ONTMOET, LEER EN ERVAAR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONTMOET, LEER EN ERVAAR"

Transcriptie

1 17 NOVEMBER 2008 > JAARBEURS UTRECHT ONTMOET, LEER EN ERVAAR UITNODIGINGSBOEKJE

2 ONTMOET LEER EN ERVAAR INHOUD 3 INTRODUCTIE 4 PROGRAMMA beschrijving 6 PROGRAMMA overzicht 8 DE LOKALEN 16 DE ÉTAGE 30 HET ONTMOETINGSPLEIN 31 HET LEERPLEIN 32 AANMELDEN 2

3 INTRODUCTIE VAN HARTE Inderdaad: we nodigen u van harte uit om maandag 17 november deel te nemen aan Dé Onderbouwmanifestatie; de plaats waar u moet zijn om kennis te nemen van de meeste recente ontwikkelingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Een evenement waarmee we hopen tegemoet te komen aan uiteenlopende wensen en behoeften van een zeer gevarieerd publiek. Verschillend in functies in de scholen: docenten, teamleiders en schoolleiders. Maar ook zeer divers als het gaat om de scholen die zij vertegenwoordigen. Vandaar een evenzeer gevarieerd programma: lezingen over recente ontwikkelingen en inzichten, presentaties van scholen voor scholen en volop gelegenheid om te leren en te ervaren. Het is bovendien bij uitstek een dag waar u met meer mensen (secties, teams, werkgroepen) naar toe kunt gaan. Daarom ons aanbod: elke 3 e persoon van een school kan zich gratis aanmelden. Aan het eind van de dag bent u weer helemaal bij als het om de onderbouw gaat. Bovendien keert u niet met lege handen terug naar huis. Naast presentaties en lezingen in digitale vorm ontvangt u van ons de publicatie Verder met de onderbouw, het handboek waarmee u op uw school zelf verder aan de slag kunt. Rond lunchtijd zal de staatssecretaris een bezoek brengen aan Dé Onderbouwmanifestatie. Zij zal onder meer het bovengenoemde handboek en ons Monitorrapport in ontvangst nemen en terugkijken op vier jaar ontwikkelingen in de onderbouw. Meer informatie over de activiteiten, presentaties, lezingen en over de aanmelding vindt u in dit boekje. We hopen u te ontmoeten op Dé Onderbouwmanifestatie. Hans van der Molen Projectleider Onderbouw-VO 3

4 PROGRAMMABESCHRIJVING Het programma van Dé Onderbouwmanifestatie stelt u zelf samen: u kunt ter plekke beslissen welke lezingen en presentaties u bijwoont. Alleen als u wilt deelnemen aan een teamworkshop op het Leerplein of aan een thematische ontmoeting op het Ontmoetingsplein vragen we u vooraf een keuze te maken. Hieronder staat een overzicht van wat er allemaal te beleven is op Dé Onderbouwmanifestatie. Alle onderdelen worden verderop in dit boekje nader toegelicht. DE LOKALEN In de centrale hal richten we acht lokalen in, waar de gehele dag diverse presentaties plaatsvinden van scholen die u deelgenoot maken van wat zij doen en ontwikkelen. Ook buiten deze lokalen zijn er nog enkele presentaties die u kunt bijwonen. DE ÉTAGE De Étage is de plek voor verdiepende en beschouwende lezingen over tal van actuele onderwijsonderwerpen, gebracht door een keur aan experts en ervaringsdeskundigen. HET ONTMOETINGSPLEIN Het Ontmoetingsplein is de centrale ruimte van Dé Onderbouwmanifestatie. Hier komt u uw collega s tegen en kunt u napraten over de presentaties en lezingen die u bijgewoond heeft. Hier vinden ook, op gezette tijden, de thematische ontmoetingen plaats. Aan deze themagesprekken kunt u deelnemen als u zich daar vooraf voor aanmeldt. HET LEERPLEIN Op het Leerplein kunt u kennismaken met diverse digitale ondersteunende applicaties. U kunt dat zelfstandig doen wanneer het u in het programma het beste uitkomt, maar u kunt zich ook vooraf met een aantal collega s opgeven voor een teamworkshop, waarbij u gezamenlijk kennismaakt met een van de applicaties. 4

5 DE DOCENTENKAMER Als u alle opgedane indrukken even wilt overdenken, dan kunt u terecht in de Docentenkamer. Daar vindt u ook het nodige leesvoer en achtergrondinformatie over de onderwerpen die tijdens Dé Onderbouwmanifestatie aan bod komen. Nogmaals: u maakt uw keuzes op de dag zelf. Behalve voor een georganiseerde ontmoeting of voor een teamsgewijze activiteit op het leerplein hoeft u niet van tevoren aan te geven welke lezingen of presentaties u gaat volgen. 5

6 PROGRAMMAOVERZICHT Talen in de BBL: écht wel! Het technasium: een nieuwe en manier van samenwerken Christelijk College Schaersvoorde rsg De Borgen Hoe kun je film in je lessen Vakoverstijgend werken, en gebruiken? ja of nee? Bogerman Baudartius College Versterkte talen Engels, Van voorkennis via leervraag en Spaans en Italiaans tot reflectie Amsterdams Lyceum Holland College Cultuureducatie-projecten Werken in leergebieden, en de succesfactoren Gomarus College De Groene Welle De beschrijvingen van de presentaties in de lokalen vindt u op pagina 8, het oranje gedeelte PROGRAMMAOVERZICHT Van basisvorming naar Bewegen voorbij de scenario's en onderbouw Frans Wisman Heim Meijerink Hans van der Molen Remy van Kasteren Blijven leren van lesgeven Vernieuwing in de onderbouw: en van pilot naar integrale schoolontwikkeling Ilse van Eekelen Peter Sleegers Hoe kunnen scholen werken Er was eens een team... en aan hun eigen leerplan? Jan van den Akker Paul Delhaas * NB: Deze presentatie duurt een half uur i.p.v. een uur. De beschrijvingen van de lezingen en presentaties op de Étage vindt u op pagina 16, het blauwe gedeelte 6

7 LOKALEN Schoenmaker blijf bij je leest Gymnasium + Rientjes Mavo Projectonderwijs in de les het kan! RSG Broklede Arentheem College Leren doe je Via Nova Via Nova Durven samenwerken Scenario 7 St. Ignatiusgymnasium Projectonderwijs: al doende leert men Baken Stad College CSG Het Noordik!mpulse Piter Jelles!mpulse DE ÉTAGE Leren over innoveren Samen met 21 scholen leermateriaal ontwikkelen* (Alleen van !) Boeken combineren met digitaal lesmateriaal* Sietske Waslander (Alleen van !) Leiding geven aan Hoe maakt u in 8 uur een De Kunst- en Cultuurprofessionals leermiddelenbeleid? coördinator in de school* Dirkje Ebbers Mathieu Weggeman Vera Simon Thomas Tineke Ubbels De canon van Uw beleidsplan Arbeidsgebieden: een Nederland: cultuureducatie in andere benadering van wat doen we ermee in de steigers het onderwijs in de de onderbouw? (Alleen van ) onderbouw van het vmbo* (Alleen van ) Cees Hageman Bart Huydts Annemarie Oomen 7

8 DE LOKALEN DOMEIN: TALEN Versterkte talen Engels, Spaans en Italiaans havo/vwo Het Amsterdams Lyceum heeft naast de moderne vreemde talen Engels, Frans en Duits ook Spaans en Italiaans als examenvakken. Deze laatste twee talen kunnen vanaf de derde klas gekozen worden. Bijzonder zijn de versterkte talen Engels (Fast Lane English), Spaans (Trayecto Español) en Italiaans (Corso Italiano). Deze zijn facultatief, maar tweederde van de leerlingen kiest voor een van de drie. Wat houden de versterkte talen in en hoe kwam het Amsterdams Lyceum tot deze keuze? In deze presentatie hoort u ook alles over de groepsgrootte, het aantal uren, welke didactiek gebruikt wordt en wat de gevolgen zijn voor de reguliere talen. De docente Italiaans geeft een korte les ter illustratie. Het Amsterdams Lyceum is een algemeen bijzondere school voor VWO met een bovenbouw HAVO, die afgebouwd wordt. Er zijn circa 1000 leerlingen. In de eerste klas is het VWO ongedeeld, vanaf klas twee wordt er gekozen voor Gymnasium of Atheneum. Hellen Andriessen (schoolleider), Amsterdams Lyceum vmbo Talen in de BBL: écht wel! Geeft u les in Duits, Engels of Frans op een vmbo-school? En denkt u ook wel eens: talen in de BBL, kan dat wel? Op deze school zegt men: talen in de BBL: écht wel! Tijdens deze presentatie delen twee docenten hun ervaringen met u en geven u daarbij ook een aantal tips en lesideeën. De docenten hebben een uitgebreide lessenserie ontwikkeld om leerlingen die voor het eerst Frans en/of Duits in de BBL volgen hier spelenderwijs kennis mee te laten maken. Daarmee hebben zij in hun klassen aangetoond dat mvt in de BBL wel degelijk haalbaar en interessant zijn. Leerlingen zijn in deze lessenreeks bezig met praktische dingen die ze dagelijks tegenkomen, alleen dan aangepast voor de desbetreffende taal. Deze presentatie is interessant als u voor uw BBL-klas een leuk en motiverend plan van aanpak zoekt of inspiratie op wilt doen voor het talenonderwijs. Nancy Beerten (docente Frans) en Melanie Vinkenvleugel (docente Duits), Christelijk College Schaersvoorde, Winterswijk en Dinxperlo 8

9 DE LOKALEN DOMEIN: KUNST EN CULTUUR Cultuureducatieprojecten vmbo/havo/vwo Het doel: leerlingen laten kennismaken met kunstzinnige en culturele uitingen en het zelf vormgeven van gevoelens, ervaringen en verbeelding. De uitwerking: twee lesstofvervangende en vakoverstijgende projecten voor havo/vwo-3 en de onderbouw. De basis voor het havo/vwo-project is het gedicht Erlkönig van Goethe, op basis waarvan Schubert een van zijn bekende liederen gemaakt heeft. De vakken Duits, muziek, drama en beeldende vorming komen hier samen. Met een gedicht of muziekstuk dat dichterbij de leefwereld van de leerlingen staat, kan een vergelijkbaar project voor leerjaar 1 en 2 worden georganiseerd. Zo is er het afgelopen jaar voor het eerst gewerkt aan het project Carnaval der dieren, een project voor de eerste klassen van het VMBO. Uitgangspunt was het muziekstuk Le Carnaval des Animaux van Camille Saint- Saëns. Tijdens Dé Onderbouwmanifestatie presenteert het Gomarus College beide projecten aan de hand van door leerlingen gemaakte presentaties. Maaike Boven (cultuurcoördinator), Gomarus College, Groningen Hoe kun je film, en in het bijzonder animatie, gebruiken in je lessen? Leerlingen eens op een andere manier bij de les betrekken is makkelijker dan men vaak denkt. Roos van der Most kwam een heel eind met een filmcamera, een statief en een laptop. In groepjes maken de leerlingen een kort animatiefilmpje. Met vrij eenvoudige middelen en een beetje geduld kunnen zij hele leuke animaties maken. De filmpjes zijn voor alle vakken in te zetten. Bij Nederlands of een andere taal kan de leerling bijvoorbeeld een animatie van een gedicht maken. Of voor geschiedenis spelen ze een historische gebeurtenis na. Roos van der Most vertelt over de voorwaarden en successen van lesgeven met behulp van films en animaties. Roos van der Most (docente beeldende vorming en media), Bogerman, Koudum vmbo/havo/vwo 9

10 DE LOKALEN DOMEIN: MENS EN NATUUR Van voorkennis via leervraag tot reflectie vmbo De leerlingen op het Holland College voeren projecten uit in groepjes van twee of drie. Ze mogen samenwerken met leerlingen uit andere klassen. De projecten zijn vooral gericht op het zichtbaar maken van de samenhang tussen de oude vakken waaruit het leergebied is ontstaan. De leerlingen kiezen elke keer drie projecten uit een keuze van vijf. Binnen elk project zijn er ook weer keuzemogelijkheden voor de leerlingen. De projecten kennen een vaste opbouw: het oproepen van voorkennis over het onderwerp, het daaraan koppelen van de leervraag en tot slot reflectie. Per week staan er drie blokken van anderhalf uur Mens en Natuur op het rooster van de onderbouw. De M&N-vleugel in het gebouw beslaat vier lokalen. Verder beschikt M&N over een deel van het technieklokaal. Gemiddeld gaan er drie klassen tegelijk aan het werk. Tijdens deze presentatie maakt u kennis met de manier van werken, met het lesmateriaal en met de ervaringen van het Holland College tot nu toe. Arco Flikweert (docent Mens en Natuur), Holland College, Naaldwijk Het technasium: een nieuwe manier van samenwerken Rsg de Borgen in Leek is in augustus 2004 gestart met de opzet van een technasium (samenhangend onderwijs in natuurwetenschappen en techniek). Sinds het najaar van 2007 is dat verder zichtbaar geworden door de realisatie van de technasiumwerkplaats. Wat houdt een technasium nou precies in? Hoe werken en leren leerlingen? Wat is het belang van samenwerken? En wat betekent dat voor de rol van de docent? Enkele leerlingen en docenten van rsg de Borgen laten dit aan u zien. De leerlingen tonen u een project waaraan ze, in opdracht van een bedrijf of organisatie, gewerkt hebben en hoe dat in zijn werk ging. De docenten vertellen u over hun aanpak en de samenwerking met het bedrijfsleven. Geert Hanemaaijer (technator), rsg de Borgen, Leek havo/vwo 10

11 DE LOKALEN DOMEIN: MENS EN MAATSCHAPPIJ Werken in leergebieden, de succesfactoren vmbo De Groene Welle, een vmbo-groen school uit Zwolle, werkt sinds twee jaar met leergebieden. Inmiddels zijn de leergebieden doorgevoerd in de hele onderbouw. Het werken in leergebieden is door zowel docenten als leerlingen en hun ouders/verzorgers goed ontvangen. De opdrachten zijn praktijkgericht en dagen leerlingen uit om zelfstandig of in groepjes oplossingen te vinden. Het werken in leergebieden is afgelopen jaren op verschillende momenten en manieren geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. De Groene Welle vertelt u over de succesfactoren en de knelpunten. Daarbij wordt onder meer ingegaan op wat het werken in leergebieden inhoudt en wat de uitgangspunten waren, hoe het onderwijsvernieuwingsproces verlopen is, waar men tegenaan gelopen is en wat men aan heeft moeten passen en waarom. Marco Theunis (docent Mens en Maatschappij), De Groene Welle, Zwolle havo/vwo Vakoverstijgend werken, ja of nee? Hoe werkt een leergebied in de praktijk? Sinds het schooljaar werkt het Baudartius College te Zutphen met het leergebied Mens en Maatschappij. Bij de ontwikkeling en invoering van zo n leergebied komt er veel kijken. Er zijn zeer veel mogelijkheden, dus moeten er keuzes worden gemaakt. In de presentatie komen deze keuzes aan bod. Denk daarbij aan toetsing, inhoud, opdrachten, et cetera. U krijgt een kijkje in de keuken van een school die ervaring heeft opgedaan. Annemarie Wering vertelt u hoe het Baudartius College aan de slag is gegaan. Daarna wordt u uitgedaagd om zelf kritisch naar uw vak te kijken en gaat u proberen zelf keuzes te maken. Het doel van de presentatie is om met een koffer vol inspiratie en ideeën naar huis te gaan. Annemarie Wering (docente/ontwikkelaar Mens en Maatschappij), Baudartius College, Zutphen 11

12 DE LOKALEN SAMENHANG: AFSTEMMING VAN VAKKEN Durven samenwerken havo/vwo Hoe op een mooie dag de secties wiskunde, biologie, natuurkunde, scheikunde, techniek en verzorging de handen ineensloegen om het nieuwe vak 'x8' te maken. En hoe dat vak, ondanks verschillende meningen en belangen, uitgroeide tot een vast curriculumonderdeel op het St. Ignatiusgymnasium. Twee docenten vertellen u over het ontstaan van x8, de achterliggende doelstellingen, de plaats in de school, de praktische implicaties in het rooster en de resultaten. De ontwikkeling op het St. Ignatiusgymnasium mogen inmiddels als schoolvoorbeeld dienen voor een succesvolle hervorming in de onderbouw. Leerlingen worden enthousiast gemaakt voor de technische en bètavakken door ze op een andere manier aan te bieden. Naast de docenten zijn er in het lokaal ook leerlingen aanwezig die kunnen vertellen en vragen kunnen beantwoorden over het vak x8 en u vindt er voorbeelden van materialen en producten. Rob Piet (docent wiskunde en x8) en Willem Slobbe (docent natuur-/scheikunde, techniek en x8), St. Ignatiusgymnasium, Amsterdam vmbo/havo Schoenmaker blijf bij je leest Voorgenomen vernieuwingen leiden niet altijd tot succes Op de Rientjes Mavo, een kleine scenario 1-school, ging men vol goede moed aan de slag met de inrichting van de nieuwe onderbouw. Na drie jaar moest men erkennen dat het niet volgens plan ging. Leergebieden worden nu weer vakoverstijgende projecten en vaardigheden worden op een andere manier aangeboden... In deze presentatie worden de valkuilen van het implementatietraject besproken en worden de plannen voor de toekomst gepresenteerd. Marjolein Porskamp (docent bewegingsonderwijs), Rientjes Mavo, Maarssen 12

13 DE LOKALEN AFSTEMMING: VAKKEN EN PROJECTEN Projectonderwijs in de les het kan! havo/vwo In Breukelen staat de RSG Broklede, een school voor havo tot en met tweetalig vwo. Sinds twee jaar krijgen alle brugklassers er drie uur per week projectonderwijs. Het gaat om projecten binnen de vakken, gegeven door vakdocenten. Zes vakken doen mee; elk met een zes weken durend, leerstofvervangend project. In deze presentatie hoort u over de invoering van het projectonderwijs op RSG Broklede. Welke keuzes zijn gemaakt? Welke knopen werden doorgehakt en welke uitdagingen aangegaan? Binnen de nieuwe onderbouw wordt veel aandacht besteed aan de activerende didactiek en aan de implementatie van vaardigheden in de lessen. Het projectonderwijs biedt vele mogelijkheden om hier op een voor docenten en leerlingen uitdagende wijze mee om te gaan. Tijdens de presentatie krijgt u inzicht in het ontwikkelingsproces van het projectonderwijs op Broklede en is er tijd om vanuit de eigen situatie een eerste stap te zetten op weg naar interessante lessen in de onderbouw. Nienke Stolk (docente beeldende vorming) en Dick van Steenis (afdelingsleider onderbouw), RSG Broklede, Breukelen Projectonderwijs: al doende leert men Het Baken Stad College in Almere is een aantal jaren bezig met projectonderwijs in de onderbouw. Aanvankelijk alleen in de HTL-afdeling, later ook in de andere afdelingen. In deze presentatie zal de school haar ervaringen met u delen. Daarbij komen diverse aspecten van projectonderwijs aan bod. Hoe zorg je bijvoorbeeld voor een eerlijke beoordeling? Hoe evalueren leerlingen hun samenwerking? En hoe plannen zij hun werk? Wat is een goede inrichting voor een projectlokaal? En wat zijn andere belangrijke randvoorwaarden? Deze en andere vragen worden 'al doende' beantwoord. De leerlingen zijn aan het werk, de projectcoaches begeleiden hen en u kunt beide groepen uw vragen stellen. Rob van Oosten (projectcoördinator), Baken Stad College, Almere vmbo/havo 13

14 DE LOKALEN SAMENHANG: VAKKEN EN LEERGEBIEDEN Scenario7 vmbo Scenario7 is het onderwijsconcept van CSG Het Noordik, locatie C. van Renneslaan in Almelo. In dit concept zijn vaste kernteams van 6 à 8 personen verantwoordelijk voor 'hun' leerlingen in een 'eigen' leeromgeving. De docenten uit het kernteam, geassisteerd door een onderwijsassistent, onderwijzen, ondersteunen, scholen en begeleiden als docent en deskundig coach de leerlingen, uitgaande van activerende didactiek en samenwerkend leren. De vakdocenten stellen een weekplanner samen, waarmee de leerlingen per groep een eigen groepsplanner maken. Hierop worden al hun taken en activiteiten voor die week genoteerd. De groepsleden hebben elk hun eigen taken en de groep is er samen voor verantwoordelijk dat de groepsplanner elke week 'af' is. Deze manier van werken is vormgegeven in een nieuw schoolgebouw, dat geheel is toegerust voor het Scenario7-concept en wordt toegepast in alle 4 leerjaren. Ook de keuzes die gemaakt zijn voor het gebouw worden in de presentatie toegelicht. Jeroen Langbroek (locatiedirecteur onderbouw), CSG Het Noordik, locatie C. van Renneslaan, Almelo Gymnasium + De + in de naam blijkt op het Gymnasium + van het Arentheem College in Arnhem zoveel effect te hebben dat ook het 'gewone' gymnasium daardoor ingrijpend veranderd is. Deze plus staat onder meer voor positiviteit ten opzichte van leren. Leren is leuk en wordt nog leuker als je het samen doet. Samen betekent letterlijk met iedereen die de leerlingen op hun pad tegenkomen: leraren, klasgenoten, andere leerlingen, ouders en andere mensen buiten school. Op gym+ krijgt dit vorm in een combinatie van traditionele, aanbodgestuurde lessen en vraaglessen, waarin de vragen van de leerlingen aan bod komen binnen door hen zelf opgezette en uitgevoerde projecten. De afdelingsleider, twee docenten en twee leerlingen (de ervaringsdeskundigen) laten u in deze presentatie zien hoe dit in de praktijk vorm krijgt. De presentatie is niet alleen interessant voor gymnasia, maar ook voor vmbo, havo en vwo. Frits Roelofs (afdelingsleider), Arentheem College, Arnhem vmbo/havo/vwo 14

15 DE LOKALEN SAMENHANG: ALLES ANDERS Leren doe je Via Nova vmbo Het Via Nova heeft er voor gekozen het vaste stramien van uur, vak, docent en lokaal, aan elkaar geknoopt door het heilige rooster, los te laten. Het Via Nova kent een weekritme en een dagplanning. Iedere dag begint met een half uur mentortijd, gevolgd door een half uur stiltetijd, daarop taaktijd en na de pauze werken we afhankelijk van de dag van de week aan verschillende doe-activiteiten, zoals praktische sectororientatie, prestaties of feelgood... In de presentatie van het Via Nova ziet u dat je heel goed kan werken in heterogene teams van ongeveer 100 leerlingen (van lwoo tot en met TL) en tegelijkertijd vorm en inhoud kan geven aan rust, reinheid en regelmaat. Team, docenten, schoolleiding en leerlingen werken samen aan een inspirerend leerklimaat. Het motto van de school is dan ook Gelukkige kinderen leren moeilijke dingen makkelijker. Corien van Lomwel (teamleider) en Ron Dorreboom (directeur), Via Nova, Utrecht!mpulse Piter Jelles!mpulse is opgezet als een innovatieve leer- en leefgemeenschap.!mpulse richt zich op leerlingen met een vmbo-t/havo of vwo-advies. De school is een van de pioniers als het gaat om onderwijs waarin het leerproces van de leerling centraal staat. Leerlingen krijgen de ruimte en vrijheid om het eigen leerproces vorm te geven, te onderzoeken, ontdekken, kiezen, beslissen en de ruimte om fouten te maken. Samenwerkend leren is daarbij een wezenlijk uitgangspunt. Leren doe je van elkaar en met elkaar in een gedeelde verantwoordelijkheid.!mpulse wil bovendien een nadrukkelijke rol spelen in de gemeenschap. De school wil uit de samenleving veel kennis en ervaring halen, maar het even graag ook brengen. In het leren en het leven is de werkelijke wereld zoveel mogelijk een leerbron. Ralph de Jong (docent), Piter Jelles!mpulse, Leeuwarden vmbo/havo/vwo 15

16 DE ÉTAGE Leiding geven aan professionals Als je op een succesvolle manier leiding wilt geven aan professionals in het onderwijs, dan moet je waardering hebben voor hun vak en de uitvoering daarvan faciliteren, stelt Mathieu Weggemans in deze lezing. Dat betekent meer sturen op gedeelde waarden en collectieve ambitie en minder op basis van planning en control. Het betekent ook: durven functioneren als hitteschild voor de bureaucratische ruis van boven, waarbij boven zowel de schoolleider, het bovenschoolse management, het bestuur als het ministerie kan zijn. Is de onderwijsmanager zelf nooit als docent op de vloer werkzaam geweest, dan wordt het lastig om leiding te geven. Professionals hebben nu eenmaal meer respect voor iemand die uit het vak afkomstig is dan voor mensen die zoiets vaags als management gestudeerd hebben. Er zijn routinematig werkende en innoverende professionals, cosmopolitisch en lokaal ingestelde professionals, jonge high potentials, productietijgers en oude meesters. Ieder van hen heeft recht op een bijpassende managementstijl, want niets is zo ongelijk als de gelijke behandeling van ongelijken. Tot deze conclusie leidt het verhaal dat Mathieu Weggeman op de hem kenmerkende manier aan u voordraagt. Mathieu Weggeman is hoogleraar Onderwijskunde aan de Technische Universiteit Eindhoven. Daarnaast is hij als adviseur verbonden aan Managementcentrum De Baak in Amsterdam. 16

17 DE ÉTAGE Bewegen voorbij de scenario s Een stevige reflectie op de praktijkervaringen van vele onderbouwteams in het land. De vier scenario s hebben vele scholen geholpen een koers te bepalen voor de ontwikkeling van hun onderbouw. De vraag is echter: als we onze visie en perspectief hebben bepaald, hoe komen we dan in beweging? Hoe komen we in ons team van denken naar doen? Het verhaal van Remy is een verkenning van deze vragen, in vier stappen. De eerste stap is de erkenning dat de scenario s modellen zijn die gaan hinderen op het moment dat ze worden beschouwd als elkaar uitsluitende perspectieven. Het is voor scholen interessant om elementen uit verschillende scenario s met elkaar te verbinden. Vele scholen doen dat al, waarbij de vraag is wat wel en niet gecombineerd kan worden. De tweede stap is de ontwikkeling van de verschillende scenario s te beschouwen als twee verschillende bewegingen. De eerste beweging heeft betrekking op het wat: het curriculum. De tweede beweging heeft betrekking op het hoe: de interactie tussen leraren en leerlingen. Het is van belang te beseffen voor welk type beweging je als team wilt gaan. De derde stap is het identificeren van de motor waarmee als team je in beweging kunt komen. Deze is altijd te vinden in de al aanwezige basiskwaliteiten van het team. De kunst is zo n kracht op een nieuwe manier aan te wenden. De vierde stap is het sturing geven aan een beweging als die eenmaal in gang is gezet. In tegenstelling tot wat veel mensen denken gaat het daarbij niet in de eerste plaats om processturing. Duurzame innovatie haakt aan op waardenontwikkeling in teams. Remy van Kasteren illustreert deze lezing met beelden en anekdotes uit zijn brede ervaring met het begeleiden van scholen in ontwikkeling. Remy van Kasteren is onderwijsadviseur en partner bij Diephuis & Van Kasteren. 17

18 DE ÉTAGE Van basisvorming naar onderbouw Anders dan voorgaande operaties beoogt de nieuwe wet voor de onderbouw vooral de verhouding tussen de overheid en scholen te veranderen: minder voorschrijven en vooral ruimte bieden. Met die nieuwe wetgeving werd feitelijk het einde van de basisvorming aangekondigd, die niet langer meer op een goede pers kon rekenen. In de 14 jaar van zijn bestaan is de basisvorming meer en meer geassocieerd met eenheidsworst, avo-isering en centralistisch denken van de overheid. De finale afrekening met die 14 jaar lijkt de verschijning van het rapport Dijsselbloem te zijn. De inleiders vragen zich af of het beeld dat nu opdoemt over die basisvorming ook klopt met de werkelijkheid van toen en nu. Is wat men nastreefde met de basisvorming (verhoging van het niveau van het onderwijs aan jarigen) nog steeds nastrevenswaardig, misschien wel noodzakelijk? Werden scholen nu juist uitgedaagd of geremd om een bijdrage aan die fraaie doelstelling te leveren? En in hoeverre bepaalt beeldvorming het beleid en ons oordeel hierover en wat zijn de valkuilen als we ons op die beeldvorming verlaten? Met een drietal betrokkenen van het eerste en het laatste uur gebruiken we de geschiedenis van de basisvorming en de komst van de nieuwe wet voor de onderbouw om lessen te leren voor de toekomst. Frans Wisman, voormalig beleidsmedewerker bij het ministerie van Onderwijs. Heim Meijerink was Hoofdinspecteur van het Onderwijs en voorzitter van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming. Hans van der Molen is projectleider van Onderbouw-VO. 18

19 DE ÉTAGE Leren over Innoveren Over onderwijsinnovaties is de laatste jaren veel te doen. Binnen scholen, in het publieke debat en zeker ook in de politiek. Het werk van de commissie Dijsselbloem illustreert vooral wat er allemaal mis kan gaan en hoe het niet moet. Voor docenten en schoolleiders blijft de grote vraag hoe vernieuwingen duurzaam en succesvol kunnen worden. In het onderwijs is er immers voortdurend aanleiding voor verdere verbeteringen en veranderingen. In deze lezing gaat het om de vraag wat docenten, teamleiders, schoolleiders en bestuurders kunnen doen om vernieuwingen duurzaam te maken. Sietske Waslander beantwoordt deze vraag aan de hand van wetenschappelijk onderzoek in binnen- en buitenland. Het verhaal concentreert zich rond zeven lessen over onderwijsinnovatie. Deze algemene lessen worden concreet geïllustreerd aan de hand van ervaringen uit Expeditie Durven Delen Doen (het innovatieprogramma voor het voortgezet onderwijs). Bijna twintig Nederlandse scholen voor voortgezet onderwijs participeren in het programma. De Expeditie is bijzonder, omdat innovaties op scholen vanaf het begin worden gevolgd door onderzoekers. Prof. dr. Sietske Waslander is hoogleraar Sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, Academic Director Master of Management in Education aan de TiasNimbas Business School en Programmaleider Onderzoek van de Expeditie Durven Delen - Doen. 19

20 DE ÉTAGE Blijven leren van lesgeven Lesgeven is een van de leukste beroepen. Maar hoe zorg je ervoor dat je je vak ook op de lange termijn met plezier blijft uitoefenen? Docenten die continu op zoek zijn naar verdieping in hun vak (in de brede zin van het woord) slagen hier het beste in. Zij leren voortdurend, ook als de steun van de schoolleiding ontbreekt. Deze leergierige docenten onderscheiden zich bijvoorbeeld van anderen doordat ze extra kritisch zijn op hun eigen handelen in de klas, doordat ze feedback van collega s en leerlingen vragen en daadwerkelijk actie ondernemen om hun eigen lespraktijk te verbeteren. In deze lezing wisselt Ilse van Eekelen recente wetenschappelijke inzichten over het leren van docenten af met succesverhalen uit de praktijk. Docenten vertellen hoe ze erin geslaagd zijn zich blijvend te ontwikkelen. De rol van hun leidinggevende komt aan bod, maar ook zaken als: omgaan met werkdruk, zuchtende collega s en het leren in teams. Dr. Ilse van Eekelen is gepromoveerd op het leren van docenten en is berokken geweest bij de Commissie Leraren onder leiding van Alexander Rinnooij Kan. Thans is zij zelfstandig adviseur en interim-manager. 20

21 DE ÉTAGE Vernieuwen in de onderbouw: van pilot naar integrale schoolontwikkeling Nog voor de nieuwe wetgeving voor de onderbouw werd ingevoerd, zijn 36 scholen in netwerkverband aan de slag gegaan met het ontwikkelen van de onderbouw. Scholen met uiteenlopende ambities: van kleine aanpassingen tot totale herontwerpen. Een klein aantal scholen uit dit netwerk is in de afgelopen jaren nadrukkelijk gevolgd door onderzoekers, om zo meer te weten te komen over allerlei aspecten van schoolontwikkeling. In deze bijdrage vertelt Peter Sleegers hoe het deze scholen is vergaan en welke lessen uit het project te trekken zijn voor het leiding geven aan schoolontwikkeling. Peter Sleegers is hoogleraar Onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam. Tevens is hij senioradviseur bij BMC, een advies- en managementbureau dat zich richt op de verbetering van de kwaliteit en resultaatgerichtheid van de overheid en non-profitorganisaties. Er was eens een team... Teams, teamwerk en teamontwikkeling... de toverwoorden in onderwijsland. Ze zijn zo langzamerhand dé oplossing geworden voor alle organisatie- en implementatie 'vraagstukken' in de school. Een sprookje met de teamleider in de hoofdrol. In deze lezing wordt het verhaal verteld van de teamleider die vol goede moed het grote donkere bos in gaat, wie en wat hij daar tegen komt, en of zij of hij aan het eind van het verhaal nog lang en gelukkig leeft. Paul Delhaas heeft het verhaal gebaseerd op zijn ervaringen van de laatste negen jaar als organisatieadviseur, coach en begeleider van teams en organisaties, zowel in het onderwijs als daarbuiten. Paul Delhaas is partner bij Koan Konsult en was voorheen werkzaam bij KPMG Consulting en KPC Groep. 21

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD WAT MOET EN WAT MAG geactualiseerdee n versie d e f i n i t i e v e IN DE ONDERBOUW? Onderbouw-VO Noordzeelaan 24A 8017 JW Zwolle T 038 42 54 750 F 038 42 54 760 Postbus 266 8000 AG Zwolle E info@onderbouw-vo.nl

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe!

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! JENAPLAN Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! BUITENGEWOON JENA een andere, succesvolle aanpak In Heerenveen kunnen leerlingen sinds 1997 in de onderbouw van Jenaplan-onderwijs volgen in heterogene klassen:

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede School- en functieprofiel Bonhoeffer College Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO Bruggertstraat Enschede Enschede, Februari 2015 Bonhoeffer College, locatie Bruggertstraat Organisatie Het Bonhoeffer College

Nadere informatie

Informatieavond Klas 3 Welkom

Informatieavond Klas 3 Welkom Informatieavond Klas 3 Welkom Programma opening het 3 vwo team uw kind op 3 vwo communicatie LOB: Profielkeuzeproces in 3 vwo Pauze (kopje koffie in het dolninarium) kennismaking met de mentor Leerlingen

Nadere informatie

Informatie voor ouders. schooljaar 2015-2016. Lyceum volgens. Mischa. Hart voor jouw talent! Uitdagend leren

Informatie voor ouders. schooljaar 2015-2016. Lyceum volgens. Mischa. Hart voor jouw talent! Uitdagend leren Informatie voor ouders schooljaar 2015-2016 Lyceum volgens Mischa Hart voor jouw talent! Uitdagend leren Uitdagend leren De leerlingen op het Lyceum volgen een opleiding voor havo, atheneum of gymnasium.

Nadere informatie

Welkom ouders van t Zonnewiel

Welkom ouders van t Zonnewiel Welkom ouders van t Zonnewiel Presentatie over: De overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs en de scholen van Het Baken in Almere Onderwijsdoorstroomschema LWOO, wat is dat? LWOO op Stad

Nadere informatie

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht...

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... de uitdaging... Hallo, ik ben Hanna. Dit jaar ben ik begonnen aan QUEST. QUEST past prima bij mij. Dat denk ik zelf, dat denken mijn ouders

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 2013-2014 Afdelingsleiders Decanen dhr. drs. G.C. Zijlstra (vwo) en dhr. R de Boef (havo) mw. E. de Neef en mw. drs. A.C.R.I. Govaarts Mentoren 3A mw. E.A.M. van Veen 3GA dhr.

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Onze scholen in het voortgezet onderwijs

Onze scholen in het voortgezet onderwijs Onze scholen in het voortgezet onderwijs Almeerse Scholen Groep Voor elke leerling het juiste onderwijs 48 basisscholen Acht scholen in het voortgezet onderwijs Gevarieerd en compleet onderwijsaanbod Kindgericht

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Ik ga voor havo. avobrugklassen. mavo-havo

Ik ga voor havo. avobrugklassen. mavo-havo Ik ga voor havo avobrugklassen mavo-havo Ik ga voor havo. Dit boekje gaat over de avo-brugklassen van het Cosmicus Montessori Lyceum (CML): een bijzonder onderwijsconcept voor leerlingen met een mavo/havoadvies,

Nadere informatie

Informatieavond 2016. De Vos: jouw slimste keuze!

Informatieavond 2016. De Vos: jouw slimste keuze! Informatieavond 2016 De Vos: jouw slimste keuze! Welkom Namens het gehele team: Onderwerp presentatie.. Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen

Nadere informatie

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

Brugklasbrochure voor leerlingen

Brugklasbrochure voor leerlingen Brugklasbrochure voor leerlingen 2015 2016 Beste leerling van groep 8, Beste leerling van groep 8, Binnenkort moet je beslissen naar welke middelbare school je wilt. De keuze die je gaat maken is belangrijk

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM

VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM VERBINDEND ONDERWIJS VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM C O N N E C TC O L L E G E. N L KIND Aanleg Belangstelling Schoolpresta2es Beroepswens BASISSCHOOL Leerlingvolgsysteem Toetsen Leerpresta2es Interesses

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Opzet lezing Taalbeleidsplan in de school Taalbewust gedrag in de les Onderzoek naar taal

Nadere informatie

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee?

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 21 e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs - stand van zaken- SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

Nederlands (2 e graad); 12 lesuren

Nederlands (2 e graad); 12 lesuren Wij zoeken wegens zwangerschapsvervanging voor de periode na de meivakantie tot de zomervakantie een kandidaat met onderwijservaring voor het vak: Nederlands (2 e graad); 12 lesuren Voor deze functie ligt

Nadere informatie

VMBO-Select: een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo

VMBO-Select: een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo : een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo In deze folder maakt u kennis met VMBO-Select, TalentStad-in-aanbouw, een nieuwe visie op het vmbo. TalentStad is een samenwerkingsverband van het Agnieten

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Leermiddelenmonitor. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Leermiddelenmonitor. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 2007 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO 2007 De van SLO is een jaarlijks onderzoek naar het selectieproces en gebruik van leermiddelen door leraren in het basis- en voortgezet onderwijs.

Nadere informatie

Nieuwsbrief voor ouders/verzorgers van leerlingen van t Hooghe Landt. De veranderingen:

Nieuwsbrief voor ouders/verzorgers van leerlingen van t Hooghe Landt. De veranderingen: OP DE HOOGHTE extra editie Nieuwsbrief voor ouders/verzorgers van leerlingen van t Hooghe Landt BEN STOELINGA AAN HET WOORD 1 ONDERWIJSKUNDIGE VERANDERINGEN M.I.V. SCHOOLJAAR 2012-2013 2 OUDER WERKT MEE

Nadere informatie

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald)

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald) CURRICULUM VITAE IRIS VAN DE KAMP PERSONALIA Naam Roepnaam Adres I.N. van de Kamp Iris Trompstraat 14 7311 HV Apeldoorn Telefoon Email Geb. datum 06 47214907 info@irisvandekamp.nl 28111971 OPLEIDINGEN

Nadere informatie

Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen

Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen Inhoud 1 Inleiding 3 2 Feiten en cijfers van de experimenten met de scenario s

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel

Nadere informatie

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan OPEN DAG 2015 Borculo Beukenlaan 24 januari 10 tot 13 uur Borculo Herenlaan bovenbouw vmbo 24 januari 10 tot 13 uur Lochem Zutphenseweg 24 januari 10 tot 13 uur www.staring.nl Het Staring College daagt

Nadere informatie

IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014. Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst

IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014. Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014 Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst Kiezen in leerjaar 2 leerlingen in 2 MAVO èn 2 HAVO maken keuze voor vakken (taal en kunstvakken) ook

Nadere informatie

Inleiding. Keuzes in:

Inleiding. Keuzes in: Keuzes in: 5 Inleiding Tijdens de ouderavond heb ik u uitgelegd hoe de keuzebegeleiding in klas 3 plaats vindt. In dit artikel zet ik de belangrijkste punten nog even op een rij. Mocht u na het lezen ervan

Nadere informatie

De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013

De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013 De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013 Zoals u weet is er op 11 december 2013 weer de landelijke Pro-dag, dit keer in Hart van Holland te Nijkerk. Centraal

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Onze scholen in het voortgezet onderwijs

Onze scholen in het voortgezet onderwijs Onze scholen in het voortgezet onderwijs Almeerse Scholen Groep Voor elke leerling het juiste onderwijs 48 basisscholen Acht scholen in het voortgezet onderwijs Gevarieerd en compleet onderwijsaanbod Kindgericht

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD!

werken voor talent! MET DE IPAD! Groene Hart Rijnwoude is kleinschalig met een breed onderwijsaanbod op het gebied van vmbo-b/k, tl en havo. Op onze school staat Leren met uitzicht centraal. We geven onze leerlingen uitzicht op een goede

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat houdt de pilot tweetalig onderwijs op het Dollard College in?... 3 De lessen... 3 Device... 4 Taalvaardigheid... 4 Internationalisering... 5 Kosten... 5 Bevorderingsnormen...

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1 (Hoog)begaafd? Met onderwijs op maat, uitdagingen in je eigen interesses en jaren ervaring in onderwijs aan (hoog)begaafden ben je bij ons aan het goede adres! (Hoog)begaafd? Wat is (hoog)begaafdheid nou

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

BROCHURE VERDER NA DE TWEEDE KLAS IN 2015-2016

BROCHURE VERDER NA DE TWEEDE KLAS IN 2015-2016 BROCHURE VERDER NA DE TWEEDE KLAS IN 2015-2016 Geachte ouder(s)/verzorger(s), Uw zoon of dochter zit op dit moment in het tweede leerjaar van de onderbouw vwo en havo. Na het tweede rapport ontvangen de

Nadere informatie

Bevorderingsnormen 2015-2016

Bevorderingsnormen 2015-2016 Visser t Hooft Lyceum Bevorderingsnormen 2015-2016 Leiden, Leiderdorp, Rijnsburg september 2015 INHOUD BEVORDERINGSNORMEN 2015-2016...3 Termen en begrippen...3 Rapportcijfers en bevordering...3 BEVORDERING

Nadere informatie

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top.

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Heb je een mavo- of mavo/havo-advies en wil je het beste uit jezelf halen? Kom dan eens

Nadere informatie

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE jan.bonne@vsko.be SECUNDAIR ONDERWIJS VAKBEGELEIDING PAV Brugge, 30-01-2015 Ter kennisgeving aan alle directies van scholen met PAV Gelieve een kopie

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD!

werken voor talent! MET DE IPAD! Op de Groene Hart Topmavo komen leerlingen met een mavo (vmbo-tl) of mavo/havo-advies. We hebben in klas 1 zowel tl-klassen als tl/havoklassen. Bij ons kunnen leerlingen Meer dan leren. Leerlingen doen

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken?

Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken? Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken? Bèta in bedrijf De terugloop van het aantal bètaleerlingen en -studenten is landelijk een bron van zorg. Ook u ervaart wellicht hoe moeilijk

Nadere informatie

Bèta in bedrijf. Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontwikkelen? Hoe?

Bèta in bedrijf. Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontwikkelen? Hoe? Bèta in bedrijf Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontwikkelen? De terugloop van het aantal bètaleerlingen en studenten is landelijk een bron van zorg. Ook u ervaart wellicht hoe moeilijk

Nadere informatie

vmbo theoretische leerweg (tl), havo, atheneum, atheneum+ 820 leerlingen

vmbo theoretische leerweg (tl), havo, atheneum, atheneum+ 820 leerlingen vmbo theoretische leerweg (tl), havo, atheneum, atheneum+ 820 leerlingen De CSG Wessel Gansfort is een open christelijke school, waar elke dag ongeveer 820 leerlingen onderwijs volgen. Iedereen is van

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Kennisteam Business Innovation & Masterclasses Nieuwe Ingenieur Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Inleiding Tijden veranderen, dat is niets nieuws. Maar de snelheid waarmee

Nadere informatie

Koffie en fris Op iedere verdieping en in de schoolstraat/aula zal er koffie, thee en frisdrank worden geschonken.

Koffie en fris Op iedere verdieping en in de schoolstraat/aula zal er koffie, thee en frisdrank worden geschonken. Welkom op de Open Avond van onze school In dit boekje vindt u het programma van deze avond. We hopen dat u op deze avond een indruk krijgt van het reilen en zeilen op de Gomarus. We willen u een beeld

Nadere informatie

LIBANON LYCEUM. vraagt veel, geeft veel. mavo havo atheneum gymnasium WWW.LIBANONLYCEUM.NL

LIBANON LYCEUM. vraagt veel, geeft veel. mavo havo atheneum gymnasium WWW.LIBANONLYCEUM.NL LIBANON LYCEUM mavo havo atheneum gymnasium vraagt veel, WWW.LIBANONLYCEUM.NL geeft veel UW KIND IS HET MOOISTE DAT U HEEFT! Daarom kiest u met zorg de school waar uw kind na de basisschool naar toe gaat.

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost Jouw praktische weg naar het hbo Onderdeel van AOC Oost 2014 2015 2Informatie Het Groene Lyceum 2014-2015 Lekker praktisch bezig zijn maar wel op een hoog niveau. Is dat ook voor jou de leukste route naar

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontwikkelingsgericht onderwijs Leren op de John F. Kennedyschool De basisschool van onze zoon, de John F. Kennedyschool te Zutphen, is dit schooljaar begonnen met een nieuwe manier van werken. Ze zijn

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Het havo/atheneum en atheneum op het Oostvaarders College. Hartelijk welkom

Het havo/atheneum en atheneum op het Oostvaarders College. Hartelijk welkom Het havo/atheneum en atheneum op het Oostvaarders College Hartelijk welkom Doelstelling presentatie Uitleg onderwijs in het havo/atheneum en atheneum op het Oostvaarders College Beantwoorden van vragen

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers

Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers Over opbrengstgericht werken met jonge kinderen Wanneer: Tijdstip: Waar: Voor wie? Woensdag 4 juni 2014 13.30 17.00 uur MFC De Malburcht, Graslaan 97, Arnhem

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen.

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL, iets voor jou! De HTL- route Je hebt advies

Nadere informatie

Visie is de fundamentele kracht die al het overige aanstuurt.

Visie is de fundamentele kracht die al het overige aanstuurt. Visie op cultuureducatie INLEIDING Visie is de fundamentele kracht die al het overige aanstuurt. De kracht van visie is ongelofelijk! Teams en organisaties met een duidelijk missiegevoel presteren opvallend

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

HORN. Bezoekmiddagen Woensdag 14 januari 2015 Woensdag 28 januari 2015 Woensdag 4 februari 2015 Woensdag 11 februari 2015

HORN. Bezoekmiddagen Woensdag 14 januari 2015 Woensdag 28 januari 2015 Woensdag 4 februari 2015 Woensdag 11 februari 2015 HORN Bezoekmiddagen Woensdag 14 januari 2015 Woensdag 28 januari 2015 Woensdag 4 februari 2015 Woensdag 11 februari 2015 WELKOM GEACHTE OUDERS Dit boekje bevat een beknopte, zakelijke weergave van de informatie

Nadere informatie

Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas

Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas 24 november 2015 26-06-14 1 Na vanavond begrijpt en weet U: Wat profielen zijn. Welke profielen er op het Cosmicus College zijn. Hoe een profiel gekozen

Nadere informatie

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later Onderwijs met aandacht voor iedereen! Op mavo, havo of drie jaar vwo onderbouw: Engels PLUS Sport PLUS Science PLUS Business

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

vormgeven van rekenen in het VO

vormgeven van rekenen in het VO vormgeven van rekenen in het VO Martin van Reeuwijk,, Susanne Spiele, Madeleine Vliegenthart, Peter van Wijk Allen werkzaam bij APS, versie 21 Februari 2013 vooraf Dit is een voorpublicatie, en zal als

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Stichtse Vrije School

Stichtse Vrije School Studiewijzer Eindwerkstuk Stichtse Vrije School Klas 11A / 11B Schooljaar 2014-2015 Algemeen Je sluit je vrijeschooltijd af door een eindwerkstuk te maken. Je bent vrij in de keuze van de vorm en inhoud

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE

FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE FUNCTIE-INFORMATIE Functienaam Docent LB Codering 004 Organisatie Scholengemeenschap Bonaire Salarisschaal 10 Werkterrein Onderwijsproces Docenten Activiteiten

Nadere informatie

Nieuwsbrief Ouders. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2013-2014 April nr. 7

Nieuwsbrief Ouders. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2013-2014 April nr. 7 Beste ouder(s)/verzorger(s), In mijn voorwoord in de voorgaande nieuwsbrief maakte ik melding van het feit dat er enquêtes uitgezet zouden gaan worden. De ouders van leerlingen in het 1 e en 3 e leerjaar

Nadere informatie

De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl

De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl 1 De nieuwe Havo voorbereidend HBO Wat is De nieuwe Havo? De nieuwe Havo biedt Havo onderwijs

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie