The winner takes it all

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "The winner takes it all"

Transcriptie

1 zomer 2013 Tijdschrift van de Belangenvereniging Druggebruikers - MDHG - jaargang 30/1 The winner takes it all van de redactie 3 Ongecensureerd uit de bezoekerslunches Wil de echte Amsterdammer nu opstaan Ge-bas -den geïnterviewd 14 HET DEBAT OVER DRUGS MOET BETER Maar Dat Hebben we toch maar mooi Gedaan Gedicht 10-11welke rol speelt het permanente debat En van de andere kant over cannabis in het drugsbeleid? 16 het debat over drugs 1

2 SPUIT 11 VAKBLAD VOOR DRUGGEBRUIKERS EN EENIEDER DIE MET DRUGS EN DRUGSBELEID TE MAKEN HEEFT De dagbestedingsactiviteiten zijn opnieuw aanbesteed, met een budget van 9,42 miljoen in 2014 en 6,42 miljoen in 2015, voor een doelgroep van personen ( 6.280,- of 4.280,- per persoon). Maar de vergoedingen van 5 euro per dagdeel worden afgeschaft, want dat zou inkomenspolitiek zijn. Onderstaande foto kan dus binnenkort veel vaker in de stad worden gemaakt. COLOFON Spuit 11 is een uitgave van: Belangenvereniging Druggebruikers MDHG Jonas Daniël Meijerplein RH Amsterdam tel: mail: De MDHG Je bent welkom op de MDHG van maandag t/m vrijdag van half elf tot half vijf, voor klachten, advies en informatie. Er kan gebruik gemaakt worden van internet en telefoon. Spuit 11 verschijnt in een oplage van exemplaren. Losse nummers zijn af te halen op de MDHG, of te bestellen door 4,50 euro (inclusief verzendkosten) over te maken op rekening t.n.v. MDHG, Amsterdam, o.v.v. Spuit 11. Een lidmaatschap (inclusief abonnement) kost 12,50 euro per jaar of zoveel als je kunt missen. Aan deze uitgave werkten mee: Maarten Loonen (eindredactie), Dennis Lahey (eindverantwoordelijk), Peter van de Gragt, Freek Polak, Annet Vogelaar en Joss Vermeer. 2 WIE IS ER EEN SPUIT 11? De redactie van de Spuit 11 wil graag zo veel mogelijk mensen aan het woord laten. Heb je een stukje, gedicht, foto of tekening en wil je graag dat het geplaatst wordt? Of heb je een idee, maar heb je hulp nodig om dat goed op papier te krijgen? Neem dan contact op met Maarten of Dennis via of Cartoons/Tekeningen: Frank Bosma, Femma Beket en D.C. Lama Drukwerk: Reclameland.nl Vormgeving en lay-out: ontwerperij.nl Bij de MDHG werken: Dennis Lahey, directeur; Annet Vogelaar, beleidsmedewerker; Peter van de Gragt, beheerder; Jordy Taytelbaum, stagiair; en vele vrijwilligers.

3 VAN DE REDACTIE Niets over FIBU In deze Spuit 11 schrijven we niets over de bereikbaarheid van FIBU. De FIBU heeft besloten de inloopspreekuren af te schaffen en er voor gekozen dat je je consulent alleen nog te pakken kunt krijgen via een terugbelverzoek. Dat laatste blijft dan vaak alleen bij een verzoek. Volgens de cliëntenraad van DWI is dat begrijpelijk gezien de vele telefoontjes die ze krijgen; volgens ons is bereikbaarheid essentieel voor een organisatie die zich bezig houdt met financieel budgetbeheer. Tegelijkertijd (of beter gezegd: een paar weken daarna) hebben ze een nieuw systeem voor de verschillende reserveringspotjes ingevoerd. Je mag gewoon niet meer vaker dan eens per maand bellen om iets uit je spaarpot op te nemen, want dan schaffen ze een half jaar je hele spaarpot af. Als je dus twee keer in een maand wat extra s van je eigen geld nodig hebt, stoppen ze meteen met de mogelijkheid bij FIBU wat spaargeld op te bouwen. Terwijl je toch zou zeggen dat budgetbeheer betekent dat je met wat hulp met je geld om gaat. We schrijven er maar niets over, want we doen graag aan hoor en wederhoor. En helaas was FIBU erg slecht bereikbaar. Dennis Lahey Directeur Belangenvereniging Druggebruikers MDHG ADVERTENTIE 3

4 De stadsmuren van Amsterdam wil de echte Amsterdammer nu opstaan? Wie recht meent te hebben op Maatschappelijke Opvang, moet zich volgens de wet in iedere gemeente van Nederland kunnen melden. Iemand die zijn hele leven in Emmer-Compascuum heeft gewoond en na anderhalf jaar onderhuur in Amsterdam dakloos wordt, moet dus gewoon door de gemeente Amsterdam geholpen worden in zijn zoektocht naar een passende oplossing. Maar dat gebeurt niet. Bij het loket krijg je te horen dat je de afgelopen drie jaar minstens twee jaar in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) van Amsterdam ingeschreven moet hebben gestaan en dat je dus maar lekker terug moet gaan naar Emmer-Compascuum. De gemeente overtreedt hiermee al tijden de landelijke wetgeving, wat tot veel misstanden leidt. We willen als Amsterdamse club de schuld niet altijd bij 010 leggen, maar het was Rotterdam die met het idee van regiobinding begon. Het was tenslotte deze stad die in de maatschappelijke opvang de zogenaamde bordjes Alleen voor Rotterdammers op hing en tegen anderen zei dat men maar terug moest naar waar men vandaan kwam. Dat idee sprak ook de andere grote steden wel aan. De maatschappelijke opvang (M.O.) kost geld, en voor hoe minder mensen dat nodig is, hoe beter. En dus hingen er al snel aan alle stadsmuren bordjes dat wie hier niet al twee jaar ingeschreven stond en iets van de M.O. wilde, vooral terug moest gaan naar de plaats des herkomst. Een situatie die ook de staatssecretaris onacceptabel vond. De wet we begonnen er al mee- schrijft tenslotte voor dat er een landelijke toegankelijkheid is. Landelijke toegankelijkheid wil overigens niet zeggen dat je overal helemaal geholpen kunt worden. De gedachte achter regiobinding is dat je meer kans van slagen hebt om op eigen benen te staan in een regio waar je binding hebt dan in een regio waar je niemand kent. Wie op de bonnefooi vanuit Emmer-Compascuum naar Amsterdam vertrekt in de hoop hier een kamer bij het Leger des Heils te krijgen, kan het misschien toch beter in de regio van Emmen proberen (daar ligt Emmer-Compascuum namelijk). Maar als je na een paar jaar onderhuur een tijdje op straat zwerft en er achter komt dat je het berooide en verslaafde heden graag wilt verruilen voor de maatschappelijke opvang, dan hoef je niet de drie uur durende treinreis naar Emmen op eigen kosten te maken in de hoop en op de gok dat daar de verlossing ligt. Dan moet je in Amsterdam de eerste opvang krijgen en moet daar bekeken worden of je aan de OGGZ-criteria voldoet, en waar je de beste kansen hebt. Blijkt dat in Emmen te zijn, dan moet je daar een traject krijgen. Maar dat gebeurt allemaal niet. De problematiek is ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) niet ontgaan. Om de landelijke toegankelijkheid te waarborgen stelde de VNG een handreiking op die door de wethouders van de zogenaamde centrumgemeenten is goedgekeurd. Daarin staat bijvoorbeeld: De centrumgemeente van aanmelding verzorgt 4

5 indien nodig de eerste opvang (bed, bad en brood). De centrumgemeente bepaalt vervolgens na overleg met de cliënt in welke plaats een individueel traject het meest kansrijk is. Deze gemeente gaat de maatschappelijke opvang verzorgen. En: De centrumgemeente in de regio waarmee de cliënt de meeste (sociale) binding heeft, is verantwoordelijk voor het aanbieden van maatschappelijke opvang. Uitgangpunt daarbij is dat gekozen wordt voor de regio waar de cliënt een positief netwerk heeft, en dus de beste kans van slagen aanwezig is. Dat is toch wel echt even iets anders dan slechts de vraag of je de afgelopen drie jaar twee jaar in de administratie van de Gemeente stond vermeld. Diezelfde handreiking schrijft namelijk: Om te bepalen in welke centrumgemeente/regio een cliënt het beste maatschappelijke opvang kan krijgen, worden onder andere de volgende criteria gebruikt: De woonplaats van familie of andere personen waarmee betrokkene een positieve sociale relatie onderhoudt. Inschrijving in de GBA. De plaats waar aantoonbare bekendheid is bij de hulpverlening en/of politie. De plaats waar de cliënt eerder gebruik heeft gemaakt van voorzieningen in de maatschappelijke opvang. De plaats van geboorte. Als je na anderhalf jaar onderhuur dus een jaar op de Amsterdamse straten hebt gezworven, Emmer-Compascuum ooit ontvlucht bent omdat je daar na geflikflooi met de plaatselijke barvrouw bedreigd wordt door haar man Billy, in Amsterdam je zus woont die je helpt en nog steeds hoopt op hervatting van de baan die je hier anderhalf jaar met veel plezier hebt gedaan, dan heb je wel degelijk regiobinding met de stad Amsterdam. Volgens de gemeente worden in dat soort gevallen ook altijd uitzonderingen gemaakt, maar om te beginnen betreft het hier dus helemaal geen uitzonderingen: daar heb je gewoon recht op. Maar aangezien veruit de meesten in hun eerste contacten met de hulpverlening al de vraag krijgen in welke stad ze officieel ingeschreven hebben gestaan, krijgen zij ook direct te horen dat ze geen regiobinding hebben en hun geluk dus in Emmer-Compascuum (or where ever) moeten zoeken. En dat doen ze dan dus ook, of en dat komt vaker voor- leven ten onrechte met de veronderstelling dat die hulpverlening er helemaal niet voor hen is. Het ontbreekt op dit moment aan een goede procedure waarin de regiobinding wordt vastgesteld op basis van de juiste criteria. Alle zogenaamde uitzonderingen zijn gevallen die dankzij een rechtstreeks lijntje met de GGD van organisaties als de MDHG voor het voetlicht worden gebracht, want een direct nummer waar je als individu je regiobinding kan laten toetsen bestaat niet. Die is hard nodig. 5

6 HET DEBAT OVER DRUGS MOET BETER VOORLICHTINGEN OP DE MDHG Met regelmaat krijgt de MDHG bezoek van studenten, professionals of andere geïnteresseerden, die meer willen weten over drugs, drugsbeleid en het werk van de MDHG. Belangrijk, want het debat over drugs is volgens MDHG-directeur Dennis Lahey van een belabberd niveau. Hij trekt er dan ook regelmatig op uit om gastcolleges te geven. Een verslag van zo n college en een voorlichting. Het gastcollege Het is de tiende keer dat een directeur van de MDHG de collegezalen van de Medische faculteit van Vrije Universiteit binnen wandelt voor een gastcollege. Ton Schoffelmeer, de organisator van de cursus Drugs & Addiction, is er zelf ook ooit onder de indruk van geraakt. Als Professor of Psychopharmacology was hij een tegenstander van drugslegalisering, maar daar denkt hij sinds de presentatie van voormalig MDHG-directeur Job Joris Arnold toch genuanceerder over. Sindsdien staat een presentatie over dit onderwerp aan het begin van de cursus op het programma, later nog gevolgd door een bezoek van de studenten aan de MDHG. Voordat MDHG-directeur Dennis Lahey zijn presentatie voor de ongeveer honderd studenten begint, houdt Schoffelmeer zelf een college getiteld Addiction: a treatable brain disease. Volgens de professor verandert druggebruik je hersenen en word je daardoor een ander mens. Zijn ideeën leidden eerder tot een felle discussie met voormalig directeur van het Centre for Drug Research Peter Cohen, die breed werd uitgespannen in de Spuit 11 (editie zomer 2006). Volgens Cohen weten neurofarmaceuten nergens iets van af, behalve hersencellen en gebruiken ze die kennis om sociaal-maatschappelijke verschijnselen te verklaren. Nadat Schoffelmeer verteld heeft over een pil die de verandering in de hersenen ongedaan kan maken (maar die nog niet op de markt is), is het woord aan Lahey. In het Engels legt Lahey uit dat hij er niet is om studenten te overtuigen dat drugs gelegaliseerd moeten worden. Het is vooral belangrijk dat er een goed debat over wordt gevoerd, want dat is het grootste probleem waar de legaliseringsbeweging mee te maken heeft: het belabberde niveau van het debat. Je kunt uren met iemand discussiëren over de gevolgen van het drugsverbod voor de criminaliteit, waarna zo n discussie dan toch wordt afgedaan met de opmerking dat je misschien wel gelijk hebt, maar dat zo n verbod toch wel fijn een afschrikwekkend effect zou hebben. Vandaar dat Lahey de contouren schetst waar een goed debat volgens hem over moet gaan. Drugsbeleid gaat in eerste instantie natuurlijk over gezondheid, maar het is zeer de vraag of 6 het verbod tot minder gebruik leidt. Onderzoek laat zien dat een repressief of liberaal beleid weinig tot geen effect heeft op het aantal gebruikers. Wel op de gezondheid van de gebruikers: die wordt in een illegale situatie significant slechter. Als voorbeeld noemt hij de decriminalisering van drugs in Portugal, waardoor het aantal gebruikers zelfs af nam en het percentage druggebruikers onder nieuwe hivbesmettingen daalde van 52 tot slechts 16 procent. Maar gezondheid is niet het enige terrein waarnaar je moet kijken. Drugs hebben ook te maken met de rechtspraak en criminaliteit, ethiek, economie, onderwijs en cultuur. En dan zijn er nog de internationale aspecten. Als een echte docent schrijft Lahey de verschillende terreinen met krijt op het bord, en verduidelijkt ze een voor een met voorbeelden. Daarbij probeert hij met moeite geen waardeoordelen te geven. Het zijn terreinen die bij een politieke discussie horen. In Saudie Arabië heeft men een andere verhouding tot geestverruimende middelen dan men bijvoorbeeld in Drugsbeleid gaat in eerste instantie natuurlijk over gezondheid, maar het is zeer de vraag of het verbod tot minder gebruik leidt. Mexico tegenover het kauwen van cocabladen heeft. Al die terreinen zul je moeten bediscussiëren om tot een oordeel te komen. En vervolgens wegen wat wel en wat minder belangrijk is. Voorzichtig doet Lahey uit de doeken dat hij onder legalisering geen totale vrijgeving van alles bedoelt. Vrijwel geen enkel product is helemaal vrij. Als je tomaten verkoopt, kan de Voedsel en Waren Autoriteit ook bij je langs komen om te controleren of je geen verkeerde bestrijdingsmiddelen gebruikt. Maar juist bij de producten die de samenleving als gevaarlijk bestempelt, laten we dat over aan mensen die we per definitie als crimineel bestempelen. Je zult dus altijd tot een vorm van regulering komen. Dan verschijnen de drie woorden op het bord waar het volgens Lahey allemaal om draait, bij ieder product: productie distributie consumptie. Hoe je op die drie terreinen

7 om gaat zul je voor iedere drug moeten vaststellen. Voor alcoholhoudende dranken is het duidelijk. Die mag je onder voorwaarden maken, mits je je producten ook laat controleren. Dan weet je in ieder geval zeker dat er bijvoorbeeld geen stukjes glas in zit. En als dat wel geval is, kun je de maker er verantwoordelijk voor stellen. Drank wordt onder andere verkocht in supermarkten, tenzij het sterke drank is. Voor consumptie geldt tegenwoordig een leeftijdsgrens van 18 jaar, en als je gedronken hebt mag je geen auto rijden. Zoiets moet je ook opzetten voor andere drugs, en daarvoor zijn heel wat verschillende scenario s denkbaar. Distributie via coffeeshops, smartshops, de dokter, GGD enzovoorts. Dáár zou je het debat op moeten voeren, hoe je er mee om wilt gaan. Als de studenten vragen of dat ook voor bijvoorbeeld heroïne moet gelden, komt Lahey met een onverwacht antwoord. Voor heroïne is dat zelfs al voor een deel gedaan. Heroïne is tenslotte al voor een kleine groep geheel legaal te verkrijgen, met zeer strenge voorwaarden op alle drie genoemde gebieden. EEN VOORLICHTING OP DE MDHG In Nederland sneeuwt het vandaag en er staat de langste file ooit ; de schattingen van de verschillende voorlichters variëren binnen één journaal sterk. De een heeft het - pseudo-nauwkeurig over zevenhonderdvijfentachtig kilometer en een ander heeft het over meer dan duizend. Vier studenten van de studie Gezondheidswetenschappen van de Vrije Universiteit van Amsterdam en hun docent hebben de sneeuw getrotseerd om een voorlichting te krijgen over de MDHG. Ten minste drie studenten hebben het Jonas Daniël Meijerplein niet gehaald. Dennis (directeur MDHG) en Joss (vrijwilliger MDHG) geven de voorlichting. Dennis vertelt over de MDHG en Joss over haar eigen ervaringen als druggebruiker. Door die taakverdeling spreken ze elkaar minder tegen dan de journalisten van het NOS Journaal. Dennis vertelt over de ontstaansgeschiedenis van de MDHG en de huidige activiteiten van de vereniging. De rode draad in zijn verhaal is dat de MDHG altijd een belangrijke functie heeft gehad in de communicatie tussen beleidsmakers en de zogenaamd moeilijk bereikbare doelgroep waarvoor het beleid bedoeld is. De vier vrouwelijke studenten zitten over het algemeen aandachtig, maar stil te luisteren. Maar als het gaat over de vraag of alle drugs gelegaliseerd zouden moeten worden, komt natuurlijk de onvermijdelijke vraag: Veroorzaakt legalisering niet meer verslaafden? Het antwoord is: waarschijnlijk niet. Je kunt natuurlijk niet met zekerheid voorspellen wat zo n maatregel in Nederland voor gevolgen zou hebben, maar als je de gegevens over drug- en alcoholgebruik en het beleid van verschillende landen naast elkaar legt, leidt legalisering niet tot meer, maar juist tot minder verslaafden. Joss vertelt haar eigen verhaal. Hoe ze als een jong, blond, provinciaals meisje drugs ging kopen in Amsterdam; hoe ze zich vervolgens de moeite van het reizen bespaarde door gewoon hier te blijven en zich via verslaving en dakloosheid ontwikkelde tot wat ze nu is: een ervaren gebruiker die een redelijk evenwicht heeft gevonden in haar leven. Haar verhaal is persoonlijk, maar niet alleen persoonlijk: ze plaatst haar ervaringen steeds in de context van de maatschappelijke ontwikkelingen die de achtergrond vormden waartegen haar leven zich afspeelde. De voorlichting is niet uniek. Met grote regelmaat ontvangt de MDHG groepen die meer willen horen over drugs, druggebruik, drugsbeleid, dak- en thuislozen en wat een belangenvereniging voor druggebruikers eigenlijk allemaal doet. Dit kunnen studenten zijn die een opleiding volgen tot hulpverlener of een studie in een sociale wetenschap, maar vaak zijn het ook buitenlanders die geïnteresseerd zijn in hoe het er in Nederland aan toe gaat. Afhankelijk van wat men wil weten wordt de voorlichting gegeven door een medewerker en/of een gebruiker. Dit kan gebeuren op de MDHG of op locatie. Een gebruiker kan uit eigen ervaring veel vertellen over hoe het leven van een druggebruiker er uitziet. Wie belangstelling heeft kan contact opnemen met Dennis Lahey of Annet Vogelaar voor een afspraak. Het telefoonnummer van de MDHG is

8 Maar Dat Hebben t Recente activiteiten en evenementen van de MDHG 30 november Workshop Nationaal Congres Soa*Hiv*Seks Parity, Inclusion and Representation was de titel van de Engelstalige workshop die de MDHG op het Nationaal Congres van Soa Aids Nederland, het Aids Fonds en STOP AIDS NOW! in de Beurs van Berlage gaf. De workshop werd gegeven door Jason Farrel en Dennis Lahey van de MDHG en Kartin Schiffer van het Correlation Netwerk. Helaas was de opkomst bij de workshop (de enige die over drugs ging) zeer tegenvallend. 3 december Gesprek Van der Laan en Van der Burg Op uitnodiging van het Juridisch Steunpunt voor dak- en thuislozen was de MDHG aanwezig bij een gesprek met burgemeester Van der Laan en wethouder Van der Burg op het stadhuis. Gespreksonderwerpen waren de bejegening bij de verschillende instanties, gezinnen die op straat belanden en de regiobinding. De twee wilden graag meer casuïstiek over de geschetste problemen en spraken af het overleg halfjaarlijks te continueren. Februari en maart 20 december COMO G4 plenair De doelgroep van maatschappelijke opvang moet straks haar activiteiten zoveel mogelijk in buurthuizen voortzetten, zo wordt regelmatig in bestuurlijke kringen geroepen. Maar hoe ziet dat er uit en hoe bereiden de verantwoordelijke organisaties zich daar op voor? Dat was het thema van de COMO G4-vergadering die door de MDHG, als Amsterdamse vertegenwoordiging in de COMO-kerngroep, werd georganiseerd. COMO G4 is een platform voor cliëntenorganisaties maatschappelijke opvang van de vier grote steden. Een rondgang langs verschillende buurtcentra leverde een weinig rooskleurig beeld op. De meeste organisaties vertelden nog slechts in een brainstormfase te verkeren en daarom niet op onze uitnodiging in te willen gaan daarover te komen vertellen. Alleen Birgit Nieuwburg van de Regenboog kwam, maar zei ook nog veel hobbels op de weg te zien. Vrouwenmiddagen Ze waren er weer even: de vrouwenmiddagen. Vier keer organiseerde de MDHG weer de gezellige ontmoetingsmiddagen voor drugsgebruikende vrouwen. Maar de mannen moesten buiten blijven, en dat vonden de vrouwen ook wel weer sneu. Dus hebben we ze weer afgeschaft. 5 juni Daklozendag De tuin van de Protestantse Diaconie was weer het toneel van de jaarlijkse Daklozendag, georganiseerd door Diaconie, de MDHG, het BADT, de dak- en thuislozenambassadeurs en de Daklozenvakbond. Met optredens, een debat, eten, drinken, spelletjes en de speciale MDHG-tent. MDHG-stand tijdens Daklozendag 8 https://www.facebook.com/belangen

9 och maar mooi Gedaan! 12 juli Afscheid Danka Stagiaires komen en stagiaires gaan. En het afscheid van Danka hebben wij met een drankje gedaan. MDHG-tent tijdens Daklozendag 19 juli International Drug Memorial Day Tijdens International Drug Memorial Day worden over de hele wereld mensen herdacht die overleden zijn ten gevolge van drank of druggebruik, of de bestrijding daarvan. De MDHG en het Drugpastoraat organiseerden een herdenkingsbijeenkomst met muziek, toespraken en een broodje in De Crypte. Drug Memorial Day 17 oktober Lunch: Iedere twee weken organiseert de MDHG op donderdagmiddag om 13:00 NIET VERGETEN! ALV Algemene Ledenvergadering MDHG DONDERDAG 17 OKT. 19 uur bij de MDHG uur de bezoekerslunch: een werkbespreking onder het genot van een lekkere lunch, waar de stadsproblematiek zonder terughoudendheid wordt besproken en informatie wordt uitgewisseld. De bezoekerslunches staan gepland op 29 augustus, 12 september, 26 september, 10 oktober, 24 oktober, 7 november, 21 november, 5 december en 19 december. vereniging.druggebruikersmdhg 9

10 Door Freek Polak Welke rol speelt het permanente debat over cannabis in het drugsbeleid? Waarover zal ik schrijven in mijn bijdrage aan deze Spuit Elf? Met deze vraag heb ik een hele tijd rondgelopen. Ik kwam in het bestuur van de MDHG als psychiater. Inmiddels ben ik gepensioneerd. Daardoor was ik het meest betrokken bij de medische aspecten van allerlei kwesties. Daarnaast ben ik vooral geïnteresseerd in politieke ontwikkelingen in het drugsbeleid en de effecten daarvan, niet alleen op de doelgroep van de MDHG, maar in het algemeen. In het MDHG-bestuur is kort geleden afgesproken dat we ons meer willen laten horen in het publieke debat over het drugsprobleem. De laatste jaren gaat dat debat voornamelijk over het halfslachtige cannabisbeleid, over illegale wietkweek en coffeeshops, en dat heeft weinig invloed op het dagelijkse leven van de meeste MDHG-leden/bezoekers. En al die tijd gebeurt er rond de zogenaamde hard drugs weinig of niets. Dus welk onderwerp moest ik kiezen? Ik zeg zogenaamde hard drugs omdat het nog altijd niet duidelijk is wat met hard drug precies bedoeld wordt. Twee punten worden meestal genoemd, die beide ook voor de legale drugs alcohol en sigaretten gelden: het gebruik kan dodelijk zijn, en je kunt er ernstig verslaafd aan raken. Dat laatste houdt in: onvoldoende controle over het gebruik, en ernstige verschijnselen bij onthouding. Dat kan ook optreden bij de legale hard drugs. In de praktijk wordt zowel bij politie en justitie als in de gezondheidszorg vaak een ruimer begrip van verslaving gehanteerd, evenals trouwens in het dagelijkse leven wanneer mensen over hun eigen verslavingen spreken, zonder daarmee iets heel ernstigs te bedoelen. Het begrip verslaving wordt in de politiek, in de media en in het dagelijks leven dus anders gebruikt dan in de wetenschap, waar men tenminste nog probeert zich aan de officiële medische definitie te houden. De huidige regering wil dat zwaardere cannabis een hard drug wordt, hoewel de twee hiervoor genoemde criteria voor cannabis in veel mindere mate gelden. Als voorstander van algehele drugslegalisering vind ik het 10 criminaliteit is in de eerste plaats een gevolg van het drugsverbod moeilijk te verdragen dat de aandacht voor hard drugs beperkt blijft tot de zorg en tot de criminaliteit die ermee verbonden is. Die criminaliteit is in de eerste plaats een gevolg van het drugsverbod, en de vraag of dat goed beleid is, komt niet meer aan de orde. Het enige waar in het hard drugsbeleid nog wel eens over wordt nagedacht, is of een nieuwe drug, een designer drug, of een new psychoactive substance meteen verboden moet worden of dat daarvoor nog enig onderzoek gewenst is. Wanneer het gaat over drugslegalisering wordt meestal eerst deze vraag gesteld: alleen cannabis, of ook de hard drugs? De lezers van Spuit Elf zijn waarschijnlijk voor het laatste. Ik ook, maar ik vind het realistisch om te streven naar: eerst cannabis, en daarna zo snel mogelijk de andere middelen. Veel mensen denken nog altijd dat het maar goed is dat drugs verboden zijn, en ik denk dat we niet moeten verwachten dat er ineens een algehele wettelijke regulering zal komen van zowel soft als hard drugs. Wel moet bij de legalisering van cannabis voorop staan dat deze niet ten koste mag gaan van de gebruikers van de stoffen die dan nog verboden blijven. Dus niet: cannabis legaliseren en, om de tegenstanders tegemoet te komen, op hetzelfde moment de hard drugs nog harder aanpakken. Zo is het in 1976 gegaan. Direct na hun uitvinding werden de soft drugs gedoogd, terwijl de straffen voor hard drugsdelicten nog werden verzwaard. Nu cannabis legaliseren en hard drugs blijven verbieden, zou betekenen dat men erkent dat het verbod van cannabis een vergissing is geweest, terwijl men blijft volhouden dat

11 het verbod bij de hard drugs goed werkt. Dat is niet waar, en dat is waar het debat over zou moeten gaan. Van geen enkel roesmiddel is het gebruik afgenomen of veiliger geworden door het verbod. Het valt zelfs goed te beargumenteren dat de noodzaak van legalisering nog sterker geldt bij de hard drugs dan bij cannabis, omdat de schadelijke gevolgen van de criminalisering van hard drugs nog ernstiger zijn. De ervaringen met de overgang van verbod naar een wettelijk gereguleerd systeem voor cannabis moeten zoveel mogelijk gebruikt worden om het opstellen van regulering van de hard drugs gemakkelijker en beter te laten verlopen. Eigenlijk is het ongelofelijk dat er nog altijd gepraat moet worden over de legalisering van cannabis. Het is al heel lang duidelijk dat er voor het verbod op cannabis geen deugdelijke argumenten zijn. Het enige dat men nog kan aanvoeren is dat het niet mag omdat Nederland drie (achterhaalde) internationale drugsverdragen heeft ondertekend. De VS zal zich, als het daar zover komt, van deze verdragen weinig aantrekken, en Nederland heeft zich er al eens op kreatieve wijze aan onttrokken, door een voorbehoud te maken voor het cannabisbeleid. Recent heeft Bolivia bereikt dat de cocateelt mag worden voortgezet. Bijna even veel wordt er in de Tweede Kamer gepraat over de vele maatregelen tegen coffeeshops die door Veiligheid en Justitie worden ingevoerd en waartegen stevig verzet wordt geboden, niet alleen door de oppositiepartijen, maar ook door de meeste grote gemeentes met coffeeshop. Wat er wèl is veranderd is namelijk dat het primaat in het drugsbeleid enige jaren geleden haast ongemerkt van VWS naar Veiligheid en Justitie is verplaatst. Dit heeft ertoe geleid dat er permanent jacht wordt gemaakt op de illegale cannabisteelt, onder het mom dat dit voor 80% bestemd is voor het buitenland. Een uit de lucht gegrepen getal, want betrouwbare gegevens hierover bestaan niet. Wat is nog de functie van het halfslachtige cannabisverbod? Volgens mij dient dit als een rookgordijn. Het moet voorkomen dat gepraat gaat worden over wat wèl een serieuze kwestie is: de regulering van de hard drugs. Dat onderwerp wordt echter de laatste jaren moeilijker te ontlopen. Zo langzamerhand moet worden vastgesteld dat de wereld zich niet alleen wat het cannabisbeleid betreft in een overgangssituatie bevindt. De transitie van streven naar een drugsvrije wereld, desnoods met militaire middelen, via verzachting van de repressie door medicalisering en schadebeperking (Harm Reduction), naar een normaal, wettelijk reguleringssysteem. Al vele jaren maken we mee dat belangrijke politici en topambtenaren na hun pensionering ineens erkennen dat wat ze in het kader van drugsbestrijding gedaan hebben de zaak alleen maar erger heeft gemaakt. Voor het eerst echter hebben in 2012 drie aktieve presidenten van Latijns Amerikaanse landen ditzelfde gezegd, en wel in een algemene vergadering van de VN. Daarna is besloten in 2016 een thematische algemene VN-vergadering aan dit thema te wijden is ver weg, maar dit is wel een noodzakelijke stap in de goede richting. En ter voorbereiding zal het thema volgend voorjaar al besproken worden op de jaarlijkse meeting van de VN-drugscommissie CND, Commission on Narcotic Drugs. Nederland kan hierbij een belangrijke rol spelen en daarom is het van belang dat de MDHG zich beraadt over hoe we daarop invloed kunnen uitoefenen. Ik zag een demonstratie voor me op het Binnenhof, en spandoeken met teksten als: Stop gezeur over cannabis, legaliseer die plant! en: Wij eisen drugslegalisering. Het is natuurlijk de vraag of met een demonstratie veel bereikt zal worden, maar ik denk dat het wel degelijk nuttig kan zijn wanneer de MDHG naar buiten brengt dat we niet langer kunnen wachten tot eindelijk cannabis netjes geregeld is, voor er aan de legalisering van onze roesmiddelen gewerkt gaat worden. Foto: Derrick Bergman/Gonzo Media 11

12 ONGECENSUREERD UITGELEKT UIT DE BEZOEKERSLUNCHES iedere twee weken organiseert de MDHG een bezoekerslunch: een werkbespreking onder het genot van een lekkere lunch, waarin de stadsproblematiek zonder terughoudendheid wordt besproken en informatie wordt uitgewisseld. Geïnteresseerden kunnen altijd de volledige notulen inzien. Hieronder enkele uitspraken die werden gehoord, zoals ze werden verwoord OVER DE GEBRUIKERSRUIMTES F. Er hangt een onbehagelijke sfeer. De bejegening van de bezoekers door de medewerker is niet goed. Er heerst spanning. T.: Het probleem ligt bij de Regenboog; ik verdenk mensen ervan dat ze onderscheid maken en sommigen wel laten dealen en anderen ervoor straffen. Daardoor loopt alles uit de hand. Dat beleid klopt niet. F.: De politie gebruikt zelf drugs, het is een hypocriet gebeuren! Y.: Bij Blaka Watra is veel vandalisme, ik zag dat er meerdere malen ramen waren ingegooid, dat komt hier door. Door de corruptie. Het is ook zo dat ze wel gedogen als ze een klokje krijgen of geld of iets anders van een gebruiker of dealer. Dat kan niet. Dat gebeurt er echt AANKONDIGING GESPREK MET DE POLITIE Dennis kondigt aan dat er op 30 oktober a.s. een gesprek zal plaatsvinden tussen de MDHG en drie wijkagenten. F.: Jullie zitten gewoon bij de politie in de zak. En dat vind ik niet goed. Ze zijn hypocriet en corrupt VERSLAG GESPREK MET DE POLITIE Het was een prettig en open gesprek met de politie. De politie vertelde dat ze hier in de buurt streng optreden en boetes uitschrijven, omdat er veel overlastklachten van buurtbewoners zijn. Ze benadrukten dat ze niet bezig zijn met een klopjacht, maar reageren op klachten. De politie gaf aan dat het verstandig is druggerelateerde activiteiten te doen op een plek waar niemand daar last van heeft. A.: Ja, laten we gewoon de kaart van Amsterdam pakken en kijken waar dan wel ruimte voor ons is. R.: In een stad met druggebruikers, waar drugs illegaal zijn, houd je altijd een zekere mate van overlast. Drugs moeten daarom gelegaliseerd worden GESPREK OVER POLITIE EN GEMEENTE De politie blijft streng optreden en boetes uitschrijven, omdat er veel overlastklachten van de buurtbewoners zijn. De gemeente heeft mensen in de buurt van het Waterlooplein geteld die regelmatig overlast bezorgen; dat zouden er ongeveer tweehonderd zijn. J.: Dat is onzin; zoveel kan niet. Hoe lang hebben ze er over gedaan om op zo n hoog aantal te komen? VIS D. is opgepakt omdat hij vis wilde kopen op de Dappermarkt. Dit zag er voor de politie verdacht uit. Hij werd meegenomen, uitgekleed en moest alles afgeven BEZOEK VAN VELDWERK Tris van Joost en Simon van Bockel van Veldwerk vertellen over hun werk. V. : Gaat alles in overleg met de cliënt? Wat als iemand helemaal niet geholpen wil worden? Tris: Uiteraard, alles gaat in overleg met de cliënt en er wordt niets gedaan zonder overleg met de cliënt zelf. V. : Waarom wordt er zoveel nadruk op de verslaving gelegd en het laten afkicken van de cliënt? Verslaving is niet altijd het probleem. Onderdak, dat is het probleem. Dat weet ik uit eigen ervaring. Tris: Dat is omdat de verslaving meestal de grondlegger is van de overlast en problematiek. Het loopt als het ware als een rode draad door iemands leven heen. Wij proberen vanuit de zorgkant een aanbod te doen. D.: Geven jullie informatie door aan de politie? Tris : We werken samen met de politie, maar ook wij hebben een geheimhoudingsplicht. ( ) Wij hebben wel afgesproken dat als wij met een cliënt bezig zijn, de politie ons niet stoort en andersom. Y.: Geven jullie hulp aan iedereen die dat wilt? Tris: Ja, iedereen wordt door ons geholpen in zoverre dat kan. Alleen wordt het bijvoorbeeld voor een illegaal wat lastiger. Maar in dat geval gaan wij naar het GGD Vangnet en Advies.

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Handreiking Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 Aanleiding en doel van de handreiking

Nadere informatie

Landelijke toegang maatschappelijke opvang

Landelijke toegang maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegang maatschappelijke opvang VERSIE DECEMBER 2014 1 Aanleiding en doel van de tweede handreiking Vanaf 2010 zijn de financiële middelen die de centrumgemeenten ontvangen van het

Nadere informatie

Belangenvereniging Druggebruikers MDHG Activiteitenverslag 2013

Belangenvereniging Druggebruikers MDHG Activiteitenverslag 2013 Belangenvereniging Druggebruikers MDHG Activiteitenverslag 2013 Inhoud: 1 Bestuurssamenstelling blz. 3 2 Individuele belangenbehartiging blz. 4 3 Collectieve belangenbehartiging blz. 9 4 Drugs uit het

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Belangenvereniging Druggebruikers MDHG. Verslag over 2012

Belangenvereniging Druggebruikers MDHG. Verslag over 2012 Belangenvereniging Druggebruikers MDHG Verslag over 2012 De bestuurssamenstelling in 2012: Jaap Brandligt (voorzitter) Edvard Schouten (secretaris) Piet de Groot (penningmeester) Ineke Baas (sinds 1 november

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

U en uw buren. Wie zijn die mensen? Maak even kennis. Missie van Haag Wonen

U en uw buren. Wie zijn die mensen? Maak even kennis. Missie van Haag Wonen Bijna iedereen heeft buren. Zeker in een drukke stad als Den Haag. Iedereen leeft op zijn of haar eigen manier. De een heeft een groot gezin. De ander slaapt overdag. Weer een ander klust graag. Zoveel

Nadere informatie

12 Belangrijke adressen, telefoonnummers en spreekuren

12 Belangrijke adressen, telefoonnummers en spreekuren Dak- en thuislozen In deze brochure 3 Dak- en thuisloos 4 Dakloos 6 Thuisloos 7 Het locatiebezoek 9 Klachten en bezwaar 10 Schema: locatiebezoek 10 Beheer van uw uitkering 12 Belangrijke adressen, telefoonnummers

Nadere informatie

Iedereen moet kunnen meedoen

Iedereen moet kunnen meedoen Nieuwe wet voor maatschappelijke ondersteuning in uw gemeente Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inhoud 2 Voorwoord 5 Wat is de Wmo? 5 Waarom is de Wmo belangrijk? 9 Negen taken voor uw

Nadere informatie

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!!

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!! ToReachIt Acceptance is the beginning of change!!! Acceptance is the beginning of change! Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding 1.1. Wat ontbreekt er in Nederland aan begeleiding voor onze doelgroep volgens

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. Mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Zorg en Sport;

Initiatiefvoorstel. Mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Zorg en Sport; Gemeenteblad Jaar 2014 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum initiatiefvoorstel 21-11-2014 Onderwerp ter instemming van het raadslid mevrouw Femke oosma (GroenLinks) van 21-11-2014, getiteld: Een Toegankelijke

Nadere informatie

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage)

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) Coffeeshop Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) 1 120,0% 100,0% 80,0% 2 Heb jij de afgelopen maanden cannabis

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel SP

Initiatiefvoorstel SP Initiatiefvoorstel SP Open brief Stichting Drugsbeleid Bijlagen/nummer Dienst/afdeling/sector Raad/Raadsgriffie Aan de raad, Aanleiding De Stichting Drugsbeleid heeft een open brief opgesteld inzake het

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid 31 maart 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten KAPPEN MET DRUGS KAPPEN MET DRUGS Failliet beleid Het drugsbeleid van Nederland is failliet. De gevolgen van het gedoogbeleid op de volksgezondheid, de veiligheid en het sociale leven zijn ontwrichtend.

Nadere informatie

Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken

Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken speciale editie 2008 vriendinnen 29 Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken Zo maak je vrienden bladzijde 3 Zo blijf je vrienden bladzijde 10 Geef je op voor het

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Het advies van de ASD.

Het advies van de ASD. Het advies van de ASD. Ongevraagd advies De ASD heeft in de afgelopen maanden met meerdere partijen gesproken over de opvang van daklozen. Dit naar aanleiding van een wijziging in de opvang van daklozen.

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Startnotitie ketenbeleid Menameradiel. Inhoud. 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving

Startnotitie ketenbeleid Menameradiel. Inhoud. 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving Startnotitie ketenbeleid Menameradiel Inhoud 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving bijlagen bijlage 1. bijlage 2. bijlage 3. bijlage 4. bijlage

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Aanmelden. informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen

Aanmelden. informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen Aanmelden informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen Vind je dat je in het weekend te veel coke, speed of xtc gebruikt? Heb je weer geblowd of gedronken, terwijl je dat

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Aanmeldformulier Meldpunt Zorg en Overlast / Steunpunt Huiselijk Geweld

Aanmeldformulier Meldpunt Zorg en Overlast / Steunpunt Huiselijk Geweld Aanmeldformulier Meldpunt Zorg en Overlast / Steunpunt Huiselijk Geweld Mogelijk kunt u niet alle vragen in dit formulier beantwoorden. Wij verzoeken u zo veel mogelijk informatie te vermelden van zaken

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

4 maart 2009 Persbericht

4 maart 2009 Persbericht P R I M E Participating Refugees In Multicultural Europe 4 maart 2009 Persbericht Repelaerstraat 84 2515 NA Den Haag, NL TEL: 00-31-70-3050415 / 70-3803058 mobile 00-31-655 36 23 13 FAX: 00-31-70-4020917

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z18749 Datum 4 november

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag:

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag: Werk en opleiding Partner Werk gaan zoeken Ander werk vinden Een vaste baan vinden Beter op kunnen schieten met mijn collega s Geen ruzie hebben met mijn baas Werkervaring krijgen (Vaker) vrij nemen Leren

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs en de wet De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Nieuwsbrief nr. 3, september 2013 Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Amstelveen, donderdagochtend 29 augustus om 7.45 uur s ochtends op het plein voor het raadhuis. Een vriendelijk

Nadere informatie

jongeren vanaf 12 jaar

jongeren vanaf 12 jaar Na de schok... de draad weer oppakken Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar die betrokken zijn geweest bij een schokkende of ingrijpende gebeurtenis. Na de schok de draad weer oppakken Informatie voor

Nadere informatie

Schade per beleidsmethode

Schade per beleidsmethode Legalisering harddrugs: Een last of een deugd? 16 april 2016 D66 Congres 103 Arnhem Moderator: Jeffrey van Haaster (fractievoorzitter D66 Leiden) Panel: Daan van der Gouwe (Trimbos instituut) Has Cornelissen

Nadere informatie

Stadsberichten Extra. Tijdelijke alcoholopvang aan de Kleine Haag. Maliebaan. Stad met een hart. Nieuws van de gemeente Amersfoort

Stadsberichten Extra. Tijdelijke alcoholopvang aan de Kleine Haag. Maliebaan. Stad met een hart. Nieuws van de gemeente Amersfoort Stadsberichten Extra Nieuws van de gemeente Amersfoort Tijdelijke alcoholopvang aan de Kleine Haag Begin oktober verhuist de huidige groep bezoekers van het zorgcentrum de Kleine Haag naar het hostel voor

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Sociale media, DNA van de opsporing

Sociale media, DNA van de opsporing Sociale media, DNA van de opsporing Voor het eerste event van seizoen 2013/2014 zijn we te gast bij OMspaces aan de Herengracht, een mooie plek midden in de stad waar het Openbaar Ministerie verschillende

Nadere informatie

Nieuwsbrief september 2015

Nieuwsbrief september 2015 Nieuwsbrief september 2015 Dit is de nieuwsbrief van Praktijk de Regenboog. Via regelmatige nieuwsbrieven willen wij u als ouder, collega of andere geïnteresseerde op de hoogte houden van het laatste nieuws.

Nadere informatie

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Veilige buurten Veilige buurten Veilige Buurten 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Iedereen wil wonen, werken, wandelen en winkelen in een veilige buurt. Een buurt waar je gewoon je kinderen buiten

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015 Auteur: Wendy Verkerk- Klein Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van TOV te Tiel. Februari 2015 is stichting Jij bent TOV opgericht waardoor we dit jaar

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling Nieuwsbrief juni.docx Nieuwsbrief oktober TOV! Weerstraat 26, 4001LD Tiel, www.toveten.nl T: 0344-751223 info@toveten.nl Wanneer je de graanoogst binnenhaalt, oogst dan niet tot aan de rand van de akker

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 NOTA van: aan: Betreft: het Italiaanse voorzitterschap de horizontale Groep drugs Ontwerp-resolutie van

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

GEZINSKLINIEK DE BORCH

GEZINSKLINIEK DE BORCH Voor cliënten GEZINSKLINIEK DE BORCH WAT IS DE BORCH? De Borch is een gezinskliniek voor de behandeling van verslaafde zwangere vrouwen (met of zonder partner) en verslaafde ouders met kinderen. 2 GEZINSKLINIEK

Nadere informatie

Met als stelling: Illegaal muziek downloaden moet verboden worden gingen de remmen los.

Met als stelling: Illegaal muziek downloaden moet verboden worden gingen de remmen los. Verhitte discussies zijn de signatuur geweest van de debatten die zich drie dagen hebben afgespeeld. Leerlingen van verscheidene scholen uit Limburg hebben zich gebogen over actuele politieke vraagstukken.

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren Advies

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Op de Kaart, het congres

Op de Kaart, het congres Nieuwsbrief 3, oktober 2009 Postbus 3364 3502 GJ Utrecht Telefoon: 030 22 99 992 Op de Kaart, het congres Welkom op het congres Op de kaart. Op 10 september was het dan zo ver, het congres Op de kaart

Nadere informatie

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen Bijlage 2 Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen 1. Wat is het aandeel feitelijke huisuitzettingen? 0,8% 0,7% 0,6% 0,5%

Nadere informatie

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Boeken en reportages www.accesinterdit.nl DRUGSCONSUMPTIE LIFE TIME drugsgebruik 15-64 jaar (Nationale Drugmonitor, 2012) 30 25 22,6 25,7 20

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Stel jezelf niet onder de Wet!

Stel jezelf niet onder de Wet! Dit document is een script van onderwijs dat is bedoeld om via video te worden getoond. In de video worden relevante tekst, dia s, media en afbeeldingen getoond om de presentatie te vereenvoudigen. Daarom

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie