenals mijn moeder trouwens, die intussen vertelt dat we op de vlucht zijn voor m n vader, die in razernij is ontstoken en ons iets vreselijks aan wil doen. Deze schokkende mededeling belandt in de slaperige kinderoortjes als vuurwerk in een vat buskruit. We zijn ineens klaarwakker en een overduidelijk gekrijs breekt los. De stemming zit er goed in bij de vluchtende kinderkaravaan. Mijn moeder troost ons, maar vermaant het bange clubje tevens door te lopen, maar door de angst voor het nachtelijk donker en het mogelijk naderende doodsvonnis wil dat niet echt lukken. Ik kijk schichtig achterom en verwacht elk ogenblik m n vader met een of ander moordwapen te ontdekken in dit angstaanjagende schimmenspel van bewegende schaduwen van ruisende struiken en bomen van mensen. Achter elke dikke boom verwacht ik, de oudste en waarschijnlijk de grootste bangerik van dit gezelschap, sowieso een doodslager, een moordenaar aan te treffen. Het duister is voor mij verbonden met dood en verderf. Niemand praat, iedereen is door vrees bevangen. Enige tijd later keren we terug, richting huis. Het gevaar is volgens mijn moeder kennelijk geweken. Elke logica ontbreekt. Niemand van ons begrijpt waarom we zo abrupt uit onze slaap werden gerukt en waarom we nu ineens weer terug keren. flauwtjes = zachtjes horde = groep benauwdheid = angst razernij = blinde woede ontstoken = ontbranden losbreken = ontstaan kinderkaravaan = kindergroep vermaant = spreekt streng doodsvonnis = doodstraf schichtig = schuw, vreesachtig schimmen = gedaanten ruisende = ritselende geweken = verdwenen abrupt = ineens, plotseling 2

3 Half verdwaasd, nauwelijks bekomen van de schrik en verkleumd van de kou kruipen de kinderen huiverig in hun lauwe bedden. Weer een dag voorbij. Another day in paradise De schrik voor de dood is verankerd in mijn hart en houdt mij urenlang bezig. Overdag leiden de dagelijkse beslommeringen van het aardse bestaan mij af van bezorgd gepeins en ben ik een blijmoedig kind, dat veel lacht en vrolijke deuntjes fluit. Maar in momenten van stilte denk ik ernstig na over de zin van het leven. Ik ben een clown die het lachen allang is vergaan, maar zorgvuldig de schijn ophoudt en toch ook op een zeer onbegrijpelijke wijze daadwerkelijk telkens een lichtpuntje in dit sombere bestaan lijkt te vinden. Heeft God hierin de hand? Is Hij wellicht het heldere schijnsel aan het eind van de donkere tunnel? Of komt de steeds flauwer wordende glans uit mijn eigen hart? Ik weet het niet. Maar zodra de avond begint, teisteren angstgedachten, aanzwellende wanen en soms hevige nachtmerries mijn bange ziel en nergens vind ik vertroosting of rust. Mijn moeder, die ik innig liefheb, biedt ook geen uitkomst. Als ik, hoogstwaarschijnlijk voor de zoveelste keer, uit mijn bed kom, om geruststelling te vinden voor mijn doodsvrees, zegt ze op een snauwende toon: "Iedereen gaat dood, Hans, ga nou maar lekker slapen, welterusten." En daarmee is de kous af. Einde verhaal. We zijn geboren om te sterven, wat een afschrikwekkende gedachte. Welk sadistisch brein verzint zoiets? Wie is de God, die dit heeft bedacht? Verslagen en vol somberheid strompel ik de trap op naar boven, het enge donker tegemoet. Zo zullen vele avonden en nachten aan mij voorbijtrekken. Jaar in, jaar uit. Zonder iets in de gaten te hebben, word ik langzamerhand zieker en zieker. Van binnen wel te verstaan, want aan de buitenkant is niets te zien. Ik ben een magere, maar levendige jongen van een jaar of tien, gezegend met een goed stel hersens, bezit een kerngezond lijf en heb een lastig, wispelturig karakter. Af en toe kan ik erg driftig zijn, vooral als ik onrechtvaardigheid bespeur. verdwaasd = verward verkleumd = verstijfd verankerd = vastgezet beslommering = bezigheid gepeins = zwaar denken schijnsel = licht glans = schittering teisteren = pijnigen aanzwellende = snel groeiende wanen = dromen, bedriegende beelden vertroosting = troost snauwende = kattige sadistisch = gemeen brein = slim persoon wispelturig = veranderlijk, grillig, nukkig onrechtvaardigheid = onrecht bespeur = ontdek 3

4 Maar ik ben ook een liefdevol, verzorgend en behulpzaam kind en sta voor iedereen klaar. Ik ben geneigd me te onttrekken aan gezag en kom ontzettend vaak te laat thuis voor het avondeten, tot ergernis van mijn ouders. Ze proberen mij bij te sturen door te melden dat we een half uur eerder eten dan in werkelijkheid het geval is. Het haalt niets uit. Ik arriveer niettemin veelvuldig te laat voor deze maaltijd. Doe ik dit opzettelijk? Nee, volstrekt niet! Ik ben een dagdromer en de realiteit lijkt meestal buiten mij om te gaan. Ik neem me telkens voor op tijd thuis te zijn, maar slaag hierin zelden. En baal daar vervolgens ontzettend van. Dat is trouwens vaak het geval bij mij: ik zoek liefde en oprechtheid in mezelf en anderen, maar kom, op beide terreinen, zeer regelmatig bedrogen uit. Het goede te doen, wil maar niet lukken, het kwade ligt voortdurend als een zeer nabije kwelgeest op de loer, om te roven en te stelen. Het is in en om mij heen, ik heb er nauwelijks macht over, alle goede voornemens ten spijt. Er verandert niets. Ik wil een goed mens zijn, maar het lukt me steeds maar gedeeltelijk. Daarbij leef ik half, want in mijn achterhoofd overheerst vrees en zware bezorgdheid. Ik ben hevig verontrust over het huwelijk van mijn ouders, die heel vaak ruzie maken. Mijn broertjes en mijn zusje wil ik beschermen tegen van alles en nog wat, en ik ben als de dood dat mijn opa en oma komen te overlijden, de mensen van wie ik hemelsbreed veel hou. Ik voel me een vreemdeling in deze knettergekke, jachtige en wrede wereld en ben vooral zo bang als een wezel. Een bevredigend antwoord op levensvragen vind ik niet en de angst voor de dood is een voortdurend aanwezige vijand, die al mijn levenslust verziekt. Er is geen echte zingeving, soms misschien een korte bevrediging, ook wel eens een heel intense en diepe voldoening, bij bijvoorbeeld een gezellig uitje met ons gezin, maar ik mis iets. De ware zin van het leven ontgaat mij. Waarom ben ik geboren en waarom moet een mens sterven? Hoe kan het dat de wereld vol geweld, oorlog en ellende is. Waarom sterven er in Afrika miljoenen mensen van de honger, terwijl hier de winkels vol liggen met allerlei etenswaren. geneigd = heb aanleg voor arriveren = aankomen niettemin = toch volstrekt = absoluut oprechtheid = eerlijkheid realiteit = werkelijkheid kwelgeest = iem. die je pijnigt wrede = gemene bevredigend = geruststellend zingeving = hoger doel intens = sterk, diep 4

5 En wat is er normaal aan het feit dat een leeuw een lief, klein bokje verscheurt en opeet? Waarom is het zo n grote klerezooi hier op aarde? En waar is God dan? Wie is God? Wie verschaft, in hemelsnaam, een veilige schuilplaats in de ontembare strijd tussen goed en kwaad in en om mij heen. Ik word alsmaar heen en weer geslingerd tussen deze twee machten en vind geen verlossing voor mijn beklemmende schuldgevoel en geen bevrijding uit de verstikkende eenzaamheid. Mijn angst neemt verontrustende vormen aan. Het is om gek van te worden. Magere Hein ( De Dood) Ongeveer een jaar later zit ik op de bank voor het raam, aan de voorzijde van ons huis, dat uitzicht biedt op de stoep en de brede asfaltweg daar pal achter. Tot mijn schrik en verbazing verstoren een zestal doodgravers het rustige straatbeeld. Langzaam kruipt de begrafenisstoet voorbij. De doodgravers dragen hoge, ronde, inktzwarte hoeden en lange jassen ( van dezelfde kleur ) hangend tot op de wreef van hun fraai glimmende, leren schoenen. De forse doodskist in het midden van hen lijkt zachtjes voort te glijden op een onzichtbare wolk van ijskoude lucht, dwars door de grauwe en gure dorpsstraat in winterse tijden. De kist is vervaardigd uit blank eikenhout, eenvoudig van aanzien. De trottoirs zijn verlaten en aan de struiken en bomen is geen blad te bekennen. Een schilderij zonder franje. Aan beide kanten van de circa twee meter lange, licht geelbruine lijkkist lopen drie geoefende dragers, stap voor stap, traag en streng kijkend. Ze omklemmen met hun, in zwarte handschoenen verscholen, moordenaarsknuisten strak en vastberaden de koperen handvatten, die de kale kist sierlijk omlijsten. Lange mannen, die Magere Hein ( de Dood ) door middel van hun stijve pas en een deftige en hooghartige houding, overtuigend vertegenwoordigen. verschaft = geeft ontembare = onophoudelijke alsmaar = telkens verlossing = bevrijding beklemmende = drukkende,benauwende verontrustende = zorgwekkende vervaardigd = gemaakt trottoir = stoep franje = versiering circa = ongeveer knuisten=handen vastberaden=vastbesloten hooghartig = arrogant, trots vertegenwoordigen = laten zien, zijn 5

6 De sombere kleding en de ernstige gelaatstrekken maken dit onheilspellende schouwspel compleet. Alleen de zeis ontbreekt, godzijdank. Mijn verwarde kindergeest ziet in deze baardragers geen gewone mensen, maar kameraden van de duistere machten, handlangers van de duivel zelf. De rillingen lopen over mijn magere jongensrug door deze spookachtige vertoning op een winterkoude, vrije woensdagmiddag van school. Deze ongewenste middagvoorstelling besluit, geheel tegen mijn zin in, haar voortgang te staken precies voor onze voordeur, want de dragers zakken eendrachtig door de knieën en parkeren de levenloze vracht plechtig op de vrieskoude asfaltbestrating, recht voor mijn verbijsterde snufferd: De doodskist staat recht voor ons raam, midden op straat. De voorste man in de rij kijkt plotseling in mijn richting met een strakke, ijzige blik. Het maakt mij bang. Zijn koolzwarte, gevoelloze ogen, afgezet in een langwerpig en bleek gelaat, maken hem uitermate geschikt voor dit eskader des doods. Hij praat met de achterste man in de rij en enkele walmpjes warme lucht, komen als rookwolken uit zijn, op en neer bewegende, mond. Ik kan hem natuurlijk niet verstaan, omdat ik achter het raam zit. De reactie van de achterste baardrager, die hatelijk lacht en zijn hoofd naar mij toedraait, verraad de verborgen boodschap van de wolkjes damp en het verschrikkelijke nieuws belandt pijlsnel in mijn bevend hart: Ze zijn gestopt om jou op te halen en je de kist in te slaan, gonst het door mijn verwarde brein. Nors verzet ik mij tegen deze weerzinwekkende gedachte, laat mijn hoofd en ogen even afdwalen naar de vloer en schud mijn hersenpan om mijn gedachten te ordenen, te rangschikken. Zoals een hond na een regenbui zijn vacht en kop uitschudt om zich van de irritante en jeuk veroorzakende nattigheid te ontdoen. Vervolgens kijk ik op en ontmoet opnieuw de minachtende tronie van dezelfde kerel, die nu echter onbeschaamd en vastberaden met uitgestrekte arm en uitgestoken vinger in mijn richting wijst. Nu weet ik het zeker! Ze hebben het op mij gemunt. sombere = treurige gelaatstrekken = gezichtsuitdrukkingen onheilspellende = dreigende schouwspel = toneel, vertoning zeis = scherp mes op een lange stok om riet mee te snijden eendrachtig = gezamenlijk, eensgezind plechtig = deftig, statig snufferd = gezicht eskader = afdeling walmpje = damp, wolkje nors = bokkig, zuur weerzinwekkend = afschuwelijk, monsterlijk hersenpan = hoofd tronie = gezicht 6

7 Ik ben het slachtoffer, die de kist in moet om levend begraven te worden! Ik moet maken dat ik wegkom. Ik spring ineens op van de bruinleren bank en glijd op mijn kousen vliegensvlug de gang in, grijp in een oogwenk mijn jas van de kapstok, schiet razendsnel in mijn geveterde schoenen, knoop die met een bloedgang dicht en storm vervolgens door de achterdeur naar buiten. In aller ijl sla ik de poortdeur open en ren in volle vaart door de overdekte steeg de openbare weg op, terwijl ik mijn jas probeer aan te trekken. De rits laat ik open, ik heb geen tijd te verliezen. De duivel zit me op de hielen. Niets of niemand stopt deze vluchteling. Een kilometer of wat verder kom ik hijgend en huilend tot stilstand en kots van de spanning mijn middageten over straat. Gelukkig heeft niemand het gezien. Ik veeg mijn halfnatte mond met de mouw van mijn jas droog, zip de openstaande rits dicht, wis met de binnenkant van mijn vingertoppen de tranen van mijn ogen en wangen, veeg met mijn andere mouw het zweet van mijn voorhoofd en vervolg dapper de weg van mijn elfjarig bestaan. Weer een dag overleefd. Hoofdstuk 2 : De wereld gaat aan ijver ten onder Mijn ouders zijn hard werkende, eerlijke mensen, die het financieel niet breed hebben. Rechtschapen van aard, over het algemeen genomen. Mijn vader is timmerman en werkt bij de staalfabriek de Hoogovens, waar de gehele IJmond economisch afhankelijk en gebonden aan lijkt te zijn. Mijn moeder verdient in haar vrije tijd (ze verzorgt met een hartstochtelijke toewijding vrijwel dagelijks mijn lieve oma, die door reuma deels invalide is geraakt) wat centen bij als schoonmaakster. Ze is altijd druk met allerlei verschillende bezigheden en staat voor iedereen klaar, net als mijn vader overigens. De kinderen komen in het gezin, qua materiële verzorging, altijd op de eerste plaats. Mijn ouders werken zich een slag in de rondte om ons van goede kleding te voorzien en de mogelijkheid te schenken om een sport naar eigen keuze te doen., maar er is ontzettend veel ruzie, onrust en spanning in ons gezinnetje. in allerijl = haastig, vliegensvlug zip = trek wis = veeg financieel = wat het geld betreft rechtschapen = eerlijk qua = wat betreft materiële = tastbare, feitelijke 7

8 Ze storten zich bovendien volop in een leven van dienstbaarheid en hulpvaardigheid. Bijna dagelijks staat het huis bol van de stress, want mijn moeder vult haar leven met jagen en vliegen, ze heeft geen enkele kalmte in zich en jut iedereen op tot een zelfde houding en toewijding. Allemaal goedbedoelde welwillendheid, waarbij echter de liefde en tijd voor zichzelf, haar man en het eigen kroost vaak onder sneeuwt bij de aandacht voor anderen en het o' zo belangrijke oordeel van de buitenwereld. Het lijkt of ze zich alleen maar in deze behoefte kan verplaatsen. Het katholieke streven van goede werken hangt als een vlijmscherp zwaard boven dit huisgezin en allen lijden hieronder, maar moeders wil is over het algemeen wet. Ze zit gevangen in het heilige doen en moeten en wij boeten allemaal mee. Nooit of te nimmer is er rust. Jagen, jagen en nog eens jagen. Een kopie van de wereldmentaliteit uit de begin jaren zestig van deze eeuw. Werken aan de wederopbouw van het land en de maatschappij of, zoals een bekend Amerikaans staatsman (Herbert Hoover 1932) het treffend verwoordde destijds : "Prosperity is just around the corner ( Welvaart ligt om de hoek ). Het geloof verliest haar greep op de wereld en deze overgangsfase leidt tot vreemde af- en uitglijders in het bestaan van mensen, die voorheen zwaar werden beperkt door een religieuze beweging, die zich vanaf haar oprichting heeft vervuild met financieel belang en met macht over haar volgers. Barstensvol zeer bedenkelijke, kwalijke rituelen en leerstellingen. En wereldwijd verbreid, dat wel. Het opkomende materialisme en kapitalisme lonken krachtig naar de naoorlogse generatie, waar het laatste beetje geloof in een liefhebbende en almachtige God en de zogenaamde onschuld van de mens gruwelijk aan diggelen is geslagen door het wereldbeeld van een moordende en losgeslagen mensheid, waar zelfs de "good guys" zich schuldig maakten aan verwerpelijke praktijken als marteling, verkrachting en moord. De Tweede Wereldoorlog! Wie kun je nog vertrouwen in deze wereld? God? Regeringsleiders?. toewijding = enthousiasme, geestdrift religieuze = gelovige, godsdienstige rituelen = plechtigheden verbreid = verspreid kapitalisme = maatschappij, die vooral is gericht op geld verdienen en economische groei good guys = goede kerels verwerpelijke = schandelijke lonken = flirten, lief aankijken 8

9 Nee, moeders wist het wel, keihard werken, niet opvallen, mee in de massa en alle problematiek die dit leven met zich mee schijnt te brengen, los je op door ontkenning of verwerping. Of als laatste redmiddel door straf en tuchtiging. Zij kent het harde oordeel van de maatschappij als geen ander. Toen ze eind vijftiger jaren van mijn biologische vader scheidde, nog voor de geboorte van mijn tweelingzusje Annelies en ik, beschouwden vele rechtvaardigen in dit kleine dorpje haar als een hoer. Scheiden mocht niet. Ze trok zich er weinig van aan, zo leek het althans, en vocht zich een weg terug in deze kille wereld met haar twee jonge spruiten inwonend bij haar ouders in een klein arbeiderswoninkje. Ze werkte ruim zestig uur per week, gedeeltelijk buitenshuis, als controleuse en hersteller van damesondergoed (beha s) om zo de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Afhankelijk van een man wilde ze niet meer zijn. Die zien je toch alleen maar als een stuk vlees, als een seks-object. De opmerking van mijn opa, toen mijn stiefvader, die een straat achter haar woonde, zich zenuwachtig en verlegen meldde om haar hand te vragen, brak wellicht definitief haar respect voor het mannelijk geslacht en daarmee haar verwonde hart: "Als je een hoer wilt trouwen, ga je gang maar", bleek mijn grootvaders vernietigende antwoord op een van de weinige, openlijk vertoonde, liefdevolle momenten van mijn aanstaande vader. Een rijzige en stille, teruggetrokken, verlegen en dikwijls norse man, die op latere leeftijd zachtmoediger en vrolijker werd. Daar kon ze het mee doen. In een ogenblik vloog haar jonge leventje aan haar voorbij. Hoe ze als kind in het Brabantse Bergen op Zoom letterlijk de kar moest trekken. De bakkerskar om precies te zijn. Mijn opa was een zelfstandig ondernemer en het brood en gebak diende nu eenmaal stipt op tijd te worden bezorgd aan de, voornamelijk uit leden van de Roomse kerk, bestaande clientèle. Uiteindelijk liep mijn opa zich letterlijk stuk op hardnekkige wanbetalers, die liever hun geld in de kroeg verbrasten dan de warme bakker te betalen. tuchtiging = dwang, discipline biologische = natuurlijke, echte althans = tenminste spruiten = kinderen eindjes aan elkaar knopen = financieel rondkomen object = voorwerp haar hand vragen = ten huwelijk vragen wellicht = misschien definitief = voorgoed rijzige = lange zachtmoedig = lief, vriendelijk de kar trekken = verantwoordelijkheid nemen diende=moest clientèle=klantenkring wanbetaler =slechte betaler verbrassen = verkwisten 9

10 Hierdoor werd zijn faillissement onafwendbaar. Mijn moeder werd regelmatig ingeschakeld om de waren te bezorgen, wanneer het personeel door ziekte was verhinderd of het werk dit eenvoudigweg vereiste. Ze verzuimde in dat geval logischerwijs van school, hetgeen toentertijd de gewoonste zaak ter wereld was bij kinderen van kleine middenstanders. Ze beschikte over een goed stel hersens, maar dat was in haar vaders ogen niet belangrijk. Een meisje belandde automatisch in de huishouding, zowel voor als na haar trouwen. Een maatschappelijke carrière paste niet in het katholieke denkpatroon van die tijd. De vrouw is geschapen om de man te dienen door middel van haar huishoudelijke taken en in het gunstigste geval baart ze kinderen en neemt de verzorging en zorgen daarvoor zonder klagen op zich. Vader is de baas in huis. En als daar liefde bijkwam, was dat mooi meegenomen. Het draait namelijk niet om de liefde in het leven, maar om het geld en de plicht. Mijn stiefvader, die ik altijd als mijn echte pa heb beschouwd, kwam eveneens uit een streng gezin. Hij verloor op achttienjarige leeftijd zijn moeder aan kanker en had een hekel aan zijn vader, een reus van een vent, ex-militair en binnenvaartschipper, die vooral zichzelf geweldig vond. Deze man had gemene en sadistische trekjes en misbruikte twee van zijn dochters seksueel. Een kinderverkrachter, die ook nog eens een tijdje bij ons in huis heeft gewoond. Mijn vader is in z'n pubertijd eveneens seksueel misbruikt door een buurman, maar vond voor deze pijnlijke klacht uiteraard geen luisterend oor bij z'n opscheppende en zelfingenomen verwekker, om maar eens te schetsen hoe medelevend deze man was. Ik moest niets van deze opa hebben, van kleins af aan al niet. faillissement = bankroet, ondergang onafwendbaar = onvermijdelijk, zeker toentertijd = toen, destijds middenstander = kleine ondernemer beschikken = bezitten carrière = loopbaan geschapen = door God gemaakt zelfingenomen = arrogant, hoogmoedig schetsen = omschrijven 10

11 Ja en amen Mijn vader schikt zich gewillig in het oppoetsen van de buitenkant. Voor de goede vrede, die helaas steevast kopje onder gaat in dit edelmoedige streven. Want ondanks al haar goede bedoelingen is mijn moeder dikwijls een keiharde vrouw naar de eigen kinderen toe. "Niet zeuren, iedereen gaat dood" lijkt haar levensmotto. Ze weet niet beter, want ook aan haar karakter ligt een opvoeding ten grondslag van goede werken buitenshuis en tucht en orde binnen de muren van het katholieke gezin. Mijn vader slaat er soms meedogenloos en geheel onvoorspelbaar op los, want ook zijn lont ontbrandt af en toe in deze heksenketel, vooral als er drank in het spel is geweest. Bovendien reageert hij zijn ongenoegen over de bazigheid van zijn vrouw graag op mij af. Hij verdenkt mij ervan het lievelingetje van mijn moeder te zijn, het obstakel tussen hem en haar. Al heel jong krijg ik met deze onvervalste haat en jaloezie te maken. Rond mijn vierde jaar zit ik rustig naar de radio te luisteren, als mijn vader iets onverstaanbaars naar me roept. Ik kijk op, zeg iets terug en ontvang vervolgens een geweldige mep in mijn gezicht, waardoor ik achterover kukel. Ik begin hysterisch te krijsen, alarmeer daardoor mijn moeder, die opgewonden bij mijn vader informeert naar de oorzaak van mijn gekerm. "Dat rotjoch spuugde me in mijn gezicht" : verdedigt hij zich op achterbakse wijze tegen mijn moeder. Zo klein als ik ben, besluit ik voor hem op mijn hoede te zijn in het vervolg. Maar hij laat zich ook van een andere kant kennen: Met veel geduld en liefde leert hij me fietsen en rent zijn lange benen uit het lijf wetende dat ik niet kan remmen, maar in plaats daarvan me pardoes van mijn groene fiets met ronde, dubbele stangen werp. Elke keer weer. En daarbij telkens een paar kapotte knieën oploop tot verdriet en ontevredenheid van mijn vader. In mijn jonge kinderjaren stoeit, knuffelt en speelt hij veelvuldig met me. Zijn vaderlijke liefde is voor mij in die periode duidelijk voelbaar. inschikken = aanpassen gewillig = gemakkelijk, gehoorzaam oppoetsen = verfraaien steevast = altijd motto = lijfspreuk, gezegde meedogenloos = genadeloos obstakel = hindernis onvervalst = openlijk kukel = val hysterisch = theatraal, zenuwziek achterbaks = stiekem, gemeen op mijn hoede = voorzichtig pardoes = plotseling 11

12 Maar niet standvastig, want hij laat zich in de relatie met mijn moeder behoorlijk door haar overheersen en dat wreekt zich in zijn karakter, evenals zijn onbeheerste drankgebruik in de weekenden. Mijn vader en ik botsen regelmatig in de onzichtbare strijd om haar liefde en aandacht. Hij laat overigens regelmatig zijn berouw zien over de verlopen gang van zaken. Zijn spijt is oprecht. Mijn moeder is lichamelijk afstandelijker en woordelijk nogal kortaf en scherp van tong. Knuffelen vindt ze moeilijk, want dit soort aandacht en liefde heeft zij thuis nooit gekregen of gekend. Ze schreeuwt en snauwt eigenlijk voortdurend en maakt op mij een overspannen indruk. Zij is een bijzonder hulpvaardig mens en verkoopt geen nee, indien iemand om hulp verlegen zit. Meestal biedt mijn moeder de helpende hand zelf aan, terwijl de bezigheden van het eigen gezin haar draagkracht eigenlijk al overstijgen. Ze helpt anderen met plezier, maar klaagt er daarna dikwijls over. Of schept er een beetje over op. Toch weet ik zeker dat zij zich met een oprecht hart dienstbaar maakt aan anderen en zichzelf af en toe roemt, omdat ze vrijwel nooit een positieve reactie ontvangt op haar goede werken en haar onstuimige inzet voor andere mensen. Zowel mijn vader als mijn moeder zijn menigmaal uitgebuit door mensen, die het maar wat makkelijk vonden om misbruik te maken van de goedheid van hun naaste. In geloofskringen is deze instelling veel te vinden, zo weet ma uit ervaring: vooraan in de kerkbanken, liefst in driedelig pak en geen ene rot moer over hebben voor je medemens. Portemonnee strak in de zak en de neus hooghartig in de lucht. Vanwege deze schijnheiligheid weigert ze naar de kerk te gaan, maar mijn moeder laat nooit een medemens aan het lot over. Ze helpt iedereen. Daarnaast is ze een trotse vrouw, die niet graag haar excuus maakt, ook al weet ze dat ze fout heeft gehandeld. Daarin lijkt ze sprekend op haar trotse vader, mijn geliefde opa, een kleine, oersterke driftkikker, die voor niemand opzij gaat. standvastig = onveranderlijk, bestendig berouw = spijt wreekt zich = slaat terug verlegen zit = nodig heeft draagkracht = capaciteit, mogelijkheid overstijgt = teveel wordt, boven uit gaat roemen = prijzen, eer geven onstuimig = hartstochtelijk, heftig uitbuiten = misbruik van maken lot = toeval, noodlot 12

13 Als ik ziek ben, herken ik mijn moeder niet meer. De strengheid verandert in een overweldigend verzorgende en liefdevolle houding, fysiek nog altijd afstandelijk, maar een en al zorg en aandacht, en vol rechtschapenheid. Een wonderbaarlijke verandering. Was ik maar vaker ziek. Deze stille wens gaat in vervulling, want ik kom een aantal maal in het ziekenhuis terecht voor opname na een operatie of door een ongeval. Tijdens het ziekenhuisverblijf geniet ik met volle teugen van de persoonlijke aandacht en de liefde, die ik van mijn familieleden mag ontvangen en voel ik eventjes dat ze echt van mij houden. Maar dit gevoel blijft niet hangen. De satan heeft mijn denken in een stevige greep omvat en ik krijg steeds meer last van waanideeën, negatief denken en theoriecomplotten. Niemand houdt werkelijk van mij en God zeker niet, tenminste, dat denk ik. Nee, dat weet ik wel zeker! En als God tegen mij is, wie kan er voor mij zijn? Ik vervloek de dag van mijn geboorte. Drankmisbruik De opgelopen spanning van dit, aan gekte grenzende, bezige bijen bestaan wordt in het begin van dit huwelijk regelmatig ondergedompeld in drankfestijnen met vrienden van de plaatselijke voetbalclub of kennissen uit de kroeg. De dag daarna hebben mijn ouders altijd ruzie over het oergezellige avondje uit, vooral omdat mijn vader zich dan overgeeft aan zijn dierlijke lusten en andere vrouwen probeert te versieren, maar dat mislukt gelukkig altijd. Alcoholmisbruik en losbandigheid vieren in de weekenden dikwijls hoogtij, buiten de feestdagen om natuurlijk, want als rechtgeaarde bewoner van deze geweldige wereld doen we zoveel mogelijk mee aan de welkome vluchten van dit trieste, enorm lege bestaan. Lang leve de lol, de boog kan niet altijd gespannen zijn. Verjaardagen, kermis, kaartavonden bij de voetbal, en weet ik wat al niet meer. Stuk voor stuk legitieme gronden om eens flink uit de band te springen. fysiek = lichamelijk waanideeën = zelfbedriegend idee, droom of gedachte theoriecomplot = samenzweringsgedachte ondergedompeld = gevuld met, gehuld in festijn = feest losbandigheid = zedeloosheid, goddeloosheid hoogtij vieren = plaats vinden, rechtgeaarde = zuiver van aard legitiem = wettelijk, legaal uit de band springen = los gaan 13

14 Zuip je maar een slag in de rondte en vergeet eventjes de zorgen van het leven. De gevolgen zijn rampzalig. In ieder geval voor mij. De haat tussen mij en mijn vader groeit. Hij reageert zijn ongenoegen steeds vaker op mij af. Als hij gedronken heeft, ben ik het mikpunt van zijn spot en opgekropte nijd. Zijn afkeurende en hatelijke blikken doen mij pijn. Ik begin hem, op mijn beurt, flink uit te dagen en geef regelmatig een grote bek wat logischerwijs in een woordenwisseling, een enkele tik of een uitgebreider pak slaag uitmondt. Het doet me niks, ik voel zijn harde en rake klappen geeneens. Ik weet dat ik 'm aankan, nu al, want ik koester een ongelofelijke wrok tegen hem. En hij weet dat. De dag dat ik hem zal vermoorden, nadert. Ik verdring deze verschrikkelijke haatgedachten, want ik hou ook zielsveel van mijn vader en heb medelijden met hem vanwege het onvermogen zich verbaal te uiten. Praten is niet zijn sterkste kant. Het is een binnenvetter, mijn papa. De ruzies tussen pa en ma onderling duren eveneens onverminderd voort, veelal woordelijk, maar niet minder venijnig. Na een hevige aanvaring met vrouwlief vlucht mijn vader de kroeg in. Tegen etenstijd krijg ik de opdracht hem daar op te halen. Ik doe dit met tegenzin, want ik ben bang voor dronken mannen, omdat ze vals en onberekenbaar zijn. Ik schiet naast pa op een lege kruk en fluister: "Pap, mama vraagt of je mee naar huis komt." Ik krijg een chocomel van mijn vader en loop, nadat hij de rekening betaald heeft, samen met hem naar huis. Alles is in orde, zo lijkt het. In de steeg aangekomen, ramt ie, vanuit het niets, op me in. Ik ben geschrokken en verbaasd, maar hij snauwt: "Je bek dicht houwen" en strompelt half dronken het huis binnen. Ik begin het leven steeds meer te haten: de enorme leegte en de opeenstapeling van ruzies, het voortdurend afreageren op mij, door zowel mijn moeder als mijn vader, die een duivels haatverbond tegen mij hebben gesloten, zo lijkt het. Ik walg ervan en zie op geen enkele wijze de zin van het leven in. ongenoegen = ontevredenheid mikpunt = doel uitmondt = uitloopt koesteren = graag vasthouden wrok = haat, bitterheid nadert = komt dichterbij verdringen = wegduwen onvermogen = onmacht verbaal = mondeling venijnig = fel aanvaring = ruzie onberekenbaar = onvoorspelbaar, onbetrouwbaar walg = verafschuw 14

15 Waarom ben ik toch geboren en hoe komt het toch dat elk mens zo slecht in elkaar steekt? Niemand lijkt iets goeds te willen doen op deze aarde. Overal is strijd, ruzie, en oorlog. De wereld en de mensheid is op weg zichzelf te vernietigen en niemand lijkt zich daar druk om te maken. Wat een verschrikking. En mensen, die zeggen in God te geloven, slachten elkaar af. Wat is dat dan voor een geloof? Hoe kan je nu zeggen dat je van God houdt en God goed is, maar andere mensen de hersens inslaan, omdat ze anders denken of in een andere God geloven? Ik snap daar helemaal niets van. Maar op een of andere vreemde wijze raak ik zelf steeds dieper verstrikt in deze kluwen van ellende en groeit in mij, als kind, de haat en wraak ook. Ik begin net zo te worden als iedereen en alles om mij heen, terwijl ik dat juist niet wil. Maar er is iets aan mij, misschien in mij, dat ik niet lijk te kunnen veranderen of verbeteren. Alles wat ik andere mensen verwijt, doe ik zelf ook verkeerd, soms nog vele malen erger. Ik haat de ruzies van mijn ouders, maar zoek zelf vaak situaties op, waardoor er juist conflicten ontstaan. Ik kan mijn mond bijna niet houden, spreek mijn opstandige mening onbeschaamd uit en neem het, tijdens ruzies binnen het gezin, voortdurend voor de belaagde op, waardoor het mij regelmatig op vervloekingen, verwensingen of andere haatbetuigingen komt te staan. Of straffen zoals huisarrest of 'vroeg naar bed'. Het interesseert me allang niet meer. Mijn ouders ervaren mij als een moeilijk kind en dat ben ik ook. Ik heb totaal geen respect voor gezag, thuis en op school niet. Ik ben een rebel. Alle regels, waaraan ik mij moet houden, lap ik aan mijn laars, want ik vind de meeste van deze voorschriften onrechtvaardig en zinloos. De selffulfilling prophecy is in werking getreden. Hetgeen er over mij wordt gezegd, ben ik aan het worden: Ik groei volgens mijn ouders op voor galg en rad en dit lijkt onafwendbaar. Ik krijg van de meest uiteenlopende dingen de schuld in dit gezin en alle ellende in dit arbeidersnest lijkt bij mij te beginnen en te eindigen. Er is niemand die van mijn aanwezigheid geniet of deze ook maar wenst. Ik ben teveel en ik hoor hier niet thuis, ik woon hier wel, maar ik ben niet welkom. verstrikt = verward kluwen = warboel, bol conflict = botsing, ruzie opstandig = rebels, tegendraads belagen = aanvallen aan zijn laars lappen = maling aanhebben selffulfilling prophecy = automatische ontwikkeling voor galg en rad opgroeien = opgroeien voor het boze onafwendbaar = niet tegen te houden 15

16 Elk lid van dit nest begint een hekel te krijgen aan deze irritante 'spelbreker en ruziezoeker', die ondertussen wel bruikbaar is om de hete kastanjes uit het vuur te halen, indien nodig. De zondebok leent zich er gewillig voor, deels uit naïviteit, maar ook uit hunkering naar waardering en liefde, want hij werpt zich, gevangen door een negatief zelfbeeld, natuurlijk altijd op voor de zwakkere in de strijd, omdat hij zichzelf daarin weerspiegeld ziet. Maar ik roep tevens, uit rebellie en een grote afkeer van autoriteit, menig keer zelf heel veel negatieve aandacht op door aanhoudende ongehoorzaamheid naar mijn ouders, in de vorm van bemoeizucht, liegen en stelen. Op school ben ik dwars, koppig en soms hondsbrutaal, waardoor ik vanaf de vijfde klas, tegenwoordig groep zeven, de kwaadheid en straffe hand van de leerkrachten regelmatig over mij afroep. Regelmatig stuurt de leraar mij de klas uit, soms wel twee of drie keer per week. Nadat ik een week op voetbalkamp ben geweest en mijn ouders, broertjes en zusje vreselijk heb gemist, word ik op de parkeerplaats bij de Heemskerkse voetbalvereniging H.S.V. Odin door het hele gezin opgewacht. Snel werk ik me uit de bus,ik ben dolblij dat ik ze weer zie, maar de volgende woorden uit de mond van mijn tweelingzusje, slaan mij gevoelsmatig tegen de vlakte: Nou, het was lekker rustig toen jij weg was, we hebben helemaal geen ruzie gehad. Iedereen knikt eenstemmig en ik kan wel door de grond zakken van verdriet. Ze hebben mij helemaal niet gemist, ze vonden het juist fijn dat ik er niet was. Zie je wel,niemand houdt van mij. Deze ontvangst breekt mijn hart in tweeën. Hartstochtelijk had ik ze allemaal om de hals willen vliegen om ze te zeggen hoeveel ik van ze hou en hoe erg ik ze heb gemist. Maar het tegendeel vindt plaats. Ik kruip, zwaar teleurgesteld, in de auto van mijn ouders en in mijn schulp en de haat naar God en de wereld groeit in mij, omdat er niemand is, die mij lief heeft. Ik sterf van verdriet en ben tegelijkertijd woedend: Ik zal ze allemaal wel eens laten zien dat ik inderdaad niet deug, dat er in mij niets goed te vinden is en dat ik inderdaad voor de hel geschapen ben. Of zoals mijn moeder dikwijls zegt, ik voor galg en rad opgroei. hete kastanjes uit het vuur halen = voor een ander een gevaarlijk werkje doen zondebok = degene, die de schuld krijgt naïviteit = onnozelheid, eenvoud hunkering = verlangen autoriteit = gezag, macht weerspiegeld ziet = herkend straffe = harde, strenge hartstochtelijk = innig, fanatiek, vurig deugen = goed doen, goed zijn 16

17 De gevolgen van dit besluit laten me koud, die neem ik voor lief : Ik heb sinds jaar en dag geen blijde verwachtingen meer van mijn bestaan. Ik ben de zondebok in dit gezin, de ruziemaker, degene die hier eigenlijk niet welkom is, maar niemand weet dat ik in mijn bed elke avond tot God bid of hij een eind aan alle ruzies en ellende wil maken. En Hem vertel hoeveel ik van iedereen hou, maar dat ik me zo eenzaam en alleen voel, omdat iedereen mij lijkt te haten. Als er onenigheid is, spring ik ertussen, of ik daardoor nu klappen oploop of niet. Aan het eind van het liedje keert het hele gezin zich tegen mij, ook degene voor wie ik het heb opgenomen. Of dat nu mijn vader, mijn moeder, mijn broertjes of mijn zusje betreft. Slaat mijn vader of mijn moeder een van hen, ik kom tussenbeide om degene te beschermen die geslagen wordt. Maar daarna is iedereen altijd kwaad op mij, ook al had ik niks met de oorzaak van het conflict te maken. Ze vinden het kennelijk makkelijker om mij de schuld te geven dan naar zichzelf te kijken. Het maakt mij al heel lang niks meer uit. Doordat ik telkens over de grens van mijn incasseringsvermogen wordt getrokken tijdens de heftige schermutselingen tussen mijn ouders, van kindsbeen af aan, is de borderliner geboren. In mij is geen grens meer te vinden, want alles lijkt aan totale waanzin te grenzen. En waanzin is een eindeloze schreeuw van wanhoop en pijn. Ik ben een pain in the ash voor God, voor mijn ouders en mezelf. Een regelrechte menselijke ramp. Niemand zit op mij te wachten, ik zou maar wat graag van mezelf verlost zijn, want er is niets in me te ontdekken, waar ik een volkomen behaaglijk gevoel van krijg. Steeds meer begin ik te walgen van mezelf en de wereld, waarin ik leef. Ik verlang naar een oase van rust, maar mijn kop loopt over van onvrede en strijd. Help, ik verga, lijkt mijn ziel te krijsen. Ik denk dat de mens tot geen één pure, zuivere gedachte in staat is. Op geen enkele wijze. Elke schijnbare eerlijkheid eindigt tenslotte in een negatieve of egoïstische gedachte. Wat ben ik een verschrikkelijke creatie, waarom heeft God mij toch zo geschapen? En wie of wat zal mij verlossen. De dood, de hel? Of toch God misschien? incasseringsvermogen = de kracht om slagen of nederlagen te verdragen zonder de strijd op te geven schermutselingen = ruzies borderliner = iem. die geen grenzen kent waanzin = gekte pain in the ash = lastpost behaaglijk = prettig oase = liefelijke plek in een onprettige omgeving ziel = geest, innerlijk krijsen = schreeuwen pure = schone, reine schijnbare = ogenschijnlijke, zogenaamde creatie = schlepping geschapen = gemaakt 17

18 Hoofdstuk 3 : Een dodelijk verlangen naar absolute rust Ik weet niet waar ik het zoeken moet. Nergens vind ik rust. Zeker niet in mijn hoofd. Ik verzuip in dit gezin, waarin geen mens naar me luistert en ik hoop nooit volwassen te worden, want alles wat daar voor staat, vervloek ik tot in het diepst van mijn hart. Ruzies, lust, leugens, liefdeloosheid, drank, geveinsdheid, hypocrisie, geweld, seks, verplichte visites, stompzinnige gesprekken, geestdodend werk. Als ik niet zo bang voor de dood was geweest, had ik lang en breed uit deze mallemolen van het leven gestapt, want de bijna dagelijkse vervloekingen missen hun uitwerking niet. Degene die ik het meest begin te haten, ben ik zelf. Er is niets of niemand aan wie ik zo'n vreselijke hekel heb als aan dit overgevoelige, intens bange 'klerejong', dat nergens tegen bestand lijkt te zijn en niets goeds doet. De wereld en zijn wreedheden dringen zich steeds meer aan me op en ik kots van deze aardkloot en haar bewoners. Het dagelijkse televisiejournaal verdraag ik niet vanwege een teveel aan inlevend vermogen. Elk negatief beeld of getuigenis raakt mij tot op de bodem van mijn ziel en staat binnen een mum van tijd in mijn geheugen gegrift om me, tegen het slapen gaan, wederom te folteren. Alle flitsen van geweld, die het journaal produceert, komen in mijn dromen terug en bezorgen me nachtmerries of slapeloze nachten van de zorgen om deze knotsgekke, onbegrijpelijke wereld. Natuurfilms doen mij gruwen van de wreedheid, die ik zie: Een leeuw, die een reebokje doodt en verslindt, beschouwen we als de loop van de natuur, de gewoonste zaak van de wereld, niets om je over te verbazen. Is de schepping werkelijk zo bedoeld? Wat een ongekende bruutheid, wat een verschrikkelijke toestand. Alles en iedereen tergt of doodt elkaar. Is dit de grondslag van het bestaan, dood en verderf? Een oneindige, steeds terugkerende cirkel van bitterheid, angsten, zorgen en rampspoed drukken mij neer. Ik wek ergernis op in mijn onmiddellijke omgeving en ben een regelrechte vloek voor het menselijke ras. Alle angsten die een mens kan hebben, zijn in mij verenigd. geveinsdheid = schijnheiligheid, hypocrisie aardkloot = aarde gegrift = geschreven, afgebeeld folteren = pijnigen produceert = voortbrengt, maakt verslindt = opeet, verscheurt beschouwen = vinden bruutheid = geweld tergen = treiteren, uitdagen grondslag = reden rampspoed = ellende opwekken = oproepen, teweeg brengen 18

19 Angst voor het leven, angst voor de dood, angst voor het donker, angst voor de nacht, angst voor mijn medemens, angst voor mijn ouders, claustrofobie, hoogtevrees, watervrees en de grootste angst heb ik voor God, omdat ik besef dat Hij weet dat ik het meest verachtelijke wezen ben dat er op aarde rondloopt. Hij weet het en ik weet het. En menig dag die Hij me geeft, jank ik mijn ogen uit mijn kop en vele nachten sterf ik duizend doden uit vrees voor Zijn heilig en rechtvaardig oordeel, alvorens ik de slaap kan vatten. Ik begrijp Het Oordeel totaal niet en tegelijkertijd volkomen. Mijn lot is bezegeld, mij wacht het duister, de hel. Er is geen ontkomen aan. Niemand kan of wil mij redden. De zondagsrust De zondagen haat ik het meest. We dragen verplicht zondagse kleding en dat betekent dat ik en mijn broertjes, Evert en Pieter, niet mogen voetballen op het pleintje achter het huis, of waar dan ook. Geen activiteiten waar de kleding vies van wordt of kapot van gaat. Veelvuldig doen familieleden op zondag onze woning aan met hun opstandige kinderen. In het ergste geval gaan we zelf lekker met zijn allen op visite. Visite. Het woord alleen al doet me braken. Bij mijn opa en oma, mijn moeders ouders, kom ik bijzonder graag. Ze wonen een paar straten verderop en ik wip er vrijwel dagelijks aan. Het zijn de liefste mensen die ik ken, ze zijn een reden om te leven, want ze houden van mij en geven daar onvervalst uiting aan. Alle overige verplichte familieuitstapjes verafschuw ik ten zeerste, behalve de bezoeken aan tante Jopie en ome Joop niet, die liggen mij wel, evenals hun kinderen Monique en Richard. Deze zondag komen een broer en zus van mijn vader langs, vanzelfsprekend met hun echtgenoten en kroost. Wij, de kinderen, mogen ons vermaken met de neefjes en nichtjes. claustrofobie = angst voor kleine ruimtes, bijvoorbeeld liftvrees verachtelijk = walgelijk, weerzinwekkend bezegeld = staat vast veelvuldig = dikwijls, vaak onze woning aandoen = op bezoek komen opstandig = rebels, tegendraads aanwippen = langs gaan, bezoeken onvervalst = echt, zuiver uiting geven = laten blijken verafschuwen = hekel aan hebben 19

20 Op mijn vraag wat we in hemelsnaam met die kinderen aan moeten vangen, we mogen immers op zondag niet buiten spelen, antwoordt mijn moeder doodleuk: "Je kan toch lekker met ze gaan voetballen of stoepranden." Mijn broertje Evert en ik kijken elkaar veelbetekenend aan. "O' ja, dat is waar ook, wanneer het mama uitkomt, kan en mag alles. Het voetbalplezier is er gauw af, omdat mijn neefje Ruud een kleine etter is, die telkens en doelbewust de bal vanaf het, door schuttingen omgeven, pleintje op de daken van de garages weet te trappen. Na vier klimpartijtjes zijn we het zat. Evert en ik geven neefje Ruud tegelijkertijd de opdracht om het doel te verdedigen. Hij wordt tegen de blinde muur van de, op het plein uitkomende, schuurtjes gezet en de broertjes van Wendel knallen er lustig op los. De ballen vliegen het nieuwe keepertje met een rotgang om de bange oortjes. "Op zijn kop, Eef", schreeuw ik lachend naar mijn jongere broertje en het arme ventje krijgt pardoes keihard een bal voor zijn kanis, waardoor z'n hoofd tegen de muur achter hem kletst en hij onmiddellijk begint te krijsen. Dat was nou ook weer niet de bedoeling. Wij zijn lichtelijk geschrokken van het resultaat en proberen de onfortuinlijke doelman te kalmeren en liegen om het hardst dat het per ongeluk ging. Maar Ruudje is gekke Henkie niet en rukt zich los, terwijl hij naar ons beschuldigend roept: "Jullie deden het expres, ik ga het lekker tegen tante Anna zeggen." Evert wil 'm achterna rennen, maar het oproerkraaiertje is reeds de achtertuin in gevlucht op weg naar zijn tante, onze moeder. Ik trek mijn jongere broer aan zijn jas terug: "Laat gaan, joh, straks moeten we nog binnen blijven op de koop toe." Enkele tellen later hoor ik Ruud in de tuin tegen mijn moeder snikkend verklaren: "Ze schoten expres tegen mij aan, tante Anna. En keihard, hoor." Evert en ik staan ondertussen nonchalant, schijnheilig en overdreven voorzichtig een balletje over te trappen. "Zo, zegt mijn moeder vanuit de open poort, het triomfantelijk kijkende slachtoffertje met haar rechterhand beschermend tegen haar heup aandrukkend. immers = namelijk doodleuk = leuk, leukweg veelbetekenend = opvallend, opmerkend doelbewust = express blinde muur = muur met alleen maar stenen, zonder raam pardoes = plotseling kanis = hoofd, kop tegen aankletsen = botsen, stoten onfortuinlijk = ongelukkig gekke Henkie = dom persoon oproerkraaier = onrusstoker op de koop toe = bovendien, ook nog nonchalant = onverschillig, achteloos, slordig triomfantelijk = trots, zegevierend 20

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

De drie jongetjes lopen weg

De drie jongetjes lopen weg De drie jongetjes lopen weg Het is woensdagmiddag en de drie kleine jongetjes vervelen zich. Ze weten helemaal níéts te doen, en daarom rennen ze maar een beetje door het huis. Hou eens op met dat kabaal!

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

= als je angst voelt, ben je bang. = een ander woord voor verdrietig. = iemand die snel ergens bang van wordt.

= als je angst voelt, ben je bang. = een ander woord voor verdrietig. = iemand die snel ergens bang van wordt. Woordenlijst: Thema 3 Les 1 De angst Bedroefd De bangerik Opgewekt Oneerlijk Jaloers Eigenwijs Geduldig Nerveus Nors Ontevreden Dwars = als je angst voelt, ben je bang. = een ander woord voor verdrietig.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 2.Jezus neemt het

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

HARTELIJK WELKOM. Malteüs 9:35-38

HARTELIJK WELKOM. Malteüs 9:35-38 1 januari HARTELIJK WELKOM Malteüs 9:35-38 Hartelijk welkom in het nieuwe jaar. Nog maar nauwelijks bekomen van het oude jaar. Wat is er verschrikkelijk veel gebeurd. Mooie en waardeloze dingen. In je

Nadere informatie

Oasemoment "Onze Vader" Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013

Oasemoment Onze Vader Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013 Oasemoment "Onze Vader" Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013 Muziek Inleiding en evangelietekst In het hoofdstuk 6 van zijn evangelie laat de apostel Mattheüs Jezus aan het woord over hoe we horen

Nadere informatie

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis?

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? In deze avond zijn we hier samengekomen, om met elkaar kerstmis te vieren. En we stellen ons de vraag: is er iets met Kerstmis? In deze avond zoeken we een

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Adam en Eva eten van de boom

Adam en Eva eten van de boom Adam en Eva eten van de boom God maakt een prachtig paradijs. Hij zegt: Het is heel goed. Maar God heeft ook een vijand, En weet jij wel wat hij doet? Het mooie wat God heeft gemaakt, maakt hij juist graag

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Arnold & Naomi Kristian van Essen

Arnold & Naomi Kristian van Essen Arnold & Naomi Kristian van Essen Ik wil dat je gaat. Naomi haar stem snijdt door t hart van Arnold. Maar waarom dan? Arnold zijn stem hapert. Naomi zucht en staat op. Langzaam beweegt ze naar het raam

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Werkend en weg. Annelien Bij de Vaate

Werkend en weg. Annelien Bij de Vaate Werkend en weg Annelien Bij de Vaate 2014 Heel veel toevallige mooie momenten Een licht gevulde langetermijnagenda die ruimte laat voor leuke spontane acties Een jaar waarin allerlei kvk-, notaris-, bank-

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden.

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden. Hoofdstuk 1 Met een plof laat Natasja zich languit op haar bed vallen. Heerlijk, weekend! Snel zet ze haar laptop aan en trekt daarna het zakje chips open dat ze van beneden meegenomen heeft. Terwijl de

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Moeder Theresa 8 Click

Moeder Theresa 8 Click Moeder Theresa 8 Click Moeder Theresa Met haar eigen woorden Wacht niet op leiders; begin er zelf aan. Moeder Theresa leert ons hoe zij het evangelie tot leven brengt. Ik denk dat de wereld op zijn kop

Nadere informatie

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij DUBBEL Eerst merkt TimTom niets bijzonders. Hij zit gewoon op zijn plaats in de klas. Iedereen weet nu dat hij Daan heet. Juf noemt hem niet Daan. Ze zegt ook niet TimTom. Ze is aardig tegen hem. Dat wel.

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Jezelf presenteren 1.2. Een keuze

Nadere informatie

TONEELSTUK Marama en de krokodillenrivier.

TONEELSTUK Marama en de krokodillenrivier. TONEELSTUK Marama en de krokodillenrivier. AKTE I Scène 1 In een Afrikaans dorpje staan wat hutjes en zijn de mensen bezig met alledaagse dingen: er wordt water gehaald, eten gemaakt, kinderen spelen buiten...

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Zondag 27 september Markus 9, 30-37 Overdenking Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus 1) Ongemakkelijk gevoel Ik kreeg een beetje een ongemakkelijk gevoel toen ik dat gedeelte

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Wij gaan voor even uit elkaar 1. Wij gaan voor e-ven uit el-kaar en de-len nu het licht. Dat.. Licht ver telt ons iets van God op hem zijn wij ge - richt. Straks zoeken

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Familie naar Psalm 133 Tekst & muziek: Marcel Zimmer 2012 Celmar Music

Familie naar Psalm 133 Tekst & muziek: Marcel Zimmer 2012 Celmar Music Familie naar Psalm 133 2012 Celmar Music Hoe mooi en hoe heerlijk als wij als familie, als broers en als zussen om elkaar geven, en open en eerlijk met elkaar omgaan, de vrede bewaren en eensgezind leven.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Hé Joyce, ga je mee? Emma rent achter Joyce aan als ze van het schoolplein lopen. Joyce, wij gaan vanmiddag op bezoek bij mijn oom,

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

de troost van Moeder Aarde

de troost van Moeder Aarde de troost van Moeder Aarde Gedichtencyclus bij het gelijknamige schilderij van Ilse Kerkove door Hans Claus. Eerste beweging : de achtergrond Niet van vaste aarde zijn niet als een eikenblad boven het

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDENTAAL. JE KUNT ER

Nadere informatie

Carla van Lent. De Droom

Carla van Lent. De Droom Carla van Lent De Droom Het stond altijd op zijn lijstje iedere keer ieder jaar; een hond een echte levende hond daar verlangde hij naar. Zijn ouders zagen de bui al hangen en zeiden telkens nee jij moet

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Jezus geeft zijn leven voor de mensen

Jezus geeft zijn leven voor de mensen Eerste Communieproject 38 Jezus geeft zijn leven voor de mensen Niet iedereen gelooft in Jezus In les 5 hebben we gezien dat Jezus vertelt over de Vader. God houdt van de mensen. Hij vergeeft je zonden.

Nadere informatie

Welkom thuis! Gezinsdienst

Welkom thuis! Gezinsdienst Welkom thuis! Gezinsdienst Orde van dienst voor de gezinsdienst op 6 maart 2016 in de Protestantse Gemeente Wolphaartsdijk. Voorganger: ds. C.A. van Eck Organist: Cor den Haan Met medewerking van kinderkoor

Nadere informatie

schaduw daar waar de eenzaamheid wacht woorden die 'k overdag niet goed kan vinden fluister ik elke nacht jouw hand even op de mijne mijn stem als

schaduw daar waar de eenzaamheid wacht woorden die 'k overdag niet goed kan vinden fluister ik elke nacht jouw hand even op de mijne mijn stem als Rob De Nijs, Roman Rob de Nijs Roman Liefde is niet voor mij Als je weg wilt ga dan maar gauw ik had gehoopt dat ik tot rust kwam bij jouw maar misschien is het waar wat je zei jij bent het niet voor mij

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie