Opiaten. door drs. L.H.E. Maat Alkmaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opiaten. door drs. L.H.E. Maat Alkmaar"

Transcriptie

1 120 1 piaten door drs. L..E. Maat Alkmaar 1. Inleiding en indeling Geschiedenis van de opiaten Verslaving door opiaten piaten als geneesmiddelen Werking van opiaten Aanvullende literatuur

2 Inleiding piaten (stoffen uit opium en andere stoffen met soortgelijke werking) zijn al jaren veelvuldig in het nieuws. et zijn verdovende middelen of narcotica. Een van de opiaten, heroïne, wordt door vrijwel iedereen in verband gebracht met verslaving en misbruik van verdovende middelen, en een ander opiaat, morfine, wordt veel genoemd in verband met pijnbestrijding bij patiënten in een terminale fase. Bij deze laatste toepassing is de grens tussen pijnbestrijding en euthanasie niet altijd scherp te bepalen. Bij opium denken veel mensen direct aan de wet die naar deze stof is genoemd: de piumwet. Dit kan gemakkelijk tot het misverstand leiden dat alle stoffen die onder de piumwet vallen verdovende middelen of narcotica zouden zijn. In de piumwet worden echter ook geheel andere stoffen genoemd, stoffen met een werking die soms tegengesteld is aan die van opium. mdat er geen goede Nederlandse verzamelnaam is voor deze stoffen, worden ze aangeduid met drugs, het Engelse woord voor geneesmiddel. Drugs worden vaak onderverdeeld in drie groepen: de verdovende middelen, de opwekkende middelen en de bewustzijnsveranderende middelen. Tot de eerste groep behoren opium, heroïne, codeïne en morfine, maar ook synthetische stoffen als methadon met een pijnstillende en rustgevende werking. eel anders is de werking van stoffen als cocaïne en amfetamine. Dit zijn opwekkende middelen, stoffen die het reactievermogen verbeteren en schijnbaar meer energie geven. mdat deze stoffen ook een verslavende werking hebben, vallen ze eveneens onder de piumwet. Tegenwoordig worden een aantal van amfetamine afgeleide stoffen als dance pills gebruikt. De meest bekende is methyleendioxymethylamfetamine (MDMA) beter bekend als XTC of Ecstacy of Adam. et verslavende effect hiervan wordt meer door de houseparty dan door de stof zelf veroorzaakt. Als derde groep drugs kan men stoffen onderscheiden met als voornaamste eigenschap een bewustzijnsveranderende of bewustzijns-

3 120 4 piaten verruimende werking. De bekendste van deze stoffen zijn hasj, LSD en Psylosibine. Deze Chemische Feitelijkheden behandelt de opiaten of verdovende middelen. De andere groepen worden in volgende Chemische Feitelijkheden behandeld. 2. Geschiedenis van de opiaten et is moeilijk voor te stellen dat opium vroeger een heel andere uitstraling had dan nu. Vroeger was opium vooral bekend als uitstekend geneesmiddel. Als zodanig werd het sinds mensenheugenis gebruikt, zowel als stopmiddel als pijnstiller. Papaverbollen scheiden een witgeel melksap af als ze worden beschadigd, en het zal de vroegste mens al snel zijn opgevallen dat dit gedroogde melksap, de opium, een pijnstillende werking had. Als men al vermoedde dat het een verslavende werking had, was dit feit van volkomen ondergeschikt belang, vergeleken bij de krachtige werking als geneesmiddel. De aanzet voor de veranderingen die van de opiaten de grootste plaag van onze tijd zullen maken wordt gegeven in In dat jaar werden voor het eerst scheidingsmethoden toegepast om uit de taaie, geelbruine opium stoffen te extraheren. Dat bleek niet al te moeilijk. ngeveer 10 % van de opium blijkt te bestaan uit een witte zuivere stof, morfine gedoopt, naar Morpheus, de god van de dromen. C 3 N morfine

4 120 5 Morfine heeft een tien maal sterkere werking dan opium, want het bevat niet meer de onzuiverheden die in opium zitten. En terwijl die onzuiverheden zorgen dat opium niet in water oplost, kan het zuivere morfine als zout veel beter in water oplossen. Dit laatste is van belang als de injectiespuit wordt uitgevonden. Een pijnstillend spuitje met morfine doet wonderen, en in tal van oorlogen werden en worden gewonde soldaten er mee geholpen. Doordat ingespoten morfine zoveel sterker werkt dan gerookte opium, begint de verslaving ook eerder. et verschijnsel valt steeds meer artsen op. Vandaar dat onderzoekingen beginnen naar een stof die wel de pijnstillende werking heeft van morfine maar niet de verslavende eigenschappen. In 1875 heeft men zo n stof gevonden. Als morfine wordt behandeld met waterig azijnzuur ontstaat een nieuwe stof, 3,6-diacetylmorfine. eroïne wordt de stof genoemd. De pijnstillende en rustgevende werking begint nog sneller dan bij morfine. p grote schaal wordt het door de farmaceutische industrie in drankjes verwerkt, totdat men rond de eeuwwisseling moet toegeven dat heroïne zelfs meer verslavend is dan morfine. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat heroïne in het lichaam snel wordt omgezet in morfine. N C C C 3,6-diacetylmorfine (heroïne) C C 3 Inmiddels is duidelijk waarom heroïne sneller werkt. Door de acetaat-groepen uit het azijnzuur is de stof iets minder goed in water oplosbaar geworden. Maar juist daardoor kan de stof gemakkelijker in de hersenen doordringen. Alle stoffen die uit het bloed naar de hersenen gaan, dienen eerst een bloed/hersen-barrière te passeren

5 120 6 piaten en deze barrière is het meest effectief voor stoffen die goed in water oplossen. Morfine wordt dus beter tegengehouden dan heroïne. De ernst van de heroïne-verslaving (vergeleken met het gebruik van ruwe opium) is dus niet los te zien van drie factoren: het isoleren van het zuivere morfine uit opium waardoor de werking krachtiger werd, de mogelijkheid om de stof te injecteren waardoor de werking sneller begon, en het omzetten van morfine in heroïne waardoor de werking nogmaals krachtiger werd. 3. Verslaving door opiaten Van de opiaten is vooral heroïne bekend in verband met misbruik door verslaafden. et inspuiten van heroïne in een ader geeft een zeer krachtig gevoel van opwinding. Langzaam gaat dit over in een behaaglijk gevoel van welbevinden. Na enkele uren is de heroïne uitgewerkt en beginnen bij een verslaafde ontwenningsverschijnselen die alleen onderdrukt kunnen worden met een volgende injectie. Niet alleen ontwenningsverschijnselen spelen een rol, ook met bijwerkingen moet een junkie rekening houden. De belangrijkste bijwerkingen zijn obstipatie, misselijkheid, sufheid, urine-retentie door dat de behoefte om te plassen vermindert, een zeer langzame ademhaling, en soms in coma raken. Verder is kenmerkend de pupilvernauwing, waarmee een aan opiaten verslaafde zich gemakkelijk verraadt. Plotseling stoppen met heroïne-gebruik kan niet ongestraft: de lichamelijke ontwenningsverschijnselen kunnen zeer hevig zijn. De dosis moet dus geleidelijk verminderd worden. Voor dit afkicken wordt meestal methadon gebruikt. et heeft dezelfde karakteristieke werking als de andere opiaten, maar een geheel andere moleculestructuur. et wordt dan ook niet uit opium gewonnen, maar uit andere grondstoffen gesynthetiseerd. Net als veel andere opiaten wordt het in de geneeskunde vaak toegepast bij pijnbestrijding. et heeft een langere werkingsduur dan morfine of heroïne, en is om die reden geschikt als hulpmiddel bij afkicken. Daarom kan het eenmaal daags als drankje worden ingenomen.

6 C C 3 N 3 C C C 2 C C C 2 5 methadon Methadon onderdrukt wel de ontwenningsverschijnselen, maar de kick of de roes wordt niet opgewekt. Veel methadon-gebruikers blijven daarom hunkeren naar de kick. Bij heroïne is de tijd tussen de roeswerking en het begin van de onthoudingsverschijnselen ongeveer vier uur, zodat de patiënt direct na de roes moet gaan nadenken hoe de volgende dosis te verkrijgen is. Met methadon duurt deze periode ongeveer een dag zodat de patiënt ook andere dingen kan doen dan alleen maar nadenken over het scoren. et nut bij afkickprogramma s is overigens nog steeds omstreden. De gedachte dat methadon niet verslavend zou zijn, en daarom als afkickmiddel dienst doet, is onjuist. et behoort juist tot de opiaten met een sterk verslavend karakter. Als heroïnevervangend middel bij langdurig ernstig verslaafden wordt nu aan dextromoramide (Palfium) gedacht. Nog een andere van morfine afgeleide stof is van belang in dit verband, vooral bij personen die een levensgevaarlijke overdosis heroïne of ander opiaat hebben binnengekregen. Nalorfine is een opiaat waarvan de structuurformule maar op één klein punt afwijkt van morfine. Daardoor is de werking echter volslagen anders: het kan opiaatmoleculen vrijwel onmiddellijk verdringen en de uitwerking (zoals een dreigende ademstilstand) ongedaan maken.

7 120 8 piaten C 2 C=C 2 N nalorfine Naloxon werkt zeer snel, zodat bij de gebruiker acute onthoudingsverschijnselen kunnen optreden. De werking is relatief kort, zodat daarna de ademhalingsproblemen snel weer kunnen optreden. 4. piaten in de geneeskunde In de geneeskunde kunnen de opiaten als uitstekende pijnbestrijders nog niet gemist worden. De bekendste pijnbestrijder is morfine. Morfine verliest na opname via het maag/darmkanaal vrij veel van z n werking en wordt dan ook meestal per injectie toegepast. Wel zijn er tabletten met gereguleerde afgifte van morfine (MS Contin) in de handel waarbij dit nadeel minder zou gelden. ok in de vorm van zetpillen (Vilan) wordt het wel voorgeschreven. Methadon is vooral bekend van afkick-programma s, maar het wordt ook vaak voor pijnbestrijding gebruikt. et is beter dan morfine geschikt om als tablet (Symoron) of drankje ingenomen te worden. Een ander synthetisch opiaat is pethidine. Dit heeft juist een kortere werking dan morfine. Dit is een reden dat het in de verloskunde wordt gebruikt. et geeft ook minder last van sufheid en van obstipatie. Voor de rest heeft de stof alle kenmerken van een echt opiaat en valt dus ook onder de piumwet. Een nadeel van pethidine is dat misselijkheid en braken vrij vaak voorkomt. In de pijnbestrijding voor en na operaties wordt hoofdzakelijk fen-

8 pethidine tanyl gebruikt. Slechts 0,05 tot 0,1 mg is voldoende. De werking is direct en houdt 1-4 uur aan. Er zijn nu fentanylderivaten die zo krachtig zijn dat mg voldoende is om een olifant neer te leggen. Codeïne is één van de opiaten die rechtstreeks uit het opiummengsel gewonnen kunnen worden. et heeft slechts geringe pijnstillende eigenschappen en is minder verslavend dan de meeste opiaten. Toch valt het onder de bepalingen van de opiumwet. et heeft een hoestprikkeldempende werking, en wordt daarom veel in hoestdrank toegepast. Als bijwerking is obstipatie van belang. mdat het verder niet veel andere bijwerkingen heeft kan het dus ook gebruikt worden tegen diarree codeïne

9 piaten 5. De werking van opiaten. De werking van opiaten begint in alle gevallen bij een receptor. Dit is een plek op een zenuwcel met een zodanig oppervlak dat een opiaat-molecule daar gemakkelijk blijft plakken. Dat opiaten juist aan zenuwcellen binden verklaart hun sterke werking. Zenuwcellen geven in het lichaam alle belangrijk informatie door en spelen daardoor een cruciale rol. Men zou het kunnen vergelijken met het licht in huis. Men kan het licht uitdoen door alle lampen eruit te draaien, maar het omzetten van de hoofdschakelaar werkt veel effectiever. De pijnstillende werking van opiaten berust dan ook niet zozeer op het opheffen van alle pijnprikkels maar op het blokkeren van het zenuwsignaal dat de pijnprikkel doorgeeft aan de hersenen. Sinds bekend is waar zich opiaat-receptoren in het lichaam bevinden kan men opiaten doeltreffender toedienen. Pas in de jaren zeventig kwamen de eerste resultaten van een lange zoektocht naar de opiaat-receptoren. Er bleken meerdere soorten receptoren te bestaan. Door een verschillende gevoeligheid voor deze verschillende receptoren ontstaan de wisselende werking en bijwerking van de opiaten. mdat ook in het ruggemerg receptoren voorkomen, worden opiaten de laatste tijd wel per infuus langzaam in het ruggemerg ingebracht. Doordat het geneesmiddel zich niet over het hele lichaam verspreidt, kan met een veel lagere dosering worden volstaan, en treden bijwerkingen minder op. Er zijn systemen waarbij de patiënt, al naar de gewenste mate van pijnbestrijding zelf de snelheid van toediening kan regelen. Vooral bij kanker- en AIDS-patiënten in de stervensfase kan deze vorm van toediening in het ruggemerg een zeer waardevolle medicatie zijn. Ambulante patiënten met chronische pijnen kunnen morfine ook per draagbaar pompje op of onder de huid krijgen toegediend. Zo zijn de opiaten in de huidige samenleving zowel een vloek als een zegen.

10 Aanvullende literatuur S.. Snijder, Psychofarmaca (ersenen onder invloed) Wetenschappelijke bibliotheek Natuur & Techniek. ISBN J. T. A. Knape, Narcotische analgetica met aandacht voor bijzondere toedieningswegen. Ned. Tijdschr. Geneeskunde 132 (1988) ok verschenen in Farmacotherapie ISBN X. F. van Ree en P. Esseveld, Drugs (de medische en maatschappelijke aspecten). Prisma Utrecht L.. E. Maat en A. Pluim Mentz, Drugwerk (drugs en hun werking). Brochure van de Faculteit Scheikunde van de Vrije Universiteit. Aan te vragen bij het faculteitsbureau, De Boelelaan V Amsterdam. M. Epema en. van de Peppel, Verslaving, de kerk een zorg. ISBN R. C. P. aentjes en D. R. A. Uges, De middelen van de piumwet. In:.G.M. Krabbe, De piumwet, facetten van strafrechtspleging 8. Samsom, Alphen aan den Rijn, 1989, ISBN /7.

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Morfine. Fabels en feiten

Morfine. Fabels en feiten Morfine Fabels en feiten In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding Waar in deze

Nadere informatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Kwaliteit en Veiligheid Wij doen mee! Onze kwaliteit aantoonbaar maken Ons ziekenhuis heeft zich geëngageerd om het accreditatielabel

Nadere informatie

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden (herziene druk) de heer E. Delhaas en mevrouw W.H. Oldenmenger Inleiding Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn onder controle te krijgen.

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden INTERNE GENEESKUNDE Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn of benauwdheid onder controle

Nadere informatie

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Inleiding Deze informatiefolder is bedoeld voor patiënten die pijn hebben als gevolg van kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn om deze folder te

Nadere informatie

Pijn na een operatie

Pijn na een operatie Pijn na een operatie 1. Inleiding Binnenkort wordt U geopereerd in het TweeSteden ziekenhuis op locatie Tilburg. Pijn na een operatie is vrijwel onvermijdelijk. Pijn is een signaal van (mogelijke) weefselbeschadiging,

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en feiten over morfine en andere opioïden afdeling informatiebrochure Fabels en feiten over morfine en andere opioïden Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat zijn opioïden? 4 3. Functie van pijn 4 4. Behandeling van pijn 4 5. Behandeling van benauwdheid

Nadere informatie

Informatie voor de patiënt

Informatie voor de patiënt J-C 2001 Ned. Informatie voor de patiënt Het is belangrijk dat u eerst deze gebruiksaanwijzing leest, ook als u Dipidolor al eerder toegediend heeft gekregen. Er kan nieuwe belangrijke informatie in staan.

Nadere informatie

Heroïne. De meest gestelde vragen

Heroïne. De meest gestelde vragen Heroïne. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2010 - D/2010/6030/30 concept Today De

Nadere informatie

pijnbestrijding na uw opname

pijnbestrijding na uw opname pijnbestrijding na uw opname NSAID s en opioïden Pijnbestrijding thuis U bent opgenomen in Medisch Centrum Alkmaar (MCA), maar u mag binnenkort naar huis. In deze folder vindt u algemene uitleg over de

Nadere informatie

Informatie voor de patiënt

Informatie voor de patiënt J-C 2005 Ned. Informatie voor de patiënt Het is belangrijk dat u eerst deze gebruiksaanwijzing leest, ook als u Sufenta al eerder toegediend heeft gekregen. Er kan nieuwe belangrijke informatie in staan.

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

BIJSLUITER. METHADON HCL 2 mg tablet

BIJSLUITER. METHADON HCL 2 mg tablet BIJSLUITER METHADON HCL 2 mg tablet Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding,

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, behandelen om de klachten te verminderen; niet genezend PIJN BESTRIJDING Patiënten bij wie de kanker niet meer beperkt is tot de prostaat, maar is uitgezaaid,

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met oxycodon BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker kunt u ook last

Nadere informatie

26. Sedatie: een alternatief voor euthanasie?

26. Sedatie: een alternatief voor euthanasie? 26. Sedatie: een alternatief voor euthanasie? Mijn moeder ligt op sterven. Dat proces verloopt redelijk rustig, maar soms is ze verschrikkelijk bang dat ze stikkend zal sterven. De arts zegt dat hij haar

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

BIJSLUITER. MORFINE HCL 2 mg en 5 mg zetpil

BIJSLUITER. MORFINE HCL 2 mg en 5 mg zetpil BIJSLUITER MORFINE HCL 2 mg en 5 mg zetpil Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed voordat

Nadere informatie

Paracetamol-Codeïne-zetpillen

Paracetamol-Codeïne-zetpillen Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stoffen in Paracetamol/codeïne-zetpillen FNA zijn paracetamol en codeïne. Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Nadere informatie

Pijnbestrijding na operatie

Pijnbestrijding na operatie Pijnbestrijding na operatie Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd. De anesthesioloog zorgt ervoor dat u tijdens de operatie geen pijn voelt. Na de operatie treedt pijn op, die iedere patiënt anders ervaart.

Nadere informatie

Pijnstilling via de pijnpomp

Pijnstilling via de pijnpomp Infobrochure Pijnstilling via de pijnpomp Patiënt-gecontroleerde pijnbestrijding Anesthesie - Pijntherapie - Intensieve zorgen Tel: 011 826 227 mensen zorgen voor mensen Inleiding Binnenkort ondergaat

Nadere informatie

Verdovende middelen gebruikt voor pijnbestrijding Versie 4.3

Verdovende middelen gebruikt voor pijnbestrijding Versie 4.3 Verdovende middelen gebruikt voor pijnbestrijding Versie 4.3 Strategie om de verpakkingsgrootten of de verpakkingsvorm beschikbaar in voor het publiek opengestelde apotheken te beperken 1. Inleiding Het

Nadere informatie

BIJSLUITER. CLONAZEPAM 0,25 mg tabletten

BIJSLUITER. CLONAZEPAM 0,25 mg tabletten BIJSLUITER CLONAZEPAM 0,25 mg tabletten Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Pijnstilling via de pijnpomp

Pijnstilling via de pijnpomp Infobrochure Pijnstilling via de pijnpomp Patiënt-gecontroleerde pijnbestrijding Anesthesie - Pijntherapie - Intensieve zorgen Tel: 011 826 227 mensen zorgen voor mensen Inleiding Binnenkort ondergaat

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dipidolor 10 mg/ml oplossing voor injectie. piritramide

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dipidolor 10 mg/ml oplossing voor injectie. piritramide BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dipidolor 10 mg/ml oplossing voor injectie piritramide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet BIJSLUITER OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

BIJSLUITER. MORFINE HCL10 mg en 20 mg zetpil

BIJSLUITER. MORFINE HCL10 mg en 20 mg zetpil BIJSLUITER MORFINE HCL10 mg en 20 mg zetpil Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Pijn bij kanker kan ontstaan door ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn.

Nadere informatie

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg Spinale pijnbestrijding Locatie Amersfoort Lichtenberg 1 Hebt Inleiding u nog vragen? Hebt Onlangs u na heeft het lezen uw pijnarts van deze mogelijkheid brochure nog van vragen, spinale dan pijnbehandeling

Nadere informatie

Pijncentrum. Butrans pleister. Buprenorfine

Pijncentrum. Butrans pleister. Buprenorfine Pijncentrum Butrans pleister Buprenorfine U heef het geneesmiddel Butrans (buprenorfine) voorgeschreven gekregen en heeft ook uitgelegd gekregen waarom u dit middel gaat gebruiken. Deze brochure is samengesteld

Nadere informatie

Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie

Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie De zorg voor u rondom de operatie Inleiding U krijgt binnenkort een oproep voor de nier- of (nier)pancreastransplantatie, waarbij het nodig is

Nadere informatie

Cocaïne en andere stimulerende

Cocaïne en andere stimulerende 124 1 Cocaïne en andere stimulerende stoffen door drs. L.. E. Maat 1. Inleiding 124 3 2. Cocaïne 124 3 3. Cocaïne en daarop gelijkende stoffen in de geneeskunde 124 4 4. Amfetamine 124 6 5. Amfetamineachtige

Nadere informatie

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Pijnstilling Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Uw pijnmedicatie adviesschema: o Paracetamol o. x per dag o Diclofenac o Ibuprofen o Naproxen o Tramadol o. x per dag o OxyContin o OxyNorm o Omeprazol

Nadere informatie

Biotransformatie en toxiciteit van

Biotransformatie en toxiciteit van Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol 062 1 Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol Inleiding Paracetamol is het farmacologisch actieve bestanddeel van een groot aantal vrij en op recept

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts

Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts 1 Pijn.. Wat doet U als U pijn heeft? 2 3 Wat doet u als uw patiënt pijn heeft? 4 Antibiotica ongeschikt

Nadere informatie

ANESTHESIEBROCHURE. - Patiëntinformatie -

ANESTHESIEBROCHURE. - Patiëntinformatie - ANESTHESIEBROCHURE - Patiëntinformatie - 1 1. Wat is anesthesie? Anesthesie is de verzamelnaam van alle soorten verdoving voor operaties en wordt ook wel narcose genoemd. Het betekent gevoelloosheid. In

Nadere informatie

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter Bijlage III Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter NB: Deze Samenvatting van de productkenmerken, Etikettering

Nadere informatie

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld van de drugs 2e herziene druk Samsom Stafleu Alphen aan den Rijn/Brussel 1988 Woord vooraf 1 Algemene gezichtspunten 1.1 Definitie van het begrip drug 1.2

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

Pijnmeting en behandeling. Na een operatie

Pijnmeting en behandeling. Na een operatie Pijnmeting en behandeling Na een operatie Pijn na een operatie kan het genezingsproces nadelig beïnvloeden. Daarom hebben de medisch specialisten en verpleegkundigen van Zuyderland Medisch Centrum afspraken

Nadere informatie

Financieel ondersteund door een educatieve subsidie van Reckitt Benckiser Pharmaceuticals. www.mijnbehandelingmijnkeuze.eu

Financieel ondersteund door een educatieve subsidie van Reckitt Benckiser Pharmaceuticals. www.mijnbehandelingmijnkeuze.eu Financieel ondersteund door een educatieve subsidie van Reckitt Benckiser Pharmaceuticals. www.mijnbehandelingmijnkeuze.eu 02 Mijn Behandeling Mijn Keuze 03 Inhoud Jouw lichaam Jouw keuze... 04 Wat is

Nadere informatie

Tramadol HCl 50 mg dispers en Tramadol HCl 100 mg dispers, dispergeerbare tabletten

Tramadol HCl 50 mg dispers en Tramadol HCl 100 mg dispers, dispergeerbare tabletten Bijsluiter - Tramadol HCl 50 mg dispers en Tramadol HCl 100 mg dispers, dispergeerbare tabletten Naam product Tramadol HCl 50 mg dispers, dispergeerbare tabletten en Tramadol HCl 100 mg dispers, dispergeerbare

Nadere informatie

Naltrexon HCl 50 PCH. Veel gestelde vragen en antwoorden. Nederland. Dit boekje wordt u aangeboden door: Teva Nederland, Postbus 552, 2003 RN Haarlem

Naltrexon HCl 50 PCH. Veel gestelde vragen en antwoorden. Nederland. Dit boekje wordt u aangeboden door: Teva Nederland, Postbus 552, 2003 RN Haarlem Nederland Naltrexon HCl 50 PCH Dit boekje wordt u aangeboden door: Teva Nederland, Postbus 552, 2003 RN Haarlem Veel gestelde vragen en antwoorden LEES DEZE INFORMATIE OVER NALTREXON HCl 50 PCH U heeft

Nadere informatie

Pijnstilling tijdens de bevalling

Pijnstilling tijdens de bevalling Patiënteninformatie Pijnstilling tijdens de bevalling rkz.nl De geboorte van een kind is lichamelijk en emotioneel een intensieve en vaak heftige ervaring. Vlak voor en tijdens de bevalling gebeurt er

Nadere informatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie Pijndagboek Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met

Nadere informatie

Medicamenteuze pijnstilling tijdens de bevalling... 2 Injecties met pethidine (morfine-achtige stof) Toepassing... 4

Medicamenteuze pijnstilling tijdens de bevalling... 2 Injecties met pethidine (morfine-achtige stof) Toepassing... 4 Contents Medicamenteuze pijnstilling tijdens de bevalling.... 2 Injecties met pethidine (morfine-achtige stof)... 2 Toepassing:... 2 Voordelen pethidine:... 2 Nadelen pethidine:... 3 Infuuspompje met remifentanil

Nadere informatie

Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose

Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose LEES DEZE BIJSLUITER ZORGVULDIG DOOR, WANT DEZE BEVAT BELANGRIJKE INFORMATIE VOOR U. Dit

Nadere informatie

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX?

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX? Methotrexaat (MTX) Wat is methotrexaat (MTX) MTX is een geneesmiddel dat wordt gebruikt voor de behandeling bij ernstige psoriasis. Aanvankelijk werd het gebruikt bij de behandeling van kanker. Bij toeval

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij bevalling

Pijnbestrijding bij bevalling Pijnbestrijding bij bevalling Inleiding Een bevalling gaat meestal gepaard met pijn. Veel vrouwen ervaren de ontsluitingsweeën het samentrekken van de baarmoeder zodat de baarmoedermond zich gaandeweg

Nadere informatie

Bijsluiter. Naam product. Lormetazepam Mylan 1 mg en 2 mg, tabletten. Samenstelling

Bijsluiter. Naam product. Lormetazepam Mylan 1 mg en 2 mg, tabletten. Samenstelling 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 Bijsluiter Naam product Lormetazepam Mylan 1 mg en 2 mg, tabletten. Samenstelling De werkzame stof in de tabletten is lormetazepam. De tabletten bevatten respectievelijk

Nadere informatie

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar De pijnpolikliniek Indeling van pijn; acuut of chronisch Acute pijn ontstaat plotseling is (meestal) goed te behandelen;

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat (MTX) Medicatie Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog

Nadere informatie

LSD, hasj en andere bewustzijnsveranderende stoffen

LSD, hasj en andere bewustzijnsveranderende stoffen 128 1 LSD, hasj en andere bewustzijnsveranderende stoffen drs. L. H. E. Maat 1. Inleiding 128 3 2. Mescaline 128 3 3. LSD 128 5 4. Psilocine 128 6 5. PCP, ketamine en lachgas 128 7 6. Hasj en marihuana

Nadere informatie

Lactulosestroop PCH, stroop 667 mg/ml

Lactulosestroop PCH, stroop 667 mg/ml Deel IB2 : Bijsluiter Bladzijde : 1 Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door te lezen.

Nadere informatie

Informatie voor de patiënt

Informatie voor de patiënt Informatie voor de patiënt Het is belangrijk dat u eerst deze gebruiksaanwijzing leest, ook als u Impromen decanoas al eerder toegediend heeft gekregen. Er kan nieuwe belangrijke informatie in staan. Vraag

Nadere informatie

Hersenstichting Nederland. Hersenen en verslaving

Hersenstichting Nederland. Hersenen en verslaving Hersenstichting Nederland Hersenen en verslaving 1 Hersenen en verslaving Veel mensen gebruiken wel één of meer verslavende stoffen zoals alcohol, tabak of koffie. Maar wanneer is iemand nu verslaafd?

Nadere informatie

Fentanyl-Janssen oplossing voor injectie 0,05 mg/ml (fentanyl)

Fentanyl-Janssen oplossing voor injectie 0,05 mg/ml (fentanyl) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Fentanyl-Janssen oplossing voor injectie 0,05 mg/ml (fentanyl) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

BIJSLUITER. METHADON HCL 5 mg/ml drank

BIJSLUITER. METHADON HCL 5 mg/ml drank BIJSLUITER METHADON HCL 5 mg/ml drank Lees de hele bijsluiter goed voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u

Nadere informatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een orthopedische operatie. In deze folder leest u waarom het belangrijk is om pijn goed te behandelen.

Nadere informatie

Morfine HCl 10 mg/ml PCH, oplossing voor injectie morfinehydrochloride

Morfine HCl 10 mg/ml PCH, oplossing voor injectie morfinehydrochloride 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Morfine HCl 10 mg/ml PCH, morfinehydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van

Nadere informatie

Pijnbestrijding na een operatie via een epiduraal katheter

Pijnbestrijding na een operatie via een epiduraal katheter Anesthesiologie Pijnbestrijding Pijnbestrijding na een operatie via een epiduraal katheter i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Pijnbestrijding na de operatie Binnenkort wordt u geopereerd. De anesthesioloog

Nadere informatie

Publieksbijsluiter Fentanyl-Janssen

Publieksbijsluiter Fentanyl-Janssen Publieksbijsluiter Fentanyl-Janssen Lees deze bijsluiter zorgvuldig vóór u dit geneesmiddel gaat gebruiken. Doe dat ook als u Fentanyl-Janssen al vaker hebt gebruikt; er kan immers belangrijke nieuwe informatie

Nadere informatie

PSYCHOACTIEVE MEDICATIE DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

PSYCHOACTIEVE MEDICATIE DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN PSYCHOACTIEVE MEDICATIE DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN PSYCHOACTIEVE MEDICATIE? België is een koploper wat het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen, antidepressiva en pijnstillers betreft. Deze 3 categorieën

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Loperamide EG 2 mg capsules, hard. Loperamidehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Loperamide EG 2 mg capsules, hard. Loperamidehydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Loperamide EG 2 mg capsules, hard Loperamidehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Informatie over PSA door de Sedatie praktijk Specialist. Inleiding

Informatie over PSA door de Sedatie praktijk Specialist. Inleiding Informatie over PSA door de Sedatie praktijk Specialist Inleiding Binnenkort ondergaat u in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht) een uitgebreid onderzoek en/of behandeling. Dit onderzoek

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Spinale of intrathecale pijnbestrijding met morfinepomp

Informatiebrochure voor patiënten Spinale of intrathecale pijnbestrijding met morfinepomp Informatiebrochure voor patiënten Spinale of intrathecale pijnbestrijding met morfinepomp Inleiding Op het pijncentrum is met u besproken dat uw pijnklachten behandeld gaan worden door middel van een continue

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

BIJSLUITER. BISACODYL 5 mg zetpillen

BIJSLUITER. BISACODYL 5 mg zetpillen BIJSLUITER BISACODYL 5 mg zetpillen Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 10 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed voordat u

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij bevalling

Pijnbestrijding bij bevalling Pijnbestrijding bij bevalling Inhoudsopgave Inleiding... 1 Pethidine... 1 Remifentanil... 2 Epidurale pijnbestrijding... 4 Keizersnede... 7 Tot slot... 7 Inleiding Een bevalling gaat meestal gepaard met

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten oxazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke

Nadere informatie

Pijnbestrijding met morfine

Pijnbestrijding met morfine Anesthesiologie Pijnbestrijding Pijnbestrijding met morfine i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw arts gaat u behandelen met morfine om uw pijn onder controle te krijgen. Het gebruik

Nadere informatie

Herstel na een gynaecologische buikoperatie. (ERAS-programma)

Herstel na een gynaecologische buikoperatie. (ERAS-programma) Herstel na een gynaecologische buikoperatie. (ERAS-programma) Binnenkort krijgt u een gynaecologische buikoperatie. Hierbij wordt het versneld herstelprogramma toegepast. Dit zorgprogramma brengt alle

Nadere informatie

Oxazepam Teva 10 mg, tabletten Oxazepam Teva 50 mg, tabletten oxazepam

Oxazepam Teva 10 mg, tabletten Oxazepam Teva 50 mg, tabletten oxazepam 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Oxazepam Teva 10 mg, Oxazepam Teva 50 mg, oxazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

TRAMAGETIC RETARD 75, 100, 150 en 200 mg tabletten. Samenstelling TRAMAGETIC RETARD tabletten bevatten 75, 100, 150 of 200 mg tramadolhydrochloride.

TRAMAGETIC RETARD 75, 100, 150 en 200 mg tabletten. Samenstelling TRAMAGETIC RETARD tabletten bevatten 75, 100, 150 of 200 mg tramadolhydrochloride. Bijsluitertekst voor de patiënt ALGEMENE KENMERKEN Benaming TRAMAGETIC RETARD 75, 100, 150 en 200 mg tabletten. Samenstelling TRAMAGETIC RETARD tabletten bevatten 75, 100, 150 of 200 mg tramadolhydrochloride.

Nadere informatie

PCA: zelfcontrole over pijn na uw operatie

PCA: zelfcontrole over pijn na uw operatie Anesthesiologie Pijnbestrijding PCA: zelfcontrole over pijn na uw operatie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Pijnbestrijding na de operatie Binnenkort wordt u geopereerd. De anesthesioloog zorgt

Nadere informatie

Fentanyl Matrix PCH. Patiëntinformatie. Minder pijn, een beter gevoel! Bel gratis 0800-0228400

Fentanyl Matrix PCH. Patiëntinformatie. Minder pijn, een beter gevoel! Bel gratis 0800-0228400 Fentanyl Matrix PCH Patiëntinformatie Minder pijn, een beter gevoel! Bel gratis ONZE SERVICE DESK 0800-0228400 U heeft Fentanyl Matrix PCH, pleisters voor transdermaal gebruik van uw apotheek meegekregen.

Nadere informatie

Rapifen oplossing voor injectie 0,5 mg/ml alfentanil

Rapifen oplossing voor injectie 0,5 mg/ml alfentanil BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Rapifen oplossing voor injectie 0,5 mg/ml alfentanil Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. - Bewaar

Nadere informatie

Behandeling van doorbraakpijn. Doorbraakpijn. Kenmerken doorbraakpijn 19-10-2011

Behandeling van doorbraakpijn. Doorbraakpijn. Kenmerken doorbraakpijn 19-10-2011 Behandeling van doorbraakpijn Alexander de Graeff, internist-oncoloog, Universitair Medisch Centrum Utrecht Academisch Hospice Demeter, De Bilt Doorbraakpijn Plotseling optredende (vaak hevige) pijn die

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u. Gebruik

Nadere informatie

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade)

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade) Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik (Celiacus blokkade) 2 Er is met u gesproken over een blokkade (plaatselijke verdoving of uitschakeling) van een zenuw in de bovenbuik, omdat

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum: 8 april : Bijsluiter Bladzijde: 1

MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum: 8 april : Bijsluiter Bladzijde: 1 1.3.1: Bijsluiter Bladzijde: 1 ALGEMENE KENMERKEN Naam van het geneesmiddel Fenobarbital Teva 50 mg/ml, inectievloeistof. Fenobarbital Teva 100 mg/ml,. Samenstelling Werkzame stof: Fenobarbital 50 mg/ml

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Pijnbestrijding na de operatie

Pijnbestrijding na de operatie Pijnbestrijding na de operatie Anesthesie alle aandacht Pijnbestrijding na de operatie U wordt binnenkort geopereerd in het Westfriesgasthuis. Het is belangrijk dat u na de operatie zo min mogelijk last

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling Patiënteninformatie Pijnbehandeling bij de bevalling Pijnbehandeling bij de bevalling Polikliniek Verloskunde/ Gynaecologie, route 2.2 Telefoon (050) 524 5840 Inleiding Dit is de informatiefolder van de

Nadere informatie

EUCALYPTINE Le Brun 20mg/120mg zetpillen volwassenen EUCALYPTINE Le Brun 5mg/80mg zetpillen kinderen

EUCALYPTINE Le Brun 20mg/120mg zetpillen volwassenen EUCALYPTINE Le Brun 5mg/80mg zetpillen kinderen BIJSLUITER VOOR HET PUBLIEK BENAMING EUCALYPTINE Le Brun 20mg/120mg zetpillen volwassenen EUCALYPTINE Le Brun 5mg/80mg zetpillen kinderen EUCALYPTINE Le Brun 20mg/120mg zetpillen volwassenen EUCALYPTINE

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling

Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling R.L van Leersum Anesthesioloog / Pijnbehandelaar Bronovo Ziekenhuis Indeling Inleiding Doorbraakpijn Bijwerkingen Opioïden Hyperalgesie Multimodale Aanpak Farmacotherapie

Nadere informatie