Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa"

Transcriptie

1 Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa Synergie tussen Horizon 2020 en het cohesiebeleid in de Europese Unie Samenvatting Ode Wolters, augustus 2013 In het nieuwe EU-kaderprogramma voor onderzoek en Innovatie is meer aandacht voor het betrekken van lidstaten met potentieel om zo de innovatiekloof in Europa te verkleinen. Tegelijkertijd wordt in het cohesiebeleid meer ingezet op onderzoek en innovatie. Nederlandse organisaties kunnen profijt hebben van deze twee bewegingen door beide programma s complementair aan elkaar in te zetten. In dit artikel een overzicht van de verschillende instrumenten, de mogelijkheden om tot synergie te komen en de uitdagingen waar Nederlandse organisaties voor staan. Inleiding Hoewel de onderhandelingen over het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (Horizon 2020) pas in het najaar officieel zullen worden afgrond, tekenen zich al bewegingen af die Horizon 2020 op belangrijke gebieden onderscheiden van het vorige kaderprogramma (KP7). Zo komt er in het nieuwe kaderprogramma meer ruimte voor widening participation, waarbij regio s op weg naar excellentie worden meegenomen door lidstaten die nu al succesvol deelnemen aan het kaderprogramma. Tegelijkertijd pleit de Europese Commissie voor meer synergie met andere programma s, zoals de structuurfondsen en het cohesiebeleid. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor Nederland dat in de voorgaande kaderprogramma s voor onderzoek en innovatie altijd een van de meest succesvolle deelnemers was? Hoe zal dit er de komende jaren uit gaan zien als er meer synergie moet komen met de structuurfondsen, die vooral zijn bedoeld voor lidstaten die zich nog verder moeten ontwikkelen? Dit artikel bevat een korte verkenning van de kansen en uitdagingen voor Nederlandse organisaties die actief zijn op het gebied van onderzoek en innovatie. Horizon 2020 Het nieuwe kaderprogramma heeft drie hoofdpijlers: excellentie in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek (excellent science), het creëren van industrieel leiderschap (Industrial Leadership) en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen (Societal Challenges). Door die drie pijlers heen loopt widening participation als een centraal aandachtspunt. Het doel van het gehele programma is om meer openheid en flexibiliteit te creëren, met minder administratieve verantwoordingslasten voor de 1

2 deelnemers en een beter gebruik van bottom-up initiatieven. Zo moet het kaderprogramma voor meer deelnemers toegankelijk worden en ook ruimte bieden voor kleine spelers zoals het MKB. Cohesiebeleid De verschillende Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF) zijn gericht op het verkleinen van economische en sociale ongelijkheden tussen de verschillende regio s in Europa. De structuurfondsen zijn een belangrijk onderdeel van het totale EU-budget en worden grotendeels toegewezen aan armere lidstaten en regio s. De precieze bedragen worden pas duidelijk als in oktober de meerjarenbegroting van de EU wordt aangenomen door het Europees Parlement, maar zoals het er nu uitziet gaat het in totaal om ruim 325 miljard euro. i Hoewel het merendeel van de structuurfondsen gereserveerd is voor minder ontwikkelde regio s, ontvangt ook Nederland hier middelen uit. Organisaties die in aanmerking komen voor financiering zijn onder andere overheidsinstanties, sommige organisaties in de particuliere sector (vooral kleine bedrijven), universiteiten en andere onderzoeksinstellingen, verenigingen, non-gouvernementele organisaties (NGO's) en vrijwilligersorganisaties. Projectvoorstellen die aanspraak willen maken op deze fondsen moeten altijd in 2

3 dienst staan van regionale ontwikkeling en bijdragen aan de economie van de betreffende regio. Voor Nederlandse organisaties op het gebied van onderzoek en innovatie, is vooral het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) interessant. Daarnaast kunnen ook het Europees Sociaal Fonds (ESF) het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) van belang zijn voor innovatie. ESIF EUROPEES STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDS (COHESIEBELEID) EFRO Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling - Versterking onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. - Transitie naar koolstofarme economie - MKB Als specifieke doelgroep ESF Europees Sociaal Fonds - Mobiliteit en toeleiding arbeidsmarkt CF Cohesiefonds - Voor de meest arme regio s ELFPO EFMZV Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij - Verhoging innovatiekracht - verduurzaming van sectoren - Verhoging innovatiekracht - verduurzaming van sectoren Slimme Specialisatie Strategie Om de ongelijkheden tussen de verschillende regio s en lidstaten in de toekomst te verkleinen, komt er na 2013 ook binnen ESIF meer nadruk te liggen op onderzoek en innovatie. Dit moet worden bereikt door sterk in te zetten op valorisatie, het opzetten van netwerken van onderzoeksfaciliteiten en de ontwikkeling van regionale partnerfaciliteiten en eventueel de verdere ontwikkeling van hoogstaande onderzoeks- en ICT-infrastructuren ii. In de algemene verordening heeft de Europese Commissie nauwkeurig vastgelegd waar de middelen aan besteed kunnen worden. Er zijn 11 thematische doelstellingen waarbij voor Nederland de focus moet liggen op het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie, het bevorderen van het gebruik en de kwaliteit van ICT, het vergroten van concurrentiekracht van het MKB en inzetten op een koolstofarme economie. Ten minste 80 % van de toegewezen middelen moet worden besteed aan deze vier doelstellingen. iii De Europese Commissie wil lidstaten te stimuleren de focus te leggen op datgene waar ze het beste in zijn. Daarom stelt de Europese Commissie voor het ontvangen van middelen voor het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie als voorwaarde dat de regio een slimme specialisatie strategie (Smart Specialisation Strategy of S3) uitwerkt iv. Hiermee moet de focus van onderzoeks- en innovatieprojecten komen te liggen op de unieke kenmerken die een regio concurrentievoordeel bieden. 3

4 Zo moet deze specialisatie een motor voor economische ontwikkeling worden. Bij een dergelijke strategie is het bovendien van belang dat er een samenwerking ontstaat tussen overheden, kennisinstellingen en het bedrijfsleven, de zogenaamde triple helix. Synergie tussen Horizon 2020 en het Cohesiebeleid Hoewel Horizon 2020 en de structuurfondsen allebei een hele andere structuur hebben, hebben beide programma s uiteindelijk een gezamenlijk doel: slimme en duurzame groei voor iedereen in Europa v. Om dat te bereiken, kunnen de twee programma s complementair aan elkaar worden ingezet. Juist doordat Horizon 2020 en het Cohesiebeleid op verschillende gebieden gericht zijn, kunnen zij elkaar op het gebied van onderzoek en innovatie versterken. Horizon 2020 is een competitief programma dat zich richt op het aanpakken van grote maatschappelijke uitdagingen, het maximaliseren van de concurrentiekracht en het verhogen en verspreiden van excellentie. Het cohesiebeleid werkt juist op basis van toewijzing en is primair gericht op ontwikkeling van de regio s. De uitvoering en de uiteindelijke verdeling worden dan ook decentraal geregeld. De Slimme Specialisatie Strategie biedt een mooie gelegenheid om onderzoeksfondsen en structuurfondsen op een zodanige manier te combineren dat zij elkaar versterken. Zo kunnen EFROfondsen bijvoorbeeld worden ingezet voor de valorisatie van een onderzoeksproject dat gefinancierd is uit Horizon Vanaf 2014 is het dan ook toegestaan om beide fondsen met elkaar te combineren binnen hetzelfde project. Het dichten van de innovatiekloof Het doel van Horizon 2020 is het stimuleren en ondersteunen van excellent onderzoek en de beste innovatieprojecten in de EU, zodat de maatschappelijke uitdagingen kunnen worden aangepakt en Europa een vooraanstaande rol kan spelen op het wereldtoneel. Daarom is het niet alleen van belang om het potentieel van excellente onderzoekers en organisaties op onderzoeksgebied in de gehele EU zo goed mogelijk te benutten, maar ook om deze te versterken en te vergroten. Sommige regio s hebben dit potentieel nog niet ten volle kunnen ontwikkelen waardoor er grote verschillen zijn tussen de verscheidene regio s op het gebied van onderzoek en innovatie. Dit is in kaart gebracht in de Innovation Scoreboard van de Europese Commissie vi. Er zijn verschillende redenen voor deze kloof waaronder structurele problemen zoals het gebrek aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling, onvoldoende capaciteit en gebrek aan toegang tot internationale netwerken waardoor bescheiden en gemiddelde innovatielanden minder deelnemen aan het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie. Binnen Horizon 2020 worden maatregelen genomen om de innovatiekloof te dichten door lidstaten en regio s met potentieel meer te betrekken bij de deelname aan het kaderprogramma. Om excellentie in 4

5 deze lidstaten op te bouwen, zal dan ook een klein deel van het totaalbudget van Horizon 2020 worden gereserveerd voor widening participation. Maatregelen die bij kunnen dragen aan het verspreiden van excellentie zijn onder andere Teaming en Twinning, de ERA Chairs, COST en the Policy Support Facility. Kansen voor Nederland Het idee van de Commissie is duidelijk: door het bevorderen van samenwerkingsverbanden tussen lidstaten zal het gehele niveau in Europa worden verhoogd en dat is goed voor onze concurrentiepositie. Voor Nederlandse organisaties die deze samenwerkingsverbanden aan moeten gaan is het echter niet altijd evident wat de toegevoegde waarde is van een verregaande samenwerking met een minder ontwikkelde partner. De acties die voortvloeien uit het streven om de innovatiekloof te dichten, hoeven echter niet enkel voort te komen uit solidariteit. Het kan ook de Nederlandse instellingen en bedrijven verder vooruit helpen. Zo biedt het Nederlandse organisaties de mogelijkheid om gebruik te maken van state of the art infrastructuren en capaciteiten. Academische samenwerking en aanwezigheid in andere lidstaten bieden immers toegang tot meer studenten, meer onderzoekers, meer onderzoekseenheden en meer kenniswerkers. Bovendien draagt deze samenwerking bij aan de zichtbaarheid en het internationale karakter van een onderzoeksinstituut of organisatie. 5

6 Teaming en Twinning Teaming richt zich op het creëren van nieuwe of het upgraden van bestaande Centers of Excellence in samenwerking met een excellente partner in Europa. Een belangrijk voorwaarde hiervoor is een duidelijke betrokkenheid van de regio of de betreffende lidstaat. Het eindproduct is een business plan voor het Center of Excellence, waarmee een Label of Excellence verworven kan worden. Voor de realisatie van het center zijn eventueel andere middelen beschikbaar, zoals bijvoorbeeld de structuurfondsen. Voor Nederland betekent dit dus de mogelijkheid om via deelname aan een consortium gebruik te kunnen maken van bijvoorbeeld infrastructuren die in een regio met potentieel worden gerealiseerd met gebruikmaking van structuurfondsen die aan die betreffende regio zijn toegewezen. Op die manier heeft het Max Planck Instituut tientallen samenwerkingsprojecten in Centraal en Oost Europa opgezet en geniet daardoor internationaal aanzien in de onderzoekswereld vii. Twinning is een meer kleinschalige regeling die zich richt op het versterken van een bepaald onderzoeksgebied in een opkomende instelling. Dit gebeurt door het koppelen van onderzoeksinstellingen in een bepaald gebied zodat een opkomende instelling samenwerkt met ten minste twee internationaal vooraanstaande instellingen. Activiteiten die vanuit de twinningregeling kunnen worden gesteund zijn bijvoorbeeld: uitwisseling van personeel, bezoeken van experts, workshops, conferenties of de organisatie van een gezamenlijke summerschool. viii Mobiliteit van Onderzoekers Een andere maatregel die in Horizon 2020 onder widening participation moet bijdragen aan het dichten van de innovatiekloof, zijn de ERA Chairs. Dit programma biedtinstellingen met een duidelijk potentieel voor toponderzoek de mogelijkheid om een nieuwe leerstoel te creëren en daarmee excellente academici uit andere landen aan te trekken ix. Daarnaast komt er ondersteuning voor het verbeteren van de uitvoering en evaluatie van nationaal en regionaal onderzoeksbeleid (Policy Support Facility x ) en voor de toegang van excellente onderzoekers en vernieuwers tot Europese en internationale netwerken (COST: European COoperation in Science and Technology) xi. Naast de widening participation maatregelen zijn er nog meer instrumenten die kunnen bijdragen aan het dichten van de kloof door deelname te verbreden. Zo biedt het Marie Sklodowska Curie Programma verschillende beurzen waarmee ervaren onderzoekers naar het buitenland kunnen xii. Ook het European Institute for Innovation and Technology (EIT) kan bijdragen aan integratie tussen excellente instellingen en instellingen met potentie door het combineren van excellent onderzoek, onderwijs en innovatie. EIT wordt ingevuld in de vorm van een aantal samenwerkingsverbanden met fysieke co-locaties in meerdere lidstaten, zogenoemde Knowledge and Innovation Communities (KIC s), die zich richten op het aanpakken van de maatschappelijke uitdagingen zoals genoemd in Horizon 2020 xiii. De KIC s worden voor 25 % 6

7 gefinancierd uit het EIT budget, het resterende bedrag moeten de deelnemende instellingen en regio s zelf inleggen. Ook hiervoor kunnen eventueel structuurfondsen worden aangewend. Uitdagingen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen De mogelijkheden om samenwerkingsverbanden aan te gaan met onderzoeksinstituten over de grens zijn talrijk. Van grensoverschrijdende onderzoeksnetwerken (teaming, twinning en EIT) tot het uitwisselen van onderzoekers (ERA Chairs en Marie Sklodowska Curie Acties) of samenwerking met een regio die een vergelijkbare specialisatie strategie heeft geformuleerd. In theorie kan Nederland dus profijt hebben bij de ambitie van de Europese Commissie om de innovatiekloof te dichten door een grotere deelname van minder ontwikkelde landen aan het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie en het complementair inzetten van structuurfondsen, maar de praktijk blijkt soms wat weerbarstiger te zijn. Daarom is hieronder aandacht voor de uitdagingen waar het Nederlandse onderzoeksveld voor staat. Ook worden er een aantal mogelijke oplossingen vermeld. Om synergie te bevorderen is het vanaf 2014 mogelijk om middelen uit verschillende kaderprogramma s in te zetten binnen een en hetzelfde project. De toekenning van deze middelen is echter niet gekoppeld. Middelen uit Horizon 2020 worden door middel van competitie verdeeld, terwijl de structuurfondsen per regio worden toegekend. Dat betekent dat het mogelijk is dat het ene deel van een project wel gefinancierd wordt en het andere deel uiteindelijk niet. De uitdaging is dan ook om een projectvoorstel zo te schrijven dat het niet alleen op korte termijn uitvoeringsgereed is, maar dat de onderdelen die uit verschillende fondsen gefinancierd moeten worden ook onafhankelijk van elkaar uitvoerbaar zijn. Betrekken van relevante partners Hoewel juist de regio s met potentieel baat hebben bij de verschillende maatregelen die de deelname aan Horizon 2020 moeten verbreden, gaat het betrekken van deze regio s voor Nederlandse organisaties vaak nog erg moeizaam. Het initiatief moet vaak nog van de meer excellente lidstaten komen. Kennisinstellingen zoals universiteiten herbergen echter de sleutel tot deze verbinding. Individuele onderzoekers hebben vaak allerlei contacten met andere onderzoekers op hun vakgebied in allerlei landen, dus ook in de lidstaten die hun potentieel nog verder kunnen ontwikkelen. Door deze contacten aan te boren ontstaat er niet alleen een aanknopingspunt voor verdere samenwerking, maar is er ook op inhoudelijk vlak een gemeenschappelijke basis waarop een onderzoeksproject gestoeld kan worden. Horizon 2020 zet in op een grotere deelname van de particuliere sector, en met name het MKB. Ook binnen het cohesiebeleid speelt de verbinding met het MKB een belangrijke rol, zoals duidelijk wordt in de voorwaarde van een slimme specialisatiestrategie. In de praktijk blijkt het echter vaak niet eenvoudig te zijn om ondernemers en kennisinstellingen bij elkaar te brengen. De administratieve lasten van aanmelding en 7

8 verantwoording vormen voor ondernemers vaak nog een te hoge drempel om deel te nemen aan een consortium. Wellicht is hier een verbindende rol weggelegd voor de hogescholen, waar vaak hoogwaardig onderzoek wordt gedaan dat tegelijkertijd meer toegepast is dan op universiteiten en dichter bij de praktijk staat. Op die manier kunnen hogescholen wellicht een rol spelen in de verbinding met het MKB en de industrie. Nog niet alle regio s zijn al even hard bezig met het ontwikkelen van hun Slimme Specialisatie Strategie. Hoewel dit natuurlijk een strategie moet zijn die uniek is voor de regio, is het ook mogelijk om nu al contact te zoeken met potentiële partnerregio s en de Slimme Specialisatie Strategieën op elkaar af te stemmen, zodat een samenwerking met gebruikmaking van de structuurfondsen in 2014 een logische volgende stap wordt. Zichtbaarheid Om de structuur- en investeringsfondsen zo goed mogelijk te benutten is het van belang dat projectvoorstellen daadwerkelijk aansluiten op de Europese agenda. Terwijl de onderhandelingen over beide kaderprogramma s nog in de afrondende fase zijn, wordt er in de lidstaten en in Brussel al hard gewerkt aan de werkprogramma s en operationele programma s voor de komende zeven jaar. Wie de ambitie heeft om deel te nemen aan een van beide kaderprogramma s, levert dan ook in dit stadium input zodat die ambitie in 2014 naadloos aansluit op het programma. Wie invloed wil hebben in Brussel moet zichtbaar zijn. Blijf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen en onderhoudt contacten met stakeholders en belangrijke personen binnen de EU. Trek samen op met andere organisaties en maak gebruik van vertegenwoordigers in Brussel zoals de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland xiv, Netherlands House for Education and Research xv, het Huis van de Nederlandse Provincies xvi en het Expertisecentrum Internaal Onderzoek en Innovatie xvii. Ga niet alleen naar Brussel om informatie te halen, maar ook om expertise en advies te brengen. Conclusie De Europese Commissie heeft een kaderprogramma voor ogen waarin lidstaten van verschillende innovatieniveaus nauw samenwerken en verschillende fondsen inzetten om elkaar naar een hoger niveau te brengen. Samen kunnen dan maatschappelijke uitdagingen worden aangepakt en de concurrentiepositie van Europa worden versterkt. Deze nieuwe visie op het gebruik van onderzoeksmiddelen en structuurfondsen biedt ook kansen voor Nederlandse organisaties die er slim gebruik van weten te maken. Hoewel het niet eenvoudig is om verschillende regio s en sectoren bij elkaar te krijgen, is het zeker de moeite waard om de mogelijkheden te verkennen. 8

9 AANSLUITING IN EIGEN REGIO NOORD OOST ZUID WEST [streamers] Het nieuwe kaderprogramma heeft drie hoofdpijlers: excellentie in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek het creëren van industrieel leiderschap en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen In de praktijk blijkt het echter vaak niet eenvoudig te zijn om ondernemers en kennisinstellingen bij elkaar te brengen Wie invloed wil hebben in Brussel moet zichtbaar zijn. Blijf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen en onderhoudt contacten met stakeholders en belangrijke personen binnen de EU Bronnen i ii iii eral_proposal_nl.pdf iv v vi vii viii ix x xi xii xiii 9

10 xiv xv xvi xvii 10

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Politieke Academie 2013 Europese cohesiebeleid Doel: economische, sociale en territoriale samenhang of cohesie in de Europese Unie Principes: ontwikkeling herverdeling

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten Verklaring van Münster omtrent de onderlinge relaties op het gebied van hoger onderwijs, wetenschap en onderzoek tussen Nederland, de Vlaamse Gemeenschap van België, het Groothertogdom Luxemburg, Nederland

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-08 Milieuraad Nr. 525 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Grafeen en het menselijk brein als pronkstukken van Europees Onderzoek

Grafeen en het menselijk brein als pronkstukken van Europees Onderzoek Grafeen en het menselijk brein als pronkstukken van Europees Onderzoek Samenvatting Ode Wolters, augustus 2013 Een technologische doorbraak vergt een grote langetermijninvestering en een sprong in het

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Innovatie op wereldschaal begint in de regio

Innovatie op wereldschaal begint in de regio Innovatie op wereldschaal begint in de regio Gouda, 4 juni 2015 Erwin Riedstra, PNO Consultants Opbouw presentatie 1. Introductie 2. Regionale innovatie 4. Uw innovatiewensen? 3. EFRO Introductie Erwin

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Europese fondsen

Informatiebijeenkomst Europese fondsen Informatiebijeenkomst Europese fondsen 1 Programma 12.30 13.00 Inloop Locatie: Wandelkerk (via Abdijplein en Kloostergangen) 13.00 13.30 Het nieuwe Europese kader 2014-2020 Inleiding door gedeputeerde

Nadere informatie

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020 OP Zuid Programmaperiode 2014-2020 1 Europees kader Europees Programma 2014-2020 Cohesiebeleid EFRO OP -zuid 2 Programmagebied 3 Vertrekpunten voor het nieuwe programma Houtskoolschets OP-Zuid Schatgraven

Nadere informatie

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken medegefinancierd door Europese Structuur- en Investeringsfondsen zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.12.2014 C(2014) 10125 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 17.12.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van het samenwerkingsprogramma "Interreg V-A Vlaanderen-Nederland"

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Administratie Diamant Politie

Administratie Diamant Politie De resultaten van drie onderzoeksprojecten van het SOMA Dossier Administratie Diamant Politie We hebben de lezers steeds op de hoogte gehouden van de onderzoeks- projecten van het SOMA. We zijn dan ook

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 28 mei 2015 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Peter Bellens Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 10/1 Europa. Beheers- en uitvoeringsovereenkomst Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen WEBINAR Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014-2020 >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen Introductie > Gé Huismans > Jacqueline Brouwer!Alle

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Het regionaal beleid van de EU Een instrument voor groei en banen

Het regionaal beleid van de EU Een instrument voor groei en banen Het regionaal beleid van de EU Een instrument voor groei en banen NL Europa moet groeien en heeft behoefte aan investeringen die kmo s, onderwijs, onderzoek, innovatie, digitale infrastructuur, energie

Nadere informatie

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink EFRO 2014 2020 Ed Meijerink EFRO 2014-2020: waar staan we? OP EFRO RIS3 Noord-Nederland (4 maatschappelijke opgaven, living lab, geïntegreerde projecten) Focus op inzet MKB Innovatie Koolstofarm Beschikbare

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Gezamenlijk pamflet van de Nederlandse kennisinstellingen voor de verkiezingen van het Europees Parlement 2014

Gezamenlijk pamflet van de Nederlandse kennisinstellingen voor de verkiezingen van het Europees Parlement 2014 Gezamenlijk pamflet van de Nederlandse kennisinstellingen voor de verkiezingen van het Europees Parlement 2014 Europees Parlement 2014-2019: Blijf investeren in kennis en wetenschap Door voortdurende innovatie

Nadere informatie

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit Looienga, Martina Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Europese Ster maandag 29 februari 2016 15:30 Statengriffie provinsje Fryslân Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering

Nadere informatie

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Europa 2020 SLIMME GROEI DUURZAME GROEI INCLUSIEVE GROEI De uitdagingen Groei en banen scheppen Klimaatverandering en Energieafhankelijkheid

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Brainport Eindhoven ENERGIE. Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010

Brainport Eindhoven ENERGIE. Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010 Brainport Eindhoven ENERGIE Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010 Brainport Development, 2010 agenda Brainport innovatieve regio energietransitie de Brainport aanpak belang/kansen

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Onderzoeks- en innovatiepotentie in de EU en de Topsector Logistiek Strategieën en initiatieven voor duurzame mobiliteit en logistiek

Onderzoeks- en innovatiepotentie in de EU en de Topsector Logistiek Strategieën en initiatieven voor duurzame mobiliteit en logistiek IA Brussel Davy Pieters, meer informatie: www.ianetwerk.nl Onderzoeks- en innovatiepotentie in de EU en de Topsector Logistiek Strategieën en initiatieven voor duurzame mobiliteit en logistiek Auteur:

Nadere informatie

Flevolandse Strategie Europa. Deel II DE KRACHTEN GEBUNDELD Randstad Strategie Europa 2012-2015

Flevolandse Strategie Europa. Deel II DE KRACHTEN GEBUNDELD Randstad Strategie Europa 2012-2015 Flevolandse Strategie Europa Deel II DE KRACHTEN GEBUNDELD Randstad Strategie Europa 2012-2015 1. Inleiding De provincie Flevoland is vooruitstrevend in haar inzet op duurzame energie, integrale gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Stimulering Europees Onderzoek

Stimulering Europees Onderzoek Call for proposals Stimulering Europees Onderzoek 2015 Den Haag, juli 2015 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond 1 1.2 Beschikbaar budget 1 1.3 Geldigheidsduur

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens

Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens In het Kaderprogramma draait alles om onderzoek en innovatie. Deelnemers aan een project moeten aan allerlei Brusselse regels voldoen, waaronder het bijhouden

Nadere informatie

AANBEVELING AANGAANDE HET EUROPESE OPLEIDINGS- EN MOBILITEITSPROGRAMMA VOOR ONDERZOEKERS

AANBEVELING AANGAANDE HET EUROPESE OPLEIDINGS- EN MOBILITEITSPROGRAMMA VOOR ONDERZOEKERS AANBEVELING AANGAANDE HET EUROPESE OPLEIDINGS- EN MOBILITEITSPROGRAMMA VOOR ONDERZOEKERS VRWB-R/AANB-16 26 maart 1998 AANBEVELING AANGAANDE HET EUROPESE OPLEIDINGS- EN MOBILITEITSPROGRAMMA VOOR ONDERZOEKERS

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Hoe de Europese Unie onderzoek en innovatie binnen de creatieve industrie ondersteunt

Hoe de Europese Unie onderzoek en innovatie binnen de creatieve industrie ondersteunt Hoe de Europese Unie onderzoek en innovatie binnen de creatieve industrie ondersteunt Jeroen Arts, 20 juli 2015 De creatieve industrie is een economische sector waarvoor binnen de Europese Unie (EU) aandacht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 295 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Datum 3 maart 2014 Betreft Uitwerking Begrotingsafspraken 2014

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Datum 3 maart 2014 Betreft Uitwerking Begrotingsafspraken 2014 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Financieel-Economische Zaken IPC 5350 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Europese subsidies en staatssteun

Europese subsidies en staatssteun Europese subsidies en staatssteun Workshop 1 Landelijk staatssteunnetwerk Rotterdam, 17 november 2014 footer date 1 Welkom Dorianne Bos, juridisch adviseur Vincent Ketelaars, manager / senior adviseur

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen)

Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen) Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen) Brussels Smart Cities - 4/12/2014 Camille Le Borgne, NCP Brussels Energie & leefmilieu Met de steun van

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland 3 februari 2015 - zaaknummer 2014-016804 Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op de goedkeuring van deze beleidsregel door het Comité

Nadere informatie

Advies nr. 15 op initiatief

Advies nr. 15 op initiatief Raad voor het Wetenschapsbeleid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Ref : RWB bhg /Advies nr.15 op initiatief/europese commissie doelstellingen 7 de KPOTO (04-12-07) Advies nr. 15 op initiatief met

Nadere informatie

EIT, Het Europese Instituut van Innovatie en Technologie. Jorn Maas, 15 februari 2016

EIT, Het Europese Instituut van Innovatie en Technologie. Jorn Maas, 15 februari 2016 EIT, Het Europese Instituut van Innovatie en Technologie Jorn Maas, 15 februari 2016 In een eerder artikel 1 : Excellente partnerschappen binnen Europa: KIC s in februari 2014 door Martin Bakker zijn de

Nadere informatie

Services & activiteiten

Services & activiteiten Services & activiteiten Informatie en advies Europese subsidies, artists residencies en mobiliteit, focuslanden Verzamelen van data, publicaties, onderzoek (oa Buitengaats) Organisatie Bijeenkomsten (voorlichting,

Nadere informatie

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Carolien Huisman Mmv Martijn Onderstal, Laura Vis 1 mei Kansen voor West II: Kaders Innovatie Valorisatie: Het stimuleren van

Nadere informatie

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011 Valorisatie Technosprong Paul Althuis, 10-10-2011 Visie Op regionaal niveau heeft Technosprong over 2010-2016 bijgedragen aan de realisatie van een optimaal starterklimaat in een regio vol open innovatie

Nadere informatie

Kennisvalorisatie en Innovatief Netwerken met Grote Bedrijven. Best Practices: Centre for Knowledge Interchange Aachen

Kennisvalorisatie en Innovatief Netwerken met Grote Bedrijven. Best Practices: Centre for Knowledge Interchange Aachen Kennisvalorisatie en Innovatief Netwerken met Grote Bedrijven Best Practices: Centre for Knowledge Interchange Aachen Partnership between Siemens and RWTH Aachen Prof. dr. Annemieke Roobeek BSci Maarten

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.6.2015 C(2015) 3759 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE van 10.6.2015 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland (Geconsolideerde versie van de reeds op 3 februari 2015 vastgestelde beleidsregel en de op 21 april 2015 vastgestelde wijziging van deze

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 16 september 2008 Betreft: Voorstel voor een Verordening (EG)

Nadere informatie

Bij een nieuwe organisatie hoort een nieuwe website.

Bij een nieuwe organisatie hoort een nieuwe website. NIEUWSBRIEF DECEMBER 2013 INLEIDING Geachte lezer, De nieuwe subsidieperiode staat voor de deur en bij het EBDD zijn we al volop aan het voorsorteren op deze nieuwe mogelijkheden. Het jaar 2014 is het

Nadere informatie

Europese subsidies en de sociale economie

Europese subsidies en de sociale economie Europese subsidies en de sociale economie Tewerkstelling van vluchtelingen binnen de sociale economie 24 Mei 2016 Agenda 14:00 Welkom 14:15 Inleiding: Wie zijn de vluchtelingen? Quentin Callens, Agentschap

Nadere informatie

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS Besluit van de Vlaamse Regering betreffende steun aan projecten in het kader van het Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT

Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT Samenwerkingsverband tussen IWT-Vlaanderen en de administratie Wetenschap en Innovatie van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT Christophe Bruynseraede

Nadere informatie

Samenvatting - Nederlands

Samenvatting - Nederlands Samenvatting - Nederlands Deze studie beschrijft aspecten van het Braziliaanse Kennis en Innovatiesysteem die van invloed zijn op de Nederlands-Braziliaanse samenwerking op het gebied van onderzoek, technologie

Nadere informatie

Samenwerken! Noodzaak of Kans?

Samenwerken! Noodzaak of Kans? Brug tussen onderwijs en ondernemer Visie op CRM voor onderwijsinstellingen Samenwerken! Noodzaak of Kans? 14 oktober 2011 Samenwerken! Kans of Noodzaak? Overheid HBO instelling WO instelling Netwerk van

Nadere informatie

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen 3/12/13 Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Mieke Houwen Horizon 2020 : klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Agenda n Horizon 2020 algemeen n

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4.

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4. 22 april 2015 Bastiaan de Jonge 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie 2. Instrumenten 3. Budget en planning 4. Tips Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden

Nadere informatie

Europese subsidieprogramma's 2014-2020 Provincie West- Vlaanderen. Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap

Europese subsidieprogramma's 2014-2020 Provincie West- Vlaanderen. Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap Europese subsidieprogramma's 2014-2020 Provincie West- Vlaanderen Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap 1. EU- nieuwsmonitor 2. Bruggenbouwer 3. BelangenbeharDger 4. Loket Europese

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 147 HERDRUK 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-08 Milieuraad Nr. 528 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 9 oktober 2014 De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een

Nadere informatie

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland VALORISATIE in het HBO/bij de HAN Christiaan Holland TTP vereniging 16 december 2013 Mijn bijdrage in 5 onderdelen: I. Mijn achtergrond II. III. IV. Visie en inleidende beschietingen Valorisatie in het

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

Economisch Manifest. Noord-Limburg

Economisch Manifest. Noord-Limburg Noord-Limburg Inleiding In de vorm van een Plan van aanpak programma Greenport Venlo heeft de Provincie najaar 2014 haar visie gegeven op de koers die men voor Noord-Limburg van belang acht: het komen

Nadere informatie

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen -

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen - Propositiedocument Business Cluster Semiconductors - aanbevelingen - Uitgevoerd in opdracht van: Business Cluster Semiconductors Nijmegen, februari 2012 Aanbevelingen A Veranker en versterk de toppen (circuits,

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014

Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014 Gerichte infosessie Interreg: Noordzee Regio en Noordwest Europa 2014-2020 Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s 25 april 2014 Vlaams- Europees verbindingsagentschap Joke Hofmans

Nadere informatie

Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten

Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten Twente Grants Week Workshop Oriëntatie Europese Projecten 8 oktober 2015 Hans Schaffers Lector Ambient Intelligence, ACT, Saxion Research director Aalto University

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg

COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg WELKOM! Social and behavioural sciences Emerging technologies Management and entrepreneurship

Nadere informatie

ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD. 24 juni 2004. Advies 88 24 juni 2004 1/7 ERC

ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD. 24 juni 2004. Advies 88 24 juni 2004 1/7 ERC ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD 24 juni 2004 Advies 88 24 juni 2004 1/7 Inhoud SITUERING... 3 DEBAT... 4 ADVIES... 5 Advies 88 24 juni 2004 2/7 Advies bij de oprichting van de Europese Onderzoeksraad

Nadere informatie

Overzicht EU fondsen voor R&D naar Duurzame Energie voor Nederland

Overzicht EU fondsen voor R&D naar Duurzame Energie voor Nederland Overzicht EU fondsen voor R&D naar Duurzame Energie voor Nederland Fonds KP7 Thema Energie IEE CIP - Entrepreneurship and Innovation Programme (EIP) Structuurfondsen Budget R&D en/of DE 2,35 miljard voor

Nadere informatie

Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020

Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020 Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020 Innovatie, duurzaamheid en inclusieve groei 1. Inleiding De steden in Zuid-Nederland, verenigd in de de B5, L4 en Z4, hebben aangegeven een nadrukkelijke

Nadere informatie