NedDat Foundation. Informatie over het open data proces voor de data aanbieder. Datum: januari 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NedDat Foundation. Informatie over het open data proces voor de data aanbieder. Datum: januari 2015"

Transcriptie

1 NedDat Foundation Informatie over het open data proces voor de data aanbieder Datum: januari 2015

2 Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: De inventarisatie 1.1 Inventariseer de datasets 1.2 De juridische check 1.3 Organiseren van het interne open data proces Stap 2: Het beschikbaar maken van de data 2.1 Hoe maken we de data toegankelijk en eenvoudig te hergebruiken voor iedereen? 2.2 Het open data kanaal Stap 3: Het beheer 3.1 Beschikbaar maken van de data 3.2 Bereiken van de hergebruikers en het hergebruik stimuleren 3.3 Inzicht in het hergebruik van de open data Contact , 7 8, , 11 12

3 Inleiding De open data ontwikkeling is een internationale ontwikkeling waarbij momenteel 65 landen werken aan het beschikbaar maken van open data en hiermee de eerste grote stap zetten naar een open en transparante maatschappij. Alle data die zijn verzameld en geproduceerd in het kader van een publieke taak en met publieke middelen, komen in aanmerking om beschikbaar te worden gemaakt als open data. De hoeveelheid en de verscheidenheid aan partijen die over deze data beschikken is groot en de verwachte maatschappelijke en economische baten van open data zijn hoog. Vanwege de omvang van de ontwikkeling en om de verwachte baten te realiseren, is het van belang dat de data op de juiste en toegankelijke manier beschikbaar worden gemaakt en dat het eenvoudig is om de data te hergebruiken. Dit open data proces is een omvangrijk en complex proces voor de data aanbieder. Het is dus van belang dat de data aanbieder weet hoe dit proces er uit ziet en welke factoren een belangrijke rol spelen. Het open data proces Het open data proces bestaat in hoofdlijnen uit drie fases: de inventarisatie, het beschikbaar maken van de data en het beheren van het proces. Bij het uitvoeren van deze stappen spelen zowel een aantal interne als externe factoren een belangrijke rol. Daarnaast zijn er onder de verschillende data aanbieders ruwweg twee typen te onderscheiden: de dataspecialisten en de reguliere data aanbieder. Dataspecialisten zijn organisaties wiens kerntaak het is data te verstrekken (bijvoorbeeld het CBS, RWS, NDW, etc.). De reguliere data aanbieders zijn organisaties waarbij dit niet zo is (zoals ministeries, provincies, gemeenten, steden, etc.). Beide type data aanbieders hebben te maken met andere behoeften en uitdagingen bij het uitvoeren van het open data proces. In de onderstaande beschrijving zijn per stap van het proces de belangrijkste onderwerpen beschreven en zijn de verschillen aangegeven voor de dataspecialisten. 3

4 Stap 1: De inventarisatie Wanneer er is besloten om open data beschikbaar te maken, volgt de eerste stap in het proces; de inventarisatie. De inventarisatie bestaat uit drie onderdelen: het inventariseren van de datasets, de juridische check en het organiseren van het interne open data proces. 1.1 Inventariseer de datasets Het kan een aardige klus zijn, onderzoeken welke data aanwezig zijn in de organisatie. Het is daarom aan te raden om van te voren te bepalen hoe deze stap wordt doorlopen. Het inventariseren van de data houdt in dat men alle informatie over de data in de organisatie verzameld. Dit is de metadata*. De volgende factoren spelen een rol: Welke data heeft de organisatie? Data zijn de grondstof voor de applicaties, toepassingen en werkprocessen binnen de organisatie. Omdat deze eenvoudig te identificeren zijn, is het aan te raden om hier eerst onderzoek naar te doen. Vervolgens kan met de verantwoordelijke collega s worden onderzocht welke data hiervoor gebruikt worden. Daarnaast kan een thematische benadering helpen om een beeld te vormen van data die geschikt zijn om beschikbaar te maken als open data. Door de opgedane ervaring van andere data aanbieders vindt u via onderstaande link een aantal geschikte thema s en onderwerpen voor open data. https://data.overheid.nl/handreiking/welke-data-zijn-geschikt-om-open-data-van-te-maken Waar staan deze data? Afhankelijk of dit bij de inventarisatie al duidelijk is geworden, moet nu worden bepaald waar in de organisatie de data zich exact bevinden. In dit herkenningsproces kunnen meerdere collega s binnen het bedrijf betrokken worden. Maken van een inventarisatielijst. Wanneer duidelijk is welke data er in de organisatie aanwezig zijn en waar deze zich bevinden moet er een inventarisatielijst worden gemaakt. Deze dient te worden gemaakt aan de hand van de metadata modellen DCAT-NL* en ISO-19115*. Met behulp van de collega s die de data inhoudelijk goed kennen kan deze worden ingevuld. *Metadata: Metadata zijn gegevens die de karakteristieken van bepaalde gegevens beschrijven. Het zijn dus eigenlijk data over data. De metadata zijn bijvoorbeeld: de titel, de beschrijving, de datum, de bronhouder, de taal, etc. Het expliciet opslaan van metadata bij de data heeft als voordelen dat de data beter vindbaar zijn en de juiste context wordt geboden waardoor het eenvoudiger wordt de data te gebruiken. *DCAT-NL: DCAT-NL is de metadata standaard voor datasets van Nederlandse overheden. DCAT-NL is het Nederlands toepassingsprofiel van de Data Catalogue Vocabulary (DCAT). *ISO-19115: ISO is de internationale metadata standaard voor datasets met een geografisch component. 4

5 1.2 De juridische check Als duidelijk is welke data aanwezig zijn en waar deze staan, moet er gecontroleerd worden of het open stellen daarvan niet in strijd is met enige rechtsregel. Dit is van groot belang, omdat het vrijgeven van datasets -in strijd met enige rechtsregel- tot aansprakelijkheden kan leiden en daarnaast (ook) tot negatieve publiciteit. Bij de juridische check wordt gekeken naar de volgende onderwerpen: Of de data openbaar is binnen de kaders van de Wet openbaarheid van Bestuur en/of andere openbaarheid regelingen. Lees meer: https://data.overheid.nl/handreiking/stap2a Of derden geen rechten op de data kunnen laten gelden. Lees meer: https://data.overheid.nl/handreiking/stap2b Of openbaarmaking van de data niet concurrentievervalsend kan werken. Lees meer: https://data.overheid.nl/handreiking/stap2c Of duidelijk staat aangegeven wat de gebruiker mag verwachten en wat niet. Lees meer: https://data.overheid.nl/handreiking/stap2d 1.3 Organiseren van het interne open data proces Het beschikbaar maken van open data is een frequente activiteit. De data zijn verweven in de gehele organisatie en dit vraagt dus om goede interne samenwerking onder leiding van daarvoor aangestelde personen. Op beleidsmatig niveau wordt dit ook wel een Open Data Steward genoemd en op uitvoerend niveau een Chief Data Officer. Men krijgt te maken met de volgende stakeholders: De datahouders. De datahouders zijn collega s die met de data werken. Hun taak is vooral inhoudelijk: het metadateren en vooral ook contextualiseren van de data (waarvoor hebben we deze verzameld en wat mag je ervan verwachten (en wat vooral ook niet)?). De technisch beheerders. Applicatiebeheerders en functioneel beheerders zijn van belang om de juiste infrastructuur te ontwikkelen voor het publicatieproces. In samenwerking met deze beheerders worden de benodigde functionaliteiten besproken en geïmplementeerd. De beleidsverantwoordelijken. De beleidsverantwoordelijken zijn een belangrijke schakel in het realiseren van continuïteit in het open data proces. Zij moeten het doen aan open data, politiek bestuurlijk borgen en verantwoorden. Hiervoor is het belangrijk om de beleidsverantwoordelijken te voorzien van de juiste informatie. Denk hierbij vooral aan informatie over de maatschappelijke en economische baten en concrete hergebruik cijfers. 5

6 Stap 2: Het beschikbaar maken van de data De tweede stap van het open data proces is het daadwerkelijk beschikbaar maken van de open data. Het doel van deze stap is helder: de data moeten toegankelijk en eenvoudig te hergebruiken zijn voor iedereen. Om dit doel te realiseren moet er rekening worden gehouden met een aantal belangrijke externe factoren. Als eerst is het van belang om ervan bewust te zijn dat de open data onderdeel gaan uitmaken van de nationale en internationale ontwikkeling. Dit betekent dat er gebruik moet worden gemaakt van de juiste standaarden zodat alle open data op een uniforme wijze vindbaar zijn. Daarnaast is het belangrijk om bij het maken van de keuzes na te denken vanuit het perspectief van de hergebruikers. Zij zijn namelijk degenen die de open data gaan benutten en daarmee de verwachte maatschappelijke en economische baten van open data gaan realiseren. 2.1 Hoe maken we de data toegankelijk en eenvoudig te hergebruiken voor iedereen? De hergebruikers van open data zijn verspreid over de gehele samenleving en bevinden zich zowel op lokaal, nationaal als internationaal niveau. De omvang van het aantal hergebruikers is groot en zeer gevarieerd. Om het hergebruik voor iedereen toegankelijk een eenvoudig te maken, spelen de volgende factoren een belangrijke rol. Gebruik van open standaarden. Een open standaard is een norm die publiekelijk beschikbaar is (zoals: CSV en JSON). Dit is allereerst handig voor de gebruiker, aangezien deze dan niet afhankelijk is van bepaalde software (leveranciers) om de datasets te kunnen gebruiken. Daarnaast is het sinds 2008 ook verplicht voor overheden om open standaarden te gebruiken. Om het hergebruik van de data eenvoudiger te maken is het belangrijk om de data in een machine leesbaar formaat vrij te geven. Dit maakt de automatische verwerking van data door computers eenvoudiger en vergoot daarmee de mogelijkheden met de data. De data zo ruw mogelijk vrijgeven. Het is belangrijk om de data in een zo min mogelijk bewerkte staat vrij te geven. Soms moeten er echter - om juridische redenen- persoonsgegevens uit de dataset gehaald worden of moet de data geaggregeerd worden, omdat deze gegevens anders herleidbaar zijn tot bepaalde personen. Het opbouwen van de historie van de data. De individuele waarde van een dataset wordt aanzienlijk groter wanneer ook de voorgaande versies van deze dataset beschikbaar zijn (de historie). Het is dus van belang om deze historie per dataset op te bouwen. Voorkomen van onnodige drempels. Het opwerpen van drempels om toegang te krijgen tot de data zoals registratie of inlogprocedures zijn niet bevorderlijk voor het gebruik. Wanneer de data beschikbaar zijn, is het de bedoeling dat de gebruikers direct toegang hebben tot de data. 6

7 Beschikbaar maken van de data in een centrale omgeving. Eén van de voornaamste problemen voor data hergebruikers is de grote spreiding van open data kanalen. Het vinden van de juiste dataset wordt hierdoor bemoeilijkt en de drempel voor hergebruik wordt hoger. Dit is nadelig voor het niveau van gebruik en voor de algemene vooruitgang van de open data ontwikkeling. Het is belangrijk om de open data beschikbaar te maken in een centrale omgeving, of zodanig beschikbaar te maken dat deze eenvoudig kunnen worden opgenomen in een centrale omgeving. Hierdoor worden de data toegankelijker en zijn ze beschikbaar naast alle andere open data. Note: De metadata van de datasets moeten in ieder geval geregistreerd staan op data.overheid.nl. De metadata van datasets met een geografisch component moeten in ieder geval geregistreerd staan op het Nationaal Georegister (NGR). Belangrijk om hierbij op te merken is dat dit alleen de metadata betreffen en niet de daadwerkelijke datasets zelf. Vanuit deze registers wordt verwezen naar de plaats waar de datasets beschikbaar zijn. Dit betekent dat de infrastructuur van het open data kanaal nog dient te worden opgezet. Dit wordt in het volgende onderdeel behandeld. De dataspecialist Het beschikbaar maken van open data kan problemen opleveren met de huidige verdienmodellen. De vraag is daarom: op welke manier vangt de dataspecialist dit op? Dit is afhankelijk van de specifieke verdienmodellen van elke organisatie, maar in algemene zin kan het volgende er over worden gezegd: Bij de verstrekking van de data worden vaak garanties (over bijvoorbeeld de juistheid en kwaliteit van de data) afgegeven. Professionele hergebruikers van de data betalen in veel gevallen graag voor de extra service die de dataspecialist kan bieden, omdat dit de kwaliteit van hun eigen bedrijfsprocessen waarborgt. Het is daarom verstandig om dit bij de huidige afnemers te onderzoeken. Vervolgens kan men bepalen wat de mogelijke verliezen zijn en of de huidige verdienmodellen moeten worden aangepast. De overheid speelt hierin ook een belangrijke rol. Zij kan ondersteunend zijn in het opvangen van eventuele problemen. 7

8 2.2 Het open data kanaal Nu het duidelijk is welke factoren en voorwaarden van belang zijn bij het beschikbaar maken van open data, moet er worden bepaald hoe het open data kanaal wordt opgezet. In deze stap wordt ook de overweging gemaakt om zelfstandig een open data kanaal te ontwikkelen of dit uit te besteden aan derden. Ongeacht het besluit over deze keuze zijn de volgende factoren van belang: Zelf in beheer blijven van de data. Om het gehele open data proces te kunnen beheren is het belangrijk dat de data aanbieder zelf in beheer blijft van de data. Hierdoor kan het gehele proces sneller geoptimaliseerd worden en houdt de data aanbieder de controle over het beschikbaar maken van de data. Bereiken van de hergebruikers. De hergebruikers van open data zijn over de gehele samenleving verspreid en bevinden zich zowel op lokaal, nationaal als internationaal niveau. De omvang van het aantal hergebruikers is groot en zeer gevarieerd en het definiëren en bereiken van de (potentiële) hergebruikers op lokaal niveau is goed te realiseren. Men kent het eigen netwerk en heeft in veel gevallen toereikende kanalen (bijv. eigen website) om deze hergebruikers te bereiken. Voor het definiëren en bereiken van (potentiële) hergebruikers op nationaal en internationaal niveau kan echter veel tijd en geld verloren gaan. Daarom moet de data beschikbaar zijn in een omgeving die deze hergebruikers kan bereiken, waarbij het van belang is dat de data aanbieder wél inzicht heeft in het hergebruik van de data. Inzicht in het hergebruik. Door inzicht te hebben in het hergebruik en hier ook feedback over te krijgen kan de aanbieder het aanbod beter afstemmen, het open data proces verder optimaliseren en de kosten in kaart brengen. Daarnaast is het interessant en zinvol om te zien op welke manier de data worden toegepast. Er zijn al meerdere voorbeelden van toepassingen die ook voor de data aanbieder zelf waardevol zijn. De kosten. Een belangrijk onderdeel van het open data proces zijn de kosten die dit proces met zich meebrengt. In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is er onderzoek gedaan naar deze kosten. Op de volgende pagina vindt u een beknopte samenvatting van dit onderzoek. Het volledige onderzoek kunt u inzien door onderstaand document te downloaden. 8

9 incrementele kosten van open data In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft Marc de Vries (The Greenland) een vijftal case studies uitgevoerd om daarmee een indicatief antwoord te geven op de vraag waar een overheidsorganisatie qua kosten aan moet denken als het aan open data wil gaan doen. In het onderzoek worden deze aangeduid als de zogenaamde incrementele kosten van open data. Hierin zitten (a) de infrastructurele kosten (investeringen in bedrijfsmiddelen en toerekening daarvan aan Open Data, zoals de afschrijvingskosten van een aangekochte server en software, (b) de veranderkosten: middelen gespendeerd aan het mogelijk maken van de transitie, zoals de loonkosten van een Open Data transitiemanager en (c) de beheerkosten: middelen gespendeerd aan het operationeel houden van implementatie, zoals de loonkosten van een helpdesk medewerker. Bij het onderzoek zijn de incrementele kosten voor zowel de reguliere data aanbieder (gemeente Rotterdam en gemeente Eindhoven) als de dataspecialist (het KNMI, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Kadaster) in kaart gebracht. Het spreekt voor zich dat ondanks deze spreiding het aantal waarnemingen in kwantitatief opzicht gering is. Anders gezegd: het is een kwalitatief onderzoek. In geen van de cases heeft van tevoren een duidelijke budgettering plaatsgevonden. Weliswaar hebben sommige organisaties wel een poging gedaan, maar dit gebeurde over de duim. Evenmin is er nauwkeurig bijgehouden wat de kosten achteraf precies waren. Daarnaast moet men rekening houden dat er in het onderzoek geen waardebeoordeling heeft plaatsgevonden over het resultaat, de daadwerkelijke toegankelijkheid van de open data. Hieronder staan beknopt de kosten gepresenteerd. Kijkt men naar de hoogte van de kosten van aan Open Data doen, zou men kunnen zeggen dat men met euro de boel in de lucht heeft, gecombineerd met een daarna jaarlijks terugkerende last voor beheer (variërend van praktisch 0 tot maximaal euro). Dit neemt niet weg dat in specifieke gevallen deze bedragen hoger kunnen liggen. Op kostensoorten niveau valt op dat de infrastructurele kosten door de bank genomen het laagst zijn: gemiddeld zo n euro (eenmalig) en de veranderkosten relatief het hoogst zijn. Grosso modo kost het eenmalig circa 1 FTE (rond euro) om het verandertraject door te voeren. De beheerkosten, cyclisch van aard, zijn een fractie van deze veranderkosten: in de meeste gevallen zo tussen de en euro. De dataspecialist Het grote voordeel voor dataspecialisten is dat de benodigde infrastructuur om (grote hoeveelheden) data te verstrekken vaak al aanwezig is. Hierdoor is de kans groot dat het beschikbaar maken van de open data (deels) op deze infrastructuur kan meeliften. Vanwege dit voordeel wordt er dan ook vaak voor gekozen om de open data zelfstandig beschikbaar te maken. Bovenstaand voordeel kan echter voor enkele dataspecialisten ook een probleem vormen. Wanneer de data namelijk niet kunnen meeliften op de bestaande infrastructuur of wanneer deze infrastructuur ontbreekt, kunnen de kosten (door de grote hoeveelheden aan data) aanzienlijk oplopen. 9

10 Stap 3: Het beheer Voor het ontstaan van continuïteit en om het open data proces op een efficiënte manier te beheren, zijn hieronder een aantal onderwerpen nader toegelicht. 3.1 Het beschikbaar maken van de open data Door de open data op vaste momenten beschikbaar te maken, wordt dit intern een onderdeel van de vaste werkzaamheden. Daarnaast is het ook voordelig voor de data hergebruikers. Door een vaste regelmaat kunnen zij de kwaliteit en actualiteit van de toepassing eenvoudig waarborgen. 3.2 Bereiken van de hergebruikers en het hergebruik stimuleren Het bereiken van de hergebruikers is essentieel om de maatschappelijke en economische baten van open data te realiseren. In theorie houdt de verantwoordelijkheid voor de data aanbieder op wanneer de data op een toegankelijke manier beschikbaar zijn voor iedereen. De data aanbieder heeft echter vaak de ambitie om een stap verder te gaan en zich actief in te zetten om de hergebruikers te bereiken en het hergebruik te stimuleren. Dit is een zeer welkome ontwikkeling, maar tegelijkertijd een mogelijke valkuil, waarin tijd en geld verloren kunnen gaan. Van te voren kan worden bepaald via welke kanalen de verschillende hergebruikers bereikt gaan worden en of er aansluiting wordt gezocht bij initiatieven van bijvoorbeeld andere data aanbieders of partijen. 3.3 Inzicht in het hergebruik van de open data Om het open data proces efficiënt in te richten en verder te optimaliseren is het belangrijk om inzicht te hebben in het hergebruik en hierover feedback te ontvangen. Welke data worden gebruikt? Aan de hand van deze informatie kan het aanbod van de data beter worden afgestemd of bepaalde data of metadata worden verrijkt zodat deze nog toegankelijker worden. Deze informatie kan ook helpen te bepalen of het nuttig is om bepaalde (sub)processen te automatiseren, schakels weg te laten of toe te voegen. Hoe vaak worden deze data gebruikt? Door inzicht te hebben in de regelmaat van hergebruik kan worden bepaald of bepaalde datasets met een grotere of kleinere regelmaat beschikbaar worden gemaakt. Hierbij is feedback van hergebruikers ook van belang. Wie gebruiken deze data? Door te weten wie de data hergebruiken kan het aanbod beter op de behoeften van de hergebruikers worden afgestemd (bijvoorbeeld het formaat waarin de data beschikbaar zijn). Daarnaast wordt het eenvoudiger om te bepalen wie andere potentiële hergebruikers van de data kunnen zijn. Waar worden de data gebruikt? De open data zullen beschikbaar zijn via meerdere kanalen (eigen website, nationale open data omgeving, internationale open data omgeving, data.overheid.nl, Nationaal Georegister etc.). Wanneer bekend is via welke kanalen de data beschikbaar zijn en wat het niveau van hergebruik is per kanaal, kan gefilterd worden in welke kanalen tijd en/of geld wordt geïnvesteerd. 10

11 Waarvoor worden de data gebruikt? Weten waarvoor de data worden gebruikt is waardevol omdat men hierdoor inzicht heeft in de maatschappelijk en/of economische baten die worden gerealiseerd. Daarnaast kunnen de toepassingen ook waardevol zijn voor de data aanbieder zelf. Aan de hand van deze informatie kan ook worden bepaald of het nuttig is om de data op andere, meer toereikende methoden voor de toepassingen, aan te bieden. 11

12 Contact algemeen: secretaris: Tel: Stichting NedDat Vergardeweg MZ Wadenoijen Nederland KVK: ING: NL83 INGB

13 OPEN GOVERNMENT DECLARATION September 2011 As members of the Open Government Partnership, committed to the principles enshrined in the Universal Declaration of Human Rights, the UN Convention against Corruption, and other applicable international instruments related to human rights and good governance: We acknowledge that people all around the world are demanding more openness in government. They are calling for greater civic participation in public affairs, and seeking ways to make their governments more transparent, responsive, accountable, and effective. We recognize that countries are at different stages in their efforts to promote openness in government, and that each of us pursues an approach consistent with our national priorities and circumstances and the aspirations of our citizens.we accept responsibility for seizing this moment to strengthen our commitments to promote transparency, fight corruption, empower citizens, and harness the power of new technologies to make government more effective and accountable. We uphold the value of openness in our engagement with citizens to improve services, manage public resources, promote innovation, and create safer communities. We embrace principles of transparency and open government with a view toward achieving greater prosperity, well-being, and human dignity in our own countries and in an increasingly interconnected world. Together, we declare our commitment to: Increase the availability of information about governmental activities. Governments collect and hold information on behalf of people, and citizens have a right to seek information about governmental activities. We commit to promoting increased access to information and disclosure about governmental activities at every level of government. We commit to increasing our efforts to systematically collect and publish data on government spending and performance for essential public services and activities. We commit to pro-actively provide high-value information, including raw data, in a timely manner, in formats that the public can easily locate, understand and use, and in formats that facilitate reuse. We commit to providing access to effective remedies when information or the corresponding records are improperly withheld, including through effective oversight of the recourse process. We recognize the importance of open standards to promote civil society access to public data, as well as to facilitate the interoperability of government information systems. We commit to seeking feedback from the public to identify the information of greatest value to them, and pledge to take such feedback into account to the maximum extent possible. Support civic participation. We value public participation of all people, equally and without discrimination, in decision making and policy formulation. Public engagement, including the full participation of women, increases the effectiveness of governments, which benefit from people s knowledge, ideas and ability to provide oversight. We commit to making policy formulation and decision making more transparent, creating and using channels to solicit public feedback, and deepening public participation in developing, monitoring and evaluating government activities. We commit to protecting the ability of not-for-profit and civil society organizations to operate in ways consistent with our commitment to freedom of expression, association, and opinion. We commit to creating mechanisms to enable greater collaboration between governments and civil society organizations and businesses. Implement the highest standards of professional integrity throughout our administrations. Accountable government requires high ethical standards and codes of conduct for public officials. We commit to having robust anti-corruption policies, mechanisms and practices, ensuring transparency in the management of public finances and government purchasing, andstrengthening the rule of law. We commit to maintaining or establishing a legal framework to make public information on the income and assetsof national, high ranking public officials. We commit to enacting and implementing rules that protect whistleblowers. We commit to making information regarding the activities and effectiveness of our anticorruption prevention and enforcement bodies, as well as the procedures for recourse to such bodies, available to the public, respecting the confidentiality of specific law enforcement information. We commit to increasing deterrents against bribery and other forms of corruption in the public and private sectors, as well as to sharing information and expertise. Increase access to new technologies for openness and accountability. New technologies offer opportunities for information sharing, public participation, and collaboration. We intend to harness these technologies to make more information public in ways that enable people to both understand what their governments do and to influence decisions. We commit to developing accessible and secure online spaces as platforms for delivering services, engaging the public, and sharing information and ideas. We recognize that equitable and affordable access to technology is a challenge, andcommit to seeking increased online and mobile connectivity, while also identifying and promoting the use of alternative mechanisms for civic engagement. We commit to engaging civil society and the business community to identify effective practices and innovative approaches for leveraging new technologies to empower people and promote transparency in government. We also recognize that increasing access to technology entails supporting the ability of governments and citizens to use it. We commit to supporting and developing the use of technological innovations by government employees and citizens alike. We also understand that technology is a complement, not a substitute, for clear, useable, and useful information. We acknowledge that open government is a process that requires ongoing and sustained commitment. We commit to reporting publicly on actions undertaken to realize these principles, to consulting with the public on their implementation, and to updating our commitments in light of new challenges and opportunities. We pledge to lead by example and contribute to advancing open government in other countries by sharing best practices and expertise and by undertaking the commitments expressed in this declaration on a non-binding, voluntary basis. Our goal is to foster innovation and spur progress, and not to define standards to be used as a precondition for cooperation or assistance or to rank countries. We stress the importance to the promotion of openness of a comprehensive approach and the availability of technical assistance to support capacity- and institution-building. We commit to espouse these principles in our international engagement, and work to foster a global culture of open government that empowers and delivers for citizens, and advances the ideals of open and participatory 21st century government.

NedDat Foundation. Overzicht van mogelijkheden voor data aanbieders. Datum: januari 2015

NedDat Foundation. Overzicht van mogelijkheden voor data aanbieders. Datum: januari 2015 NedDat Foundation Overzicht van mogelijkheden voor data aanbieders Datum: januari 2015 Inhoudsopgave Inleiding Core portaal De data en de metadata Inzicht in het hergebruik Stimuleren van het hergebruik

Nadere informatie

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV Code Duurzaam Beleggen VvV onderdeel inhoud verschil artikel 1 De Code Duurzaam Beleggen opgesteld door het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 Environmental and Social Assessment Stakeholder Engagement EIA Fishing Biodiversity

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

OPINIEPEILING. Faux gras de GAIA, een volwaardig, gekend alternatief voor foie gras? Nobody s Unpredictable. Januari 2011

OPINIEPEILING. Faux gras de GAIA, een volwaardig, gekend alternatief voor foie gras? Nobody s Unpredictable. Januari 2011 OPINIEPEILING Faux gras de GAIA, een volwaardig, gekend alternatief voor foie gras? Januari 2011 Nobody s Unpredictable Inhoud I. ONDERZOEKSDOELSTELLINGEN EN ALGEMENE CONTEXT 1. Onderzoeksdoelstellingen

Nadere informatie

Introduction to KM. Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout

Introduction to KM. Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout Introduction to KM Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout Good to know Introductions Your CIKM experience Outline CIKM Sessions Tuesday Introduction to KM & Groupwork Introduction to (CI)KM Strategy

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007 ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard NGI Limburg 30 mei 2007 1 Tijdlijn 80-er jaren: ITIL versie 1 2000: BS 15000 2001: ITIL versie 2 2002: Aangepaste versie BS 15000 2005: BS

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg?

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Workshop Public & Private Governance Wageningen UR / MinBuZa Th Hague, February 1, 2013 The Hague, Febr. 1, 2013 Public & Private Governance slide 1 Initiatieven

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Themasessie vluchtelingen. Frans van Hoek Marieke Hanekamp

Themasessie vluchtelingen. Frans van Hoek Marieke Hanekamp Themasessie vluchtelingen Frans van Hoek Marieke Hanekamp Wat in deze sessie? Strategisch Kader Terugkoppeling sessie in Brussel Brainstormen in subgroepen Strategisch Kader EU-beleid en doelstellingen

Nadere informatie

Communicatieplan CO2 reductiesysteem Conform niveau 5 op de CO2 prestatieladder 3.0

Communicatieplan CO2 reductiesysteem Conform niveau 5 op de CO2 prestatieladder 3.0 Communicatieplan systeem Conform niveau 5 op de prestatieladder 3.0 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 3 2 Externe stakeholders 4 3 Interne stakeholders 4 4 Thales visie 5 5 Key messages (Overall Thales policy

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider Incidenten in de Cloud De visie van een Cloud-Provider Overzicht Cloud Controls Controls in de praktijk Over CloudVPS Cloudhosting avant la lettre Continu in ontwikkeling CloudVPS en de Cloud Wat is Cloud?

Nadere informatie

Maturity van security architectuur

Maturity van security architectuur Renato Kuiper Principal Consultant LogicaCMG renato.kuiper@logicacmg.com LogicaCMG 2006. All rights reserved Over de spreker Renato Kuiper Principal consultant Information Security bij LogicaCMG Hoofdredacteur

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Menu 1. Het platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network 2. New

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Verwachtingen rapport

Verwachtingen rapport Het proces van aanwerving en selectie van de kandidaten voor de functie: Project: Exemplary recruitment process 17.04.2014 14:11 1. INTRODUCTIE Dit rapport vertegenwoordigd de verwachtingen van de toekomstige

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Een business case voor de implementatie van SNOMED CT. Dr. Ir. Ronald Cornet Dr. Nicolette de Keizer Klinische Informatiekunde AMC

Een business case voor de implementatie van SNOMED CT. Dr. Ir. Ronald Cornet Dr. Nicolette de Keizer Klinische Informatiekunde AMC Een business case voor de implementatie van SNOMED CT Dr. Ir. Ronald Cornet Dr. Nicolette de Keizer Klinische Informatiekunde AMC Stelling 1 Ik vind dat zorgverleners te veel tijd kwijt zijn aan administratie

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland

Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland Andre van Voorst : sr adviseur Kenwerk / Examenwerk Mirjam Hensels : projectleider BPV Handboeken Programma Inleiding

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

Introductie over AEGEE

Introductie over AEGEE Introductie over AEGEE EUROPEAN STUDENTS FORUM AEGEE-Europe, European Students Forum Rue du Noyer / Notelaarsstraat 55 1000 Bruxelles Belgium - Belgique De meeste visuele materialen die gebruikt zijn in

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving&

Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving& Green%Deal% Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving& YanickAarsen MasterthesisvandeopleidingMilieu6maatschappijwetenschappen FaculteitderManagementwetenschappen RadboudUniversiteitNijmegen December2013

Nadere informatie

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 10 jaar ervaring met TCoE 2 Iedereen heeft zijn eigen verhaal Opdracht Gever Development Leverancier Tester Manager TCoE Test

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE?

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? Marketing, Big Data en privacyregels Jitty van Doodewaerd Compliance officer -DDMA - 14 november 2013 - Big data & marketing (Energieverbruik, KNMI data en bouwjaar

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos. Nico van Eijk ECP/UPC, Den Haag, 12 december 2013

Alles van waarde is weerloos. Nico van Eijk ECP/UPC, Den Haag, 12 december 2013 Alles van waarde is weerloos Nico van Eijk ECP/UPC, Den Haag, 12 december 2013 Instituut voor Informatierecht (IViR) 2 SIGINT-programma Grootschalig digitaal informatie vergaren Aftappen van servers internetbedrijven

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA:

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: Handleiding Regelgeving Accountancy Engelstalige voorbeeldteksten Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: 1.1.1.4: Goedkeurende controleverklaring,

Nadere informatie

13/07/2012. Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout. Agenda. Tijdsindeling. K o f f i e p a u z e. TestNet Summerschool, juni 2012

13/07/2012. Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout. Agenda. Tijdsindeling. K o f f i e p a u z e. TestNet Summerschool, juni 2012 Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout Agenda No. 2 Tijdsindeling K o f f i e p a u z e No. 3 1 Introductie Zaterdag 9 juni 2012 Vrijdag 15 juni 2012 Zaterdag 16 juni 2012 Zaterdag 9 juni 2012

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

Grensoverschrijdende informatie- uitwisseling

Grensoverschrijdende informatie- uitwisseling Grensoverschrijdende informatie- uitwisseling Congres Architectuur in de zorg 18 Juni 2015 Bussum M. Seven R.A. Stegwee 18-6-2015 2011 Directive on patients rights in cross-border health care Congres Architectuur

Nadere informatie

Preserva'on metadata voor cer'ficering van Trusted Digital Repositories

Preserva'on metadata voor cer'ficering van Trusted Digital Repositories Preserva'on metadata voor cer'ficering van Trusted Digital Repositories Paula Witkamp Data Archiving and Networked Services paula.witkamp@dans.knaw.nl Wat is DANS Het data archief Duurzame toegang Rol

Nadere informatie

Mobile Devices, Applications and Data

Mobile Devices, Applications and Data Mobile Devices, Applications and Data 1 Jits Langedijk Senior Consultant Jits.langedijk@pqr.nl Peter Sterk Solution Architect peter.sterk@pqr.nl Onderwerpen - Rol van Mobile IT in Tomorrow s Workspace

Nadere informatie

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015.

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015. Prikkelen tot leren door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming Presentatie bij: V&VN-congres 2015 Lokatie: De Reehorst, Ede Datum: 29-01-2015 Dr. W.J.Trooster Drs. E. Ploeger Domein

Nadere informatie

Tester, hoe word jij geschikt voor de toekomst?

Tester, hoe word jij geschikt voor de toekomst? Tester, hoe word jij geschikt voor de toekomst? Testnet voorjaarsevent Marieke Brinkman en Marieke Mouwe Wie zijn wij Marieke B Marieke M 2010 Capgemini. All rights reserved. 1 Insert "Title, Author, Date"

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

The Power of N. Novell File Management Products. Dupaco Cafe. Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc.

The Power of N. Novell File Management Products. Dupaco Cafe. Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc. The Power of N Novell File Management Products Dupaco Cafe Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc. Twentieth Century Fox Data Governance Beheren en monitoren van toegang File Management Zoek

Nadere informatie

Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen

Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen EWI-focus Van Open Access naar Open Data uitdagingen voor het beleid 17-09-2014 Inleiding Het proces

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

ibestuur Mastercourse Architectuur: Bestuur en Architectuur ibestuur 2015 Lineke Sneller l.sneller@nyenrode.nl

ibestuur Mastercourse Architectuur: Bestuur en Architectuur ibestuur 2015 Lineke Sneller l.sneller@nyenrode.nl ibestuur Mastercourse Architectuur: Bestuur en Architectuur ibestuur 2015 Lineke Sneller l.sneller@nyenrode.nl Agenda Bestuur en architectuur De spelers - architect en bestuurder De rolverdeling - IT Governance

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics Introduction Michel de Ru Solution architect @ Dayon 16 years experience in publishing Among others Wolters-Kluwer, Sdu (ELS) and Dutch Railways Specialized in Content related Big Data challenges Specialized

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Corporate Social Responsibility

Corporate Social Responsibility Corporate Social Responsibility Maatschappelijk verantwoord omgaan met klanten Dr. Jenny van Doorn Prof. dr. P.C. Verhoef Rapport CIC-2012-01 ISBN 978-90-367-5486-6 Onderzoeksrapport maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Open Data bij het KNMI. Raymond Sluiter KNMI

Open Data bij het KNMI. Raymond Sluiter KNMI Open Data bij het KNMI Raymond Sluiter KNMI Introductie KNMI KNMI: Het nationale instituut voor weer, klimaat en seismologie... Agentschap van IenM. Activiteiten: Operationele services (weersvoorsverwachtingen

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools)

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) Kim Kranenborg TNO Human Factors P.O Box 23 3769 ZG Soesterberg +31 346 356267 kranenborg@tm.tno.nl Knowledge for business VIOS: Veiligheid

Nadere informatie

it would be too restrictive to limit the notion to an "inner circle" in which the individual may live his own personal life as he chooses and to exclude therefrom entirely the outside world not encompassed

Nadere informatie

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015 EDA huidige situatie Presentatie voor NIDV KG Europa André Mom 7 januari 2015 EDA huidige organisatie Claude-France Arnould, tot 15/01/2015 Head of the EDA: Federica Mogherini Rini Goos Roland Van Reybroeck

Nadere informatie

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Agenda No. 2 1 Tijdsindeling Binnen TestNet is gesproken over Product Kwaliteit (in 2011 en tijdens de Summerschool 2012). Een TestNet-werkgroep

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Materialiteit en waardecreatie. Jos Reinhoudt 21 mei 2015

Materialiteit en waardecreatie. Jos Reinhoudt 21 mei 2015 Materialiteit en waardecreatie Jos Reinhoudt 21 mei 2015 JOS REINHOUDT MVO Nederland Speerpuntonderwerpen: Transparantie Stakeholderdialoog Impact MVO Trendrapport 2015 j.reinhoudt@mvonederland.nl @JosReinhoudt

Nadere informatie