De klachten geven aan dat er echt veel mis is in het onderwijs. LAKS, JOB en LSVb doen een paar concrete aanbevelingen aan de Minister:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De klachten geven aan dat er echt veel mis is in het onderwijs. LAKS, JOB en LSVb doen een paar concrete aanbevelingen aan de Minister:"

Transcriptie

1 Samenvatting De invoering van het nieuwe leren leidt tot grote problemen in het Nederlandse onderwijs. Deze conclusie trokken de belangenorganisaties voor scholieren en studenten JOB, LAKS en LSVb eind De drie organisaties kregen van veel scholieren en studenten klachten binnen over het competentiegericht onderwijs en de invulling van onderwijstijd in het voortgezet onderwijs. De protesten aan verschillende scholen leken slechts het topje van de ijsberg. Om dit aan te tonen openden de drie organisaties een klachtenmeldpunt en gingen zij op tour langs verschillende instellingen om klachten te verzamelen. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS), de JongerenOrganisatie Beroepsonderwijs (JOB) en de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) hebben de afgelopen twee maanden in totaal 7784 klachten verzameld van scholieren en studenten. Het is nu duidelijk: het gaat hier niet meer om incidenten, maar om structurele problemen rond de invoering en uitvoering van het competentiegericht onderwijs en de invulling van onderwijstijd. De meest genoemde klacht in het voortgezet onderwijs is het gebrek aan kwaliteit. Er zijn te veel nutteloze lessen en aan de kwaliteit van docenten valt veel te verbeteren. Veel leerlingen ervaren een ophokplicht als gevolg van de nieuwe onderwijstijd-maatregelen. In het MBO zijn studenten zoekend. Het is niet duidelijk wat de scholen van hen verwachten. Er is te weinig begeleiding en er zijn te weinig lessen. De lessen die er zijn sluiten niet bij hun behoeftes aan en worden vaak door slecht opgeleide docenten gegeven. Ook op hogescholen laat de begeleiding van studenten te vaak te wensen over en weten studenten vaak niet wat de school van hen verwacht. Daarbij geven studenten aan dat ze graag meer colleges willen: Het nieuwe leren? Het nieuwe thuiszitten zul je bedoelen! De klachten geven aan dat er echt veel mis is in het onderwijs. LAKS, JOB en LSVb doen een paar concrete aanbevelingen aan de Minister: - We vragen de minister om streng te controleren op de kwaliteit van de opleidingen, het aantal lesuren en de aard en mate van begeleiding die de studenten en scholieren wordt geboden. - Laat scholieren en studenten meebeslissen over plannen en vernieuwingen, die hen als geen ander aangaan. Vooral in het voortgezet- en middelbaar beroeps onderwijs ligt de oplossing voor de hand: een verplichte studenten- en leerlingenraad. De medezeggenschap moet versterkt worden. - We moeten goed kijken naar de rol van de docent. Docenten moeten veel, veel beter (bij) geschoold, beoordeeld en betaald worden. - Er moet gewerkt worden aan betere roosters. Ze zitten vaak slecht in elkaar, worden laat bekend gemaakt, er zijn te veel tussenuren en lesuitval is aan de orde van de dag. Wij hopen dat de Minister deze klachten en aanbevelingen serieus zal nemen, zodat we samen kunnen werken aan beter onderwijs!

2 Achtergrond De invoering van het nieuwe leren leidt tot grote problemen in het Nederlandse onderwijs. Deze conclusie trokken de belangenorganisaties voor scholieren en studenten JOB, LAKS en LSVb eind De drie organisaties kregen van veel scholieren en studenten klachten binnen over het competentiegericht onderwijs en de invulling van onderwijstijd in het voortgezet onderwijs. Slechts een paar contacturen per week, slechte begeleiding, eindeloze zelfreflecties, docenten die niet weten wat ze moeten doen, verplichte vrijwillige huiswerkbegeleiding. Niet het competentiegericht onderwijs zélf is het probleem, maar wel de manier van invoering en uitvoering. Opvallend was dat veel klachten vergelijkbaar van aard waren. De kwaliteit van het onderwijs stond op het spel, en daarom boden de drie organisaties op 26 januari 2007 de brandbrief wij willen leren, geef ons ook de kans aan aan de toenmalig staatssecretaris voor Onderwijs, Bruno Bruins. De staatssecretaris beloofde toen om tafel te gaan met de scholen die het te bont maken. De drie organisaties benadrukten dat het niet meer ging om incidenten, maar om structurele problemen rond de invoering en uitvoering van het competentiegericht onderwijs. De protesten aan verschillende scholen zoals op het Friesland College en de Hogeschool Utrecht vormen slechts het topje van de ijsberg. Om dit aan te tonen openden de drie organisaties een klachtenmeldpunt, en gingen zij op tour langs verschillende instellingen om klachten te verzamelen. In dit rapport wordt een beeld gegeven van de verzamelde klachten in het voortgezet-, middelbaar- en hoger onderwijs. Overigens zijn er niet alleen klachten binnengekomen. Op sommige instellingen en bij sommige opleidingen wordt de invoering van het competentiegericht onderwijs goed opgepakt en waren scholieren en studenten juist heel tevreden. Laten zij als voorbeeld dienen. Helaas waren de hoeveelheid klachten in de grote meerderheid. Het is echt tijd voor ingrijpen om deze situatie snel te verbeteren. Wij hopen dat deze klachten serieus worden genomen en dat we gaan werken aan structurele oplossingen voor de gesignaleerde problemen. 2

3 Hoofdstuk 1: Klachten voortgezet onderwijs Het LAKS heeft al jaren een klachten- en informatiecentrum, waar scholieren terecht kunnen voor advies en bemiddeling. Vanaf de zomer van 2006 groeide het aantal klachten over scholen die noodmaatregelen namen om aan nieuwe onderwijstijd normen te voldoen. Er werd zelden gekeken naar de kwaliteit van die meeruren. Het LAKS zette daarom een meldpunt op waar scholieren deze problemen kenbaar konden maken. Omdat veel problemen in meer takken van het onderwijs spelen en omdat bleek dat veel scholieren vreesden voor chaos op het mbo en hbo, heeft LAKS samen met JOB en LSVb in januari een brandbrief aan de staatssecretaris geschreven met de titel wij willen leren, geef ons ook een kans. Daarbij riepen we scholieren en studenten op om hun klachten te melden via Na het luiden van de noodklok zijn LAKS, JOB en LSVb op scholentoer gegaan om breder te inventariseren tegen welke problemen scholieren en studenten aanlopen. Door middel van een antwoordkaart hebben scholieren aangegeven welke problemen zij ondervinden. De resultaten van deze inventarisatie zijn hieronder aangegeven. In het tweede gedeelte staan de problemen die specifiek voorkomen op het gebied van de onderwijstijd. Tot slot formuleert het LAKS enkele aanbevelingen naar aanleiding van de klachteninventarisatie. Scholentoer en internet In het voortgezet onderwijs hebben ongeveer 1100 leerlingen een antwoordkaart ingevuld. Tijdens de scholentoer zijn zeven willekeurige middelbare scholen bezocht en via internet hebben 150 leerlingen van allerlei verschillende scholen laten weten wat hen het meeste dwars zit. De leerlingen zijn afkomstig uit boven- en onderbouw, van vmbo tot en met het gymnasium. Klachten Aantal % van alle klachten komt voor op % van alle kaarten Ik krijg te weinig begeleiding % 32% Ik krijg les van slecht opgeleide % 43% docenten Ik krijg veel nutteloze lessen % 62% Ik krijg te weinig theorie 172 8% 16% Ik krijg te weinig lesuren 114 5% 10% Ik weet niet wat school van mij verwacht % 36% Totaal % nvt Ik heb niets te klagen % Het grootste probleem op dit moment is voor deze scholieren de kwaliteit van de lessen. Een grote meerderheid van de ondervraagde scholieren (62%) vindt dat ze veel nutteloze lessen hebben. Dit lijkt vooral veroorzaakt door alle verplichte huiswerkuren die scholen afgelopen jaar hebben ingevoerd om aan de nieuwe urennorm te voldoen. 3

4 Ik heb een hekel aan de ingevoerde studie-uren. Dat is saai en het is vooral slecht georganiseerd. Skip die nutteloze lessen! Ik ben het zat, naar school komen voor niks! Als er les uitvalt, krijgen we opvang van slechte assistenten, die niet veel verstand van de stof hebben. Nog eens 42 procent van de leerlingen geeft op hun antwoordkaart aan dat ze een probleem hebben met de kwaliteit van docenten. Dit komt gedeeltelijk door de onderwijsvernieuwingen, waardoor veel leerlingen niet weten waar ze aan toe zijn en wat er precies van hen verwacht wordt. Echter, sommige leraren functioneren al jaren niet, zonder dat daar iets aan gedaan wordt. Dat moet ook eens goed bekeken worden. Leraren moeten meer les geven en niet op hun stoel koffie drinken. Leerlingen moeten beter opletten en zich aan de planners houden De school moet niet meer zomaar slechte docenten aannemen, omdat ze een tekort aan docenten hebben. totaaloverzicht (van 1081 middelbare scholieren) aantal scholieren Ik krijg te weinig begeleiding Ik krijg les van slecht opgeleide docenten Ik heb veel Ik krijg te weinig nutteloze lessen theorie Ik krijg te weinig lesuren Ik weet niet wat school van mij verwacht Ik heb niets te klagen Wel melden veel leerlingen dat er grote onderlinge verschillen tussen docenten zijn. Vaak zijn er op elke scholen enkele slecht functionerende docenten: Sommige leraren zijn slecht opgeleid en kunnen niet goed uitleggen. Dat er voor wiskunde meer opgeleide docenten moeten komen! Aan de andere kant geeft 29 procent van de leerlingen aan dat ze niets te klagen heeft. Ze zijn soms erg enthousiast over hun school: Dit is de beste school en Ik wil kwijt dat ik het een vette school vind 4

5 Dat zijn positieve signalen die echter een veel te klein deel van het totaal uitmaken. Opvallend zijn de verschillen per school in leerling-tevredenheid en in de meest urgente problemen. Op de ene school is vooral de kwaliteit van de docenten een probleem, bij andere is bijna iedereen ontevreden over het nut van hun lessen. Op weer een andere school heeft bijna de helft van de leerlingen niets te klagen. Nog steeds niet ideaal, maar het kan dus beter! Individuele klachten van SG Spieringshoek uit Schiedam Wij moeten op het SG Spieringshoek uit Schiedam vier uur per week verplicht in de mediatheek huiswerk maken. Dat slaat natuurlijk nergens op want thuis kan je ook huiswerk maken en soms heb je niet zo veel te doen. Als je niet gaat moet je de uren dubbel inhalen. Als je geen tussenuren hebt dan moet je na schooltijd gaan zitten, een beetje raar. Anna van Rijn College, Nieuwegein Hierbij wil ik protesteren tegen de maatregelen met betrekking tot onderwijstijd. Ik denk dat de kwaliteit van het onderwijs er aan onder door gaat. Een voorbeeld is dat wij meer lessen moeten volgen en daardoor geen toetsweek meer hebben. Hierdoor moeten wij dus meer taken verdelen en hebben we minder tijd om ons voor te bereiden. Gevolg is dat sommige leerlinge overwerkt en moe raken en sommigen leerlingen daardoor gaan spijbelen. Mijn conclusie: de kwaliteit van het onderwijs vermindert. Dit betreur ik zwaar en daarom mijn protest. Isendoorn College te Warnsveld Scholieren van de bovenbouw havo/vwo van het Isendoorn College te Warnsveld (gemeente Zutphen) hebben hedenmorgen om een walk-out georganiseerd tegen de nieuwe roosters. Aan het begin van het schooljaar was beloofd dat de roosters verbeterd zouden worden, maar dat is volgens de leerlingen niet gelukt. 'Ik had een vervelend rooster met ongeveer vijf tussenuren, maar nu heb ik echt een vreselijk rooster met elf tussenuren', vertelt Tess, een leerling uit tweetalig 4 vwo. Het treurige is dat vorig schooljaar tussentijds de roostermaker is gestopt met werken, dit was een docent die de school door en door kende en voornamelijk zelf zat te roosteren. Daarna is er een roosterprogramma gekocht en is er iemand goedkoper gekomen om te computeren. Dat moest wel misgaan. Misschien nog wel treuriger is dat de school is genomineerd voor de Gouden Schoolbank, een prijs van het Ministerie van Onderwijs om de meest leerlingvriendelijke school te belonen. Leerlingen hebben inmiddels met de organisatie van die prijs geschreven om te eisen dat de nominatie wordt ingetrokken. Inmiddels heeft een leerlingendelegatie met de rector en conrectoren gepraat. Er is 5

6 beloofd dat gewerkt wordt aan een oplossing. Veel leerlingen hebben daar geen vertrouwen meer in. In het begin was het al knudde. Toen werden er verbeteringen beloofd. Nu is het alleen maar slechter geworden. Geen tijd Verwachten ze dat we in het Frans en Duits bijna foutloos een brief kunnen schrijven, oefenen we maar 3 x met een brief over het gehele jaar. Verwachten ze van ons dat we foutloos een betoog/beschouwing/uiteenzetting kunnen schrijven, moeten we verplicht als handelingsdeel 4 betogen, 4 uiteenzettingen en 4 beschouwingen maken, worden ze vervolgens niet nagekeken, omdat daar GEEN TIJD voor is. VOLGEND JAAR wordt alles anders, zeggen ze. alsof wij (VWO6) daar wat aan hebben... RSG Magister Alvinus Sneek Bij ons op school hebben ze, met betrekking tot eerder genoemde wet, een B-uren systeem ingevoert, wat zowel leerlingen als leeraren verplicht tot extra uren. Dit maakt ertoe dat alle roosters zijn veranderd in gatenkazen, omdat leeraren opeens b-uren op het rooster moeten hebben. Niemand heeft er wat aan en iedereen klaagt erover. Schooluren In briefvorm wil ik iets kwijt over de school van mijn dochter die in klas 4 v/v havo zit. De school heeft de te korte uren alsvolgt ingepland: De leerlingen kunnen tijdens lege uren huiswerk gaan maken of maar wat gaan kletsen. En dan wil ik het nog niet hebben over de vele lesuitvallen, die zij dan ook maar op school uit moeten zitten. De overige lesuren? Daar krijgen ze niets meer uitgelegd en moeten ze maar zien hoe ze de stof onder de knie krijgen. Mijn dochter vraagt om aub les te mogen krijgen er hebben al kids in de klas naar Maria vd Hoeven willen gaan, die vlakbij woont. Ook ben ik heel veel geld kwijt aan studie en extra bijlessen voor haar. Deze onderwijsvorm ontneemt kinderen het recht op fatsoendelijk onderwijs.dit is een vorm van kindermishandeling!!!! De leraren moeten beter les geven Ik zit op een reformatorische school, maar ik vind, dat ze beter les moeten geven in Engels. De hele klas staat iets van een vijf. En dan zeggen ze wel, dat we Engels moeten ophalen. Maar hoe kan dat dan als de lerares helemaal niet goed les geeft. Ik vang nooit wat op. Thuis kan ik allemaal zelf uitzoeken. Dan begrijp ik het wel, maar de lerares word er toch niets voor niets voor betaald? Ook krijgen we van verzorging weleens theorie toetsen, maar die zijn veel te moeilijk voor ons niveau. De hele klas scoort er slecht mee. De leraren mogen ons toch eens wat meer begeleiden? Natuurlijk moeten we ook zelfstandig zijn, maar ik wil later wat bereiken; echt waar! Docent zucht mee Ik zal niet uitgebreid uitwijden over de invulling van mijn lessen of de mening van mijn leerlingen over mijn lessen en de extraatjes die de directie heeft bedacht om zoveel mogelijk uren te halen. Wel aandacht voor iets anders, wat net zo erg is als een zinloze inval-les van iemand die liever thuis zit. Docenten worden geacht 750 uur per jaar voor de klas te staan. Daarbij werd altijd uitgegaan van 36 echte, effectieve lesweken per jaar. Als we de minister moeten volgen, dan zouden we 38,5 weken les moeten geven. De meeste scholen hebben tot nu toe geen 6

7 aandacht besteed aan dit probleem. Krijgen we dan 7 % meer salaris of hoeven we 7 % minder uren per week les te geven (= ca. 2 lesuren)? Behalve aandacht voor de positie van de leerling is aandacht voor de arbeidsvoorwaarden van de docent heel niet verkeerd. Onderwijs is beroerd Voor mij is het te laat, want ik zit in mijn laatste jaar, maar doe in vredesnaam wat aan het beroerde onderwijs en overleg met leraren en leerlingen hoe dat moet gebeuren. Tot nu toe is elke vernieuwing een verslechtering geweest en breek nou eens door die sleur heen! Tot slot wil ik alleen nog zeggen dat het niet alleen gaat om vaardigheden, maar ook om kennis! We zijn een kenniseconomie en niet een vaardigheidseconomie!!! Jan Arentsz, Alkmaar Bij ons op school (Jan Arentsz, Alkmaar) duurt de toetsperiode voor het mondeling examen van alle taalvakken een maand. Dit komt doordat de afname uren in de tussenuren van de docenten moeten vallen, vanwege die nieuwe norm. Omdat er ook nog eens gebouwd wordt aan de uitbreiding van de school (en hierdoor verschillende vakken op een andere locatie in alkmaar worden gegeven) zorgt dit voor veel verwarring: leerlingen die staan te wachten op een leraar die nog een mondeling aan het afnemen is en daarna op de fiets naar de andere locatie moeten. Dit is gewoon geen prettige situatie niet voor leraren en zeker ook niet voor leerlingen. Inhoudelijke lessen Het gaat ook om de inhoud. In mijn lessen krijg je van de 90 minuten les (een blokuur) maar een kleine 15 minuten echte uitleg. Verder moet je gewoon zelfstandig werken. Dit gebeurd niet. Als ik vergelijk met andere scholen waar ik op gezeten heb dan is het duidelijk: inhoudelijk stelt het bij mij niets voor. Er gebeurd niets en dit wordt ook niet van je verwacht. Controle op huiswerk is geen onderdeel van de schooldag. Het niveau is ook erg laag. Ook controleert de inspectie niet op de bevoegdheden van docenten. Ik wil niet zeggen dat een bevoegde docent ook goed is, maar bij mij op school zijn enkele leraren niet eens bevoegd. Ik wil lessen waar ik iets aan heb! Want zo kan ik net zo goed thuis op de bank blijven zitten. Verplichte Keuze Werktijd Bij mij op school laten ze ons dit jaar een week langer in de zomervakantie "lessen" volgen. Ik heb mezelf in de commissie gewurmd die overmorgen gaat bedenken wat de leerlingen in die extra week gaan doen. Het wordt een nutteloze week. Verder hebben ze besloten om iets van 2/3 uur per week verplichte keuze werktijd (KWT) op te zetten. Dit heet nu nog KWT, maar zal binnenkort natuurlijk een creatievere naam krijgen. Op zich lijkt het me geen slecht plan om leerlingen wat meer hulp te laten zoeken bij KWT; omdat er nu meer leerlingen zijn die bijles hebben en er voor betalen. 7

8 Maar om er meteen 2 à 3 uur per week bij te bedenken, daar plaats ik mijn vraagtekens bij. Het gaat hiet om lesuren, dus 2/3 maal 75 minuten. Dit soort werktijd kan ook werken aan een presentatie of een verslag in mediatheek/betalab inhouden. Ik heb geprotesteerd in de medezeggenschapsraad, maar dat maakt niet uit. Het is de enige manier om de Tweede Kamer tevreden te houden... Rare toetweek roosters Ik heb een hekel aan de nieuwe onderwijstijd, want bij ons hebben we nu rare roosters. Normaal gesproken hadden we één week toetsweek en dan twee toetsen op een dag. Nu hebben wij eerst vier uur les en dan nog één toets en dat twee weken lang. Dit vind ik raar en erg irritant. Bovendien kan je je door die rare weken niet goed concentreren op een toets. Ook krijg je nu van die begeleidings uren om maar aan uren te komen. Tijdens maatschappijleer hebben we er over gehad en het blijkt dat bijna alle leraren en ook vooral leerlingen er tegen zijn. Toetsweek Vanaf volgende week krijgen wij in onze toetsweek verplicht de eerste twee uur les! Het gevolg is dat er gatenroosters ontstaan met maar liefst 11 tussenuren in je toetsweek! Onze school heeft als regel gesteld: geen lessen volgen, geen toetsen maken. Ik heb op vrijdag geen toets, maar moet wel voor het eerste uur aardrijkskunde mijn bed uit komen, want anders wordt een al gemaakte toets ongeldig verklaard!!! Mag de school dat zomaar doen? Ik kom aan genoeg uren in het jaar, maar de rest niet! Het is heel oneerlijk en de leraren bij ons hebben al gedreigd te gaan staken. Onderwijstijd verslechterd bij ons de kwaliteit van het onderwijs, doordat wij meer discussieren over de maatregelen en ze onzin ervan dan over nuttige onderwerpen of de lesstof! Laat kwaliteit voor kwantiteit gaan! DaVinci College, Purmerend Ook de leerlingen van het DaVinci College te Purmerend kregen een brief mee van de schoolleiding samen met een volgepland rooster voor de toetsweek. Er werd een kleine uitleg gegeven over de onderwijstijd. Ik struikelde vooral over de volgende zin: 'Wel willen we stellen: geen lessen, geen toetsen: als je niet aanwezig bent tijdens de lesuren, heb je niet het recht de toetsen te maken.' Is dit niet in strijd met het examenreglement?! Cals College, Nieuwegein Bij ons op het Cals Nieuwegein moet je verplicht een aantal uren in de mediatheek werken. Ook moeten een medewerker van de mediatheek ieder uur dat je daar zit een handtekening zetten. Veel kinderen melden zich, laten de kaart ondertekenen aan het begin van het uur, dan sluipen de kinderen weg en komen aan het eind van de les weer terug om de kaart te laten tekenen. Die extra uren helpen dus helemaal niet! Tijdens invaluren chips zitten eten met stagiair Het is echt gek. Wij hebben stagaires op onze school en als we dan verplichte invaluren van haar hebben, worden we niet verplicht om aan ons huiswerk te gaan, maar mogen we gewoon eten en drinken (maar het gekke is nog, dat we dat alleen mogen als zij (de 8

9 stagaire) dat ook mag!) Ik zit in de 4e jaar van het VMBO-TL dus ik heb dit jaar mijn examen en er ligt veel verantwoordelijkheid bij ons zelf. Maar ik vind dit echt absurd. We moeten echt iets doen tegen dit, dit kan zo niet.de leerlingen lijden eronder, en dat moeten ze een keer onder ogen zien!! Werkt spijbelen in de hand Hierbij protesteer ik tegen de maatregelen in het verband met de onderwijstijd. Ik denk dat de kwaliteit van het onderwijs er alleen maar onder lijdt en leerlingen meer gaan spijbelen omdat ze dan vinden dat ze te lang op school moeten zitten. Conclusies en aanbevelingen Allereerst moet iets gezegd worden over de houding van veel van de leerlingen die het LAKS tegenkwam op de scholentoer: de respons was serieus en scholieren wisten vaak heel concreet te benoemen wat er veranderd moest worden. Veel leerlingen zijn blij dat eindelijk hùn mening wordt gevraagd over het onderwijs. Ruimte bieden voor inspraak van alle leerlingen op een school gebeurt nu nog bijna niet, terwijl uit eerder onderzoek van het LAKS blijkt dat 72 procent van de leerlingen meer inspraak wil hebben op school. Het LAKS ziet dan ook dat scholen leerlingen structureel moeten betrekken bij het maken van plannen en het evalueren en verbeteren van de uitvoering daarvan. Concreet kan dat door kwaliteitsonderzoeken, het betrekken van onderwijskwaliteit als onderwerp van de nationale scholierenmonitor, maar vooral door het actief betrekken van leerlingen bij het onderwijs. Het is dan ook noodzakelijk dat de toegankelijkheid van medezeggenschap wordt bevorderd en dat inspraak terug wordt gebracht naar het niveau van de school(locatie). Het LAKS pleit dan ook voor verplichting van de leerlingenraad, zoals dat in Vlaanderen al eerder geregeld is. Tijdens de noodklokactie zijn nutteloze lessen als grootste probleem benoemd. Het gaat scholieren dus om kwaliteitsverbetering. De minister spoort op dit moment scholen aan om meer les te geven. Het LAKS wil dat er vooral wordt gekeken naar hoe er beter lesgegeven kan worden. Hierbij moet vooral gekeken worden naar de rol van de docent. Docenten moeten veel, veel beter (bij) geschoold, beoordeeld en betaald worden. Verder is het belangrijk om de versnippering van het rooster tegen te gaan. De nieuwe tweede fase is een stap in de goede richting, maar het onderwijs moet echt over inhoud gaan. Om die reden zouden vakken zonder eigen profiel of toegevoegde waarden moeten verdwijnen: ANW moet uit het lesprogramma. Samengevat moet de minister: - De leerlingenraad verplicht stellen - Meer investeren in het verbeteren van de leraren en hun opleidingen - ANW zo spoedig mogelijk afschaffen Scholen moeten - leerlingen betrekken bij het opzetten, evalueren en verbeteren van het onderwijs - docenten begeleiden en ruimte geven voor bijscholing en beoordeling - leerlingenraden en andere leerling-initiatieven ondersteunen 9

10 Hoofdstuk 2: Klachten HBO/WO De Landelijke Studenten Vakbond is een federatie van lokale studentenvakbonden. De laatste jaren kwamen er vanuit onze leden signalen binnen dat er, vooral in het HBO, sprake was van een sterke afname van het aantal contacturen en slechte begeleiding. Ook bij de studentenlijn en via contacten met medezeggenschapsraden kwam steeds vaker naar voren dat de invoering van het competentiegericht onderwijs voor de nodige problemen zorgt. Veel studenten maakten zich zorgen over de kwaliteit van hun opleiding, maar bij de instelling werd er niet naar hen geluisterd. Omdat deze problemen niet alleen in het hoger onderwijs, maar ook in het MBO en voortgezet onderwijs bleken te spelen, heeft de LSVb samen met JOB en LAKS in januari een brandbrief aan de staatssecretaris geschreven met de titel wij willen leren, geef ons ook een kans. Daarbij riepen we scholieren en studenten op om hun klachten te melden via Na het luiden van de noodklok zijn LAKS, JOB en LSVb op scholentoer gegaan om breder te inventariseren tegen welke problemen scholieren en studenten aanlopen. Door middel van een antwoordkaart hebben scholieren aangegeven welke problemen zij ondervinden. De resultaten van deze inventarisatie zijn hieronder aangegeven, waarna ook enkele aanbevelingen worden gedaan naar aanleiding van de klachteninventarisatie. Inventarisatie klachten In het hoger onderwijs zijn in totaal 3742 klachten en/of opmerkingen ingediend door 1494 studenten. Tijdens de scholentour zijn er acht hogescholen bezocht, daarnaast zijn er via opmerkingen binnengekomen over 23 hogescholen en universiteiten. De grootste problemen voor studenten zijn een tekort aan begeleiding, weinig contacturen, nutteloze lessen en onduidelijke verwachtingen. Slechts 8,4 % van de studenten heeft niets te klagen over zijn of haar opleiding. Klachten Aantal % van alle klachten Komt voor op % van alle kaarten Te weinig ,2% 50,1% begeleiding Slecht opgeleide ,1% 26,9% docenten Veel nutteloze ,9% 53,5% lessen Te weinig theorie ,2% 29,7% Te weinig lesuren ,1% 43,8% Weet niet wat ,5% 39,9% school verwacht Totaal % Niets te klagen 125 8,4% 10

11 totaaloverzicht (van 1494 studenten) : begeleidingtekort 2: opl.docenten 3: nutteloze lessen 4: theorietekort 5: lesurentekort 6: verwachting onduidelijk 7: geen klacht Conclusie en aanbevelingen De begeleiding van studenten laat vaak te wensen over en studenten weten vaak niet wat de school van hen verwacht. Hogescholen moeten meer investeren in een goede begeleiding van studenten en meer duidelijkheid geven over de eisen die aan studenten worden gesteld. Dit hangt sterk samen met de organisatie van de instelling: op een aantal instellingen klagen studenten steen en been over slechte roostering en administratie. De betreffende instellingen moeten nodig orde op zaken stellen. Studenten krijgen te weinig lesuren, en de uren die ze krijgen zijn niet altijd even zinvol. Studenten willen meer degelijke lessen met theorie. Dat betekent niet dat ze niet zelfstandig willen werken: veel studenten geven aan dat ze niets tegen het idee van het nieuwe leren hebben, maar dat de balans tussen dingen zelf uitzoeken en les krijgen kwijt is. Het lage aantal contacturen neemt hier en daar dramatische vormen aan: studenten geven aan maar drie tot acht uur per week les te hebben aan een voltijdopleiding. De LSVb vindt dit onacceptabel. Er zijn behoorlijk wat studenten die klagen over de kwaliteit (opleiding, didactisch vermogen) van docenten. Docenten spelen een cruciale rol in het onderwijs en moeten goed worden opgeleid en bijgeschoold. Het aantal studenten dat niets te klagen heeft over het nieuwe leren is opvallend klein. Ofschoon het mogelijk is dat er een zekere responsbias optreedt, is de LSVb geschrokken van het aantal klachten dat studenten hebben. In gesprek met studenten blijkt vaak dat ze met hun klachten hebben aangeklopt bij het onderwijsmanagement of docenten, maar dat er desondanks weinig mee gebeurd. Instellingen luisteren vaak slecht naar studenten. 11

12 Hoofdstuk 3: Klachten mbo JOB heeft al jaren een klachten- en informatiecentrum, waar mbo-studenten terecht kunnen voor advies en bemiddeling. In het schooljaar 2005 / 2006 groeide het aantal klachten over de kwaliteit van het onderwijs aanzienlijk. Eind 2005 heeft JOB daarom aan de staatssecretaris en aan het Projectmanagement Herontwerp MBO een bezorgde brief gestuurd met een inventarisatie van veel voorkomende klachten. In het schooljaar 2006 / 2007 nam het aantal klachten opnieuw toe, met name met betrekking tot het tekort aan lesuren en begeleiding. Na de oproep van LAKS, JOB en LSVb om alle klachten te melden via kwamen er nog meer klachten binnen. Alle klachten die dit schooljaar bij JOB zijn binnengekomen over de kwaliteit van het onderwijs zijn opgenomen in dit hoofdstuk. Het betreft dus zowel klachten van voor als na de noodklok-actie. Na het luiden van de noodklok zijn LAKS, JOB en LSVb op scholentoer gegaan om te inventariseren tegen welke problemen studenten aanlopen. Door middel van een antwoordkaart hebben studenten aangegeven welke problemen zij ondervinden. De resultaten van deze inventarisatie zijn weergegeven in het tweede gedeelte. Tot slot formuleert JOB enkele aanbevelingen naar aanleiding van de klachten-inventarisatie. 1. Indivuele klachten bij JOB binnengekomen per telefoon, mail of via de website Wie de klachten leest die indivuele studenten en ouders hebben gemeld bij JOB, wordt niet gelukkig. Het lijkt wel één grote chaos in het mbo! Nu is bekend dat wie tevreden is, dit minder snel meldt. We kunnen ons dus troosten met de gedachte dat er ook nog een heleboel tevreden studenten rondlopen op goedgeorganiseerde opleidingen en scholen. De klachten die echter wel binnenkomen, liegen er beslist niet om! De klachten zijn opgenomen in de bijlage achterin. De vele klachten over het tekort aan lessen en begeleiding springen als eerste in het oog. Dit betreft niet alleen chronische lesuitval, maar ook structurele minimale programmering. Studenten klagen dat zij aan hun lot worden overgelaten, regelmatig te horen krijgen dat zij maar iets voor zichzelf moeten doen en dat de boeken die ze schijnbaar tevergeefs hebben aangeschaft bij nader inzien voor zelfstudie bedoeld blijken. De studenten willen gewoon les en uitleg van docenten, melden ze met dikke uitroeptekens. Mbo ers constateren dat ze net zo goed thuis kunnen blijven, omdat de school geen meerwaarde biedt boven thuis wat uit een boek leren. Naast de roep om meer les vallen de ernstige twijfels over de inhoud / kwaliteit van de opleiding op. Studenten hebben het gevoel veel te weinig te leren en voelen zich daarom erg onzeker als zij op stage of aan het werk gaan. Een jongen schrijft als ik nu naar een stageplek zou moeten solliciteren, zou ik niet weten wat ik zou moeten aanvoeren als zaken die ik nu beheers en een ander constateert dat het MBO-diploma zo niets meer voorstelt. Studenten wijten hun gebrekkige kennis en vaardigheden aan het tekort aan les en begeleiding, maar ook aan de gebrekkige kwaliteit van hun docenten. Een student vraagt zich bijvoorbeeld ernstig af of zijn docenten van de ict-opleiding wel een ictdiploma hebben. Ook constateren studenten dat veel docenten zelf niet weten hoe ze moeten werken in een competentiegericht opleidingsprogramma. 12

Hoofdstuk 3: Klachten mbo

Hoofdstuk 3: Klachten mbo Hoofdstuk 3: Klachten mbo JOB heeft al jaren een klachten- en informatiecentrum, waar mbo-studenten terecht kunnen voor advies en bemiddeling. In het schooljaar 2005 / 2006 groeide het aantal klachten

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

www.panelwizard.com Inhoudsopgave

www.panelwizard.com Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 0 1. Samenvatting resultaten... 1 2. Onderzoeksverantwoording... 2 3. Resultaten... 3 3.1 Ben je middelbare scholier en zo ja, hoeveel uur moet jij per jaar onderwijs krijgen

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

secretaresse! niveau 3 en! management assistent niveau 4!

secretaresse! niveau 3 en! management assistent niveau 4! secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 De mbo-opleiding secretaresse niveau 3 / management assistent niveau 4 is bedoeld voor secretaresses van KLM die geen mbo-diploma hebben. VAKMANSCHAP

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013

Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013 Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013 Op 23 mei woonden circa 30 ouders het 'Schoolcafe' over andere schooltijden bij. Net als veel andere scholen, oriënteert ook De Schelven zich

Nadere informatie

HET MBO DIENT HET MBO ETER! VERDIENT VERDIENT BETER! HET MBO VERDIENT HET MBO ERDIENT BETER!

HET MBO DIENT HET MBO ETER! VERDIENT VERDIENT BETER! HET MBO VERDIENT HET MBO ERDIENT BETER! MBO BO T MBO RDIENT ETER! ERDIENT! DIENT HET MBO HET MBO VERDIENT HET MBO BETER! VERDIENT ETER! HET MBO BETER! VERDIENT VERDIENT BETER! BET 1 HET MBO VERDIENT BETER! februari 2012 HET MBO VERDIENT BETER!

Nadere informatie

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe!

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! HAVO/ VWO Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! VAN ONDER - NAAR BOVENBOUW Wie binnen Openbare Scholengroep Sevenwolden overgaat van het tweede leerjaar basisvorming naar het derde leerjaar havo of vwo,

Nadere informatie

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 De mbo-opleiding secretaresse niveau 3 / management assistent niveau 4 is bedoeld voor secretaresses en management assistenten die geen mbo-diploma

Nadere informatie

Maatschappelijke Zorgboerderij. Amatheon. Nikki van Berlo. Jasmijn Borms. Joy Willems T4B

Maatschappelijke Zorgboerderij. Amatheon. Nikki van Berlo. Jasmijn Borms. Joy Willems T4B Maatschappelijke Zorgboerderij Amatheon Nikki van Berlo Jasmijn Borms Joy Willems T4B Inleiding Ons groepje bestaat uit Nil

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009

VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009 VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009 Utrecht, maart 2010 INHOUD Inleiding 7 1 Het onderzoek 9 2 Resultaten 11 3 Conclusies 15 Colofon 16

Nadere informatie

Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft*

Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft* Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft* Schooljaar 2013-2014 * Gebaseerd op handboek Examinering Praktijkonderwijs 6 Haagse scholen 2009/2010 Handboek Examinering versie Grotius College

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

Bevorderingsreglement Onderbouw

Bevorderingsreglement Onderbouw Bevorderingsreglement Onderbouw Schooljaar 2014-2015 Aan de leerlingen in de leerjaren 1 t/m 3, Om je succesvol naar je diploma te begeleiden, krijg je niet alleen uitleg en begeleiding, maar wordt er

Nadere informatie

Informatieavond 4 havo

Informatieavond 4 havo Informatieavond 4 havo Algemene inleiding Inleiding LOB Korte pauze Mentoren, informatie over de klassen De havo afdeling Afdelingsleider 3,4,5 havo Jaarcoördinator 3&4 havo Afdelingsassistent 10 mentoren

Nadere informatie

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht...

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... de uitdaging... Hallo, ik ben Hanna. Dit jaar ben ik begonnen aan QUEST. QUEST past prima bij mij. Dat denk ik zelf, dat denken mijn ouders

Nadere informatie

In dit informatieboekje zullen wij op een aantal zaken, die betrekking hebben op de bijlessen, iets dieper in gaan.

In dit informatieboekje zullen wij op een aantal zaken, die betrekking hebben op de bijlessen, iets dieper in gaan. Schooljaar 2012-2013 Postadres : Jos Kinds Studiebegeleiding Enkstraat 10 8102 GL Raalte Telefoon : 0572-851253 homepage E-mail : www.bijlesleidscherijn.nl : info@bijlesleidscherijn.nl 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM TANDARTSASSISTENTE Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013 HET ASSINK LYCEUM Sectorwerkstuk Inhoudsopgave Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3

Nadere informatie

Ouderinformatie avond 4 MAVO

Ouderinformatie avond 4 MAVO Ouderinformatie avond 4 MAVO Maandag 14 september 2015 Tijd: 20.00 uur Mentor Eerste aanspreekpunt voor leerlingen Op de hoogte van resultaten & cijfers Eerste aanspreekpunt voor ouders (ziekte, cijfers

Nadere informatie

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar Sectorwerkstuk Pedagogisch medewerker Inhoud Inleiding... 3 Dagverslagen... 3 - Van elke dag een verslag van wat je gedaan hebt.... 3 - Wat heb jij

Nadere informatie

INFOBOEKJE KLAS 4 2013-2014

INFOBOEKJE KLAS 4 2013-2014 INFOBOEKJE KLAS 4 2013-2014 1 Inhoud Inleiding 3 Schoolexamen 4 1. SE PTA. Wat betekenen deze afkortingen? 2. Herkansingen 3. Tijdens het Schoolexamen Rekenexamen 6 Info van de decaan 7 Maatschappelijke

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen

Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen 2012 2013 Inhoud Vrijstellingsregeling vmbo-bovenbouw... 3 Vrijstellingsregeling tweede fase havo/vwo... 4 Overgangsvergadering en revisievergadering schooljaar

Nadere informatie

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht:

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht: Audit Beta-beleid Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop Opdracht: We willen inzicht krijgen in de voor de school tegenvallende resultaten t.a.v. keuze voor het N-profiel. Inzicht krijgen in de voor

Nadere informatie

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom Keuzevoorlichting mavo-3 Decaan: I.C. de Vries Welkom Informatie door de decaan in de aula 20.00-20.45 uur: Quiz Uitleg keuze/ sectoren Mogelijkheid tot vragen stellen Vakvoorlichting door bovenbouw docenten

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl. Studiewijzer. 10th

Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl. Studiewijzer. 10th Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl Studiewijzer 10th 2014/2015 Beste leerling, Hierbij ontvang je de Studiewijzer voor het examenjaar vmbo-tl-4. Lees de studiewijzer goed door en

Nadere informatie

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen?

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Een veel voorkomende vraag van ouders bij het zoeken naar een geschikte vorm van voortgezet onderwijs, betreft de begeleiding van

Nadere informatie

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?!

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Inleiding Het LAKS Het Nederlandse schoolsysteem Manieren om als scholier je onderwijs te verbeteren volgens het LAKS: VLIB (Vereniging van Leerlingen

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat Starters-enquête 9 september 2014 Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat 1 EEN STROEVE START Een fantastische baan, maar heel erg zwaar. De Groene Golf de jongerenafdeling

Nadere informatie

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom Keuzevoorlichting mavo-3 Decaan: I.C. de Vries Welkom Quiz Uitleg keuze/ sectoren Mogelijkheid tot vragen stellen 5-2-2016 Keuzevoorlichting MAVO 3 2 Quiz Nodig: de kaartjes op uw stoel! Hoeveel verschillende

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V ONDERZOEK Heterogene en homogene klassen 3 H/V In opdracht van: Montessori Lyceum Amsterdam Joram Levison Jeroen Röttgering Lisanne Steemers Wendelin van Overmeir Esther Lap Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Handleiding profielwerkstuk 5-VWO (examen 2016)

Handleiding profielwerkstuk 5-VWO (examen 2016) Handleiding profielwerkstuk 5-VW (examen 2016) 1. INLEIDING Een van de onderdelen van het schoolexamen (SE) is het profielwerkstuk (PWS). Het PWS kun je beschouwen als een uitgebreide praktische opdracht

Nadere informatie

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar Groot in kleinschaligheid vecht-college.nl Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad Alexandra Bots, 17 jaar Veel succes en plezier dit schooljaar! Kies voor het Vecht-College Met persoonlijke

Nadere informatie

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar Groot in kleinschaligheid vecht-college.nl Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad Alexandra Bots, 17 jaar Kies voor het Vecht-College Met persoonlijke aandacht en intensieve begeleiding

Nadere informatie

Handleiding Docenten/Begeleiders

Handleiding Docenten/Begeleiders Handleiding Docenten/Begeleiders In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor klassikaal begeleidt. 1. Algemene

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Enquête Leerlingenraad

Enquête Leerlingenraad www.survio.com 30-03-2015 08:57:51 Algen Enquête naam Enquête Leerlingenraad Auteur Taal Nederlands Enquête URL http://www.survio.com/survey/d/r5i6q1c0t8t0l5l6f Eerste antwoord 19-02-2015 Laatste antwoord

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING...

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... 1 Gegevens leerling Naam Adres Postcode Woonplaats Geboortedatum Telefoon Afdeling/leerweg Gegevens school Naam Schoolbegeleider Adres Plaats Telefoon

Nadere informatie

Omnis KindCentra Overzicht veelgestelde vragen

Omnis KindCentra Overzicht veelgestelde vragen Omnis KindCentra Overzicht veelgestelde vragen Overzicht veelgestelde vragen 15 april 2014 v6 1 Veelgestelde vragen Vragen over andere tijden algemeen 1. Waarom vind Omnis dit belangrijk? Het is voor kinderen

Nadere informatie

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Profielkeuze 2014-2015 M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Inrichting tweede fase 4 havo 4 vwo 5 havo 5 vwo 6 vwo Opbouw vakkenpakket havo en vwo algemeen deel profieldeel vrij deel Het algemene

Nadere informatie

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent BPV-praktijkboek Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent Crebocode 90440, dossier 2013-2014 Bedrijfsnaam :. Naam Student : Cohort :.. Wat is een BPV werkboek Dit BPV werkboek maakt onderdeel uit van de Opleiding

Nadere informatie

Maatschappelijke stage op het Trias 1. Verschil tussen maatschappelijke stage en beroepsoriënterende stage 2. Tips voor ouders 3

Maatschappelijke stage op het Trias 1. Verschil tussen maatschappelijke stage en beroepsoriënterende stage 2. Tips voor ouders 3 Inhoudsopgave Maatschappelijke stage op het Trias 1 Verschil tussen maatschappelijke stage en beroepsoriënterende stage 2 Tips voor ouders 3 Stageboekje (deze gebruiken de leerlingen) 4 Maatschappelijke

Nadere informatie

Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl. Studiewijzer. 10th

Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl. Studiewijzer. 10th Vrijeschool voor voortgezet onderwijs vwo, havo, vmbo-tl Studiewijzer 10th 2013/2014 Beste leerling, Hierbij ontvang je de Studiewijzer voor het examenjaar vmbo-tl-4. Lees de studiewijzer goed door en

Nadere informatie

Jaaragenda 2015-2016. Periode 1

Jaaragenda 2015-2016. Periode 1 Jaaragenda 2015-2016 Periode 1 lesw1/week 35 24-aug-15 Openingsprogram centen. 25-aug-15 Start mentoren met hun leerlingen. Fotograaf voor leerlingen 26-aug-15 De eerste lesdag volgens rooster 27-aug-15

Nadere informatie

Handleiding Docenten

Handleiding Docenten Handleiding Docenten In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor JOB klassikaal begeleidt. Algemene informatie:

Nadere informatie

Afwezig met opgaaf van reden: Marion van Buren, Ellen Hatuina, Erik Groeneweg, Annemarie Kovacevic. Nr. Onderwerp Actie

Afwezig met opgaaf van reden: Marion van Buren, Ellen Hatuina, Erik Groeneweg, Annemarie Kovacevic. Nr. Onderwerp Actie notulen Deelraad Barendrecht 18-11-2014 Aanwezig :, Jaap Hoogerwaard (voorzitter), Marja Wansink, Rob Glandorf, Erik Both (personeelsgeleding); Gert-Jan van den Berg (oudergeleding); Jet Gerritse, Barbara

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Inhoudsopgave 1. Inleiding... blz. 1 2. Hoeveel jaar heb je nog voor de boeg op de SGL?... blz. 2 3. Het schooladvies... blz. 3 4. Revisie...

Nadere informatie

havo-top! hv.penta.nl

havo-top! hv.penta.nl havo-top! In Hoogvliet start per 1 augustus 2015 een havo- TOP opleiding in het profiel Economie en Maatschappij. Door de samenwerking tussen de PENTA business school Hoogvliet, het VAVO Rijnmond College

Nadere informatie

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk Inleiding Voor u ligt de informatie over de leerwegen binnen het VMBO. Het is een naslagwerkje naar aanleiding van de informatie-avond. Mocht u vragen hebben

Nadere informatie

Kennismaken met de mentor. Ouderinformatieavond VWO 4 [naam mentor]

Kennismaken met de mentor. Ouderinformatieavond VWO 4 [naam mentor] Kennismaken met de mentor Ouderinformatieavond VWO 4 [naam mentor] VWO 4: een grote verandering? Op reis Rol mentor Contact / Klankbordgroep PTA Lesplanners Toetsweken De herkansingsregeling Rapportage

Nadere informatie

Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015

Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015 Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015 1 Inhoud Rapportage... 3 Rapportage klas 1 en 2 mavo en klas 1, 2 en 3 havo/vwo... 3 Rapportage in de examenklassen

Nadere informatie

Vraag het de VMBO er! Snuffelonderzoek naar VMBO vanuit leerling-perspectief. Januari 2011 P.S. Onderzoek Nijmegen

Vraag het de VMBO er! Snuffelonderzoek naar VMBO vanuit leerling-perspectief. Januari 2011 P.S. Onderzoek Nijmegen Vraag het de VMBO er! Snuffelonderzoek naar VMBO vanuit leerling-perspectief Januari 2011 P.S. Onderzoek Nijmegen Opdrachtgever LAKS Contactpersonen: Chanine Drijver en Anne Hertman Opdrachtnemer P.S.

Nadere informatie

Wat weet jij over het leenstelsel?!

Wat weet jij over het leenstelsel?! Resultaten onderzoek Wat weet jij over het leenstelsel? 13-01-2015 Wat weet jij over het leenstelsel? In 2015 staan er ingrijpende veranderingen voor de deur die de toegankelijkheid van het onderwijs onder

Nadere informatie

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren Dossier opdracht 5 Kijk op leerlingen en leren Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 19 januari, 2008 Samenvatting Als voorbereiding op onze baan in

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren!

maandag 11 mei inleveren! maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... Stageboek 2015 1 Gegevens Leerling Naam -------------------------------------------------------------------------------------- Adres Postcode Woonplaats

Nadere informatie

Op het Nova College leer je een vak. Bijvoorbeeld verpleegkundige, monteur of kok. Dat kies je zelf, waarschijnlijk samen met je

Op het Nova College leer je een vak. Bijvoorbeeld verpleegkundige, monteur of kok. Dat kies je zelf, waarschijnlijk samen met je GELOOF IN JEZELF Jij verwacht dat je bij ons een vak kunt leren. Dat je goed onderwijs krijgt, zodat je kennis opbouwt die je nodig hebt voor later. Dat je tijdens je stage werkervaring kunt opdoen die

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

Enquête oudertevredenheid onderbouw DL feb.15

Enquête oudertevredenheid onderbouw DL feb.15 Enquête oudertevredenheid onderbouw DL feb.15 1. Vorig schooljaar was mijn kind leerling in de afdeling: Respondenten 122 A. Havo 53 43% B. Atheneum 61 50% C. Gymnasium 8 7% 2. Dit schooljaar is mijn kind

Nadere informatie

Personeel van school reageert snel op vragen die per mail gesteld worden. Fijn!

Personeel van school reageert snel op vragen die per mail gesteld worden. Fijn! Verslag bijeenkomst klassenouders d.d. 12 april 2016. Klas 1bk, 1km, 1mh, 1hv Kinderen gaan met plezier naar school! Huiswerk Ouders missen de papieren agenda. Telkens inloggen is niet handig. Hierdoor

Nadere informatie

De nieuwsbrief zal ook op onze website www.casparuscollege.nl worden geplaatst.

De nieuwsbrief zal ook op onze website www.casparuscollege.nl worden geplaatst. Nieuwsbrief Schooljaar 2015-2016, nr. 1 september 2015 Geachte ouder(s) en/of verzorger(s), Voor u ligt de Nieuwsbrief van september 2015. In deze nieuwsbrief: Van de directeur Nieuws van de Ouderraad

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1 Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM 1 Inhoud Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3 Waarom spreekt deze opleiding jou zo aan?... 3 Wat denk

Nadere informatie

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Van: Klas: 1 Inhoud: Handleiding Portfolio pag. 3 Deel 1. Dit ben ik pag. 6 Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Deel 3. Ervaringen pag. 11 3.1 stage (binnen schooltijd)

Nadere informatie

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Onderwijs voor jongeren met gouden handen die aan een gouden toekomst willen werken. Dat is het Vakcollege Noordoostpolder. Leerlingen die

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie

VEEL GESTELDE VRAGEN OVER ANDERE SCHOOLTIJDEN

VEEL GESTELDE VRAGEN OVER ANDERE SCHOOLTIJDEN VEEL GESTELDE VRAGEN OVER ANDERE SCHOOLTIJDEN Waarom de overstap naar andere schooltijden? We verwachten dat bij invoering van Andere Schooltijden met korte middagpauze er meer rust en regelmaat voor de

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS

READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS MBO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach(het coachen van eerstejaars studenten door ouderejaars). In deze reader vind je veel

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW Huisartsenpraktijk Heino Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Heino zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken uitgevoerd.

Nadere informatie

3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister

3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister Hieronder vindt u : 1. De brief per post aan de schoolleiding en de medezeggenschapsraad 2 pagina s 2. De brief per post voor leerling en ouders 3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister Den Haag,

Nadere informatie

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later Onderwijs met aandacht voor iedereen! Op mavo, havo of drie jaar vwo onderbouw: Engels PLUS Sport PLUS Science PLUS Business

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

IEDEREEN NAAR SCHOOL

IEDEREEN NAAR SCHOOL IEDEREEN NAAR SCHOOL Leerplicht en aanpak van schoolverzuim Bestemd voor ouders, verzorgers en leerlingen in het voortgezet onderwijs 1. Woord vooraf Met een goede schoolopleiding en een diploma op zak

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

Nieuwsbrief decanaat 10 mavo 2015-2016 nr. 1, sept. 2015

Nieuwsbrief decanaat 10 mavo 2015-2016 nr. 1, sept. 2015 Nieuwsbrief decanaat 10 mavo 2015-2016 nr. 1, sept. 2015 Inhoud: voorlichting over de keuzetrajecten in 10 mavo A Keuzetraject MBO opleiding 1. Het vak LOB 2. Het keuzetraject in data 3. Portfolio LOB

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Rekentoets 6 oktober 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek in samenwerking met LAKS, gehouden van 23 september tot en met 5 oktober 2015, deden 1.411 middelbare scholieren en 701 hbo

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie Opdracht 1, module 4, les 2 Tijdens hun puberteit maken kinderen verschillende veranderingen door en moeten zij keuzes maken die belangrijk zijn voor hun toekomst. Daarbij hebben

Nadere informatie

Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9

Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9 Augustus 2015 Inhoud Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Over de regels en afspraken

Nadere informatie

locatie Overkampweg Inleiding Deze overgangsnormen hebben betrekking op leerlingen die les hebben op de locatie Overkampweg.

locatie Overkampweg Inleiding Deze overgangsnormen hebben betrekking op leerlingen die les hebben op de locatie Overkampweg. Overgangsnormen Stedelijk Dalton Lyceum 2014-2015 28 november 2014 Inleiding Deze overgangsnormen hebben betrekking op leerlingen die les hebben op de locatie Overkampweg. Cijfers De overgangsbesluiten

Nadere informatie

Tessenderlandt. Puberbrein als innovatiekans. Project puberbrein Kompas

Tessenderlandt. Puberbrein als innovatiekans. Project puberbrein Kompas Tessenderlandt Puberbrein als innovatiekans Project puberbrein Kompas Product presentatie Kompas Van PSL naar activerend onderwijs. Kompas heeft in de loop der jaren het bestaande stage programma omgebouwd

Nadere informatie

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top.

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Heb je een mavo- of mavo/havo-advies en wil je het beste uit jezelf halen? Kom dan eens

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

havo, vwo (atheneum), tweetalig vwo interconfessioneel

havo, vwo (atheneum), tweetalig vwo interconfessioneel Da Vinci College havo, vwo (atheneum), tweetalig vwo interconfessioneel DE SCHOOL WAAR JE WORDT GEZIEN davinci.psg.nl Da Vinci College Joh. Naberstraat 218 1442 BG Purmerend Postbus 270 1440 AG Purmerend

Nadere informatie

Ondernemen, Welzijn & Sport

Ondernemen, Welzijn & Sport christelijke school voor vmbo-gl-kbl-bbl Ondernemen, Welzijn & Sport Onderwijs maken we samen! Wat ga je leren? Wat wil je doen en meemaken? Wat kies je? Dat ontdekken we samen: jij, je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Ouderavond bovenbouw PTA en Staatsexamen. vmbo-tl/havo/vwo

Ouderavond bovenbouw PTA en Staatsexamen. vmbo-tl/havo/vwo Ouderavond bovenbouw PTA en Staatsexamen vmbo-tl/havo/vwo Programma Welkom en voorstellen Examen- en Mentoraat zaken Programma van Toetsing en Afsluiting Examendossier Examen Vespucci College (ook in voor-eindexamenjaar

Nadere informatie

Door: Peter Wierenga Gepubliceerd: vrijdag 28 september 2007 00:25 Update: vrijdag 28 september 2007 00:29

Door: Peter Wierenga Gepubliceerd: vrijdag 28 september 2007 00:25 Update: vrijdag 28 september 2007 00:29 Rond het verschijnen van De Ondergang van de Nederlandse leraar waren er veel verzoeken voor interviews. Ik pakte alles aan, maar wist niet precies hoe het werkte. Dus toen Metro, Spits en De Pers me benaderden,

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15

Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15 Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15 1. Vorig schooljaar was ik leerling in de afdeling: Respondenten 191 A. Havo 102 53% B. Atheneum 73 38% C. Gymnasium 16 8% 2. Dit jaar zit ik in klas: Respondenten

Nadere informatie

ALGEMEEN... 3 TOELATINGSEISEN, AANMELDING EN INTAKE... 4. TRAJECT... 5 Welke opleidingen worden aangeboden?... 5

ALGEMEEN... 3 TOELATINGSEISEN, AANMELDING EN INTAKE... 4. TRAJECT... 5 Welke opleidingen worden aangeboden?... 5 Veel gestelde vragen VAVO april 2016: ALGEMEEN... 3 Wat betekent vavo?... 3 Hoe oud moet je zijn voor vavo?... 3 Wat zijn de lestijden?... 3 Hoe groot zijn de klassen?... 4 TOELATINGSEISEN, AANMELDING

Nadere informatie

Week 17 Datum: 22 april 2015. Nieuwsbrief. Inhoud

Week 17 Datum: 22 april 2015. Nieuwsbrief. Inhoud ! Week 17 Datum: 22 april 2015 Nieuwsbrief Inhoud 1. Rekentoets en overgangsregeling 1 2. Huiswerkbegeleiding Over t IJ 1. Examentraining wiskunde 2 4. Controle schoolexamencijfers 2 5. Openingstijden

Nadere informatie

Informatieavond 4 havo

Informatieavond 4 havo Informatieavond 4 havo Sandra Dekker, algemene inleiding Wouter Keizer, inleiding LOB Korte pauze Mentoren, informatie over de klassen De havo afdeling Afdelingsleider 3,4,5 havo Jaarcoördinator 3&4 havo

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Dit document is opgesteld door: Het Ministerie van OCW, het Ministerie van VWS en de MBO Raad in samenwerking met de Inspectie van het Onderwijs en JOB.

Nadere informatie