T R A I N S P O T T I N G

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "T R A I N S P O T T I N G"

Transcriptie

1 T R A I N S P O T T I N G na de roman na de film na het toneelstuk nu de schoolmap Trainspotting is de ruwe, rauwe, onmeedogenloze, maar tegelijk gevoelige, menselijke en ronduit grappige schets van een aantal losers ergens in een grootstad. Mark Renton (Rents Rentboy) omringt zich met een aantal (zogezegde) vrienden: voornamelijk junkies zoals hij, maar eveneens psychopatische zuipschuiten, vrouwenmolesteerders, perverten, kortom een zootje ongeregeld. Nee, aardige jongens kun je ze echt niet noemen. En toch draait je hart in je lijf om als je wordt geconfronteerd met hun leven. Het is vrijwel voor niemand een lolletje en wat heeft het voor hen in petto? Ongeschoold, onaangepast, vol van woede en wrok als ze zijn? De liefde, die alles heelt en alles bedekt? Zo hen die ooit ten deel is gevallen, is de glans er toch aardig af door vrijblijvende, monotone seks, verorberd als een patatje oorlog wanneer je honger hebt. Hun bestaan wordt geschetst in een aantal momentopnames uit hun leven waardoor we ontdekken hoe ze de dag doorbrengen, hoe ze denken over het leven en meerbepaald over hun leven. Hun leven heeft weinig om het lijf: ze verplaatsen zich van het ene shot naar het andere, van de ene kroeg naar de andere, op zoek naar middelen om hun leven enig doel, enige zin te geven en plaatsen waar ze die middelen weten te vinden.

2 En hoewel die mensen behoren tot de lagere arbeidersklasse, toch zien ze zelfs nog de kans verder af te glijden uit hun marginale bestaan. Drugs, grote en kleine criminaliteit én een overdosis aan zelfdestructie plaveien de weg naar totale lethargie. En dat leven, die wereld proberen wij zonder enige schroom of terughoudendheid te schetsen, met een compleet andere kracht dan de fantasie die de lezer heeft als hij het boek in zijn hoofd vorm geeft, de personages een gezicht; en zonder de technische middelen die de filmversie heeft. Enkel puur theater. In al zijn eerlijkheid. Zonder reserves. Geen compromissen. Junks hebben die ook niet. Trainspotting van Irvine Welsh ( 1959) vertelt het verhaal van een groep vrienden, jongens die elkaar van de lagere school af kennen. Hun leven, dat zich afspeelt in de minder gezellige sociale lagen van de monumentale cultuurstad Edinburgh, is volkomen uitzichtloos, vandaar dat ze zich aan drank en drugs overgeven. Hun hele bestaan wordt beheerst door kicken en afkicken. Wanneer ze gebruiken draait alles om het spotten van de train, de dealer. Zonder drugs is het leven immers deprimerend en verwordt tot een zoektocht naar alle mogelijke vervangende kicks: seks, alcohol, voetbal, lukraak geweld en criminaliteit. Trainspotting gaat eigenlijk meer over vriendschap, loyaliteit en verraad dan over drugs. Het is een coming-of-age -roman, over de teleurstellingen van het volwassen worden, wanneer je merkt dat je vrienden veranderen naarmate hun karakters zich vormen.

3 Ik heb met Trainspotting willen laten zien dat je niet moet generaliseren als het over junks gaat: het zijn allemaal individuen met specifieke karaktereigenschappen. (I.W.) Trainspotting gaat over de no future generatie van de jaren 80. Over arbeiderskinderen die slachtoffer zijn van de afbraak van de verzorgingsstaat. Een heleboel mensen hebben geen enkele voorstelling bij het woord toekomst! Het zijn dan ook desperate mensen die extreme oplossingen zoeken en daar zijn ze zich heel goed bewust van. Ze zijn in staat om met een zekere distantie naar zichzelf te kijken en om hun problemen te rationaliseren. Het lijkt onzin wat ze zeggen, maar het slaat altijd wel ergens op. Irvine Welsh heeft zijn verhaal, zijn personages, de wereld die hij schept in Trainspotting, niet enkel uit zijn fantasie naar boven gehaald. Hij heeft als belangrijke basis voor zijn fictionele wereld de harde realiteit meegemaakt, first-hand experience opgedaan. Zoals hij zelf vertelt: Midden jaren 80 was ik bijna aan de heroïne verslaafd. Waarom ik er ooit aan begonnen ben, weet ik niet. Eén van de grootste mythes van heroïnegebruik is dat er maar één enkele reden zou zijn waarom mensen eraan beginnen, terwijl er talloze redenen zijn. Heel belangrijk is de subcultuur waarin je terecht komt. Stoppen is moeilijk, zowel fysiek als mentaal. Ik ben gestopt omdat er geen reden was om door te gaan met gebruiken. Wat mensen ertoe beweegt om te stoppen, is dat het leven hen nog iets te bieden heeft. Wat Welsh dus eigenlijk zegt is dat het puur een kwestie van kiezen is. Er doen zich steeds momenten voor waarop je kunt kiezen, hoewel dat natuurlijk van persoon tot persoon verschilt. Het heeft met je omstandigheden te maken, met je sociale en culturele context. De junks in Edinburgh uit Trainspotting, hebben niets in hun leven. Geen opleiding, geen mogelijkheden, niks. Dat leidt tot een heel ander soort druggebruik dan bvb. op een middleclass school, waar

4 kinderen gaan gebruiken omdat dat de enige manier is om aandacht van hun ouders te krijgen. Maar in wat voor omstandigheden je ook verkeert, iedereen die aan de heroïne gaat, kiest voor een junkiebestaan. Junkie zijn is dan ook een way of life. Vandaar dat men over recreational drugs spreekt als het over bvb. XTC, cannabis, alcohol, cocaine, gaat. Als men het over heroïne heeft spreekt men evenwel van een lifestyle drug! En voor die lifestyle kiest Mark Renton. Hij kiest niet tegen het leven in het algemeen, maar tegen het leven dat hem voorgespiegeld wordt. Hij is bezig te ontdekken wat de toekomst voor hem in petto heeft en wat het leven volgens hem zou moeten zijn. Hij grijpt dan ook naar de heroïne omdat ze hem helpt de leugens van de maatschappij te doorprikken. Maar de heroïne op zich is minder belangrijk dan het feit dat de gemeenschap hem geen zinnige toekomst kan bieden. Hij had net zo goed extreem geweld kunnen gaan gebruiken (cfr. Francis Franco Begbie). Dat het heroïne werd zal wel veel met zijn leeftijd te maken hebben: hij is vooraan in de twintig en op dat moment denk je dat je onsterfelijk bent, en spuit en snuif en neuk je zonder al te veel na te denken over alles wat je pad kruist. Ergens in ons verhaal zegt Renton: Soms denk ik wel es dat mensen junk worden omdat ze onbewust naar een beetje rust verlangen. En voor Renton is dat inderdaad zo. De omgeving waarin hij opgroeit heeft veel scherpe kanten en heroïne neemt aanvankelijk enkele van die scherpe kanten weg. Precies daarom is het zo een verleidelijke drug. Het heeft een onmiddellijk helend effect op psychische pijn, zodat het allerminst verbazend is dat je er nadien naar teruggrijpt. Als je ooit aan de heroïne geweest bent, maakt ze deel uit van je emotionele woordenschat en ligt hij voor de rest van je leven op de loer. Als het op een gegeven moment slecht met je gaat, blijft hij een mogelijke uitweg.

5 Wie in Trainspotting ethiek en moralisme zoekt zal het niet vinden. Immers, de junkies worden er geportretteerd als outlaws met lef en niet als zielige verliezers. Vandaar dat dan ook bij bepaalde bronnen kritiek is gerezen als zou het boek heroïne verheerlijken. Hoe komt dat? Omdat Welsh niet in zwart-wit tegenstellingen gelooft. Hij beweert dat je de verschrikkelijke kanten van drugs pas kunt begrijpen als je de briljante kanten ervan kent. Men kan er dus niet om heen dat je je geweldig voelt als je net een shot genomen hebt. Tegelijkertijd is het leven van een junkie echt ongelooflijk vervelend. Het komt er op neer dat je de hele dag bezig bent met maar één, tamelijk overzichtelijke, hobby: scoren, afbinden, injecteren en achterover leunen. Nog even napraten en dan de cyclus opnieuw in gang zetten. Interessant aan de niet-moraliserende interpretatie van Trainspotting is ook dat het in Welsh roman om heroïne gaat in de jaren 70 nog typisch een drug voor losers, de uitgemergelde stationsslapers, maar hier de drug of choice voor ondernemende jongens die fuck u durven zeggen tegen de samenleving en het establishment. Non-conformistisch, autonoom en bereid tot het uiterste te gaan, zijn Welsh junkies eerder Nietscheaanse helden die wars zijn van maatschappelijke conventies - en zich daar niet schuldig over voelen dan treurige nihilisten die in hun eigen ondergang zwelgen. Het klassieke junkiebeeld van gedeprimeerde slachtoffers krijgt hier dus een flinke deuk. People think it s all about misery and desperation and death and all that which is not to be ignored. But what they forget is the pleasure of it. Otherwise we would not do it. (Renton)

6 Als theatermakers is het moeilijk hoewel dat absoluut onze betrachting is geweest om in deze materie geen standpunt in te nemen. Wij tonen de feiten Welsh zijn feiten zoals ze zijn. Niks wordt verdoezeld. Door de eerlijkheid waarmee we ons materiaal hebben behandeld zullen er hier en daar wel hints van subjectiviteit te vinden zijn. Het pregnante karakter van het materiaal vraagt er ook om dat je niet als een onemotioneel machine met een scalpel te werk gaat. We gaan dieper, kruipen in de huid van mensen die, ondanks hun constante flirt met de dood, toch heel vaak heel intens leven. Dat leven tonen wij. Er werd daarbij, in een sobere vormgeving, geopteerd voor een complete focus op de personages, hun ideeën, hun leefwereld, hun relatie tot mekaar, wat drijft hen, Daarbij schuwen we de taal van Irvine Welsh absoluut niet. Integendeel. Deze mensen hebben een eigen idioom, en niet alleen wat de vakterminologie inzake drugs betreft: het is een heel harde, ruwe taal, heel visceraal, zoals ook de personages heel basale, down-to-earth mensen zijn. Maar elk met hun eigenheid. Renton is de intelligentste van de hoop, de kerel die het zonder zijn verslaving zou kunnen maken in de maatschappij. Hij is degene die nadenkt over zijn situatie, daar ook heel lucide en nuchter over kan redeneren. Dat maakt hem dan ook tot de ideale narrator of verteller voor ons verhaal. Hij beseft heel goed dat hij van zijn leven één groot zootje aan het maken is. Regelmatig probeert hij dan ook van zijn verslaving af te geraken. Maar even regelmatig is er weer wel iets wat hem naar de spuit drijft. Telkenmale is er wel weer een incident dat hem doet inzien dat voor hem de enige leefbare uitweg het nirvana van de heroïne is. En toch voelen we dat als er iemand is die er vanaf kan geraken dat het wel Renton is. Hij moet daarvoor wel verraad plegen tegenover een aantal mensen, maar in dit milieu zijn scrupules nu eenmaal even gevaarlijk als een kooklepel onversneden stuff.

7 Sick Boy die, na de dood van baby Dawn, voorgoed de spuit afzweert, zou het ook kunnen maken. Maar hij heeft dan weer onvoldoende engelgehalte om het zonder een alternatief te kunnen stellen. Hij wordt pooier, zoekt zijn kick in het nachtleven van striptenten, escortebureaus en prostitutie. Hij is de sluwe vos, de man met eveneens een graad van intelligentie, maar dan niet noodzakelijk van het gezonde soort. Simon is de opportunist, de streber, het smeerlapke dat over lijken gaat, desnoods van zijn moeder of zijn beste vriend. Net zoals zijn idool James Bond is zijn devies live and let die, maar dan niet in dienst van land en koningin, maar enkel in dienst van mister Simon himself. Wat hij op het eind van het stuk zegt over het verraden van vrienden, is typisch voor zijn persoon. Vrienden zijn een noodzakelijk kwaad: ze hebben een sociale functie: zo ben je niet alleen en is er altijd iemand in de buurt om te misbruiken. Even niets ontziend is Franco Begbie, heel raak omschreven als een psychopaat, een levensgevaarlijk heerschap, compleet onberekenbaar, en niet alleen voor zijn vijanden. Hij zoekt een zin voor zijn bestaan in bruut, compromisloos, zinloos en vaak beestachtig geweld. Zonder verpinken ramt hij bvb.een gebroken bierglas in iemands gezicht omdat die persoon toevallig een zakje chips zit te eten terwijl Begbie biljart speelt en hem dat zgn. uit zijn concentratie haalt. Als figuur doet hij sterk denken aan Alex, het hoofdpersonage uit A Clockwork Orange van Stanley Kubrick, die ook zinloos geweld tot een religie verheft. Met dat verschil dat Alex intelligent is en naar Beethoven luistert en Franco de herseninhoud heeft van een mus met Alzheimer. De grootste sympathie van het publiek zal ongetwijfeld uitgaan naar Spud, het prototype van de kerel die voor het ongeluk is geboren. Niet alleen stond hij helemaal achteraan in de rij toen de hersenen werden uitgedeeld, maar zijn domheid is ook voor velen een gegronde reden om Spud bij de neus te nemen. Hij is zo meegaand, zeker met mensen die hem vertrouwen inboezemen, dat hij keer op keer tegen de lamp loopt. Typisch is daarbij de scène waarin hij Renton volgt naar een boekenwinkel en uiteindelijk de zwaarste straf krijgt hoewel hij noch initiatiefnemer noch protagonist was in heel die affaire, maar enkel een meeloper.

8 En juist dat maakt hem tot zo een tragisch, maar tegelijk toch zo sympathiek personage. Alles overkomt hem, hij loopt er dan ook meestal in met zijn ogen open, maar hoe diep hij ook in de miserie raakt, nooit verliest hij zijn onschuld en zijn open kinderlijke blik en glimlach. Als Renton op het eind van het stuk zegt dat hij Spud zal terugbetalen, dan geloven we hem. Dit niet doen zou té wreed zijn, zelfs in dit milieu. Het meest tragische personage is Tommy. Sterk, atletisch, sportief, succesvol, geliefd bij het andere geslacht, kortom een jonge kerel met toekomst. Hij heeft één nadeel, of eigenlijk twee: hij kiest het verkeerde lief én hij heeft verkeerde vrienden. Dus, van het moment dat dat lief hem dumpt en hij op die vrienden terugvalt, is het om zeep. Hij die het meest in het vooruitzicht had, blijkt uiteindelijk het grootste slachtoffer te zijn. Is het zijn eigen schuld? Eens te meer is het een samenloop van omstandigheden, met als belangrijkste pool de context waarin het personage zich beweegt. Plaats Tommy in een ander milieu en het kan voor hem een heel ander verhaal worden. In de vrouwelijke personages hebben we getracht een zo groot mogelijk verscheidenheid aan karakters te etaleren. Het is dan ook de opdracht van onze enige actrice geweest om op zoek te gaan naar de individualiteit van elke vrouw en die dan ook in zijn scherpste en theatraalste uitingsvorm gestalte te geven. Resultaat is een panopticum van vrouwen uit verschillende sociale klassen, gaande van Tommy s lief, een viswijf en een brutale teef, over de drankzuchtige, behaagzieke en vooral opdringerige moeder van Renton, tot de carrièrevrouw die jobs kan geven of ontnemen of het tot topmagistraat bij het gerecht heeft geschopt. Allen ondergaan ze de wereld van de junk of vechten ze ertegen. Sowieso moeten ze opboksen tegen het egoïsme en zelfdestructieve karakter van hun mannelijke antagonisten. Behalve Alison, zelf junk en moeder van een lieftallige baby. Een toekomst bouwen voor een kind in een wereld waar zelfvernietiging op nummer één staat in de hitparade, waar voor onschuld a priori geen plaats is, is geen sinecure, om niet te zeggen een onmogelijke opgave.

9 Trainspotting = ellende, miserie, verdriet, wanhoop, uitzichtloosheid, geweld, vuilbekkerij, schijnheiligheid, opportunisme, negativisme, ongecensureerdheid, een stamp in je ballen, een mokerslag in je gezicht. Ook wij laten geen enkel heilig huisje overeind staan. Te nemen of te laten. Trainspotting is, wat het is. trainspotting een productie van Teaterensemble Le Mal du Siècle, Aalter naar het gelijknamige boek van Irvine Welsh in een regie van Walter De Groote en met Helga VAN DER HEYDEN Walter DE GROOTE Jeron DEWULF Wim PETERS Stan VAN SAMANG Première : 1 november 2003, Auditorium Aalter

10 Voor verdere informatie : enkele suggesties : ook op de website van de Federale politie en op de website van de Vereniging voor Alcohol en andere Drugproblemen: De Druglijn : 078/

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Preek Job 18 juni 2017

Preek Job 18 juni 2017 Lieve Gemeente, Waarschijnlijk is Job één van de figuren in de Bijbel waarmee we ons het beste kunnen identificeren. Allemaal kennen we Job en allemaal kunnen we ons af en toe als Job voelen. Want het

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1 Inhoud Inleiding 7 Deel 1 1 Niet-functionerende ouders 15 2 Het ongewenste kind 21 3 Dominante ouders 27 4 Parentificatie 35 5 Symbiotische ouders 41 6 Emotionele mishandeling 49 7 Lichamelijke mishandeling

Nadere informatie

Toneelstuk Harde noten : nabespreking

Toneelstuk Harde noten : nabespreking Toneelstuk Harde noten : nabespreking Ondanks alle campagnes en initiatieven blijft pesten een moeilijk uit te roeien probleem dat ook de dertienjarige Kaat, hoofdpersonage uit de boeken Harde noten en

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Brusselmans, die zich uiteindelijk geen moment met het scenario bemoeide, zei tegen Mortier: Ik schrijf boeken en jij maakt films,

Brusselmans, die zich uiteindelijk geen moment met het scenario bemoeide, zei tegen Mortier: Ik schrijf boeken en jij maakt films, Ex Drummer Brusselmans, die zich uiteindelijk geen moment met het scenario bemoeide, zei tegen Mortier: Ik schrijf boeken en jij maakt films, onderzoeksvraag Wat is de opvatting van de schrijver en regisseur

Nadere informatie

Een verwarde geest lijdt. Ontsnap uit de verwarring! Wil jij stoppen met lijden?

Een verwarde geest lijdt. Ontsnap uit de verwarring! Wil jij stoppen met lijden? Een verwarde geest lijdt. Ontsnap uit de verwarring! Wil jij stoppen met lijden? Een verwarde geesttoestand Op het moment dat je piekert, jezelf zorgen maakt, last hebt van stress, je ongelukkig voelt,

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Iemand steunen bij het stoppen met drank, drugs, pillen en gokken

Iemand steunen bij het stoppen met drank, drugs, pillen en gokken Iemand steunen bij het stoppen met drank, drugs, pillen en gokken V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - april 2012 (herziene

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET GOKKEN 3 HOE KUN JE GOKKEN? 3 WIE IS DE WINNAAR? 4 EENS OF ONEENS?

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Zondag 3 januari Op weg naar de andere Koning. Evangelie-lezing: Mattheüs 2 : 1 12

Zondag 3 januari Op weg naar de andere Koning. Evangelie-lezing: Mattheüs 2 : 1 12 Zondag 3 januari Op weg naar de andere Koning Evangelie-lezing: Mattheüs 2 : 1 12 Eigenlijk staan ze niet eens zo ver van ons af, de magiërs, denk ik. Het zijn mensen als wij, op zoek naar houvast, naar

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 2.Jezus neemt het

Nadere informatie

Stichting Mama Alice

Stichting Mama Alice Straatkinderen Je bent thuis een extra zorg want je schoolgeld kan niet betaald worden. Er is geen geld voor eten. s Avonds word je de straat opgestuurd en je mag pas thuis komen als je geld verdiend hebt

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

pesten Waarover gaat het?

pesten Waarover gaat het? Als je iemands GSM afpakt, dan kan dat plagen zijn, maar ook pesten. Als je aan elkaar gewaagd bent, kan je het als plagen beschouwen. Het is dan een spelletje. Niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend.

Nadere informatie

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE?

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE? Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Veilig Thuis, tel.: 0800 2000 Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een uitgave van JIP Den Haag en Middin.

Nadere informatie

VRAGENLIJSTEN. Verlatingsangst - Pagina 57. Wantrouwen en Misbruik - Pagina 79

VRAGENLIJSTEN. Verlatingsangst - Pagina 57. Wantrouwen en Misbruik - Pagina 79 Verlatingsangst - Pagina 57 1 Ik ben vaak bang dat de mensen die me dierbaar zijn me zullen verlaten 2 Ik klamp me aan mensen vast omdat ik bang ben om in de steek gelaten te worden 3 Er zijn te weinig

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B2 nr. 4)

Luisteren: muziek (B2 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

2 Petrus 1. Begin van de brief

2 Petrus 1. Begin van de brief 2 Petrus 1 Begin van de brief Petrus groet alle christenen 1 Dit is een brief van Simon Petrus, een dienaar en apostel van Jezus Christus. Aan alle mensen die zijn gaan geloven. Jullie geloof is net zo

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

Geloven in hoop en perspectief. Nu mij dit is overkomen

Geloven in hoop en perspectief. Nu mij dit is overkomen Lijden en geloof Nu mij dit is overkomen Geloven in hoop en perspectief GVoor gelovigen is het zoeken naar de zin van het lijden rechtstreeks Als we rondom ons kijken, zien we enerzijds de pijn die mensen

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Overdenking 11 november 2012, Lev.19:1-2, 9-18, Mc. 12: ds. A.J.Wouda Gemeente van Christus,

Overdenking 11 november 2012, Lev.19:1-2, 9-18, Mc. 12: ds. A.J.Wouda Gemeente van Christus, Overdenking 11 november 2012, Lev.19:1-2, 9-18, Mc. 12: 28-34 ds. A.J.Wouda Gemeente van Christus, Wees heilig, want ik, de Heer jullie God, ben heilig. En dan volgen, met andere woorden dan wij meestal

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

CONCEPTVERSIE STORYTELLING

CONCEPTVERSIE STORYTELLING CONCEPTVERSIE STORYTELLING Priscilla van der Pluijm 2050563 VCMD2A6 Drie profielschetsen Lucian (mannelijke boom) Het hoofdpersonage is een mannelijke boom genaamd Lucian. Hij is een haagbeuk en deze staat

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Eén van de weinige liedjes met een prachtige, diepe, geestelijke betekenis die ooit in de Top40 heeft gestaan in Nederland is van de componist

Nadere informatie

Stoppen met drank, drugs, pillen of gokken

Stoppen met drank, drugs, pillen of gokken Stoppen met drank, drugs, pillen of gokken V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - april 2012 (herziene herdruk) - D/2012/6030/7

Nadere informatie

Verkondiging zondag 24 augustus 2014 Maartenskerk Vergeef ons onze schulden bij: Onze vader en Mattheus 18, 21-35

Verkondiging zondag 24 augustus 2014 Maartenskerk Vergeef ons onze schulden bij: Onze vader en Mattheus 18, 21-35 Verkondiging zondag 24 augustus 2014 Maartenskerk Vergeef ons onze schulden bij: Onze vader en Mattheus 18, 21-35 I Vanmorgen gaat het om de bede die ons in het dagelijkse leven meteen op de huid kan zitten,

Nadere informatie

Wat zijn chromosomen en genen?

Wat zijn chromosomen en genen? Voorwoord Deze gids bevat informatie over wat er tot nu toe bekend is over 47,XYY. Het is geschreven als hulpmiddel om deze genetische aandoening beter te kunnen begrijpen en om anderen beter uitleg hierover

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

inhoud Inhoudsopgave Literatuur Trefwoorden register

inhoud Inhoudsopgave Literatuur Trefwoorden register inhoud Inhoudsopgave 1. Liefde is 2. Gods plan met seksualiteit 3. Seksualiteit verbindt 4. Verschillen jongens en meiden 5. Schat op het spel 6. Je schat beschermen 7. Seks in je eentje 8. Geen slaaf

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht:

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: 1. Maak een spinnenweb van jouw belangrijkste vrienden. 2. Schrijf er telkens bij waar je die vriend hebt leren kennen. 3. Schrijf de meest positieve eigenschap als vriend

Nadere informatie

Pietá, Michelangelo DRAAGBAAR

Pietá, Michelangelo DRAAGBAAR Pietá, Michelangelo DRAAGBAAR In de Sint Pieterskerk in Rome staat het beeld Piëta van Michelangelo: een kleine zittende vrouw over wier schoot een slappe, volwassen man ligt. Ze kan hem nauwelijks dragen,

Nadere informatie

NODENBEVRAGING HORECA

NODENBEVRAGING HORECA NODENBEVRAGING HORECA VAD, de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, wil nagaan hoe er in horecazaken in Vlaanderen omgegaan wordt met alcohol en andere drugs. Daarnaast willen we weten of u,

Nadere informatie

Roelof Rump Schoutenveld 405 7327 BT Apeldoorn. r.rump@xs4all.nl

Roelof Rump Schoutenveld 405 7327 BT Apeldoorn. r.rump@xs4all.nl Roelof Rump Schoutenveld 405 7327 BT Apeldoorn r.rump@xs4all.nl Dit document bevat de verkleinde versie van de ingezonden foto s. De originele formaten zijn verzonden via WeTransfer. Naamgeving foto s

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Johannes 20,1-18 Jezus is opgestaan en zoekt ons!

Johannes 20,1-18 Jezus is opgestaan en zoekt ons! Johannes 20,1-18 Jezus is opgestaan en zoekt ons! Liturgie Voorzang: - Gez 96,1-3 - Weet je dat de lente komt Aansteken nieuwe kaars Zingen: Gez 95,1.2.4 Stil gebed Votum / groet Zingen: Opw 488 Gebed

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Wat is dat voor uitspraak op een dag als vandaag? We herdenken vandaag onze geliefde doden. Mensen

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 1 november 2015, themadienst Mag ik dan bij je schuilen? - over vluchtelingen Met muzikale medewerking van koor Reborn o.l.v. Esther van der Heijden Koffie drinken na de dienst

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

k Heb het leven lief Janiu Leyssens

k Heb het leven lief Janiu Leyssens k Heb het leven lief Janiu Leyssens JANIU LEYSSENS Eerste druk, mei 2014. ISBN 9789460791505 Uitgegeven door Uitgeverij Het Punt www.deleeswinkel.be Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

HARTELIJK WELKOM. Malteüs 9:35-38

HARTELIJK WELKOM. Malteüs 9:35-38 1 januari HARTELIJK WELKOM Malteüs 9:35-38 Hartelijk welkom in het nieuwe jaar. Nog maar nauwelijks bekomen van het oude jaar. Wat is er verschrikkelijk veel gebeurd. Mooie en waardeloze dingen. In je

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

EERSTE HULP BIJ EMOTIE

EERSTE HULP BIJ EMOTIE EERSTE HULP BIJ EMOTIE Geschreven door barbara kelder Inleiding Dit is een spiritueel boekje, die je zal helpen wegwijs te worden in je eigen innerlijke wereld, die innerlijke wereld is een spiegel, van

Nadere informatie

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden Eetstoornissen Mellisa van der Linden Inhoud Hoofdstuk 1: Wat houdt een eetstoornis in? Hoofdstuk 2: Welke eetstoornissen zijn er? Hoofdstuk 3: Wat zijn bekende oorzaken voor een eetstoornis? Hoofdstuk

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Als het licht weer aan gaat

Als het licht weer aan gaat Als het licht weer aan gaat Als het licht weer aan gaat Joyce de Groot Copyright Joyce de Groot Coverontwerp: Gerrit Hendriks ISBN: 978.94.021.5289.0 Inhoudsopgave Voorwoord blz. 7 Het boek wordt geboren

Nadere informatie

Vragenlijst naar Belastende Gebeurtenissen

Vragenlijst naar Belastende Gebeurtenissen Vragenlijst naar Belastende Gebeurtenissen Januari 2005 Instructie. (voor te lezen aan proefpersoon) Mensen kunnen getroffen worden door belastende gebeurtenissen. Wij vragen u of u dergelijke gebeurtenissen

Nadere informatie

Thema Hemelvaart - Hemelvaart = ruimtevaart?

Thema Hemelvaart - Hemelvaart = ruimtevaart? 1 2 Thema Hemelvaart - Hemelvaart = ruimtevaart? Een nieuwe Spaceshuttle spel Het bouwen van een raket met kranten Elk team krijgt een stapel kranten en plakband. Binnen een aantal minuten moet elk team

Nadere informatie

Preek over 1 Tim. 4:1-5 i.c.m. 1 Kor. 6:12-20 (openbare geloofsbelijdenis)

Preek over 1 Tim. 4:1-5 i.c.m. 1 Kor. 6:12-20 (openbare geloofsbelijdenis) Preek over 1 Tim. 4:1-5 i.c.m. 1 Kor. 6:12-20 (openbare geloofsbelijdenis) Vandaag wil ik het met jullie hebben over seks. Waarom doe ik dat? Omdat bij het leven van een christen altijd een bepaalde lifestyle

Nadere informatie

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie:

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie: 1. Beschrijvingsopdracht: Motivatie: Ik heb dit boek gelezen, omdat ik een deel van de film had gezien en nieuwsgierig was naar de rest van het verhaal. Ik was eerst begonnen aan het boek Karakter van

Nadere informatie

Geluksgevoel hangt meer af van je mentale vermogen dan van wat je overkomt

Geluksgevoel hangt meer af van je mentale vermogen dan van wat je overkomt "Geluk is vooral een kwestie van de juiste levenshouding" Geluksgevoel hangt meer af van je mentale vermogen dan van wat je overkomt Ons geluk wordt voor een groot stuk, maar zeker niet alleen, bepaald

Nadere informatie

Seksualiteit, en in het bijzonder mannelijke seksualiteit, is vrij uitgebreid aan bod gekomen in

Seksualiteit, en in het bijzonder mannelijke seksualiteit, is vrij uitgebreid aan bod gekomen in Bijlage 5. Mannen en seksualiteit Seksualiteit, en in het bijzonder mannelijke seksualiteit, is vrij uitgebreid aan bod gekomen in dit boek. Zoals ik heb uitgelegd is seksualiteit van fundamenteel belang

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

6 Voorwoord In dit boek staan volksverhalen over de spin Anansi. Volksverhalen worden soms al honderden jaren doorverteld. De volksverhalen over Anansi zijn voor het eerst verteld in West-Afrika. Anansi

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ?

WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ? WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ? Inhoud Voorwoord 7 1. Hoe stabiel is uw huwelijk? 9 2. Waarom de Liefdesbank nooit sluit 17 3. Waar zij echt niet zonder kan: Genegenheid 33 4. Waar hij echt niet zonder kan:

Nadere informatie

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 Een nieuw begin De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 God heeft door te spreken de hemel en de aarde gemaakt. Onvoorstelbaar machtig is God. Wat een wijsheid zien we in al die mooie schepselen

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is.

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Wat hieraan vooraf ging: Afzonderlijk van elkaar hebben wij jarenlang mensen succesvol begeleid

Nadere informatie

Datum: 17 oktober 2011

Datum: 17 oktober 2011 Jongere: Maarten van Diepen Educatiemeter geeft informatie over WIE je bent en HOE je denkt over opleiding en werk. Bespreek de uitslag met je begeleiders en durf eerlijk te zeggen wat het je waard is

Nadere informatie

IN DEN BEGINNE WAREN DE WERELDEN VAN DE LEVENDEN EN DODEN NOG NIET GESCHEIDEN

IN DEN BEGINNE WAREN DE WERELDEN VAN DE LEVENDEN EN DODEN NOG NIET GESCHEIDEN IN DEN BEGINNE WAREN DE WERELDEN VAN DE LEVENDEN EN DODEN NOG NIET GESCHEIDEN In den beginne waren de werelden van de levenden en de doden niet gescheiden. Het leven na de dood en Bijna Dood Ervaringen

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren creativiteit bevorderen Dick van der Wateren bio leraar aardrijkskunde geoloog Spitsbergen, Antarctica, Afrika, Europa leraar natuurkunde, nl&t, maker+klas digitaal lesmateriaal edublogger auteur onderwijsbladen,

Nadere informatie

G edragscontrole & verleiding:

G edragscontrole & verleiding: G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Janna Cousijn, 10 juni G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Inkijkje in de hersenen: ontwikkeling

Nadere informatie

Voorwoord. Het is wel van belang om altijd eerlijk te zijn wanneer u het er met haar over heeft.

Voorwoord. Het is wel van belang om altijd eerlijk te zijn wanneer u het er met haar over heeft. Voorwoord Deze gids bevat informatie over wat er tot nu toe bekend is over 47,XXX ook wel beter bekend als Trisomie X. Het is geschreven als hulpmiddel om deze genetische aandoening beter te kunnen begrijpen

Nadere informatie

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!).

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!). 3. Net keek mama heel beteuterd toen ze me een nachtzoen kwam geven. Vind je het echt erg dat ik zoveel moet werken? vroeg ze. Wat moest ik daarop zeggen? Ze keek zo droevig! Valt wel mee, hoor, zei ik.

Nadere informatie