KRACHTENBUNDEL DE KRACHT VAN KWETSBAARHEID NAJAAR EDITIE STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KRACHTENBUNDEL DE KRACHT VAN KWETSBAARHEID NAJAAR 201 1 EDITIE STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN"

Transcriptie

1 KRACHTENBUNDEL DE KRACHT VAN KWETSBAARHEID EDITIE STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN 2015 NAJAAR 201 1

2 ALSJEBLIEFT! DEZE KRACHTENBUNDEL IS VOOR JOU. Lees de twaalf verhalen en ervaar de kracht van kwetsbaarheid. Van harte aanbevolen door alle verhalenvertellers en verhalenopstellers. KRACHTENBUNDEL KRACHTENBUNDEL

3 KRACHTENBUNDEL VOORWOORD BIJZONDER KRACHTIG SeysCentra Yara: Ik hoef niet 3 meer na te denken als ik eet Woonzorgnet Sef: Ik motiveer 5 anderen en heb zin in de toekomst Entrea Anita: Ik ben trots 7 dat ik al zo ver ben gekomen Liemerije Meneer van der Steen: 9 Ik accepteer dat het einde nadert RIBW Arnhem & Veluwe Vallei 11 Thea: Ik ben zelf hulpverlener geworden GGZ Momentum Stefan: Ik besluit 13 iedere dag niet te gebruiken Opella Mevrouw Koning: 15 Ik heb het hier naar mijn zin IrisZorg Johan: Voor mijn 17 dochter wil ik per se slagen RIBW Nijmegen & Rivierenland 19 Marja: Ik heb bijna al mijn vrienden nog Fokus Stephan: Ik kijk 21 naar de dingen die ik wel kan Pro Persona Frank: Zonder hulp 23 had ik nu in een cel gezeten s Heeren Loo Mitchel: Ik hoop 25 weer zo trots te kunnen zijn als eerst Colofon 27 In stadsregio Arnhem en Nijmegen wonen kwetsbare mensen met krachtige levensverhalen. Reëlle is trots dat zij deze mag presenteren in deze speciale editie van de Krachtenbundel. Twaalf bijzondere levensechte verhalen van twaalf kwetsbare mensen. Haal inspiratie uit hun persoonlijke, ontroerende levensverhalen! Krachtige verhalen Zo is er het verhaal van Yara. Zij overwon haar angst voor eten bij SeysCentra. En Sef; alsof een drugsprobleem niet al heftig genoeg is, kreeg hij de diagnose kanker. Thea voelt als ervaringsdeskundig begeleider dat ze iets betekent in de wereld. Haar incestverleden heeft haar dit gebracht. Johan volgde de weg langs verschillende voorzieningen van IrisZorg. Via hen heeft hij nu een eigen woning. Lees hun verhalen en maak ook kennis met de andere verhalenvertellers! Kracht persoonlijke ontmoeting Als mensen elkaar ontmoeten, gebeurt er iets bijzonders. De ontmoeting van de verhalenopstellers met hun cliënt maakte veel indruk. De medewerkers van de organisaties ervoeren de kracht van de persoonlijke ontmoeting. Je leest hun ervaringen naast het verhaal. Heel veel hartelijke dank Een speciaal woord van dank gaat naar de verhalenvertellers. Zonder hun ruimhartige medewerking was deze bundel niet zo krachtig geworden! Dank ook aan de verhalenopstellers. Hulde, tot slot, aan de organisaties in stadsregio Arnhem en Nijmegen die ruimte bieden aan het verhaal van hun cliënt. Meer indrukwekkende verhalen lezen? Download alle Krachtenbundels met inmiddels meer dan 230 bijzondere verhalen via Marjolijn Daverveld Reëlle Communicatie Meer indrukwekkende verhalen lezen? Download alle Krachtenbundels via Meedoen? Vraag informatie bij 1 KRACHTENBUNDEL - KORAALGROEP INHOUDSOPGAVE 4 KRACHTENBUNDEL KRACHTENBUNDEL - LIBRA - ZORGGROEP VOORWOORD 2

4 YARA WAS BANG OM TE ETEN IK HOEF NIET MEER NA TE DENKEN ALS IK EET Yara (9) woont samen met haar ouders, John en Sandy, en haar broer Tim in Medemblik. Ze ontwikkelde een angst voor eten. Het had grote invloed op het dagelijkse leven in het gezin. Bij SeysCentra heeft ze niet alleen leren eten, ze heeft ook veel zelfvertrouwen gekregen. Ik kan alles. Als baby had Yara al last met de acceptatie van voeding. Ze moest regelmatig braken van flesvoeding. Toen ze één jaar was, at ze alles, maar vanaf de leeftijd van anderhalf jaar is ze steeds meer gaan weigeren. Vol trots vertelt Yara: Gisteren heb ik in een restaurant een hele grote varkensschnitzel gegeten die ik nog nooit had gehad. Moeder Sandy: Dit was genieten voor mij en John. Moet je haar nu zien eten. We denken nu niet eens meer na over kaascrackers. ANGST VOOR ETEN Een half jaar geleden was dit ondenkbaar voor het gezin. Yara at s ochtends yoghurt met cruesli (in aparte schaaltjes), s middags kaascrackers en s avonds at ze meestal niks. De angst voor eten had grote invloed op Yara en haar dagelijkse bezigheden. Yara vertelt: Bij verjaardagsfeestjes was ik elke keer bang dat ik de traktatie niet zou lusten. Ook at ik liever niet bij vriendinnetjes, omdat ik niet wist wat ik daar te eten zou krijgen. Ik at liever thuis. Sandy vertelt hoe gespannen Yara bezig was met eten: Yara probeerde het altijd te verbloemen. Dat kon ze goed. Alleen mensen die haar beter kennen, zagen hoe gespannen ze was. VAKANTIEHUISJE Op een dag gaf Yara zelf aan dat ze hulp wilde voor haar eetprobleem. Toen hebben we meteen actie ondernomen, vertelt Sandy. Na de herfstvakantie was Yara niet in haar klas te vinden. Yara vertelt: Ik had liever niet dat de juf vertelde waar ik was. Ik wou het ook niet zelf vertellen, omdat ik bang was dat mijn klasgenootjes mij gek zouden vinden en het niet zouden begrijpen. Yara was bij SeysCentra voor drie weken in dagbehandeling. Doordeweeks verbleef Yara met John of Sandy in een vakantiehuisje in de buurt van Malden. De eerste dag herinnert Yara zich nog goed: De eerste keer vroeg ik mezelf steeds af wat gaan we doen. Toen ik de bordjes met eten zag staan, dacht ik alleen maar als ik dit maar niet hoef te eten. Sandy vult aan: Voor het gezin was het spannend, maar vooral voor Yara. Het enige moment waarop ze zich volledig ontspande, was wanneer ze sliep. Verder was ze steeds gespannen. EEN CIJFER VOOR HET ETEN Tijdens de behandeling hield Yara een stappenplan bij. Ik wist precies welke dag het was en hoeveel ik van iets had gegeten, vertelt Yara. Ik gaf elke keer een cijfer voor mijn spanning en voor hoe lekker ik het eten vond. Ik zag dat mijn spanning minder werd, als ik iets vaker had geproefd. Sandy: John en ik zeiden na de eerste eetmomenten tegen elkaar: Wat ze nu heeft overwonnen, is niet voor niets. Er is geen weg meer terug. Later hebben Yara haar ouders ook deelgenomen aan de sessies. Terugblikkend zegt Sandy: De weken in Malden waren heftig, maar ontzettend de moeite waard. Het verbaasde me hoeveel ze lust. Ik had nooit gedacht dat we na drie weken al zover zouden zijn. Wij waren bereid om nog langer te blijven als dat nodig was geweest. ZOVEEL ZELFVERTROUWEN Eenmaal weer thuis vertelt Yara aan haar ouders: Ik ga nu nooit meer met honger naar bed. Sandy: Dat was heel aangrijpend. Het deed ons beseffen hoe al die jaren zijn geweest. Op de vraag hoe het nu gaat, antwoordt Yara: Alles gaat veel makkelijker. Ik hoef niet meer na te denken als ik eet. Als ik iets niet ken, ga ik het gewoon proberen. Op school mag ik zelf een les maken en ga ik over SeysCentra vertellen. Sandy: Yara was voor SeysCentra erg angstig. Behalve dat ze heeft leren eten, wat natuurlijk fantastisch is, heeft ze ook zoveel zelfvertrouwen gekregen. Waarna Yara trots afsluit: Ik kan alles. n Door Jessie de Kort Yara is een lieve meid. Ze heeft zelf ontdekt dat ze veel meer kan, dan ze ooit had gedacht. Haar wilskracht in combinatie met de vastberadenheid van haar ouders, heeft ertoe geleid dat Yara na drie weken behandeling naar huis kon met een diploma op zak. Jessie de Kort orthopedagoog SeysCentra IK GA NOOIT MEER MET HONGER NAAR BED 3 KRACHTENBUNDEL - SEYSCENTRA REËLLE COMMUNICATIE KRACHTENBUNDEL - SEYSCENTRA 4

5 SEF HAD EEN ZWARE STRIJD TEGEN DRUGS EN KANKER IK MOTIVEer anderen EN HEB ZIN IN DE TOEKOMST Sef (44) ging na zijn opleiding aan de slag in de reisbranche. Om de lange dagen vol te houden, experimenteerde hij met cocaïne. Alsof een drugsprobleem al niet heftig genoeg is, kreeg hij de diagnose kanker. Sef zoekt psychiatrische hulp en is zover om weer zelfstandig te willen wonen. Sef kom uit een welgesteld gezin in Venlo. Ik groeide op, samen met mijn ouders en zusje. Nadat ik mijn mavo- en havo-diploma heb gehaald, begon ik met MBO toerisme. Ik heb over de hele wereld gewerkt. Het waren lange dagen en ziek zijn was er niet bij. Om dat tempo vol te kunnen houden, kreeg ik drugs aangeboden. Na twee jaar drugs te hebben geweigerd, ging ik in een zwak moment overstag en ben ik cocaïne gaan gebruiken. DRUGSPROBLEEM EN KANKER Ik deed het nooit voor de kick, maar om de lange werkdagen van zestien uur vol te houden. En dan kun je in zo n situatie belanden. Het was een zware tijd. Ik zag het soms echt niet meer zitten. Naast het drugsprobleem kreeg ik te horen dat ik kanker had. Maar liefst drie hersentumoren, waarvan twee niet operabel. Ik had nog maar drie jaar te leven. Later werd dat tien jaar en zie hier; ik loop nog steeds rond. Ik ben geopereerd, heb vier jaar gerevalideerd en kan weer lopen! Artsen zeiden dat het nooit zou lukken. TOT HET UITERSTE GAAN In mijn zwaarste periode vond ik ook mijn kracht. Na een pittig gesprek met mijn ouders heb ik besloten; ik wil verder! Ik wil alles weer kunnen en ik wil er voor gaan! Ik ben naar een psychiater in Venlo gegaan om me op te laten nemen en te laten diagnosticeren. Wat is er precies aan de hand? Wat wil ik? Ik wil tot het uiterste gaan, was mijn conclusie! Ik heb mijn ziekte geaccepteerd. Wat mij erg heeft geholpen is dit: Verander wat je veranderd wilt hebben en accepteer wat je niet veranderen kunt. Dat heeft mij zoveel verlichting en innerlijke kracht gegeven. SITUATIE ACCEPTEREN Ik heb op verschillende beschermd wonen plekken gewoond. Via Google kwam ik Woonzorgnet tegen. Ik woon op de locatie Achter de Bank in Nijmegen. Het concept Woonzorgnet vind ik erg goed. We hebben veel gesproken en er wordt goed naar mij gekeken. Ik word gemotiveerd om mezelf weer in mijn kracht te zetten. Het is een wonder hoe weinig er nodig is om gelukkig te zijn. Eerst de situatie accepteren. Niet alles in één keer willen, maar stapje voor stapje. Ik heb mijn doelen daarop aangepast. Langzaamaan verander ik. Ik vind het belangrijk dat ik aan mijn ouders en beste vrienden kan laten zien dat ik goed op weg ben. Ik heb mijn normen en waarden weer terug en kan mijn grenzen aangeven. Nu pas leer ik van mijn verleden. Vroeger had ik bijvoorbeeld een hele andere kijk op mensen met een beperking. Nu zijn zij in mijn vrijwilligerswerk, mijn grootste bron van geluk en vreugde. Ik word zo blij van de liefde die ik van de mensen krijg! Misschien snap ik de mensen beter, omdat ik zelf ervaringsdeskundige ben. EEN NIEUW LEVEN BEGINNEN Ik sta weer midden in de maatschappij, woon in het centrum en heb leuk werk. Bij Pro Persona werk ik als medewerker in het directierestaurant. Ik doe vrijwilligerswerk bij de Zonnebloem, waar ik ouderen help met boodschappen doen. Binnenkort ga ik weer werken op een boot. Eéndaagse cruises over de Rijn, echt top! Ik ben er het meest trots op dat ik de confrontatie ben aangegaan en wat ik daarmee in korte tijd heb bereikt. Ik heb mijn verleden moeten accepteren. Ik moest vanaf nul weer opbouwen; een nieuw leven beginnen. Ik heb weer energie en ben niet meer te stoppen! Ik motiveer anderen en heb zin in de toekomst. Ik ben op de goede weg en wil langzaamaan werken naar zelfstandig wonen met ambulante begeleiding van Woonzorgnet. Uiteindelijk is mijn doel om binnen een jaar of vier weer in Düsseldorf te gaan wonen. n Door Daphne Bruijsten IN MIJN ZWAARSTE PERIODE VOND IK OOK MIJN KRACHT Sef woont nog niet zo lang in Nijmegen en het kostte hem moeite te wennen aan zijn nieuwe woonomgeving. Hij is niet bij de pakken neer gaan zitten, maar heeft hard gewerkt om er iets van te maken. Dat dit gelukt is, is hem aan te zien; hij loopt gewoon te stralen! Fijn om te zien en goed om te delen met anderen. TJARDA VAN EGMOND teamleider Woonzorgnet 5 KRACHTENBUNDEL - WOONZORGNET KRACHTENBUNDEL - WOONZORGNET 6

6 ANITA RAAKT HET OVERZICHT KWIJT DOOR ADD IK BEN TROTS DAT IK AL ZOVER BEN GEKOMEN Anita (18) woont nu een maand op kamers in Nijmegen. Bij Entrea volgt ze een VertrekTraining waar zij praktische vaardigheden leert, zodat ze zelfstandig kan wonen. Anita heeft ADD, waardoor ze veel dingen vergeet. Het leven valt haar zwaar. Tussen diepe zuchten door vertelt ze haar verhaal. Als je me nu vraagt welk cijfer ik mijn leven op dit moment geef, zeg ik een vierenhalf. Het gaat stukken beter met me dan twee jaar geleden, maar ik kom niet verder in mijn leven. Ik blijf in dezelfde cirkel van verkeerde keuzes maken. Ik doe dingen gewoon zonder er bij na te denken en ik kan er zelf niks aan doen. Ik kan er echt niks aan doen. Ik heb ADD, wat voor mij betekent dat ik veel dingen vergeet. Ik raak het overzicht in mijn hoofd kwijt en ik weet niet meer wat ik moet doen. Ik word gek van mijn gedachten en dan weet ik gewoon niks meer qua school, qua alles. Dit gaat gelukkig wel veel beter sinds ik medicijnen slik. Ik heb ook een agenda en daar schrijf ik alles in op. Ook de simpelste dingen. Ik weet van mezelf dat ik het anders vergeet. UIT HUIS GEPLAATST Op mijn achtste ben ik samen met mijn jongere en oudere broer uit huis geplaatst. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik drie jaar was, maar zij bleven elkaar opzoeken. Mijn moeder is psychisch niet in orde. Ze leeft geen dag zonder ruzie te maken. Mijn vader mishandelde mij, maar dat was normaal voor ons. Mijn broers werden niet geslagen. Ik weet niet waarom hij dat alleen bij mij deed, dat heb ik hem nooit gevraagd. Hij sloeg mij letterlijk elke avond. Ik weet het nog heel goed, omdat het zo erg was. Ik begrijp wel waarom mijn vader het deed. Je moet je ook verplaatsen in zijn positie en wat er toen speelde. In die tijd was mijn vader gokverslaafd. Hij had veel schulden. Mijn moeder schreeuwde vaak uit het niets tegen hem. Soms was ze lief, maar als ze boos was, dreigde ze gelijk: Ga mijn huis uit! Dat was moeilijk voor mijn vader. Dan moest hij zijn kinderen achter laten en eenzaam en alleen naar zijn eigen huis. GELUKKIG BIJ OMA Toen mijn vader een dochter kreeg met zijn nieuwe vrouw, en mijn moeder een zoon met haar nieuwe man, vond ik dat heel moeilijk. Ik was boos, omdat deze kinderen wel thuis mochten wonen en ik niet. Ik was nog jong en ik begreep het niet. Het was zwaar om toe te zien hoeveel liefde mijn vader aan mijn nieuwe zus gaf. Dat heb ik nooit van mijn ouders gehad. Alleen van mijn oma heb ik liefde gekregen. Mijn gelukkigste momenten was ik bij haar. Als ze naar me keek dan werd ik blij. Ze is al meer dan twee jaar dood. Ik mis haar heel erg. GEVOELENS UITEN MOEILIJK Ik merk dat ik angstig ben door wat mij is overkomen. Ik ben vaak bang dat mensen boos worden en daarom vind ik het moeilijk om mijn gevoelens te uiten. Van jongs af aan heb ik geleerd die voor mezelf te houden. Vroeger had ik daardoor veel buikpijn, nu zit alles in mijn hoofd. Soms heb ik extreme woedeaanvallen, dan ga ik schelden, met deuren slaan, huilen en schreeuwen. Ik voel me vaak alleen en eenzaam. Zo heb ik me eigenlijk altijd gevoeld. Ik heb geen vriendinnen, geen vriendje. MEZELF VERLOREN Ik weet niet wat ik wil bereiken in mijn leven. Ik weet nu eerlijk gezegd niet eens hoe ik ben. Ik ben mezelf echt verloren. Ik ben nog niet klaar om zelfstandig te zijn, maar wat ik dan nodig heb, weet ik ook niet zo goed. Eerlijk; ik wil helemaal geen hulp maar ik weet dat ik hulp nodig heb. Dat je over je problemen moet vertellen en bij jezelf moet kijken waar je aan moet werken, daar heb ik echt moeite mee. Toch ga ik het doen. Ik ben trots dat ik al zover ben gekomen, dat ik zo sterk ben geweest. Ook al voel ik me nu niet sterk, ik ga het proberen. n Door Eefje Habets IK VOEL ME NU NIET STERK, MAAR IK GA HET PROBEREN Ik ken Anita vanaf haar achtste jaar en haar verdriet ging me aan het hart. Nu ik haar na acht jaar weer zie, ben ik trots hoe ze over haar leven kan vertellen. Ze heeft veel bereikt en ook nog stappen te zetten. Dat bewustzijn heeft ze zelf ook. Daarom heb ik vertrouwen dat ze zichzelf gelukkig zal maken. Eefje Habets pedagogisch medewerker Entrea 7 KRACHTENBUNDEL - ENTREA KRACHTENBUNDEL - ENTREA 8

7 NA EEN INFARCT WOONT MENEER VAN DER STEEN IN DROOSTAETE IK ACCEPTEER DAT HET EINDE NADERT Fascinerend, zo omschrijft Wilhelmus van der Steen (84) zijn leven. Hij woont sinds kort in Droostaete in Duiven, maar komt uit Loo. Zo n acht jaar geleden werd hij na een hartinfarct en een zware hartoperatie getroffen door een herseninfarct. Uiteindelijk kon hij niet meer thuis wonen. Ik kijk terug op een fascinerend leven. Aan de muur van zijn zit-slaapkamer hangt een foto van meneer van der Steen met zijn vrouw tijdens een vakantie in Bali. Ze drinken melk uit een kokosnoot. In de kast ligt een stapeltje foto s van Gambia. Toen werd ik vijftig jaar. Achter iedere foto zit een mooi verhaal. Hij koestert de mooie herinneringen die boven komen tijdens het bekijken van foto s. KOK OP DE GROTE VAART Ik ben geboren in Den Bosch en heb heel wat van de wereld gezien. Mijn vrienden, van de bekende familie De Gruijter, kregen de verre reizen in de schoot geworpen. Ik zocht een creatieve oplossing en solliciteerde met succes als kok bij scheepvaartmaatschappij Lloyd in Rotterdam. Mijn eerste reis op een passagiersschip maakte ik in februari 1953 ten tijde van de watersnoodramp in Zeeland. Ik ging vier dagen naar Hamburg. Toen ik weer terug was, had ik het gevoel dat ik een wereldreis had gemaakt. Eenmaal weer vaste grond onder de voeten, stuurde mijn baas me voor vier maanden naar Japan. Zo begon mijn loopbaan als kok op de grote vaart. De grootste boot waarop ik heb gevaren, is de Willem Ruys met plaats voor passagiers en 60 bemanningsleden. Nederlandse militairen die terugkeerden uit Nederlands-Indië, Mekkagangers en vakantiegangers genoten allemaal van mijn maaltijden. Het was hard werken van 6 uur s ochtends tot 9 uur s avonds. Ik ben er trots op dat ik de gevaren van de zee heb getrotseerd. Toen het vliegtuig het definitief won van de boot, ging hij als kok voor Volker Stevin werken in Algerije en Nigeria. HERSENINFARCT Ongeveer acht jaar geleden werd ik na een hartinfarct en een zware hartoperatie, getroffen door een herseninfarct. Mijn vrouw heeft jaren voor me gezorgd, maar uiteindelijk werd de zorg haar te zwaar. Ik ben soms bang dat ik te veel van haar verlang. Ik ben verdrietig om wat ze moet doormaken. Ik had het haar graag willen besparen. Voor haar is het zwaarder dan voor mij. Van der Steen accepteert de gevolgen van het herseninfarct. Ik heb een goed leven gehad, veel van de wereld gezien en ups en downs gekend. Ik accepteer dat het einde van het leven nadert. MUZIEK ALS TROOST De moeilijkste momenten zijn s nachts als ik niet kan slapen. Dan denk ik terug aan een traumatische gebeurtenis op de lagere school in Den Bosch. De joodse kinderen in mijn klas werden afgevoerd naar een concentratiekamp. Ik weet nog steeds welke kleren het meisje aan had dat naast mij zat. Een traumatische gebeurtenis die ik meeneem in mijn graf. Van der Steen vertelt zijn verhaal vol emotie. Troost vindt hij in de muziek. Ik zit graag op mijn kamer om te kijken naar dvd s van klassieke muziek, operettes en ballet. Dat helpt me mijn verdriet te vergeten. Ook ben ik al 25 jaar lid van het Gregoriaans Koor van de Sint Andreaskerk in Groessen. En nog steeds word ik regelmatig door mijn medekoorleden opgehaald. Ik vind dat wel eens lastig, maar als ik het voor hen zou moeten doen, deed ik het ook. En ze doen het met liefde. Geweldig. Trots haalt hij herinneringen op aan het optreden van het Gregoriaanse koor in 2011 in de Kerk der Friezen in Rome. En weer illustreert een foto op de kast het mooie verhaal. Ook het optreden in Droostaete is een echt hoogtepunt, mijn medebewoners vonden het prachtig. Ik heb mijn draai wel gevonden op de afdeling Korenbloem. Ze helpen me hier goed en de zusters zijn geweldig lief voor me. Thuis bij mijn vrouw is het natuurlijk het fijnste. Dat kan helaas echt niet meer. n Door Anita Adema Thuis bij mijn vrouw is het natuurlijk het fijnste Het openhartige gesprek met de heer Van der Steen heeft me geraakt. Ons gesprek voelt als een waardevol cadeau en geeft me inspiratie voor mijn werk bij Liemerije. Anita Adema adviseur interne communicatie en marketing Liemerije 9 KRACHTENBUNDEL - LIEMERIJE KRACHTENBUNDEL - LIEMERIJE 10

8 THEA HEEFT EEN INCESTVERLEDEN IK BEN ZELF HULPVERLENER GEWORDEN Thea (58) werkt als ervaringsdeskundige bij de RIBW Arnhem & Veluwe Vallei. Destijds zocht ze zelf hulp vanwege haar incestverleden. De hulpverlener dacht te weten hoe ik in elkaar zat en wat ik nodig had. Toen wilde ik aan de andere kant van de tafel komen te zitten. Dat is gelukt! Thea komt uit een groot gezin waar seksueel misbruik voorkwam. Hulp was er niet, omdat haar ouders haar niet serieus namen. Thuis moest ik overleven, maar voor de buitenwereld leefde ik een gewoon leven. Toen ik gesetteld was met een man en twee kinderen, ging het vreselijk mis. Ik kreeg nachtmerries en raakte volledig de weg kwijt. Ik kwam bij het RIAGG terecht. De hulpverlener wist gelijk wat ik nodig had. Dat verbaasde me. Hoe kan een hulpverlener nu denken meer over mij te weten dan ikzelf?!, dacht ik. Op dat moment nam ik het besluit om zelf hulpverlener te worden. Ik ging door diepe dalen en dacht aan zelfdoding, maar uiteindelijk hervond ik mezelf na opname met intensieve therapie. Daarna rondde ik mijn opleiding tot sociaal pedagogisch hulpverlener af. ERVARING VAN GROTE WAARDE Mijn ervaring met cliënten is van grote waarde in mijn werk. Als ervaringsdeskundig begeleider bij de RIBW Arnhem & Veluwe Vallei begeleid ik mensen met een psychiatrische aandoening bij het wonen, werken en leven. Ik zet mijn ervaring bewust in. Ik kan me inleven in wat cliënten meemaken. Ik stel kritische vragen waar begeleiders zonder cliëntervaringen minder snel aan denken. De cliënt de regie teruggeven over zijn leven is het belangrijkste in ons werk. Iedere begeleider wéét dat, maar ik heb gevoeld hoe belangrijk het is. DOORWORSTELEN Zelf heb ik veel geleerd van het doorworstelen van mijn nare ervaringen. Ik zie bij begeleiders dat ze het soms moeilijk vinden om iemand te laten lijden. Onlangs heb ik een vrouw begeleid die graag thuis wilde blijven in een slechte periode. Later vertelde deze vrouw mij dat het erg zwaar was, maar dat ze ervan had geleerd met zichzelf om te gaan op die moeilijke momenten. Hierdoor heeft zij ervaren dat het niet altijd goed hoeft te gaan. Het heeft haar verder gebracht in haar herstel. Zo zie ik mijn taak. GELIJKWAARDIGHEID Als het relevant is, vertel ik in gesprekken met cliënten ook wel eens mijn eigen ervaringen. Je kunt je voorstellen dat dit een enorme gelijkwaardigheid geeft. In zekere zin ben ik ook nog kwetsbaar. Maar ik heb van mijn kwetsbaarheid mijn kracht gemaakt. Haar ervaringsdeskundige blik wordt in haar team gewaardeerd. Ik vertel mijn collega s niet hoe het moet, maar ik nodig ze uit om mee te kijken. Soms ben ik ook de luis in de pels. Collega s vulden laatst bijvoorbeeld voor een cliënt in dat het niet goed zou zijn voor haar om mee te gaan naar een crematie, omdat dit te zwaar zou zijn. Dan stel ik de vraag: Zullen we het haar eerst even zelf vragen? Ze wilde graag mee. Daarna had ze een paar moeilijke dagen, maar dat is toch logisch!? Vroeger voelde ik me puur slecht en waardeloos. Door mijn ervaringen met cliënten voel ik me steeds rijker. DANKBAAR Het klinkt misschien raar, maar ik kan nu zeggen dat ik dankbaar ben voor wat ik heb meegemaakt. Het heeft me gemaakt tot wie ik nu ben. Ik woon in Apeldoorn samen met mijn vrouw. Ik heb met haar een gezin met drie kinderen,waarvan twee van mij en één van mijn vrouw. Ik heb de ondersteuning van thuis. Zij kennen mij goed en kunnen omgaan met mijn af en toe afwijkende gedrag. Mijn toekomst zie ik heel rooskleurig tegemoet. Ik heb geleerd om te vechten en me door moeilijke periodes heen te slaan. Hierdoor heb ik al een aardige voorraad tools ontwikkeld die ik kan inzetten. Ik hoop dat ik mijn werk als ervaringsdeskundig begeleider nog lang kan blijven doen. Ik voel dat ik iets beteken in de wereld. n Door Annemieke Uittenbroek Thea is krachtig en oprecht. Ze is vanuit haar hart en professionaliteit betrokken bij cliënten en collega s. Ze bewandelt paden die niet direct vanzelfsprekend zijn. Thea durft vanuit gelijkwaardigheid met iemand een avontuur aan te gaan. Nynke Mulder ervaringsdeskundig projectleider ZO RIBW Arnhem & Veluwe Vallei Mijn kwetsbaarheid is mijn kracht 11 KRACHTENBUNDEL - RIBW ARNHEM & VELUWE VALLEI KRACHTENBUNDEL - RIBW ARNHEM & VELUWE VALLEI 12

9 STEFAN IS HERSTELLENDE VAN EEN VERSLAVING IK BESLUIT IEDERE DAG NIET TE GEBRUIKEN Stefan (27) zijn ouders zijn gescheiden toen hij nog klein was. Zijn broer had psychische problemen en er was veel ruzie thuis. Stefan leerde nooit met emoties om te gaan. Hij ontdekte als puber dat soft- en harddrugs zijn zorgen verminderden. Tien jaar later vindt hij hulp bij GGZ Momentum. moet ik het uitleggen om begrip te krijgen. Ik ben nog kwetsbaar, maar groei iedere dag. Zolang ik maar eerlijk en open blijf. Ik ben opgegroeid in een onrustig en onveilig gezin, vlakbij Emmen. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik nog klein was. Mijn broer is op jonge leeftijd naar een internaat gegaan, omdat hij thuis niet meer te houden was door psychische problemen. Wellicht door het verkeerde voorbeeld dat er thuis werd gesteld. Mijn vader ging vaak vreemd en er was veel ruzie en geweld thuis. Na de scheiding ben ik bij mijn moeder gaan wonen en sindsdien heb ik weinig contact met mijn vader. Ondanks dat hij grotendeels debet is aan mijn lastige jeugd, had ik wel behoefte hem regelmatig op te zoeken. Ik kon niet met mijn emoties omgaan. Dit heb ik nooit geleerd. Ik zat vol met verdriet, vooral door het gemis van een vader in mijn leven. Ik vond het enorm lastig om erover te praten en hield dit uiteraard allemaal voor mezelf. ONSCHULDIG JOINTJE Ik was veertien jaar toen ik in aanraking kwam met blowen. Samen met vrienden een ogenschijnlijk onschuldig jointje roken, veranderde binnen een jaar naar dagelijks gebruik. Ik merkte al snel dat het mijn zorgen verminderde. Ik begon vaker stevig te drinken en daar kwam voor het eerst ook cocaïne bij. Sinds mijn achttiende heb ik helemaal geen contact meer met mijn vader. Mijn gebruik werd echt problematisch toen mijn vriendin zwanger raakte. Ik verloor de controle compleet. Mijn relatie hield geen stand, ondanks de geboorte van mijn dochter. Dit deed erg veel pijn. Ik was drieëntwintig. DRUGSHANDEL Mijn leven bestond uit drugshandel en transport. Ik zonk steeds dieper weg. Na een aantal jaren zo te hebben geleefd, besloot ik hulp te zoeken. Het kon echt niet langer. Ondanks de onvrede over mezelf en mijn leven, gunde ik mezelf ergens diep van binnen een beter leven. Gelukkig vond ik die hulp. Na een aantal opnames, kwam ik bij GGZ Momentum terecht. Het gaat nu vrij goed mag ik eindelijk zeggen. Ik ben ongeveer een jaar nuchter en clean. Ik heb eindelijk rust gevonden. Ik woon samen met mijn vriendin in Wijchen en ben op zoek naar werk. Mijn vriendin en dochter zijn het belangrijkste wat ik heb. Ik kook iedere dag en waardeer de kleine dingen. Op het eerste gezicht is er niets te zien aan mij. Maar wanneer ik in situaties kom waar wordt gedronken, zoals verjaardagen, vertel ik de mensen dat ik niet drink. Vaak ALLEEN VANDAAG Nooit meer drinken en gebruiken, is meteen zo groots. Iedere dag sta ik op en besluit ik niet te gebruiken. Zo houd ik het behapbaar voor mezelf. Ik ga veel naar zelfhulpgroepen als de AA en NA en heb veel contact met lotgenoten. Structuur en regelmaat zijn belangrijk voor me. Op tijd naar bed, gezond eten en voldoende sporten. Mezelf conditioneren met dingen die goed voor me zijn. Ik moet accepteren dat het leven iets minder vol zit met spannende dingen. Langzaam mag ik daar berusting in gaan vinden. TROTS Ik ben niet trots op het criminele wereldje en mijn gedrag dat hoort bij verslaving. Ik zou de dingen graag anders hebben gedaan. Ik ben wel trots dat ik hier vandaag clean zit. Mijn leven begint nu pas, zo voelt het echt. Veel goede dingen gaan nog komen, daar ben ik van overtuigd. Ik heb er vertrouwen in, dit had ik eerder niet. Mensen die al langer clean zijn, zie ik als voorbeeld. Ik wil de lezer meegeven dat koppig zijn niets oplevert. Je moet niet denken dat je het alleen kunt. Dat kun en hoef je niet. Hulp is fijn! n Door Lonneke de Bruijn Je kunt en hoeft het niet alleen te doen. Hulp is fijn! Het was bijzonder om Stefans verhaal te horen en op te merken hoeveel er is veranderd in een jaar. Je ziet groei en dat is waar wij als team, samen met Stefan hard aan hebben gewerkt tijdens zijn herstel. Dit is waar we het uiteindelijk voor doen. Lonneke de Bruijn maatschappelijk werker/ psycholoog i.o. GGZ Momentum 13 KRACHTENBUNDEL - GGZ MOMENTUM KRACHTENBUNDEL - GGZ MOMENTUM 14

10 MEVROUW KONING IS NIET ZO VLOT TER BEEN IK HEB HET HIER NAAR MIJN ZIN Mevrouw Koning (91) woont zelfstandig in het Baron van Wassenaerpark in Bennekom, met ondersteuning van Opella. Ze is, zoals ze zelf zegt, niet meer zo heel vlot ter been. Met haar rollator onderneemt ze veel, ook al kost dat moeite. Ik ben graag onder de mensen. Mevrouw Koning heeft een lange geschiedenis in Bennekom, ze woont er al sinds Oorspronkelijk kom ik uit Rotterdam en daar had ik het enorm naar mijn zin. Via familie kreeg mijn man, Jan Koning de kans op een baan in Bennekom en die kans nam hij. Ik vond het maar niks. Twintig winkels, waarvan acht bakkers en zes drogisterijen. Ik was volop leven gewend. ROTTERDAM Mevrouw Koning was enig kind. Ze woonde met haar ouders in het centrum van Rotterdam. Ook op 14 mei 1940, s middags om één uur. Ik was zestien jaar en was me natuurlijk wel bewust dat het oorlog was, maar ja, wat dat nu precies betekende, wist je als kind toen niet. We waren gewoon thuis en we hoorden in de verte het zware geluid van veel vliegtuigen. Ik weet nog steeds niet waarom, maar mijn vader voorvoelde het. Kom op, zei hij opeens. We moeten weg. We renden het huis uit. Oma die naast ons woonde, ging mee. We renden het centrum uit en toen vielen de bommen. Na het bombardement gingen we weer terug. Onze hele straat was verdwenen en veel mensen die we kenden, waren dood. De doden lagen op straat, ook tante Lena was dood. In Hillegersberg hadden we een klein houten huisje en daar trokken we in. Wat wonen betreft, was het natuurlijk niet veel. Het waren allemaal eilandjes met water eromheen en planken over het water. Op die planken stond een huisje, dat was de wc. Het ging zo het water in. MIJN MAN In de oorlog, 1941, ontmoette ik mijn man Jan. Ik ging dansen met een vriendin en daar was hij. Mijn moeder vond dat maar niks, maar mijn vader snapte het wel. Ik trouwde later met Jan. In Rotterdam ging ik naar de hbs en ging later werken in een chocoladefabriek. De Hongerwinter hebben we natuurlijk ook meegemaakt. Mijn vader had veel spaargeld en na de oorlog was dat allemaal op. We trouwden in 1944 en verhuisden naar Schiedam, u weet wel van de jenever. NOOIT EEN ANDER We kregen samen vijf kinderen. Mijn man overleed in 1991, hij was 73 jaar. Ik heb nooit een ander gewild. Het was een geweldige man. Mevrouw Koning wijst op een foto van een charmante en vlot geklede man. We hadden een prachtig huwelijk, hij verwende me altijd. Boven die foto hangt de foto van een jongere vrouw. Dat is Conny, onze dochter, zij overleed in 1988 aan kanker. Vreselijk, dat wens je echt niemand toe. Ik heb zelf ook wel het nodige doorstaan. Ik val vaak, ook vroeger al, ik weet niet hoe dat komt. Ik heb ook darm- en borstkanker gehad en heb het allemaal goed doorstaan. HET BESTE IN MIJN LEVEN Mijn huwelijk met Jan was het beste in mijn leven, geweldig. Maar als ik iets over kon doen, zou ik niet naar Bennekom verhuizen. Ik ben toch eigenlijk altijd een stadsmens gebleven, hoewel ik nu niet meer terug zou willen. Ik voel me hier veilig. Ik woon hier nu al weer vier jaar zelfstandig. Ik vind het wel wat klein. Maar ik ben veel weg. Dat vind ik leuk. Koffie drinken met andere mensen of op pad voor activiteiten. Ik ben graag onder de mensen, ook al kost dat me moeite. De winkel die ze hadden beloofd hier in Bennekom, is er nog steeds niet. Ik snap dat niet, u wel? Ik heb het hier wel erg naar mijn zin, gezelligheid en goede zorg. In het restaurant hier werken goede mensen, heel gastvrij. Ben laatst nog in de koksschool geweest in Wageningen, erg leuk. Ik ben niet meer zo heel vlot ter been op mijn 91ste. Wat een levensverhaal hè, en schrijft u dat allemaal op? Nou, dat is mooi voor het nageslacht. n Door Kars Hazelaar IK BEN GRAAG ONDER DE MENSEN, OOK AL KOST HET ME MOEITE Oud zijn, is vaak moeilijk. In de verschillende fasen van het leven van mevrouw Koning, zie ik een vrouw die steeds de draad weer oppakt en mensen opzoekt. Ook op zeer hoge leeftijd zélf het leven blijven invullen en geen slachtoffer van het leven zijn. Ondanks het moeilijke lopen, gaat en staat ze waar ze dat wil. Dat inspireert me en hopelijk niet alleen mij. Kars Hazelaar bestuurder Opella 15 KRACHTENBUNDEL - OPELLA KRACHTENBUNDEL - OPELLA 16

11 ... JOHAN WAS CRIMINEEL EN VERDOOFD DOOR COCAïNE VOOR MIJN DOCHTER WIL IK PER SE SLAGEN Johan (43) was lange tijd een crimineel en harddrugsverslaafde. Hij komt uit een goed en hecht nest. Toch ging het op zijn achttiende mis. Hij volgde de weg langs verschillende voorzieningen van IrisZorg. Via hen heeft hij nu een eigen woning. Ik ben de Koning te rijk! Johan komt uit Nijmegen en groeide op in een goed en hecht nest, maar toch ging het op zijn achttiende mis. Het begon na de militaire dienst. Ik kwam in aanraking met de verkeerde vrienden. Dat waren stoere jongens en ik wilde meedoen. Ik was onzeker en beïnvloedbaar. Met deze groep pleegde ik verschillende overvallen. Ik werd opgepakt en heb zevenenhalf jaar in de gevangenis gezeten. DAKLOZENOPVANG Toen ik vrij kwam ging ik weer thuis wonen bij mijn ouders in Nijmegen. De periode van criminaliteit en de gevangenis hebben mij totaal verhard. Ik verdoofde mezelf met cocaïne om minder te voelen en zwierf door de stad om te stelen om drugs te kunnen betalen. In die setting ontmoette ik de moeder van mijn dochter. In 1999 is zij geboren. Ik ben drie jaar clean geweest, totdat mijn vriendin er vandoor ging. Ik belandde op straat in Arnhem en raakte ook verslaafd aan heroïne. Met mijn familie had ik geen contact meer. Ik heb altijd goed kunnen babbelen en daarmee heb ik in die periode veel mensen opgelicht en bestolen. Ik verbleef regelmatig bij De Boei, de daklozenopvang van IrisZorg in Arnhem. AFKICKEN VOOR DOCHTER In 2009 hoorde ik dat de moeder van mijn dochter was overleden. Ik besloot dat zij als tiener niet nóg een ouder mocht verliezen en wilde afkicken voor haar. Diverse mislukte pogingen en een lange weg langs verschillende voorzieningen van IrisZorg volgden. In het Intramuraal Centrum in Nijmegen is het contact met mijn familie voorzichtig hersteld. Mijn dochter verblijft bij een pleeggezin en was blij om van mij te horen. Afkicken is één ding, maar dan ben je er nog niet. Een sociaal netwerk opbouwen, is ook heel belangrijk. Natuurlijk vertrouwde mijn familie mij niet meer, maar ik zal hun vertrouwen nooit meer beschamen. Voor mijn dochter wilde ik per se slagen. Ik werd langzaam weer mens. Eind vorig jaar kreeg ik zelfs via IrisZorg een eigen woning, met mijn eigen spullen. Ik ben de Koning te rijk. DOORZETTINGSVERMOGEN Eens in de week zoekt mijn persoonlijke begeleider mij op om te vragen hoe het gaat. Als het goed gaat, wordt de woning na een jaar op mijn naam gezet. Dus nu moet blijken of ik het alleen kan. Overleven kan ik als de beste, maar gewoon leven? Dat is moeilijk! Het leven is een stuk saaier geworden, ik ga niet meer stappen en kan ook niet zomaar doen wat ik wil. Maar ik heb er wel veel voor teruggekregen, het contact met mijn familie en dochter is zo waardevol. Ze verblijft nu regelmatig een weekend bij mij. Ik had echt niet durven dromen, dat het uiteindelijk zo goed zou gaan. Ik heb geleerd dat je met doorzettingsvermogen bergen kunt verzetten. JONGEREN BEHOEDEN VOOR DRUGS Er zijn ruim vijftien jaar voorbij gegaan sinds het begin van mijn verslaving. Dat zijn verloren jaren. Ik heb er spijt van dat ik mijn dochter niet heb zien opgroeien, maar de tijd terugdraaien kan niet. Ik kan daarom beter kijken naar de toekomst. Mijn doel is om anderen te behoeden voor de fouten die ik heb gemaakt. Namens IrisCovery (ervaringsdeskundigen van IrisZorg) geef ik presentaties op middelbare scholen. Ik vertel mijn verhaal en probeer jongeren ervan te overtuigen dat een misstap onder groepsdruk zó is gemaakt. Zeker onder invloed van drugs. Zonder drugs was ik nooit zover in de problemen gekomen. Al bereik ik maar één of twee kinderen met mijn verhaal, dan is dat voor mij al de moeite waard. Ik ben er nog niet helemaal, maar de basis is er: een huis, dagbesteding en goed contact met mijn familie en dochter. n Door Marianne Kootstra KIJK NAAR WAT JE HEBT, NIET NAAR WAT JE MIST Ik heb bewondering voor Johan s doorzettingsvermogen. Ondanks het langdurige traject en de terugval is het hem gelukt! Zijn wil om te herstellen, maakt op mij veel indruk. Ik wens hem veel succes voor de toekomst. Ingrid Hendriks regiomanager Nijmegen IrisZorg 17 KRACHTENBUNDEL - IRISZORG KRACHTENBUNDEL - IRISZORG 18

12 Marja had het te druk in haar hoofd Ik heb bijna al mijn vrienden nog Dat ze publiekelijk haar verhaal doet, zegt eigenlijk al alles, vindt Marja Brederveld (49). Bij Marja werden ernstige depressies met psychotische kenmerken vastgesteld. Haar grootste probleem was dat ze niet over zichzelf en haar problemen kon praten. Dat is nu gelukkig helemaal anders. Het is een hele mond vol hè, zegt Marja lachend als ze haar diagnose beschrijft. Ik heb een moeilijke jeugd gehad. Daarna ben ik gewoon doorgegaan met leven en werd verpleegkundige op de verloskamers van een ziekenhuis. Toen sloeg voor het eerst de depressie toe en ben ik opgenomen in de Psychiatrische Universiteitskliniek van het Radboud Ziekenhuis. Al snel kwam ik er achter dat ik mijn hele jeugd compleet had verdrongen en er totaal niet over kon praten. Ik blikte zelf niet terug en sprak er ook met niemand over. Niet met familie en met vrienden evenmin. Alles lag nog diep in mezelf opgesloten. Onverwerkt. De weg omhoog Het is inmiddels twaalf jaar geleden dat Marja voor het eerst werd opgenomen voor haar problemen. Mijn jeugd en andere omstandigheden waren daar de oorzaak van, maar er zit vast ook een genetische component in. Ik ben daarna verschillende malen opgenomen: op de Psychiatrisch Universitaire Polikliniek van het Radboud Ziekenhuis en op de psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. Marja liet het er echter niet bij zitten en zocht vastberaden naar de weg omhoog. Na een lange zoektocht ben ik bij een goede therapeut terecht gekomen en hebben we uiteindelijk de juiste medicijncombinatie voor mij gevonden. Dat gaf al wat meer rust. Mijn behandeling sloeg echter nog niet voldoende aan en toen kwam de RIBW in beeld. In die periode leerde ik langzamerhand meer te praten over mijn problemen. Niet alleen met mijn hulpverleners, maar ook met familie en vrienden. Vooral mijn zus is altijd een grote steun en toeverlaat geweest. Ook aan mijn vrienden heb ik veel gehad. Ze zijn er bijna allemaal nog, en dat wil wel wat zeggen! Herstel werkgroep Verder heb ik erg veel gehad aan de contacten met lotgenoten in de herstelwerkgroep van de RIBW. Het is fijn te weten dat er meer mensen zijn die met psychiatrische problemen kampen. Ook is het prettig met elkaar ervaringen uit te wisselen en elkaar advies te kunnen geven: hoe ga je om met hulpverleners en medicijnen? Hoe pak je het aan met feestdagen of vakanties? Hoe praat je met vrienden? Alles wat te maken heeft met herstellen en je psychische gesteldheid, komt daar aan de orde. Het fijne daarvan is dat je zaken herkent en nieuwe ideeën opdoet. Druk, druk, druk Praten over haar problemen was dus een groot deel van de oplossing, maar Marja kwam er ook achter dat ze het simpelweg te druk had. Ze moest een stapje terugdoen, zo ontdekte ze samen met haar begeleiders. En sindsdien gaat het weer een stukje beter. Ik deed gewoon te veel. Ik ben gestopt met mijn werk, wat ik vreselijk vond. Maar het moest. Nu ben ik vaker thuis lekker aan het rommelen en lezen, en speel piano en harp. Verder zit ik bij Pro Persona in een cliëntengroep en doe vrijwilligerswerk in een hospice. Het bijstaan van mensen in hun laatste levensfase geeft me veel voldoening. Vooruit kijken Bij de RIBW heeft Marja veel steun aan haar begeleidster Maartje. Maartje komt wekelijks bij mij thuis. We praten over mijn mentale gesteldheid en nemen mijn agenda door. Ik moet dan zelf beoordelen of het te druk is of niet. En dat lukt vrij aardig! Intussen is Marja gestopt met haar therapie en ziet ze het leven positief in. Het gaat goed met me. Ik heb het gevoel alsof ik mijn leven weer terug heb en dingen doe die me voldoening schenken. Zo kan ik er met veel plezier nog lang tegenaan. Ik heb mijn problemen opgespoord, besproken en kan ze nu achter me laten. n Door Johan van Leipsig IK VIND MEZELF, ONDANKS MIJN VERLEDEN, EEN STERKE VROUW Ik heb Marja de afgelopen 4,5 jaar zien groeien! Ik vind het bijzonder dat ik een heel stuk heb mogen meelopen op deze weg. Deze weg was niet zonder hobbels. Marja heeft ze genomen en dat maakt dat zij nu haar verhaal met trots vertelt. Ik wens haar alle rust en wijsheid toe, waarmee ze voor zichzelf en anderen van waarde kan zijn. Maartje Bröcking zorgcoördinator RIBW Nijmegen & Rivierenland 19 KRACHTENBUNDEL - RIBW NIJMEGEN EN RIVIERENLAND KRACHTENBUNDEL - RIBW NIJMEGEN EN RIVIERENLAND 20

13 Stephan is door de ziekte van Duchenne rolstoelgebonden Ik kijk naar de dingen die ik wel kan Stephan Spieker (26) woont sinds één jaar in zijn Fokuswoning in Nijmegen Hatert. Toen hij vijf jaar was, kwamen ze erachter dat hij een spierziekte had (ziekte van Duchenne). In mijn jeugd heb ik niet veel last ondervonden van mijn handicap, omdat mijn vrienden ook een beperking hadden. Nu woon ik in een mooi huis in een leuke stad. Dat heb ik allemaal zelf bereikt. Ik ben opgegroeid in Deventer met een oudere zus en mijn vader en moeder. Het basisonderwijs heb ik gevolgd op de mytylschool in Zwolle en het voortgezet onderwijs op Mariëndaal in Arnhem. Een school voor jonge mensen met een lichamelijke handicap. Daardoor ging ik elke dag met de taxi vanuit Deventer. UIT HUIS Tijdens deze periode ben ik uit huis gegaan. Ik kwam in een woonvorm voor jongeren van Siza in Arnhem. Daar woonde ik met nog tien leeftijdgenoten samen. Ik vond dat prettig, want het reizen kostte mij veel energie en ik had daar al mijn vrienden. Thuis bij mijn ouders had ik er geen. Eén keer per maand bleef ik daarom ook in het weekend bij Siza. Na de woonvorm ben ik gaan wonen op Het Dorp in Arnhem. Daar heb ik vijf jaar gewoond. Het laatste jaar heb ik daar samengewoond. WONEN BIJ FOKUS Met mijn vriendin ben ik verhuisd naar een Fokuswoning in Arnhem Kronenburg. Voordeel van het wonen bij Fokus is dat je eigen regie hebt. Niemand bemoeit zich er met je. Je hebt veel vrijheid. Mijn relatie liep stuk en nu woon ik met veel plezier alleen in een mooi appartement in Nijmegen Hatert. STAGE WERD WERK Het laatste jaar van het voortgezet onderwijs heb ik stage gelopen op het Arentheem college in Arnhem. Daar werk ik nu nog als administratief medewerker, alweer acht jaar. Naast mijn werk, vier dagen per week, heb ik meer interesses. Grafische vormgeving is mijn hobby, dus maak ik websites, flyers en visitekaartjes. GROENLINKS Eén keer per week ga ik rolstoelhockeyen bij Upward e-hockey en één keer per maand hebben wij een wedstrijd. Ook ben ik actief bij GroenLinks Nijmegen voor de werkgroep Zorg en Welzijn van Nijmegen. Hierbij heb ik gesprekken met jeugdzorg. Ik volg het beleid, geef advies aan de fractie en volg of er problemen ontstaan door de veranderingen in de zorg. VRIENDEN Een rijk sociaal leven heb ik ook. Graag ga ik leuke dingen doen met vrienden. Uit eten, naar de bioscoop, festivals en concerten. Eén keer per jaar ga ik op vakantie naar Frankrijk met de hulpdienst Côte d Azur, een organisatie voor mensen met een lichamelijke handicap. Zonder hen was zo n vakantie niet mogelijk. ALLES PLANNEN Ik ondervind niet zoveel last van mijn handicap. De last die ik ervaar, is dat ik alles van te voren moet plannen. Bijvoorbeeld als ik met de trein weg wil, moet ik dit een uur van te voren regelen voor hulp bij instappen. Een taxi één dag van te voren. Je moet overal kijken of er een bruikbaar toilet is en dat ik met mijn rolstoel naar binnen kan. Hierdoor is het spontaan iets gaan doen beperkt en dat is wel eens jammer. SOCIAAL NETWERK Trots ben ik er op dat ik nu een jaar in Nijmegen woon en al zo n groot sociaal netwerk heb opgebouwd, dat ik een mooi huis heb in een leuke stad en dat ik dit allemaal zelf heb bereikt. Mijn motto: Kijk naar de dingen die je wel kan en niet naar de dingen die je niet kan! n Door Annemiek Erren Bij Fokus praat je eigenlijk nooit over je verleden met een ADL-er. Nu vertelde ik Stephan ook over mijn jeugd. Een gezellig open gesprek, maar dat heb ik altijd wel met hem. Hij is gezellig en staat midden in het leven. Dat vind ik bewonderingswaardig. Ik hoop dat Stephan nog heel lang met zoveel plezier bij ons blijft wonen. Annemiek Erren locatiemanager Fokus Nijmegen Hatert IK BEN BLIJ MET MEZELF 21 KRACHTENBUNDEL - FOKUS KRACHTENBUNDEL - FOKUS 22

14 FRANK WAS EEN ECHTE STRAATRAT ZONDER HULP HAD IK NU IN EEN CEL GEZETEN Als kind leefde Frank (19) veel op straat in Nijmegen, aan regels had hij maling. Zowel thuis als daarbuiten kwam hij in de problemen, tot zijn moeder hem aanmeldde bij InZicht. Nu denk ik eerst na en loop ik weg uit een situatie. Mijn vader vertrok toen ik een jaar of vier was. Mijn moeder stond er alleen voor en had haar handen vol. Mijn broers hadden ook allemaal gedragsproblemen, maar ik was de moeilijkste. Als kind was ik altijd buiten, dag en nacht. Thuis maakten we veel ruzie. Toen ik een jaar of dertien was, liep het echt uit de hand. Ik was agressief, regelmatig betrokken bij vechtpartijtjes en kwam in aanraking met de politie. Ik was een echte straatrat, zeg maar. In die tijd ben ik ook gaan inbreken. Eerst voor de kick. Maar we ontdekten dat we door iets te stelen, meer konden verdienen dan met vier maanden werken. MOEITE MET GEZAG Mijn moeder meldde me destijds aan bij InZicht. Ik kreeg daar een Agressie Regulatie Training. Ook leerden we in familietherapie hoe we thuis beter met elkaar konden omgaan. In die tijd werd bij mij ODD vastgesteld. Ik heb moeite met gezag en autoriteit, ben gevoelig voor de manier waarop ik word benaderd. En ik ben nogal druk. Er is wel iets met mij aan de hand, maar ik vind niet dat ik een beperking heb. Vorig jaar ben ik opnieuw bij In- Zicht aangemeld, omdat het tussen mijn moeder en mij echt niet goed ging. Mijn vrienden weten wel dat ik hulp heb gekregen. Ik zou anders misschien wel ergere problemen hebben gehad. STATUS In Nijmegen kennen ze me allemaal, ik heb wel status. Doordat ik verkeerd bezig was op het criminele pad, maar ook omdat ik voor anderen opkom. Ik ga een vechtpartij niet uit de weg, zeker niet voor mijn maten. Als iemand zegt dat ik iets móet, dan denk ik: Ik moet helemaal niks. Het is belangrijk dat mensen mijn gebruiksaanwijzing kennen. Ik heb nu een baan bij DAR, bij de vuilnisophaaldienst. Ik ben de hele dag lekker buiten bezig, daar kan ik mijn energie in kwijt. Bij DAR word ik een beetje vrij gelaten. Ik heb mijn route en doe mijn werk, dan heb ik van niemand last. Vrijheid is belangrijk voor mij. Daarom ging het op school nooit goed. GEEN DOORSNEE JONGEN Ik sport en heb een vriendin. Mijn familie, mijn stiefvader en mijn vriendengroep zijn erg belangrijk voor me. Maar ik ben geen doorsnee jongen, ik leef niet volgens de boekjes. Ik moet ook een beetje sensatie hebben in mijn leven. Anders ga ik me vervelen en raak ik geprikkeld. Dan kan het zomaar fout gaan. Achteraf gezien, is het goed dat ik bij InZicht terecht ben gekomen. We hebben geleerd om anders met elkaar om te gaan. Ik ben rustiger, denk eerst na en loop weg uit een situatie. Dan kom ik er later op terug. Op straat is het moeilijk om je kwetsbaarheid te tonen. Toch kun je ook op een positieve manier voor jezelf opkomen. TROTS Met de tweede behandeling bij In- Zicht kwam ook bij Frank het inzicht dat inbreken niet de juiste weg is om een inkomen te genereren. Ik ben trots op het feit dat ik een baan heb, een inkomen en een vriendin. Ik woon thuis en ik zorg goed voor mezelf. Er is veel minder stress dan vroeger. Mijn advies? Heb je last van agressie? Zoek dan hulp en doe er wat aan. Of laat een ander hulp voor je zoeken. Als ik géén hulp had gehad, woonde ik niet meer thuis, maar in een cel. Ik zie mezelf in de toekomst niet alleen maar werken en s avonds op de bank hangen. Ik blijf op zoek naar sensatie, maar weet nu wel waar de grenzen liggen. De sensatie vind ik niet meer in agressief gedrag en vechtpartijen, maar in sport en werk. n Door Bram Goessens Frank is niet de makkelijkste cliënt, maar ik ben heel trots op hem. Hij heeft het toch maar voor elkaar gekregen zijn leven weer op de rit te krijgen. Bram Goessens ambulant hulpverlener Pro Persona, InZicht IK KOM OP EEN POSITIEVE MANIER VOOR MEZELF OP 23 KRACHTENBUNDEL - PRO PERSONA KRACHTENBUNDEL - PRO PERSONA 24

15 MITCHEL WOONT BEGELEID ZELFSTANDIG IK HOOP WEER ZO TROTS TE KUNNEN ZIJN ALS EERST Mitchel (23) groeide op bij zijn ouders in Arnhem, samen met zijn jongere zusje. Zijn vader was er vaak niet. Toch had hij een fijne jeugd met leuke vrienden, haalde hij zijn diploma en vond een leuke baan. Toen ging het mis. Bij s Heeren Loo vond hij hulp in de vorm van begeleid wonen. Ik ben geboren op 6 februari 1992 en opgegroeid in Arnhem. Tot mijn achttiende heb ik thuis gewoond, bij mijn ouders en mijn jongere zusje. Toen ik zeventien was, zijn mijn ouders uit elkaar gegaan en ben ik bij mijn moeder blijven wonen. Mijn vader had problemen, waardoor het thuis vaak moeilijk was. Sinds vijf jaar heb ik geen contact meer met mijn vader. Ook het contact met mijn moeder en zusje is verwaterd. Toen ik uit huis ben gegaan en een relatie kreeg, heb ik eigenlijk mijn eigen familie laten vallen. VADER VAAK WEG Mijn kinder- en tienerjaren bestaan vooral uit herinneringen aan een vader die er niet vaak was. Toch heb ik ook fijne dingen meegemaakt. Ik was in mijn jeugd ontzettend veel buiten en had een leuke vriendengroep. Een enkele keer spreek ik deze jongens nog. Mijn schooltijd is goed verlopen en uiteindelijk heb ik mijn diploma behaald, voor detailhandel (AKA niveau 1). Ik heb stage gelopen bij verpleeghuis Martinushof; deze stage heb ik gehaald. Daarna heb ik stage gelopen bij Albert Heijn in Schuytgraaf en daar heb ik een vaste baan aan over gehouden. De daadwerkelijke opleiding heb ik gevolgd bij PLUS supermarkt. Hier heb ik alles geleerd over het werk in een supermarkt. BAAN KWIJT DOOR MISSTAP Momenteel gaat het redelijk. Nadat ik vorig jaar, door een misstap, mijn baan ben kwijtgeraakt, ging het een periode erg slecht met mij. Over die misstap wil Mitchel het liever niet meer hebben. Alleen vertelt hij dat er drugs in het spel waren. Ik woon nu een jaar begeleid zelfstandig in Schuytgraaf in Arnhem. Hiervoor woonde ik in Renkum en daar volgde ik een training begeleid wonen. Ik woon begeleid zelfstandig, omdat ik nog moeite heb om bepaalde dingen te organiseren. Ik kan niet goed omgaan met geld. Ik heb een gat in mijn hand. Ook vind ik het moeilijk de juiste keuzes te maken. Hierbij kan ik nu nog voldoende hulp vragen aan de begeleiding, die meestal in de buurt is. BEWINDVOERING Inmiddels gaat het weer stukken beter en heb ik de slechte periode achter me gelaten. Ik ben druk bezig met mijn toekomst. Ik heb me vanwege mijn gat in mijn hand, aangemeld voor bewindvoering. Er is een grote last van me afgevallen nu mijn geldzaken worden beheerd door iemand anders. Ook heb ik contact gezocht met een jobcoach die me ondersteunt bij het zoeken naar een nieuwe baan. Ik zit er zelfs aan te denken om nog een opleiding te gaan volgen, maar loop er soms tegenaan dat mensen in mijn omgeving mij niet meer jeugdig genoeg vinden. Af en toe wens ik dat ik nog achttien jaar zou zijn. KEIHARD WERKEN AAN TOEKOMST Terugkijkend op dit verhaal, heb ik het meeste spijt van mijn gebruik van verdovende middelen. Ik weet nu hoeveel dit kapotmaakt. Ik verlang nog hevig terug naar de tijd dat alles redelijk vlekkeloos verliep. Een leuke baan bij Albert Heijn en genoeg geld om leuk van te leven. Ik hoop over een poos weer net zo trots te kunnen zijn als een jaartje geleden. Hier werk ik momenteel keihard aan. n Door Lucienne Oenema AF EN TOE WENS IK DAT IK NOG ACHTTIEN JAAR ZOU ZIJN Het is geweldig om te zien hoe Mitchel naarmate het interview vorderde, steeds vrijer werd in wat hij vertelde. Hij wilde graag met een pseudoniem ondertekenen, maar besloot dat de lezer nog wat van hem kon leren en daar was hij trots op. Ik ben trots op hem. Lucienne Oenema begeleider s Heeren Loo 25 KRACHTENBUNDEL - S HEEREN LOO KRACHTENBUNDEL - S HEEREN LOO 26

16 COLOFON Meer verhalen lezen? KRACHTENBUNDEL D E KRACHT VAN KWETSBAARHEID KRACHTENBUNDEL STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN De Krachtenbundel is een goed idee van Reëlle Communicatie. Dit magazine is enig in zijn soort, maar wij juichen het toe als jij dit goede voorbeeld volgt. Reacties zijn van harte welkom. AAN DEZE UITGAVE WERKTEN MEE: twaalf verhalenvertellers en twaalf verhalenopstellers van twaalf organisaties IDEE: Marjolijn Daverveld (Reëlle Communicatie) TEKST-, EINDREDACTIE EN PRODUC- TIEBEGELEIDING: Marieke van Gastel, Marjolijn Daverveld, Saskia Withoos, Tom Loomans (Reëlle Communicatie) ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN Niets uit deze uitgave kan worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Eigenwijsheid is immers niet te kopiëren WIE IS REËLLE? Deze Krachtenbundel is een initiatief van Reëlle Communicatie uit Valkenswaard. Bij Reëlle s communicatiebedrijf werken professionals met levenswijsheid. Ieder van ons is gedreven, vakbekwaam én ervaringsdeskundig. Dat is onze eigen wijsheid. Eigenwijsheid die wij graag delen. EIGENWIJSHEID. HET ZIT IN ONS. KRACHTENBUNDEL DE D KRACHT VAN KWETSBAARHEID EDITIE TILBURG ZOMER 2013 EDITIE LIMBURG 2013 ZO 2013 NAJAAR ZOMER D EDITIE HELMOND Ga naar Selecteer alle verhalen die jij wilt lezen! 2013 NAJAAR NAJAAR D NAJAAR KRACHTENBUNDEL DE KRACHT VAN KWETSBAARHEID Deel de verhalen! Reageren? Like ons op Facebook en ontvang een Krachtenbundel om cadeau te doen! FOTOGRAFIE: Lonneke Pinckaers van der Avoort, Hildegard Hick VORMGEVING: Luc Sprengers OPMAAK: Lonneke Pinckaers van der Avoort, Hildegard Hick DRUKWERK: Zalsman Kampen OPLAGE: stuks UITGEVER: Reëlle Communicatie, Den Dries 2, 5552 CL Valkenswaard, Uitgegeven in eigen beheer, Ontdek het geheim achter de Krachtenbundel! Ontvang alle weetjes! Download de wijzer: Zelf op pad voor de Krachtenbundel? Ontmoet mensen in hun eigen omgeving en haal hun verhaal op. Ervaar zelf hoe waardevol dit is en krijg op een bijzondere manier inzicht in Kracht! Bel Marieke 27 KRACHTENBUNDEL KRACHTENBUNDEL - - KORAALGROEP COLOFON KRACHTENBUNDEL 28

17 Ellen de Swart, WETHOUDER JEUGD, ZORG & WELZIJN, Gemeente Heumen: Iedereen, met en zonder beperking, verdient de ruimte om van betekenis, van waarde te zijn in onze samenleving. Die nieuwe tijd gaan we in. De verhalen spreken voor zich. Henk Kok, wethouder Zorg & Welzijn, GEMEENTE Arnhem: Ik heb veel bewondering voor de mensen die in deze bundel moedig hun verhaal doen. Ik ben blij dat Reëlle het initiatief neemt om het mooi uit te geven. De verhalen in deze bundel maken die kracht tastbaar en invoelbaar. Dat is klasse en hard nodig. Ik hoop dat veel mensen zich erdoor laten inspireren. Bert Frings, Wethouder Zorg & Welzijn, GEMEENTE NIJMEGEN: De verhalen in deze bundel laten de kracht van deze mensen zien. Iedereen, met of zonder beperking, verdient de ruimte en de mogelijkheden in deze samenleving. Hulde aan deze verhalenvertellers.

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Angelique van Dongen. Geraakt. Liefdesroman. Uitgeverij Oorsprong

Angelique van Dongen. Geraakt. Liefdesroman. Uitgeverij Oorsprong Angelique van Dongen Geraakt Liefdesroman Uitgeverij Oorsprong 1 Rob pakte zijn jas en sleutels en liep naar zijn collega. Ellen, zijn vrouw, had vanmorgen gebeld dat hun zesjarige dochter Mirre opnieuw

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Mounir Tallou. Naar Nederland

Mounir Tallou. Naar Nederland Mounir Tallou. In het boek De illegaal vertelt Mounir Tallou zijn levensverhaal. Een man die het bestaan in Marokko achter zich laat om betere kansen te vinden in Nederland. Hoewel hij in eigen land een

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Alzheimer Magazine 19

Alzheimer Magazine 19 Per 1 januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit heeft ingrijpende gevolgen, met name voor thuiswonende mensen met dementie en

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

2c nr. 1 zinnen met want en omdat

2c nr. 1 zinnen met want en omdat OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin.

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. 106 l linda. nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. Revino Werners (8) woont met zijn zusjes

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die niet kloppen 82 bijzonder kleinkind Ingrid & Meindert werden onverwacht oma & opa Onze dochters warenzorgeloze tieners totdat ze zwanger

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

De boom met de korte wortels. Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen

De boom met de korte wortels. Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen De boom met de korte wortels Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen Colofon De boom met de korte wortels Een uitgave van de s Heeren Loo Zorggroep Coördinatie:

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat?

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Zingeving op MAAT Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Hoe maken we het hard? Aandacht voor levensvragen en ouderen in zorg en welzijn Expertisenetwerk Levensvragen en

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Pakket 7 Beschermd wonen met zeer intensieve zorg, vanwege specifieke aandoeningen, met de nadruk op begeleiding

Pakket 7 Beschermd wonen met zeer intensieve zorg, vanwege specifieke aandoeningen, met de nadruk op begeleiding BESCHRIJVING VAN DE ZORGZWAARTEPAKKETTEN Pakket 7 Beschermd wonen met zeer intensieve zorg, vanwege specifieke aandoeningen, met de nadruk op begeleiding Pakket 7 is bestemd voor ouderen die al heel lang

Nadere informatie

Ontmoeting. gezondnu.nl

Ontmoeting. gezondnu.nl Ger van der Gaast (64) weet sinds 2010 dat hij de ziekte van Alzheimer heeft. Inmiddels woont hij in een verpleeghuis in Utrecht. Als voormalig docent verpleegkunde volgt Ger zijn eigen zorg kritisch.

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz.

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz. Almelo, 8 juli 2015 Onderwerp: Moeilijk verhuizen! Beste heer/mevrouw Ik ben (...) Ik ben 14 jaar oud. Ik woon met mijn ouders en mijn 2 kleine broertjes in azc Almelo. In deze vakantie moeten er ongeveer

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken 10 goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken Intact Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem en hun naasten, ongeacht welke verslaving. De eerste stap

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken.

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. 2 5 Ik hoef niet aangespoord te worden om mijn taken te maken. Niemand hoeft mij te zeggen

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie