T h u c y d i d e s, H i s t o r i ë n, V,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "T h u c y d i d e s, H i s t o r i ë n, V, 8 5-1 1 3"

Transcriptie

1 Thucydides, Historiën, V, Atheners: De besprekingen mogen dus niet plaats vinden ten overstaan van de volksvergadering, blijkbaar uit vrees dat deze op een ongewenst spoor zou geleid worden wanneer ze naar onze sluitende uiteenzetting zou luisteren, die overtuigend zou zijn en wellicht onweerlegbaar. Zo interpreteren wij tenminste het feit dat u ons voor deze Raad brengt. Wel, heren van de Raad, kies dan gerust een nog veiliger weg! U mag punt voor punt repliceren en de bespreking bij het eerste bezwaar meteen afbreken. Zo bestaat er geen gevaar voor meeslepende retoriek. Wat denkt u van dit voorstel? Meliërs: In normale omstandigheden betwisten wij geenszins de redelijkheid van betoog en tegenbetoog, maar het feit dat de oorlog reeds een werkelijkheid is en niet meer een mogelijkheid, verandert de zaken toch wel iets. Wij zien u hier immers als rechters, niet als onderhandelaars. Naar alle waarschijnlijkheid brengen deze besprekingen ons de vernietiging, wanneer ons recht zal gebleken zijn en wij ons daarom niet zullen plooien; buigen wij wel, dan brengen ze ons slavernij. A t heners: Ja..., wanneer u hier samengekomen bent om vol achterdocht de toekomst te peilen en niet om te beraadslagen over het voortbestaan van uw stad -rekening houdend met de huidige realiteit- dan kunnen we wel onmiddellijk uiteengaan. Is echter dit voortbestaan jullie doel, dan kunnen we misschien verder praten. Meliërs: Maar het is toch begrijpelijk en vergeeflijk dat er in onze woorden en gedachten een zekere ongerustheid tot uiting komt, nu er zulke dreiging over onze stad hangt. Doch de inzet van deze besprekingen is inderdaad het voortbestaan van onze stad. Laat dus de bespreking plaats vinden in de vorm die u voorgesteld hebt. Atheners: Goed. Alleen nog dit. Wij zullen niet aandragen met verschonende voorwendsels "dat wij door onze overwinning op de Perzen nu op goede gronden de hegemonie voeren" of "dat wij nu vergelding zoeken voor geleden onrecht". Dat zijn frasen zonder enige bewijskracht. Mogen wij u dan ook vragen niet te verwachten dat wij onder de indruk zouden komen van uitspraken als "wij hebben toch nooit uw rechten gekrenkt" of "wij konden toch niet aan uw zijde meevechten tegen de Spartanen, die onze stamgenoten zijn". We moeten uitgaan van onze werkelijke overtuigingen, zowel die van u als die van ons, namelijk dat recht alleen geldt onder gelijken -als noodoplossing-, maar dat de handelingen van de sterkere bepaald worden door de macht waarover hij beschikt, en dat de zwakkere zich dit moet laten welgevallen. M e l i ë r s : Toch menen we dat het van belang is de geldende normen niet op te heffen : daar u het recht uitschakelt en het belang als basis neemt, zijn wij wel verplicht deze opmerking te maken. Wij zijn er innig van overtuigd dat billijkheid blijft gelden voor alle partijen die in een conflict betrokken zijn, zodat men ook bij uitschakeling van het strikte recht nog iets kan winnen door redelijke overtuiging. Is redelijkheid trouwens ook niet in uw eigen belang? Bij de eerste tegenslag die u ondervindt, zouden uw vijanden zich in hun wraakneming kunnen spiegelen aan uw voorbeeld. A th en er s : Ook al zou onze hegemonie moeten vallen, dan nog zijn wij niet bevreesd bij de gedachte aan haar ondergang. Want niet de heersers zoals de Spartanen -met wie wij trouwens niet in oorlog zijn!- zijn gevaarlijk voor de overwonnenen; gevaarlijk zijn eerder de zwakken die op dat kritieke ogenblik hun meesters naar de keel vliegen. Doch laat die zorg maar aan ons over. Dat wij hier zijn om op de eerste plaats de belangen van ons imperium te dienen, maar toch ook om uw stad te redden, zullen wij nu duidelijk aantonen. We hopen zo zonder moeilijkheden de heerschappij over uw stad te verkrijgen, met behoud van uw leven en het voorbestaan van uw stad, in 't belang van ons beiden.

2 M e l i ë r s : Hoe kan het in ons beider belang zijn dat wij uw slaven worden en u onze meesters? Atheners : Omdat u dan onderwerping kiest in plaats van vernietiging, en omdat het ook voor ons interessanter zou zijn wanneer wij u niet hoeven uit te roeien. Meliërs : Is een welwillende neutraliteit dan niet voldoende voor u? Een strikte neutraliteit? A theners : Neen, want uw vijandschap deert ons weinig, terwijl welwillendheid van een zwakke partij ons alleen maar last kan bezorgen. Uw haat zou echter voor onze andere onderhorigen een bewijs van onze macht betekenen. Meliërs: Maar is dat wel een juiste zienswijze van die onderhorigen? Zij mogen autonome steden toch niet op één lijn stellen met andere, die voor het merendeel door u gesticht werden, terwijl sommige van hen u in volle oorlog in de steek lieten en dan terecht tot de orde mochten geroepen worden! Atheners: Toch wel! Ze menen immers dat voor de positie van beide partijen een gegronde reden bestaat, namelijk dat die autonome steden zich kunnen handhaven door hun macht en dat wij tegen die steden niet durven optreden uit vrees. Zo kan u dus door uw onderwerping bijdragen tot de uitbreiding van ons imperium, maar vooral onze veiligheid helpen verstevigen. Het handhaven van uw onafhankelijkheid zou echter ons prestige als zeemacht schaden. U bent immers eilandbewoners en nog wel zwakker dan de anderen. Meliërs: In ons voorstel ziet u dus geen bijdrage voor uw veiligheid? Nu u echter het rechtsstandpunt verworpen hebt en ons wilt overtuigen dat wij oog moeten hebben voor uw belangen, moeten wij u ook op onze belangen wijzen. Als deze samenvallen met de uwe, zullen ook wij u trachten te overtuigen. U zal namelijk alle neutralen tegen u in 't harnas jagen, wanneer zij zien wat met ons gebeurd is en beseffen dat hun beurt ook wel komen zal. Daarmee vergroot u toch het aantal van uw vijanden en u zal steden, die nooit aan vijandelijkheden gedacht hebben, verplichten de wapens op te nemen tegen u. A theners: Wij beschouwen niet als de gevaarlijkste mogelijke vijanden de steden die ergens op het vasteland in hun zalige veiligheid nog niet denken aan voorbereidselen tot een oorlog. Gevaarlijker zijn eerder de onafhankelijke eilandjes, zoals u en anderen, die reeds met bitterheid de druk van onze zeeheerschappij moeten dulden. Dié vooral zouden in een overhaastig avontuur hun heil kunnen zoeken en zo zichzelf, maar ook ons, in een werkelijk gevaarlijke situatie brengen. Meliërs : Nu u voor het handhaven van uw macht zoveel risico's neemt, en uw onderdanen zoveel op 't spel zetten om uw heerschappij af te schudden, zou het voor ons karakterloosheid en lafheid zonder weerga zijn als wij, vrije mannen, ons zonder verzet zouden laten verknechten! Atheners : Eigenlijk niet, zo u een ogenblik nuchter wilt nadenken. Het gaat hier nu niet om een vertoon van dapperheid; het is hier geen wedstrijd tussen gelijke partijen.. De vraag is niet hoe u mogelijke blaam kunt vermijden, maar wel of u zich in 't belang van uw stad mag verweren tegen iemand die sterker is dan u. Meliërs : Maar wij weten toch dat de oorlog voor beide partijen soms een verrassende wending neemt. Ook worden de kansen niet uitsluitend bepaald door de getalsterkte. Als we nu zonder meer toegeven, verspelen we onze laatste kans. Als we integendeel een poging doen, dan blijft er nog hoop.

3 Atheners: Hoop is inderdaad een prikkel om risico's te nemen Zij kan hen, die zich in hun overvloed aan een kansspel wagen, wel gevoelig treffen, zonder hen echter geheel te vernietigen. Maar wie al zijn bezittingen inzet -de hoop laat immers soms grote risico's nemen- leert de ware aard van die hoop pas kennen wanneer hij vernietigd is en niets meer bezit om in de toekomst te beschermen tegen die wispelturige hoop, die hij dan wel kent... U die zo zwak staat, voor wie de weegschaal van het lot slechts éénmaal doorslaat, wacht u voor zulk experiment. Handel ook niet zoals sommige mensen die nog wel over normale redmiddelen beschikken, maar die in hun wanhoop hun toevlucht zoeken tot allerlei obscure middeltjes, tot waarzeggerij, orakels en andere praktijken, die door illusies hun noodlottig spel spelen Meliërs : Wij vinden het een zware opdracht, gelooft ons vrij, de strijd aan te binden tegen uw macht en tegen het lot. Toch hopen we met de hulp van de godheid door dit lot niet vernietigd te worden. Trouw aan de goddelijke wetten verdedigen wij ons immers tegen verkrachters van wet en recht. Onze zwakke krijgsmacht zal gesteund worden door de Spartaanse bond, wiens plicht het is ons te steunen, alleen reeds uit eergevoel en omwille van onze stam verwantschap. Zo is ons zelfvertrouwen niet onredelijk of ongegrond. Atheners: Wanneer het gaat om het welgevallen van de goden, dan mogen we wel zeggen dat ook wij daarop rekenen! Want in verband met de goden denken noch doen wij iets dat afwijkt van de algemene opvattingen. Ook in onze gedragingen tegenover de mensen gaan wij uit van algemeen geldende principes. Van de goden geloven wij dat zij door de aard van hun natuur met alle mogelijke middelen hun macht uitoefenen waar ze maar kunnen. Van de mensen weten we dit. Wij zijn het niet die deze wet hebben gesteld en evenmin zijn wij de eerste geweest om haar toe te passen. Wij hebben haar geërfd en zullen haar ook doorgeven aan de komende geslachten. Wij passen haar toe en zijn ervan overguigd dat u en al de anderen dit ook zou doen, als u in onze machtspositie zou verkeren. Wij zijn er dan ook terecht van overtuigd dat een mogelijke nederlaag zeker niet afkomstig zal zijn van de goddelijke gerechtigheid. En nu dat betrouwen op de hulp van de Spartanen, die u uit eergevoel zouden komen helpen... Zalig prijzen wij u omdat u de hardheid van het leven blijkbaar nog niet kent, maar die naïviteit benijden we u zeker niet. De Spartanen tonen immers hun 'adel' uitsluitend tegenover eigen volksgenoten en in het handhaven van hun eigen wetten en zeden. Over hun gedrag tegenover buitenstaanders zou men echter heel wat kunnen vertellen... Bondig samengevat kunnen we hun houding belichten in een paar woorden: van alle volkeren die wij kennen huldigen zij op de meest brutale manier de stelregel: "Wat ons aanstaat, is goed" en "Ons belang is ons recht". Zulke mentaliteit zal wel geen grote bijdrage betekenen voor uw onwaarschijnlijke redding. M e l i ë r s : Maar het is juist op die mentaliteit dat we het meest rekenen. In hun eigen belang zullen de Spartanen hun stambroeders niet willen in de steek laten. Ze zullen in de ogen van hun sympathisanten in Griekenland toch niet onbetrouwbaar willen schijnen en zo de macht van hun tegenstanders versterken! Atheners: U weet toch ook wel dat belang veiligheid veronderstelt. Het betrachten van rechtvaardigheid en moraal, integendeel, brengt risico's met zich. En risico's nemen is nu wel het laatste dat de Spartanen over 't algemeen willen doen.

4 M e l i ë r s : Wij menen echter dat ze dit gevaar eerder om ons zullen trotseren dan om iemand anders, en dat zij ons geval ook als dwingender zullen aanzien. Wij liggen immers betrekkelijk dicht bij de Peloponnesos, zodat hun hulp geen uitzonderlijke inspanning zou vergen, en door onze stamverwantschap en goede gezindheid zijn we voor hen ook waardevoller dan vele anderen. Atheners : Om zich in een oorlog te laten meeslepen lijkt ons de 'goede gezindheid' van de vragende partij geen sterk argument. Wanneer dié vragende partij beschikt Over een aanzienlijke legermacht, liggen de zaken natuurlijk anders! Vooral de Spartanen letten daarop. Want zelfs wanneer ze kunnen rekenen op talrijke bondgenoten, durven ze alleen maar oprukken tegen hun onmiddellijke buren, omdat ze zich nooit veilig genoeg gevoelen. Daarom is het weinig waarschijnlijk dat zij naar een eiland zullen oversteken, nu wij de zee onder controle houden. M e l i ë r s : Maar ze kunnen misschien hun bondgenoten zenden. De zee is groot en niet ieder schip valt in uw handen; wie dit werkelijk wil, ontsnapt aan uw controle. En zelfs al zou dit niet te verwezenlijken zijn, dan kunnen ze toch ook uw eigen land en dat van uw bondgenoten komen bedreigen -voor zover Brasidas dit nog niet gedaan heeft. Dan zal u moeten vechten voor het behoud van Attika en niet voor de verovering van ons gebied, dat u eigenlijk niet interesseert. Atheners: En dan! Wij weten toch bij ervaring, en u weet het ook, dat Athene nog nooit een belegering heeft opgegeven uit vrees voor een aanval in de rug. Overigens stellen wij vast dat u in deze lange dialoog nog geen enkel element naar voren hebt gebracht, dat als basis zou kunnen dienen voor uw redding. Toch hebt u beweerd dat u wenste te onderhandelen over het voortbestaan van uw stad! Uw sterkste kracht is de steun waarvan gij droomt, maar uw werkelijke kracht schiet te kort tegen onze troepenmacht die reeds in 't veld staat. Volkomen onredelijk is uw houding, tenzij u onder mekaar tot een meer bezonnen besluit zou komen; als u dat wenst, zullen wij ons even terugtrekken. Geef toch niet toe aan die valse schaamte, die zo noodlottig is voor mensen wanneer enerzijds het gevaar evident is, maar anderzijds de enige oplossing als schandelijk beschouwd wordt. Want al zien ze de afgrond waarin ze dreigen te verglijden, toch worden velen erin meegesleurd door woorden als 'schande', door de misleidende klank van een woord. Ze zijn slachtoffers van een woord en in werkelijkheid vervallen ze dan tot een onherstelbare rampspoed en halen ze zich bovendien een ware schande op de hals. Deze laatste wordt hun immers niet door het lot, maar door hun eigen domme kortzichtigheid berokkend. Als u uw verstand gebruikt, zal u zich daarvoor hoeden. Het is geen schande te zwichten voor een machtige staat, die u gematigde voorstellen doet. Wij vragen u onze bondgenoten te worden, weliswaar schatplichtig, maar met behoud van eigen land. Nu u de keus gelaten wordt tussen oorlog en veiligheid, mag u geen verloren zaak willen winnen. Want wie voor zijn gelijken niet wijkt, jegens minderen gematigdheid betracht en tegenover meerderen zijn plaats kent, die heeft de juiste verhouding gevonden. Denkt daar nog eens over na; wij trekken ons nu terug. Prent u echter heel die tijd duidelijk in 't hoofd dat u nu een beslissing moet nemen over uw vaderland, één besluit over uw éne vaderland, een beslissing die redding brengen zal of uw vernietiging. (Toen trokken de Atheense gezanten zich terug uit de vergadering. Na een besloten vergadering namen de Melische raadsleden een beslissing die vrijwel overeenkwam met de strekking van hun replieken. Vervolgens antwoordden zij de Atheners):

5 Meliërs : Heren, wij blijven bij ons besluit. Wij kunnen niet in één enkel ogenblik de stad prijsgeven, die wij reeds zeven eeuwen bewonen. Integendeel, vol vertrouwen op het lot dat onze stad al die tijd beschermd heeft, en vol vertrouwen op de hulp van mensen -ja, zelfs van Spartanen!- zullen wij trachten meester te blijven in eigen land. Toch dringen wij nog steeds aan op een vergelijk. Er kunnen vriendschappelijke betrekkingen met u onderhouden worden, zonder dat wij daarom in uw oorlogsvoering zouden ingeschakeld worden. U kan ons land verlaten met een overeenkomst, die aanvaardbaar is voor ons beiden. (Zo luidde het antwoord van de Melische raad. De Atheners braken toen definitief de onderhandelingen af met de woorden): Atheners: Nu dan, uit uw besluit blijkt dat u -en u alleen-de toekomst scherper dan het heden meent te kunnen doorgronden, en dat u uw wensen voor werkelijkheid neemt. Door uw vertrouwen op de Spartanen, op het lot en op illusies, hebt u alles op het spel gezet en zal u ook alles verliezen. Vragen opzoeken 1. De Peloponnesische oorlog(en). Wie waren de betrokken partijen? Hoe verhielden ze zich tegenover elkaar en de rest van Griekenland? Bondgenoten? Wat was de (diepere) oorzaak van het conflict? Wat was de inzet? Geef kort verloop en data. Wie kwam als overwinnaar uit de strijd? Wat waren op korte en lange termijn de gevolgen van het conflict voor beide partijen? 2. Het eiland Melos. a. Situeer op de kaart. b. Welke rol speelt het eiland in deze machtsstrijd? c. Hoe loopt het af voor de Meliërs, op korte en lange termijn? Wat gebeurde er met de bevolking? tekst : dialoog tussen de gezanten van Athene en de autoriteiten van Melos 3. a. Wat hebben de Meliërs gemeen met de Atheners? Toch blijven de Atheners vreemden voor hen. Waarom? b. Waarom voelen de Meliërs zich verbonden met de Spartanen? In welk opzicht verschillen ze van hen? c. Waarom willen ze (dan) neutraal blijven? 4. Blijkbaar willen de Melische gezagsdragers niet dat de Atheense gezanten de volksvergadering toespreken. Waarom niet, volgens de Atheners? 5. Welk soort argumenten worden door de Atheners a priori verworpen? Met welk argument? 6. Wat is het voorstel van de Atheners? Geef hun argumenten. Wat is het voordeel voor de Atheners? En voor de Meliërs? Vanuit welk standpunt vertrekken zij? 7. Wat willen de Meliërs? Vanuit welk standpunt? Wat zijn hun argumenten? Waaruit putten zij hoop?

6 8. a. Melos is een onooglijk eilandje. Toch is de annexatie ervan voor de Atheners belangrijk. Waarom? b. Ook in de rede van Calgacus (Tacitus, Agricola) treffen we deze redenering aan. Hoezo? Waar precies? c. Zoek (en vind) een voorbeeld van een grootmacht die in het recente verleden om soorgelijke redenen een onooglijk klein eilandje heeft geannexeerd. 9. a. De Meliërs beroepen zich op goddelijke wetten. De Atheners ook. Waarin verschillen hun opvattingen over de goden en hun wetten? b. Geef een voorbeeld van een leider van een grootmacht die zijn buitenlandse (maar ook binnenlandse) politiek motiveert door zijn geloof (en het geloof van de meerderheid van zijn landgenoten). Beetje uitleg. 10. Wat denken de Atheners over de Spartanen? 11. a. Wat is uiteindelijk het streefdoel van de atheners? b. Kan je een voorbeeld geven van een grootmacht die hetzelfde nastreeft? Beetje uileg graag. Bronnen : Thucydides, Historiën D. Kagan, De Peloponnesische oorlog.

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter?

Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter? De droom van koning Nebukadnezar. Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter? Daniël 2:1 1 In het tweede regeringsjaar van Nebukadnezar had Nebukadnezar dromen.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) roepen beginnen begrijpen breken buigen drinken duiken klimmen kruipen roepen ruiken

Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) roepen beginnen begrijpen breken buigen drinken duiken klimmen kruipen roepen ruiken Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) bellen belonen benoemen dreigen dromen gillen gooien groeien huilen bakken bedanken boksen botsen danken dansen drukken eisen fietsen beginnen begrijpen

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten?

Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten? Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten? Conflictstijlen test Bron: K.W. Thomas & R.H. Kilmann Inhoud/doel: Doel van deze vragenlijst is inzicht verkrijgen in de persoonlijke manier waarop iemand met

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Schriftlezing: Romeinen 8 vers 28 t/m 39 Psalm 56 vers 5 en 6 Psalm 86 vers 6 (Schoolpsalm) Psalm 91 vers 1 en 5 Psalm 119 vers 13, 14

Nadere informatie

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen Wees niet bang, al vormen jullie maar een klein groepje. Want jullie Vader is zo goed geweest Zijn koninkrijk voor je open te stellen. Verkoop

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Op weg de wereld in. Zondag 27 januari 2013 - Thema: Op weg de wereld in

Op weg de wereld in. Zondag 27 januari 2013 - Thema: Op weg de wereld in Op weg de wereld in beamen 1. Bevestigen dat men het met iets eens is ( Amen zeggen) (Leer ons het goddelijk beleid der liefde te beamen LK 481:3) 2. Iets projecteren met behulp van een beamer wereld 1.

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus H2 GRIEKENLAND 1. Eenheid en verdeeldheid > Waarom? taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) religie machtstrijd poleis (Athene Sparta) zelfde vijand Homerus Polis: - Acropolis - bestuur, rechtspraak,

Nadere informatie

De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury)

De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury) De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury) De Amerikaanse onderhandelingsexpert William Ury heeft een strategie ontwikkeld om in vijf stappen tot een goed onderhandelingsresultaat

Nadere informatie

Oasemoment "Onze Vader" Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013

Oasemoment Onze Vader Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013 Oasemoment "Onze Vader" Emmaüsparochie - donderdag 17 oktober 2013 Muziek Inleiding en evangelietekst In het hoofdstuk 6 van zijn evangelie laat de apostel Mattheüs Jezus aan het woord over hoe we horen

Nadere informatie

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u?

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u? Landenspel Korte omschrijving werkvorm: In deze opdracht wordt de klas verdeeld in vijf groepen. Iedere groep krijgt een omschrijving van een land en een instructie van de opdracht. In het lokaal moeten

Nadere informatie

Het is duidelijk, dat in dit papier de vraag behandeld moet worden, of die teksten spreken over echte christenen die dan weer afvallen.

Het is duidelijk, dat in dit papier de vraag behandeld moet worden, of die teksten spreken over echte christenen die dan weer afvallen. Afval van heiligen door Dr. A. Dirkzwager Inleiding De kwestie waarover onder christenen verschillend gedacht wordt, betreft de vraag, of mensen die eenmaal wedergeboren zijn, nog van het geloof kunnen

Nadere informatie

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN Een leerling van Hazrat Inayat Khan (Een kopie van de uitgave van) The Sufi International Headquarters Publishing Society 1 Liefde ontwikkelt zich tot harmonie en uit harmonie

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opgave 2 Waanzin 6 maximumscore 2 een weergave van de overeenkomst tussen Descartes benadering van emoties en de beschreven opvatting over melancholie in de Oudheid: een fysiologische benadering 1 een

Nadere informatie

Zaak T-205/99. Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen

Zaak T-205/99. Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen Zaak T-205/99 Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen Douanerechten Invoer van televisietoestellen uit India Ongeldige certificaten van oorsprong Verzoek tot kwijtschelding van invoerrechten

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Stel jezelf niet onder de Wet!

Stel jezelf niet onder de Wet! Dit document is een script van onderwijs dat is bedoeld om via video te worden getoond. In de video worden relevante tekst, dia s, media en afbeeldingen getoond om de presentatie te vereenvoudigen. Daarom

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. U I T S P R A A K Nr. 2000/111 Mo. i n d e k l a c h t nr. 019.00. hierna te noemen 'klager',

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. U I T S P R A A K Nr. 2000/111 Mo. i n d e k l a c h t nr. 019.00. hierna te noemen 'klager', RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 019.00 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl)

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 19 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn

Nadere informatie

HC zd. 3 nr. 32. dia 1

HC zd. 3 nr. 32. dia 1 HC zd. 3 nr. 32 deze zondag verzet zich tegen fatalisme als grondtrek van veel menselijk denken fatalisme wil zeggen dat het gaat zoals de goden besloten hebben jij kunt daar niets aan veranderen dia 1

Nadere informatie

DWARSLIGGERS. Mr. J.C. Herweijer, advocaat

DWARSLIGGERS. Mr. J.C. Herweijer, advocaat Dwarsliggers DWARSLIGGERS Mr. J.C. Herweijer, advocaat Uitgave: Watersportverbond Wattbaan 31-49 3439 ML Nieuwegein Tel. 030-751 37 00 Email: info@watersportverbond.nl Februari 2003 Aangepast November

Nadere informatie

Bauernschlau FX Schmid, 1991 SCHOEPS Tom 2-6 spelers vanaf 8 jaar ± 45 minuten

Bauernschlau FX Schmid, 1991 SCHOEPS Tom 2-6 spelers vanaf 8 jaar ± 45 minuten Inleiding Bauernschlau FX Schmid, 1991 SCHOEPS Tom 2-6 spelers vanaf 8 jaar ± 45 minuten Slimme boeren, witte en zwarte schapen en de strijd om de beste en grootste omheining zijn de ingrediënten voor

Nadere informatie

Het hiernamaals, het leven na de dood

Het hiernamaals, het leven na de dood Het hiernamaals, het leven na de dood ] الهولندية- [ nederlands - dutch revisie: Yassien Abo Abdillah 2013-1435 الا خرة لياة بعد املوت» بالة اهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله 2013-1435 Alle lof behoort

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

20 tips voor een goed debat!

20 tips voor een goed debat! 20 tips voor een goed debat! Moedig elkaar aan tijdens jullie voorbereidingen en de wedstrijd. Geef elkaar tips en zoek samen de sterktes en zwaktes van de argumenten. Je kan veel leren van elkaar, ook

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

PERSOONLIJKE VORMING 1

PERSOONLIJKE VORMING 1 PERSOONLIJKE VORMING 1 DOELEN VAN DEZE MODULE Je kunt duidelijk maken waarom je kiest voor christelijk / reformatorisch onderwijs Je bent bk bekend met de leefwereld ld van ouders / verzorgers en met de

Nadere informatie

Pentekostarion. Heer ik roep... zes stichieren, elk stichier wordt herhaald - 676 - De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden.

Pentekostarion. Heer ik roep... zes stichieren, elk stichier wordt herhaald - 676 - De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden. Pentekostarion tweede Vespers De semantron klinkt vroeger vanwege de knielgebeden. Na psalm 103 de vredeslitanie door de diaken, als die er is, anders door de priester: Laat ons in vrede bidden... en de

Nadere informatie

SEKTES, KOMEN VOOR BINNEN EN BUITEN ELKE GROTE GODSDIENST

SEKTES, KOMEN VOOR BINNEN EN BUITEN ELKE GROTE GODSDIENST Naam: 1 SEKTES, KOMEN VOOR BINNEN EN BUITEN ELKE GROTE GODSDIENST 1. DIANE BENSCOTER HOE WERKT EEN SEKTE IN OP HET BREIN? Zie TED-talk (www. TED.com) van Diane Benscoter, ex-moonie (sekte van Sun Myung

Nadere informatie

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn Lied 01 Titel: Vernieuw Gij mij Eerste componist: Traditional (Nederlandse) : Ad den Besten Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel

Nadere informatie

Het belangrijkste verhaal is eigenlijk een samenvatting van alles wat Hij gedaan heeft

Het belangrijkste verhaal is eigenlijk een samenvatting van alles wat Hij gedaan heeft Kunt u mij een (voor u) belangrijk verhaal over Jezus vertellen? Het belangrijkste verhaal is eigenlijk een samenvatting van alles wat Hij gedaan heeft Zijn twee belangrijkste geboden: Heb je God lief

Nadere informatie

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 2.Jezus neemt het

Nadere informatie

De presentatie: basisprincipes

De presentatie: basisprincipes De presentatie: basisprincipes Een presentatie is eigenlijk een voordracht of spreekbeurt. De belangrijkste soorten: a Een uiteenzetting: je verklaart bv. hoe taal ontstaan is, behandelt het probleem van

Nadere informatie

1 Soms vermijd ik situaties die me in contact brengen met mensen waar ik problemen mee heb.

1 Soms vermijd ik situaties die me in contact brengen met mensen waar ik problemen mee heb. De SOS test Uw Stijl Onder Stress test Hoe goed kent u uzelf? Een goede manier om uw zelfinzicht te vergroten is om uw Stijl Onder Stress te verkennen. Hoe reageert u wanneer een gesprek echt moeilijk

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 22 (08-06)

De Bijbel Open 2013 22 (08-06) 1 De Bijbel Open 2013 22 (08-06) Vanmorgen bespreken we een vraag van een luisteraar over de geschiedenis van de Emmausgangers uit Lukas 24. Het gaat om wat twee volgelingen van Jezus meemaakten, toen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Ruzie met de burger. Over conflicten, over de overheid, en over de moeizame relatie tussen die twee

Ruzie met de burger. Over conflicten, over de overheid, en over de moeizame relatie tussen die twee Ruzie met de burger Over conflicten, over de overheid, en over de moeizame relatie tussen die twee Dick Allewijn Rechter Rechtbank Den Haag NMI-registermediator Trainer Centrum voor Conflicthantering en

Nadere informatie

Wat was opvallend. bij de Israëlieten na verloop van tijd?

Wat was opvallend. bij de Israëlieten na verloop van tijd? Wat was opvallend Israël in Egypte verdrukt bij de Israëlieten na verloop van tijd? Exodus 1:6-7 6 Toen Jozef gestorven was, en ook al zijn broers, en heel die generatie, 7 werden de Israëlieten vruchtbaar

Nadere informatie

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht?

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? De laatste jaren van de profeet Elisa. Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? Maar de hervorming, door Elia begonnen en voortgezet door Elisa, had velen ertoe gebracht God

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

Uitspraak nr. WB 609-01-17-18 DE VLAAMSE MINISTER VAN BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, WONEN, GELIJKE KANSEN EN ARMOEDEBESTRIJDING

Uitspraak nr. WB 609-01-17-18 DE VLAAMSE MINISTER VAN BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, WONEN, GELIJKE KANSEN EN ARMOEDEBESTRIJDING Ministerieel besluit betreffende de beroepsprocedure met toepassing van artikel 29bis, 5, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale huisvestingsmaatschappij met betrekking

Nadere informatie

Vertaling voorpagina: BLIJF IN GELOOF 1

Vertaling voorpagina: BLIJF IN GELOOF 1 Vertaling voorpagina: In Christus hebben wij een perfect bewijs voor geloof. Als wij inzien dat wij met Christus verbonden zijn door zijn Geest, leven wij door geloof. Veel mensen proberen God te begrijpen

Nadere informatie

Functioneel Ontwerp. Project GameMaker

Functioneel Ontwerp. Project GameMaker Functioneel Ontwerp Project GameMaker Algemene beschrijving: Onze game is een bordspel waarbij twee spelers om de beurt acties kunnen uitvoeren. Er is een landkaart, die verdeeld is in vakjes. Vakjes hebben

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN

7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN 7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN Stap 1: PROCLAMEREN VAN WAARHEID Proclameer Jezus volbrachte werk van het Kruis = vergeving & herstel. Proclameer Gods liefde, genade, vergeving, bevestiging en

Nadere informatie

Regelingen en voorzieningen CODE 6.7.2.71. Mediation bij UWV. brochure. bronnen brochure van het UWV, november 2008, www.uwv.nl

Regelingen en voorzieningen CODE 6.7.2.71. Mediation bij UWV. brochure. bronnen brochure van het UWV, november 2008, www.uwv.nl Regelingen en voorzieningen CODE 6.7.2.71 Mediation bij UWV brochure bronnen brochure van het UWV, november 2008, www.uwv.nl Waarom deze brochure? Wij doen ons best om u altijd zo goed mogelijk van dienst

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1.

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1. Kiezen Opwarmertje Een eigen keuze (Naar: Kiezels 10 e jaargang, nr. 5) Laat één jongere beginnen met het noemen van een drietal belangrijke zaken uit zijn leven, bijvoorbeeld iemand kiest scooter, voetbal

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Beoordelingsmodel Opgave 1 Het bestaan van God en het voortbestaan van religie 1 maximumscore 3 een uitleg hoe het volgens Anselmus mogelijk is dat Pauw en Witteman het bestaan van God ontkennen: het zijn

Nadere informatie

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Inzake de klacht van [Klaagster BV], gevestigd te [gemeente] aan de [adres], hierna te noemen klaagster,

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Waar wil je heengaan?

Waar wil je heengaan? Waar wil je heengaan? Viering Oecumenische Basisgroep 3 maart 2013 Aansteken van de kaars Kaars, jij mag branden, Jij geeft ons je licht Jij bent een teken: God houdt ons in het zicht. Openingslied: Verborgen

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Schriftlezing: Mattheüs 5 vers 13 t/m 16 Lied 245 vers 1, 2, 3 en 4 () Morgenzang vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 46 vers 1 en 4 Psalm 119 vers 1 (Nieuwe

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. J. Telgenhof (Hierden)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. J. Telgenhof (Hierden) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. J. Telgenhof (Hierden) Schriftlezing: Lukas 10 vers 25 t/m 37 Psalm 146 vers 1, 3 en 5 Psalm 66 vers 10 (Schoolpsalm) Psalm 103 vers 5 en 7 (Nieuwe Berijming) Gezang

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

De Bijbel open 2012 49 ( 15-12)

De Bijbel open 2012 49 ( 15-12) 1 De Bijbel open 2012 49 ( 15-12) Vandaag valt het licht op Abraham. Hij is de derde persoon bij wie we in deze adventstijd stilstaan. We zagen al hoe Henoch en Noach mensen van advent waren. Mensen van

Nadere informatie

Hoofdbedekking nog nodig vandaag?

Hoofdbedekking nog nodig vandaag? Hoofdbedekking nog nodig vandaag? Het dragen van een hoofdbedekking kan een schande zijn, maar het dragen van een hoofdbedekking kan ook een eer zijn. Paulus wil ons allen aanmoedigen en niet afbreken

Nadere informatie

DE UITTOCHT UIT EGYPTE

DE UITTOCHT UIT EGYPTE Bijbel voor Kinderen presenteert DE UITTOCHT UIT EGYPTE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

De leerlingen van Jezus zijn in afwachting. Ze voelen het.. er staat iets volkomen nieuws te gebeuren. Het is immers Jezus die spreekt over zijn vertrek bij hen. Voorgoed of is er nog wel een toekomst

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

4 oktober 10.00 uur AA Kramer

4 oktober 10.00 uur AA Kramer 4 oktober 10.00 uur AA Kramer Orde van dienst: Welkom en mededelingen. Stil gebed Votum en zegengroet Psalm 108: 1 Wet + spreuken 3: 1-4 GK 22 Uw woord omvat mijn leven. Gebed Voor de kinderen: Waardevol.

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 18 (11-05)

De Bijbel Open 2013 18 (11-05) 1 De Bijbel Open 2013 18 (11-05) Op 14 mei is het precies 65 jaar geleden dat in 1948 de staat Israel werd uitgeroepen. U merkt wel dat daar op allerlei manieren publiciteit aan gegeven wordt, positief

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

Wondertekenen in het Johannesevangelie

Wondertekenen in het Johannesevangelie Hugo Bouter Wondertekenen in het Johannesevangelie De acht tekenen van Jezus in het Johannesevangelie Johannes 2:1 21:14 Tekenen bevestigden de prediking van het evangelie Volgens Handelingen 2:22 is het

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen Preek Gemeente van Christus, Wat heeft je geloof te maken met de afwas? Wat een vreemde vraag is dat! Geloof en afwas, hebben die iets met elkaar te maken dan? Bij geloof denk je aan naar de kerk gaan,

Nadere informatie

Hoe lees je de bijbel

Hoe lees je de bijbel Hoe lees je de bijbel blok F - nivo 3 - avond 1 Bij(bel)sluiter Lees voor gebruik altijd de bijsluiter! Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Introductie onderwerp, verwachtingen peilen 19.20

Nadere informatie

God verlost Israël van de Amalekieten.

God verlost Israël van de Amalekieten. Verhalen uit het Oude Testament 30 God verlost Israël van de Amalekieten. Bijbelgedeelte: Exodus 17:8-16 Hoofdthema s God is Heerser (Hij heeft de volledige controle over alles, altijd) God is almachtig

Nadere informatie

Belbin Teamrollen Vragenlijst

Belbin Teamrollen Vragenlijst Belbin Teamrollen Vragenlijst Lindecollege 2009 1/ 5 Bepaal uw eigen teamrol. Wat zijn uw eigen teamrollen, en die van uw collega s? Deze vragenlijst kan u daarbij behulpzaam zijn. Zeven halve zinnen dienen

Nadere informatie

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis m.m.v. Cantorij Protestantse gemeente o.l.v mevr. Coby Moens; voorgangers: dhr. Sjaak Stegers,ds.

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten?

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSAFDELING C: BURGERRECHTEN EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? SAMENVATTING

Nadere informatie

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is Toets Vrije Wil en 2 Correctievoorschrift Correctievoorschrift Maximumscore 3 Een correcte uitleg van Kants analyse van morele verantwoordelijkheid Een correcte uitleg van waarom we het bestaan van de

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Na 7 dagen en nachten gaat Job klagen. Hij en zijn vrienden hebben al die tijd stil bij elkaar gezeten op de ashoop. Verdoofd. Ze hebben geen

Nadere informatie

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Bij Marcus 8 : 22 26 Begrijpen jullie het dan nog niet, ontbreekt het jullie aan inzicht? Dat waren de verwijten die vorige week aan de leerlingen van Jezus werden

Nadere informatie

De leiding van de Heilige Geest, en de misleiding

De leiding van de Heilige Geest, en de misleiding De leiding van de Heilige Geest, en de misleiding Leiding van de Heilige Geest is essen3eel, fundamenteel en onmisbaar! Romeinen 8:14 Want allen, die door de Geest Gods geleid worden, zijn zonen Gods.

Nadere informatie