De geschiedenis van het Nederlandse Wereld Natuur Fonds in jaartallen. [september] Een viertal verontruste Britse natuurliefhebbers, onder wie Peter

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De geschiedenis van het Nederlandse Wereld Natuur Fonds in jaartallen. [september] Een viertal verontruste Britse natuurliefhebbers, onder wie Peter"

Transcriptie

1 De geschiedenis van het Nederlandse Wereld Natuur Fonds in jaartallen 1961 [september] Een viertal verontruste Britse natuurliefhebbers, onder wie Peter Scott, richt The World Wildlife Fund (WWF) op. Ze hebben met eigen ogen de snelle achteruitgang van de wildstand in Afrika gezien en voelen de noodzaak fondsen te werven voor de bescherming van dieren en gebieden. Prins Bernhard wordt gevraagd president te worden van de nieuwe organisatie, waarvan de naam later zal wijzigen in WorldWide Fund for Nature [augustus] Op 10 augustus 1962 wordt een Nederlandse afdeling opgericht: Stichting Natuur Noodfonds Nederland. De stichting heeft als doel fondsen te werven voor internationale èn Nederlandse natuurbescherming. Prins Bernhard wordt ook president van de Nederlandse organisatie. Het Natuur Noodfonds Nederland is gevestigd in Amsterdam [december] Het Natuur Noodfonds Nederland voert zijn eerste grote project uit: het leveren van een forse financiële bijdrage aan de aankoop van de Coto Doñana in Spanje. De Cota Doñana is een van de laatste overgebleven wildernissen in Europa. Het gebied is van levensbelang voor Westeuropese trekvogels. Bedreigde soorten als de keizerarend en de Spaanse lynx vinden er een toevluchtsoord. Het voortbestaan van het gebied staat op het spel door drooglegging, wegenaanleg en bebouwing. Op 30 december 1963 wordt een

2 koopcontract getekend waarbij het hectare grote gebied eigendom wordt van WWF. Het Natuur Noodfonds Nederland draagt financieel flink bij om de aankoop mogelijk te maken [augustus] Het secretariaat van het Natuur Noodfonds Nederland verhuist van Amsterdam naar Zeist, waar onderdak wordt gevonden bij het RIVON, het Rijksinstituut voor Veldbiologisch Onderzoek. [september] Het Natuur Noodfonds Nederland brengt een blad uit voor de mensen die de organisatie structureel steunen, de donateurs. Het krijgt de naam Panda Nieuws. Het vier pagina s tellende tijdschrift verschijnt in Blijdorp Geluiden, een uitgave van Diergaarde Blijdorp. Panda Nieuws wil zijn lezers op de hoogte houden van wat er in de wereld en in Nederland te koop is op het gebied van natuurbescherming en (helaas) natuurvernietiging, alsmede van wat het World Wildlife Fund en het Natuur Noodfonds Nederland ondernemen om de wereld bewoonbaar te houden [januari] In Amsterdam wordt het eerste plaatselijke vrijwilligerscomité van het Natuur Noodfonds Nederland opgericht. De leden ontplooien activiteiten om donateurs te werven, de naamsbekendheid van het Natuur Noodfonds Nederland te vergroten en de boodschap van de organisatie uit te dragen. Al snel worden ook in andere steden in Nederland plaatselijke comités opgericht. 2

3 [maart] De naam van het Natuur Noodfonds Nederland verandert in Stichting Het Wereld Natuur Fonds Nederland. De naam wordt gewijzigd om de band met de internationale organisatie, WWF, duidelijker te maken. [april] Start van de actie DierenKind. Doel van de actie is om geld bij elkaar te brengen voor de bouw van een tehuis voor jonge, in de steek gelaten wilde dieren in Kenia. De actie wordt breed aangekondigd in de media en maar liefst schoolkinderen zamelen geld in door sluitzegels te verkopen. In mei biedt een delegatie van tien kinderen prins Bernhard een cheque van f ,- aan. Het is de eerste keer dat het Wereld Natuur Fonds in Nederland een inzamelingsactie van deze omvang organiseert. [november] Het aantal donateurs van het Wereld Natuur Fonds in Nederland bedraagt [januari] Het Wereld Natuur Fonds verhuist naar twee ruime kamers van Staatsbosbeheer in de boswachterij van Austerlitz. [februari] Het Wereld Natuur Fonds richt een jeugdafdeling op: de World Wildlife Rangers. Een club met een eigen gezicht en een eigen blad, TamTam. Alle kinderen die hebben meegedaan met de actie DierenKind èn alle donateurs van het Wereld Natuur Fonds krijgen het eerste nummer van TamTam toegestuurd. Het doel van de jeugdafdeling is kinderen te interesseren voor en te betrekken bij natuur en natuurbescherming. 3

4 [augustus] Het Nederlandse Wereld Natuur Fonds bestaat vijf jaar. In die vijf jaar heeft de organisatie dankzij donaties en inzamelingsacties f ,- ter beschikking kunnen stellen aan nationaal en internationaal natuurbehoud. Dit geld is onder andere besteed aan de aankoop van de Coto Doñana in Spanje, de oprichting van nationale parken in IJsland en Nepal en het behoud van de met uitsterven bedreigde reuzenfuut in Guatemala. In Nederland is een bijdrage geleverd aan de financiering van internationaal belangrijke trekvogelreservaten en de bescherming van de havik. In 1967 steunen bijna donateurs het werk van het Wereld Natuur Fonds [december] Het donateursblad Panda Nieuws verschijnt voor het laatst als bijlage van Blijdorp Geluiden. Vanaf januari 1968 komt het elf keer per jaar uit als zelfstandig magazine. Het aantal pagina s wordt verdubbeld van vier naar acht [maart] Start van een landelijke actie voor de Galápagoseilanden: Uw geld of hun leven!. Iedereen in Nederland wordt om steun gevraagd voor het behoud van de bijzondere planten en dieren van de eilanden. Meer dan 70% van de diersoorten en 40% van de plantensoorten op de Galápagoseilanden komen nergens anders ter wereld voor. Veel van deze soorten worden ernstig bedreigd. Mensen die meer dan vijftig gulden doneren, ontvangen een boek over de eilanden. De World Wildlife Rangers dragen ook hun steentje bij: door de verkoop van knijpbeurzen, de zogenaamde knipriksen, brengen ze geld bijeen. In totaal wordt er bijna f ,- voor Galápagos ingezameld. 4

5 [juni] Het Wereld Natuur Fonds bereikt de mijlpaal van donateurs. De ste donateur wordt gehuldigd tijdens het zomernatuurfeest, een evenement dat het Wereld Natuur Fonds organiseert in het kader van de actie Uw geld of hun leven! 1971 [mei] Het Wereld Natuur Fonds voert actie voor Gunung Leuser op Sumatra. Het doel van de actie Zilveren Aap is om f ,- bij elkaar te brengen voor het behoud van dit natuurreservaat in het noorden van het Indonesische eiland. Tekenaar Rien Poortvliet ontwerpt een kleine orang- oetan van massief zilver die onder andere bij juweliers kan worden gekocht. De actie Zilveren Aap is zo succesvol dat de aapjes al snel zijn uitverkocht. Met de opbrengst van de actie kan Gunung Leuser met een aantal gebieden worden uitgebreid. De World Wildlife Rangers spannen zich tegelijkertijd in om geld in te zamelen voor een apencrèche in Gunung Leuser, een opvangcentrum waar in beslag genomen orang- oetans worden opgevangen. In de crèche worden de apen voorbereid op terugkeer in de wilde natuur. [juli] Prins Bernhard stelt de Orde van de Gouden Ark in. Deze internationale onderscheiding zal jaarlijks worden uitgereikt aan mensen die zich waar ook ter wereld bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor het behoud van de flora en fauna op aarde. De orde kent drie rangen: Commandeur, Officier en Ridder [maart] Het Wereld Natuur Fonds wordt gesteund door donateurs

6 [september] Eind 1972 kondigt prins Bernhard een grote internationale actie aan voor het behoud van de tijger. In Nederland wordt de actie in 1973 gevoerd onder de naam Red de tijger. Het aantal tijgers in India is in een halve eeuw teruggelopen van naar nog geen en zeven van de acht tijgersoorten staan op de Rode Lijst van ernstig bedreigde diersoorten. Volgens de prins wordt de tijger, een van de mooiste en indrukwekkendste wilde dieren ter wereld, in zijn voortbestaan bedreigd door de vernietiging van zijn woongebieden zowel als door een meedogenloze jacht. De internationale actie heeft als doel om een miljoen dollar bijeen te brengen voor projecten in India, Bangladesh, Nepal, Maleisië en Indonesië. Op aandringen van WWF wordt in verschillende landen een afschotverbod van tijgers van kracht en in Bangladesh wordt de tijger tot nationaal symbool verheven [april] Start van de actie Spaar het tropisch regenwoud. Met de actie wil het Wereld Natuur Fonds 1 miljoen gulden bij elkaar brengen voor de oerbossen in de wereld. Wereldwijd is er nog acht miljoen vierkante kilometer oerbos, dat ernstig wordt bedreigd door houtkap voor landbouw, veeteelt en hout- en papierproductie. Met de opbrengst van maar liefst 2,6 miljoen gulden worden in Indonesië, Rwanda en Suriname projecten gestart voor het beheren en bewaken van reservaten. [juli] Elephant song van de populaire zanger Kamahl bereikt binnen twee weken de eerste plaats in de Nederlandse hitparade. De opbrengsten van het op single uitgebrachte lied komen ten goede aan het Wereld Natuur Fonds

7 [januari] Het Wereld Natuur Fonds verhuist van Austerlitz naar het centrum van Zeist. De sterke groei van de organisatie èn de wens beter bereikbaar te zijn voor donateurs en belangstellenden vormen de belangrijkste aanleiding voor de verhuizing. [mei] Lancering van de grote nationale actie Gééf om de Natuur. Het doel van de actie is om het Nederlandse publiek te laten horen en zien hoe zeer de natuur, hier te lande en elders in de wereld, wordt bedreigd en 50 miljoen gulden bij elkaar te brengen voor een keur aan natuurbeschermingsprojecten in Nederland en het buitenland. Eind 1977 gaan collectanten op pad om geld in te zamelen. De AVRO verleent medewerking aan de actie door het uitzenden van een televisieprogramma, gepresenteerd door Mies Bouwman en Willem Duys. Het streefbedrag wordt niet gehaald: aan het eind van de actie is er 8 miljoen gulden ingezameld. In Nederland wordt met het geld onder andere steun gegeven aan het opvangcentrum voor zeehonden in Pieterburen en het natuureducatiecentrum t Woldhuis bij Apeldoorn. De bekendheid van het Wereld Natuur Fonds neemt door alle publiciteit enorm toe, wat blijkt uit een sterke stijging van het aantal donateurs [februari] Het Wereld Natuur Fonds schenkt f ,- aan Greenpeace voor de aanschaf van de Rainbow Warrior. Dit schip wordt gebruikt om vreedzame confrontatie te zoeken met walvisvaarders. De bemanningsleden varen met rubberboten tussen de walvisjagers en de walvissen om het harpoeneren van de grote zoogdieren te voorkomen. In Panda worden donateurs opgeroepen het werk van Greenpeace te steunen. 7

8 [mei] Het Wereld Natuur Fonds haakt met de actie Help mee, red de zee aan op de internationale WWF- actie The seas must live. De actie moet één miljoen gulden opbrengen voor het instellen van een aantal zeereservaten. Zeegebieden waarin zich de meest bedreigde soorten bevinden, zullen worden aangewezen als beschermd reservaat. De walvispopulaties zijn in 1978 teruggelopen tot een kritiek minimum. Van de geschatte blauwe vinvissen aan het begin van de twintigste eeuw zijn er nauwelijks over, terwijl andere soorten als de bultrug en de gewone vinvis er niet veel beter aan toe zijn. In 1979 wordt de actie vervolgd met de actie Zeeparken. De opbrengst van deze actie is bijna 1,4 miljoen gulden [februari] Het Wereld Natuur Fonds bereikt het aantal van donateurs. De groeiende steun van donateurs vormt steeds meer de basis van het natuurbeschermingswerk. [november] Het aantal neushoorns in Afrika en Azië loopt zo snel terug dat het internationale Wereld Natuur Fonds (WWF) in 1980 een wereldwijde spoedactie voor de neushoorn organiseert. In Nederland brengt de actie Red de Neushoorn zoveel geld op dat al in februari het streefbedrag van f ,- wordt gehaald. Het Wereld Natuur Fonds stelt zich daarop ten doel dit bedrag te verdubbelen. Er wordt een verzilverde neushoorn uitgebracht en er is aandacht op de televisie. Red de Neushoorn brengt uiteindelijk 1,6 miljoen gulden op. Het geld gaat naar diverse neushoornprojecten in Zambia, Tanzania en Soedan

9 [november] Tijdens het Rijnsburgse bloemengala start het Wereld Natuur Fonds een spoedactie voor de walvis. Met de verkoop van verzilverde walvisbeeldjes wordt ruim f ,- ingezameld. Met het geld stelt het Wereld Natuur Fonds walvisexpert Hal Whitehead in staat onderzoek te verrichten naar walvissen in de Indische Oceaan. Whitehead gebruikt daarvoor het motorzeiljacht Tulip [augustus] De ste donateur meldt zich aan. Dankzij een donateurwervingsactie ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van het Wereld Natuur Fonds worden tussen februari en augustus 1982 maar liefst nieuwe donateurs ingeschreven. Ook de World Wildlife Rangers maken een sterke groei door: van naar jeugdleden [december] Het internationale onderzoeksbureau TRAFFIC krijgt een Nederlandse afdeling: TRAFFIC Nederland. TRAFFIC volgt en analyseert de ontwikkelingen in de internationale handel van planten en dieren en producten daarvan. Deze handel kan een soort in gevaar brengen, zodat bescherming is gewenst. Volgens schattingen is met de handel in dieren en planten wereldwijd zo n vier miljard dollar gemoeid; een derde daarvan is illegaal. In oktober 1985 zal TRAFFIC Nederland met financiële steun van het Wereld Natuur Fonds een kantoor in Zeist betrekken [november] Het Wereld Natuur Fonds voert actie voor de apen: Red de apen wereldwijd. Op veel plaatsen in de wereld worden apen ernstig bedreigd. Tien soorten lopen zelfs het gevaar uit te sterven. Jacht en handel zijn van oudsher 9

10 grote bedreigingen. De aantasting van leefgebieden is daar als belangrijke bedreiging bij gekomen. Een deel van de opbrengst van f ,- wordt besteed aan het instellen van oerwoudreservaten in Indonesië, waar onder andere sterk bedreigde apensoorten voorkomen. Het overige geld wordt besteed aan projecten voor de berggorilla in Oost- Afrika en de spinaap in Brazilië, en aan opleidingsprogramma s voor mensen die zich inzetten voor de bescherming van apen [juni] Prins Bernhard krijgt ter gelegenheid van zijn 75ste verjaardag de Panda Natuurbus aangeboden, een cadeau van alle donateurs van het Wereld Natuur Fonds en van de Algemene Loterij Nederland. De Panda Natuurbus is een onderdeel van de nieuwe Educatieve Dienst van het Wereld Natuur Fonds. Deze dienst ontwikkelt educatief materiaal, variërend van informatievellen tot complete lespakketten en richt zich op basisscholen. De Panda Natuurbus bezoekt scholen in heel Nederland om kinderen op speelse wijze te laten zien hoe belangrijk de natuur is en wat die natuur nodig heeft om behouden te blijven. In de bus is een belevingstentoonstelling ingericht met veel leuke doe- elementen. De Panda Natuurbus zal tot 1998 blijven rijden [mei] Start van de actie Panda. Het Wereld Natuur Fonds voert actie om de bedreigde natuur in China te behouden. Het aantal panda s is minder dan en de soort staat onder grote druk door de aantasting van zijn leefgebied. Het Wereld Natuur Fonds wil 2 miljoen gulden inzamelen voor de bescherming van de panda en zijn leefgebied, en voor natuurbeschermingsprojecten elders in China. Om de aandacht op de actie te vestigen haalt het Wereld Natuur Fonds 10

11 twee dierentuinpanda s naar Nederland, Rong Rong en Chuan Chuan. De panda s verblijven tijdelijk in Safaripark Beekse Bergen. Tijdens de actie wordt de toegangsprijs van het safaripark met één gulden verhoogd. Deze Pandapiek komt geheel ten goede aan de actie Panda. [augustus] Het Wereld Natuur Fonds bestaat 25 jaar. Met de jubileumactie Kies voor de natuur wil de organisatie 1,3 miljoen gulden inzamelen voor voorlichtingsprojecten wereldwijd. De actie wordt ingeluid met het Wereld Natuur Fonds Gala, dat wordt uitgezonden door de NCRV. De jubilieumactie is een groot succes: de opbrengst is maar liefst 3,2 miljoen gulden. Het geld wordt besteed aan projecten in binnen- en buitenland die allemaal met educatie, opleiding en voorlichting hebben te maken [april] Het Wereld Natuur Fonds verwelkomt de ste donateur. De sterke groei van het aantal donateurs is voor een belangrijk deel te danken aan Animal Crackers. Dit televisieprogramma van de TROS, met komische filmpjes van André van Duin waarin dieren de hoofdrol spelen, zorgt ervoor dat elke week honderden nieuwe donateurs zich bij het Wereld Natuur Fonds melden. [oktober] Het Wereld Natuur Fonds, Staatsbosbeheer en het Ministerie van Landbouw en Visserij werken samen aan een project om de bever na ruim 160 jaar afwezigheid weer terug te halen naar Nederland. De bevers worden in Duitsland gekocht, onder andere met geld dat de World Wildlife Rangers, inmiddels WNF- Rangers genoemd, bij elkaar brengen. In oktober 1988 worden de eerste bevers in de Biesbosch uitgezet. Later zullen er meer volgen. 11

12 1989 [januari] Onder het motto Help de natuur een pootje, eet een Pandabroodje brengt Zeelandia, een producent van bakkerijgrondstoffen, in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds voor een periode van twaalf weken een speciaal product op de markt: het Pandabroodje. Per verkocht broodje, dat de vorm heeft van een pandapoot, gaat een dubbeltje naar natuurbescherming. De verkoop van Pandabroodjes is zo n succes dat Zeelandia er een blijvend product van maakt, met een eveneens blijvende afdracht van een dubbeltje aan het Wereld Natuur Fonds. In 2004, vijftien jaar na de introductie, heeft het Pandabroodje 3,3 miljoen euro opgebracht voor natuurbeschermingsprojecten overal in de wereld. [oktober] Het aantal Afrikaanse olifanten vermindert in de jaren tachtig door grootschalige stroperij razendsnel. De slagtanden zijn een zeer gewilde grondstof voor allerlei producten van ivoor. Na een dringende oproep van het internationale Wereld Natuur Fonds nemen in oktober 1989 de honderd landen die een verdrag hebben getekend dat de internationale handel in bedreigde wilde dieren en planten regelt de historische beslissing de handel in ivoor wereldwijd te verbieden. Prins Bernhard levert een grote bijdrage aan die beslissing door een reis te maken langs zes Afrikaanse landen waar het stroperijprobleem het grootst is en de leiders van deze landen op te roepen vóór het verbod te stemmen [oktober] Het Wereld Natuur Fonds wil meer natuur in Nederland. Samen met andere natuurbeschermingsorganisaties wordt gestreefd naar een verdubbeling van de oppervlakte natuur. In De Gelderse Poort, het rivierengebied tussen Arnhem en Nijmegen, moet een duizenden hectare groot natuurgebied ontstaan 12

13 met ooibossen, stromende nevengeulen en stuivende zandduinen. Met het creëren van nieuwe natuurgebieden langs de grote rivieren wordt de leefbaarheid in Nederland vergroot en het risico van overstromingen verkleind. In oktober 1991 gaat het project van start in het uiterwaardenpark Meinerswijk bij Arnhem. Ook in de Millingerwaard bij Nijmegen wordt het ontwikkelen van nieuwe natuur voortvarend ter hand genomen [augustus] Start van de spoedactie Red de laatste zwarte neushoorns! Met deze spoedactie wil het Wereld Natuur Fonds de zwarte neushoorn in Afrika redden van de ondergang. In één jaar tijd is het aantal zwarte neushoorns in Afrika gedaald van naar 2.000, terwijl er 30 jaar daarvoor nog dieren voorkwamen. Doel van de spoedactie is om f ,- bij elkaar te krijgen voor omvangrijke onthoorningsprogramma s in Zimbabwe en consumentenacties in Taiwan en Korea, de landen waar de meeste neushoorn- hoorn illegaal wordt verhandeld. De hoorn is in Azië zeer gewild om de geneeskrachtige werking die eraan wordt toegeschreven. [december] Het Wereld Natuur Fonds lanceert het plan Levende Rivieren. Dit plan wil rivieren meer ruimte geven, waardoor natuurlijke processen weer een kans krijgen. Levende Rivieren bouwt voort op het project in De Gelderse Poort en richt zich op alle grote rivieren in Nederland. Door het doorsteken van zomerdijken en de gerichte winning van klei en grind krijgen rivieren hun natuurlijke dynamiek terug. De baksteenindustrie, die lang als bedreiging van het uiterwaardengebied werd gezien, krijgt volop mogelijkheden om op een duurzame manier klei te winnen. De verlaagde uiterwaarden kunnen in periodes 13

14 van hoogwater meer water opvangen, waardoor de kans op overstromingen afneemt [januari] Het Wereld Natuur Fonds neemt een nieuw kantoorpand in gebruik aan de Boulevard in Zeist. Het gebouw, een oude villa met kantoorvleugels aan de rand van Zeist, valt op door zijn vele energiebesparende voorzieningen. [februari] Het Wereld Natuur Fonds wordt beneficiënt van de Nationale Postcode Loterij. De jaarlijkse bijdragen van de NPL worden een belangrijke en zeer gewaardeerde inkomstenbron van de organisatie. Tussen 1993 en 2008 ontvangt het Wereld Natuur Fonds 213,3 miljoen euro voor natuurbeschermingsprojecten in de hele wereld. Dankzij de NPL kan de natuurbescherming in Rusland een flinke impuls worden gegeven en krijgt de Pantanal in Zuid- Amerika een officiële beschermde status. [september] RTL4 zendt een 28 uur durende TV- marathon uit voor het Wereld Natuur Fonds. Het programma roept Nederlanders op de natuur te helpen door donateur te worden. Van vrijdag 3 september uur tot zaterdag 4 september uur presenteren televisiepersoonlijkheden Henny Huisman, Ivo Niehe, André van Duin en Koos Postema het programma, waarin veel informatie en amusement zijn opgenomen. Het succes van de TV- marathon is enorm: nieuwe donateurs melden zich tijdens en vlak na de uitzending aan. Het Wereld Natuur Fonds ziet zijn aanhang groeien tot donateurs

15 [januari] Het donateursblad Panda verandert van verschijningsfrequentie: van elf naar vier keer per jaar. Het blad wordt aanzienlijk dikker en kleurrijker [januari] Op 8 januari 1996 wordt Mark van der Wal, medewerker van het Wereld Natuur Fonds, samen met 25 anderen gegijzeld in Irian Jaya in Indonesië. Gewapende strijders van de Beweging Vrij Papoea nemen hen gevangen in het Lorentz- reservaat, waar ze onderzoek doen. Onder de gegijzelden is ook de zwangere partner van Mark. Negen Indonesische gijzelaars komen na korte tijd vrij. Mark van der Wal en zijn partner worden pas 15 mei 1996 door het Indonesische leger bevrijd. Bij deze actie komen enkele gijzelaars om het leven. [mei] Het Wereld Natuur Fonds voert samen met de ANWB, de NS, Grontmij en de Unie van Landschappen de actie Nederland 2 x zo mooi. Het doel van de actie is om hectare nieuwe natuur aan de bestaande hoeveelheid natuur toe te voegen. Bovendien moeten versnipperde stukjes natuur weer aaneengesloten gebieden worden. Door het gezamenlijk organiseren van een groot aantal activiteiten en evenementen wordt de Nederlandse bevolking bij de ontwikkeling van nieuwe natuur betrokken. [juli] In Nederland is goed hout te koop; hout dat duurzaam is geproduceerd en het FSC- logo draagt. FSC is een internationaal keurmerk voor hout dat uit verantwoord beheerde bossen komt. Het Wereld Natuur Fonds werkt nauw samen met andere natuurbeschermingsorganisaties en bedrijven om in Nederland (meer) goed hout op de markt te krijgen. In 2008 is van al het hout dat in Nederland wordt verkocht ongeveer 20 procent FSC- hout. 15

16 [oktober] Start van de internationale WWF- campagne WWF 2000: The Living Planet Campaign, met als motto Let s leave our children a Living Planet. Ook in Nederland wordt de campagne gevoerd, die zich richt op het behoud van de belangrijkste natuurgebieden in de wereld, de bescherming van ernstig bedreigde diersoorten en het zorgvuldig omgaan met de aarde en haar hulpbronnen. Het Wereld Natuur Fonds wil in het kader van de campagne samen met overheden, bedrijfsleven, consumenten en wetenschappers extra inspanningen leveren om de natuur vóór het jaar 2000 beter te beschermen [februari] Met het doel duurzame visvangst te bevorderen roepen het internationale Wereld Natuur Fonds (WWF) en het voedselconcern Unilever een keurmerk voor duurzaam gevangen vis in het leven: het MSC- keurmerk. In Nederland spant het Wereld Natuur Fonds zich in om het keurmerk onder de aandacht van het publiek te brengen en goede visproducten in de winkels te krijgen. In 2006 en 2007 worden er grote campagnes gevoerd en miljoenen VISwijzers verspreid. In 2008 zijn bijna 200 visproducten met het MSC- keurmerk in de Nederlandse supermarkten en viswinkels verkrijgbaar [april] De Coto Doñana in Spanje wordt getroffen door een giframp. Door een dijkbreuk in het opslagbassin van een pirietmijn stroomt vijf miljoen kubieke meter met giftige metalen vervuilde modder het gebied binnen. De gevolgen zijn desastreus: uit het gebied wordt dertig ton dode vis gehaald, hectare landbouwgrond is voor tientallen jaren onbruikbaar en de zes miljoen trekvogels die het gebied elk jaar aandoen, eten vis en ander voedsel dat is besmet met 16

17 zware metalen. Bijna hectare van het gebied moet worden gesaneerd. Het Wereld Natuur Fonds begint direct na de ramp met een herstelproject [augustus] Het Wereld Natuur Fonds richt samen met de Nederlandse recreatieonderneming Molecaten Groep de Stichting PAN Parks op. PAN staat voor Protected Area Network. Het doel van de samenwerking is om in Europa een netwerk van nationale parken op te zetten waar de bezoeker hoge kwaliteit aantreft op het gebied van natuur, natuurbeheer en toerisme. Met zijn bezoek draagt de toerist bij aan de instandhouding van de parken. In 2008 zijn er elf PAN Parken in negen Europese landen. [september] Met de campagne Laat de Noordpool niet smelten. Ga voor groene energie roept het Wereld Natuur Fonds samen met de energiebedrijven iedereen op om voortaan groene energie te gebruiken. De campagne gaat van start met een actie van de WNF- Rangers, die langs de Nederlandse kust een 300 kilometer lang groen lint uitrollen. Het lint staat symbool voor de vloedlijn die door het stijgen van de zeespiegel landinwaarts dreigt te schuiven. In de campagne wijst het Wereld Natuur Fonds op het verband tussen het broeikaseffect, klimaatverandering, het smelten van de noordpool en het stijgen van de zeespiegel. Tegelijk wordt duidelijk gemaakt dat de consument híer iets kan doen om dáár (op de noordpool) iets tegen te gaan [juni] Start van de meerjarige campagne Kijken, kijken, niet kopen. Het Wereld Natuur Fonds voert deze campagne om de Nederlandse toerist op het hart te drukken tijdens zijn vakantie geen foute souvenirs te kopen. Souvenirs 17

18 van koraal, ivoor, schelpen, huiden en planten brengen het voortbestaan van tal van soorten in gevaar. In de media wordt veel aandacht besteed aan de campagne en reisbureaus en luchtvaartmaatschappijen verspreiden informatiemateriaal onder reizigers [juni] Prins Bernhard opent een nieuwe attractie in De Efteling : PandaDroom. In een avontuur vol spektakel, spanning en humor maakt de bezoeker een wereldreis door de overweldigende natuur, waarbij hij oog in oog komt te staan met de natuur in al haar facetten, inclusief de bedreigingen. Een 3D- film en veel verrassende effecten garanderen een bijzondere doe-, leer- en kijkervaring. Met PandaDroom wil het Wereld Natuur Fonds een plek creëren waar jong en oud op een aantrekkelijke manier de noodzaak van natuurbescherming kan zien en voelen [december] Prins Bernhard overlijdt 1 december op 93- jarige leeftijd. Meer dan veertig jaar heeft hij zich met tomeloze energie ingezet voor de natuur op aarde. Door zijn gezag en invloed heeft het Wereld Natuur Fonds belangrijke natuurbeschermingsresultaten kunnen boeken [februari] Speciaal voor kinderen van drie tot en met zes jaar richt het Wereld Natuur Fonds de WNF- Bamboeclub op. De club wil ook de allerkleinsten kennis laten maken met de wereld van de wilde dieren. 18

19 [maart] Start van een grote internationale actie voor Borneo. Het bos en de bijzondere planten en dieren op Borneo worden bedreigd door palmolieplantages, bosbranden, houtkap en de handel in bedreigde soorten. In het hart van het eiland wil het Wereld Natuur Fonds een aaneengesloten gebied van 22 miljoen hectare beschermd bos creëren: het Hart van Borneo. Het hele jaar door worden er in Nederland veel activiteiten voor Borneo georganiseerd. In februari 2007 tekenen de drie landen met grondgebied op Borneo (Indonesië, Maleisië en Brunei) een overeenkomst waarin ze de intentie uitspreken het beoogde grensoverschrijdende natuurgebied in het hart van Borneo daadwerkelijk op te zetten. [juni] Het Wereld Natuur Fonds wordt gesteund door donateurs [juli] Het Wereld Natuur Fonds verhuist naar een van de meest milieu- en natuurvriendelijke gebouwen van Nederland. Het ligt op het landgoed Schoonoord aan de rand van Zeist. Het kantoorpand is een voorbeeld van bewust bouwen door het gebruik van duurzame materialen en energiebesparende systemen [maart] Het Wereld Natuur Fonds zet een grote campagne op om de regenwouden van de Amazone te behouden. Deze zijn van levensbelang voor het tegengaan van klimaatverandering, maar worden ernstig bedreigd door ontbossing. Een belangrijk doel van de campagne is het instellen van meer beschermde gebieden. Daarmee kan onder andere een halt worden toegeroepen aan de aanleg van wegen, die het regenwoud openleggen voor exploitatie. 19

20 In 2007 en 2008 krijgt 5,2 miljoen hectare tropisch regenwoud in het Amazonegebied een beschermde status [september] Het Wereld Natuur Fonds ontwikkelt een programma voor jongeren vanaf 12 jaar: WNF- LifeGuard. Met het thema Watch the World wordt een WNF- LifeGuard de mogelijkheid geboden zelf initiatieven te ontplooien die goed zijn voor de natuur. Met het programma wil het Wereld Natuur Fonds bereiken dat jongeren na hun WNF- Rangertijd beter de overstap kunnen maken naar het donateurschap. [oktober] Het Wereld Natuur Fonds brengt voor de eerste keer een Nederlandstalige versie uit van het internationale Living Planet Report. Dit WWF- rapport verschijnt elke twee jaar. Uit het rapport blijkt dat wereldwijd de omvang van ongeveer 5000 populaties gewervelde dieren tussen 1961 en 2005 met gemiddeld 30% is gereduceerd. Het beslag dat de mens op de aarde legt, de voetafdruk, is in diezelfde periode wereldwijd gestegen. Sinds eind jaren tachtig vraagt de mens meer van de aarde dan deze kan regenereren. Voor de Nederlandse voetafdruk geldt dat er ongeveer twee aardbollen nodig zijn als iedereen zo zou leven als de gemiddelde Nederlander. Het rapport bevat aanbevelingen om deze voetafdruk te verkleinen. Actrice Carice van Houten wordt verwelkomd als tweede ambassadeur van het Wereld Natuur Fonds

Kijken! Kijken! Niet kopen!

Kijken! Kijken! Niet kopen! Kijken! Kijken! Niet kopen! 1. Aanzetten 1.a Kijken! Kijken! Niet kopen! Jij gaat aan de slag met het dossier Kijken! Kijken! Niet kopen!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je

Nadere informatie

WERKSTUK WERELD NATUUR FONDS

WERKSTUK WERELD NATUUR FONDS WERKSTUK WERELD NATUUR FONDS Daan van Schaik Groep 8, OBS De Vlierboom 19 mei 2014 Inhoud Inleiding... 3 1 Wat is het WNF?... 4 1.1. Oprichting WNF... 4 1.2 Organisatie nu... 4 2 Wat doet het WNF?... 6

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Een wereldberoemde tekening. 2 / 5

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Een wereldberoemde tekening. 2 / 5 Wereld Natuur Fonds Op bord hangen: tekeningen van de panda en de poster van de panda. Ik doe mijn spreekbeurt over het Wereld Natuur Fonds omdat ik van dieren hou en omdat ik de bedreigde dieren wil helpen.

Nadere informatie

Kijken! Kijken! Niet kopen!

Kijken! Kijken! Niet kopen! Kijken! Kijken! Niet kopen! 1. Aanzetten 1.a Kijken! Kijken! Niet kopen! Jij gaat aan de slag met het dossier Kijken! Kijken! Niet kopen!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je

Nadere informatie

Handel in bedreigde dieren en planten Het CITES-verdrag in de praktijk

Handel in bedreigde dieren en planten Het CITES-verdrag in de praktijk Themablad Traffic/Cites 01-10-2002 13:50 Pagina 4 Hans Extra HD:WERELD NATUUR FONDS:0201017 Themablad Traffic/Cites:DOCU Handel in bedreigde dieren en planten Het CITES-verdrag in de praktijk Al eeuwenlang

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Apenheul Geschiedenis Apenheul ging voor het eerst open in 1971. Het eerste en enige park ter wereld waar apen vrij in het bos leefden en vrij tussen de bezoekers konden lopen. Het begon met wolapen, slingerapen

Nadere informatie

ontbossing fragmentatie vlees van bos-dieren handel ebola manier om dieren te vangen illegaal dier dat thuis gehouden wordt

ontbossing fragmentatie vlees van bos-dieren handel ebola manier om dieren te vangen illegaal dier dat thuis gehouden wordt Vul de apenstrip in De tekeningen hieronder zijn stripverhalen over mensapen, getekend door schoolkinderen. De kinderen maken zich zorgen over het lot van de mensapen in het wild. En zij tekenen verhalen

Nadere informatie

Beleidsplan Wereld Natuur Fonds

Beleidsplan Wereld Natuur Fonds Beleidsplan Wereld Natuur Fonds 1. Inleiding Stichting Het Wereld Natuur Fonds Nederland, verder het Wereld Natuur Fonds of WNF, is een zelfstandige stichting gevestigd in Zeist. Het Wereld Natuur Fonds

Nadere informatie

Sumatran Rhino Sanctuary (Sumatra, Indonesië)

Sumatran Rhino Sanctuary (Sumatra, Indonesië) Sumatran Rhino Sanctuary (Sumatra, Indonesië) www.worldofwildlife.nl Sumatran Rhino Sanctuary (neushoorn) 0 De Sumatran Rhino Sanctuary (SRS) is gelegen in het Way Kambass National Park in het Zuidoosten

Nadere informatie

ideale wereld te dichten, en dit al gedurende 40 jaar op internationaal vlak, en 30 jaar in België.

ideale wereld te dichten, en dit al gedurende 40 jaar op internationaal vlak, en 30 jaar in België. Toespraak naar aanleiding van het symposium "30 jaar CITES", de handel in met verdwijning bedreigde dieren en planten: een terugblik op 30 jaar toepassing van het CITES in België en in de EU en een blik

Nadere informatie

DE ORANG OETAN. Bosmens

DE ORANG OETAN. Bosmens DE ORANG OETAN Bosmens Sommige mensen hebben last van hoogtevrees. Dit langharige bosmens heeft het omgekeerde. Hoog in de bomen van het tropische regenwoud zoekt hij naar rijp fruit om te eten. Hij komt

Nadere informatie

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma DEZE MAAND IN HET SPOTLICHT: OLIFANTEN Olifantenvrouwtjes en hun dochters brengen hun hele leven samen door. Als er gevaar dreigt, maken de volwassen olifanten

Nadere informatie

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Info: Enkele reis Afrika Afrika is het (w)armste werelddeel. De evenaar loopt ongeveer midden over Afrika. Bij de evenaar staat de zon recht boven de aarde.

Nadere informatie

De Oude Weg Elst. Wonen in de Amerongse Bovenpolder. 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s

De Oude Weg Elst. Wonen in de Amerongse Bovenpolder. 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s De Oude Weg Elst Wonen in de Amerongse Bovenpolder 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s Riant WOnen Tussen de bossen van de Utrechtse Heuvelrug en de uiterwaarden van de Nederrijn ligt het sfeervolle

Nadere informatie

Duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname Drs. Hendrik Comvalius Directeur stichting d ONS Den Haag, 12 december 2008 http://www.stdons.nl Geschiedenis 1987: Our Common Future van de World Commission on

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Neushoorn Inleiding De neushoorn is een groot en zwaar landdier en kan wel 60 jaar oud worden. De witte neushoorn is de grootste en weegt wel 3000 kilo. Alleen de olifant is groter. De neushoorn is één

Nadere informatie

JAARREKENING Stichting Esperanza Verde

JAARREKENING Stichting Esperanza Verde JAARREKENING 2014 Stichting Esperanza Verde 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave...2 2. Algemeen...3 3. Jaarrekening...5 Staat van baten en lasten over 2014... 5 Toelichting op staat van baten en lasten over

Nadere informatie

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden?

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? Onderzoeksresultaten Motivaction: FACTSHEET Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? september 2015 Onderzoeksinstituut Motivaction heeft in opdracht van Vogelbescherming

Nadere informatie

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER LEERLINGENBLAD VAN:...... DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER 2 EEN WERELD VOL WATER Als je vanuit de ruimte naar de aarde kijkt zie je heel veel blauw. Dat komt omdat onze

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12 antwoord 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's

Nadere informatie

Beet! 1. Aanzetten. 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent.

Beet! 1. Aanzetten. 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. 1. Aanzetten Beet! 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN 2 UITNODIGING 15 minuten 3 UITZOEKEN 30 minuten

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7 Braziliaanse regenwoud Jesse Klever Groep 7 Voorwoord Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind. We hebben er al op school over gesproken en het leek mij wel een leuk

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Commissie sociale zaken en milieu 19 september 2003 APP 3590/1-16 AMENDEMENTEN 1-16 Ontwerpverslag (APP 3590) Joaquim Miranda en Gado Boureïma (Niger) over duurzaam

Nadere informatie

GEEF OM ORANGE BABIES EN STEUN

GEEF OM ORANGE BABIES EN STEUN GEEF OM ORANGE BABIES EN STEUN LIONS CLUB DE LIEMERS In deze sponsorbrochure leest u alles over de 5e editie van Lions Request. Lionsclub de Liemers organiseert ieder jaar dit evenement i.s.m. Radio Favoriet

Nadere informatie

INFOBLAD. Bedreigde dieren. Van de wereld

INFOBLAD. Bedreigde dieren. Van de wereld INFOBLAD Bedreigde dieren Bij een bedreigd dier denk je misschien aan een hertje dat in de loop van een geweer kijkt. Maar het Wereld Natuur Fonds spreekt van een bedreigd dier als de hele diersoort met

Nadere informatie

Hoe kan je iemand overtuigen? Hierbij de vragen die het meeste voorkomen en antwoorden die je daarop kan geven:

Hoe kan je iemand overtuigen? Hierbij de vragen die het meeste voorkomen en antwoorden die je daarop kan geven: Stichting Monkey Business De filosofie van Monkey Business is Feel good, Do good. De stichting strijdt voor de orangoetan met leuke acties en evenementen. Ieder jaar zijn er knallende SAVE ME feesten met

Nadere informatie

Uitsterven of wegwezen

Uitsterven of wegwezen Klimaatverandering 7 en 8 5 Uitsterven of wegwezen Voedselwebspel Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: kennen een aantal oorzaken waardoor dieren uitsterven of verdwijnen, waaronder de klimaatverandering.

Nadere informatie

Themablad Soorten 02-10-2002 08:52 Pagina 4 Hans Extra HD:WERELD NATUUR FONDS:0201019 Themablad Soorten:DOCUMENTEN: Soortenbescherming

Themablad Soorten 02-10-2002 08:52 Pagina 4 Hans Extra HD:WERELD NATUUR FONDS:0201019 Themablad Soorten:DOCUMENTEN: Soortenbescherming Themablad Soorten 02-10-2002 08:52 Pagina 4 Hans Extra HD:WERELD NATUUR FONDS:0201019 Themablad Soorten:DOCUMENTEN: Soortenbescherming bijzondere dieren als ambassadeurs van hun leefgebied SOORTENRIJKDOM

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Wat doen... 4. Door de grote vraag werden dan ook massaal bomen omgehakt.

Wat doen... 4. Door de grote vraag werden dan ook massaal bomen omgehakt. Wat doen... 4 Bomenteelt in ontwikkelingslanden. Aran staat er een beetje mistroostig bij. Alweer heeft een van de straatolifanten een spoor van vernieling getrokken door de stad. In heel wat Thaise steden

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Ratu en Andatu juli 2012

Jaarverslag 2012  Ratu en Andatu juli 2012 Jaarverslag 2012 Ratu en Andatu juli 2012 Jaarverslag 2012 De Neushoornstichting Publicatie september 2013 Inhoudsopgave VOORWOORD ------------------------------------------------------------ 7 PROJECTEN

Nadere informatie

Natuur- en Milieuonderwijs in het Boliviaanse Amazonegebied

Natuur- en Milieuonderwijs in het Boliviaanse Amazonegebied Natuur- en Milieuonderwijs in het Boliviaanse Amazonegebied Natuur- en Milieuonderwijs in het Boliviaanse Amazonegebied Een fotoverslag van het project Natuur- en Milieuonderwijs in het Boliviaanse Amazonegebied

Nadere informatie

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen Galápagos-eilanden Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt graag houden over de Galápagos-eilanden. De Galápagos-eilanden liggen in de Stille Oceaan en zijn heel bijzonder omdat er dieren en planten leven die

Nadere informatie

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 k Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk 1 Azië! Deel van de wereld Start 1 Azie is een land / een werelddeel / een grote stad. Oost- en Zuidoost-Azië

Nadere informatie

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE!

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEPAL Nepal ligt in het werelddeel Azië en ligt tussen India en China. De oppervlakte van Nepal is 147.000 vierkante kilometer. Dat is vier keer groter dan Nederland.

Nadere informatie

Op www.rangerclub.nl/indeklas kunt u deze brieven downloaden.

Op www.rangerclub.nl/indeklas kunt u deze brieven downloaden. DocentenhAndLeiding Inleiding Dit jaar staat de grote WNF-Rangeractie in het teken van de tijger. Dit dier heeft bescherming nodig, want wereldwijd leven er nog ongeveer 3200 tijgers in het wild. Hun leven

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

Overwinning! 1974: Frankrijk maakt een einde aan kernproeven in het zuiden van de Stille Oceaan

Overwinning! 1974: Frankrijk maakt een einde aan kernproeven in het zuiden van de Stille Oceaan Van 1971 tot nu Acties en resultaten In de loop der jaren behaalde Greenpeace talrijke overwinningen voor het milieu. Onmogelijk om ze allemaal op te noemen. Daarom halen we er vier aan, eentje per decennium.

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12 Vraag 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's en

Nadere informatie

HONDERDEN DIERENLIEFHEBBERS ZIJN BIJ ELKAAR GEKOMEN OM AANDACHT TE VRAGEN VOOR DE PROBLEMEN VAN MOEDERIJSBEREN IN HET NOORDPOOLGEBIED

HONDERDEN DIERENLIEFHEBBERS ZIJN BIJ ELKAAR GEKOMEN OM AANDACHT TE VRAGEN VOOR DE PROBLEMEN VAN MOEDERIJSBEREN IN HET NOORDPOOLGEBIED 09 september 2014 HONDERDEN DIERENLIEFHEBBERS ZIJN BIJ ELKAAR GEKOMEN OM AANDACHT TE VRAGEN VOOR DE PROBLEMEN VAN MOEDERIJSBEREN IN HET NOORDPOOLGEBIED Rotterdam, Nederland Honderden WWF-vrijwilligers

Nadere informatie

Monkey Business Verjaardagskalender met prachtige fotografie en bekende nederlanders DO GOOD SAVE ME

Monkey Business Verjaardagskalender met prachtige fotografie en bekende nederlanders DO GOOD SAVE ME Monkey Business Verjaardagskalender met prachtige fotografie en bekende nederlanders DO GOOD SAVE ME Met tips van: Edgar Wurfbain, Viviënne van den Assem, Antonie Kamerling, Froukje de Both, Tanja Jess,

Nadere informatie

Actief & Avontuurplein. (Hal 2) Suriname, kleurrijke grond! Verre Reizen is voor iedereen! (FOX) Tips & Trucks voor betere vakantiefoto s (Canon)

Actief & Avontuurplein. (Hal 2) Suriname, kleurrijke grond! Verre Reizen is voor iedereen! (FOX) Tips & Trucks voor betere vakantiefoto s (Canon) woensdag 9 januari Hong Landelijk Toerisme en wandelen in Gran Canaria Ruzie met een neushoorn in Zuid-Afrika Schotland per trein Verre Reizen is voor iedereen! Fietsavontuur Europa met kinderen (Europa

Nadere informatie

Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten

Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten Kangoeroes werden door de Britse wereldreiziger James Cook in 1770 ontdekt. Drie jaar later bracht hij de eerste levende

Nadere informatie

een rechtvaardige wereld... de verantwoordlijkheid van ons allemaal!

een rechtvaardige wereld... de verantwoordlijkheid van ons allemaal! de verantwoordlijkheid van ons allemaal! beknopt Jaarverslag 2013 donateurs, 1687 vrijwilligers, sponsoren, institutionele donoren en de meer dan kinderen geholpen hebben. Hoe? In vogelvlucht laten wij

Nadere informatie

DE ZEE IS OOK. TOOLKIT: TIPS & IDEEëN VOOR VRIJWILLIGERS. GP/Amendolia

DE ZEE IS OOK. TOOLKIT: TIPS & IDEEëN VOOR VRIJWILLIGERS. GP/Amendolia DE ZEE IS OOK TOOLKIT: TIPS & IDEEëN VOOR VRIJWILLIGERS GP/Amendolia Wilkins/GP Deze toolkit is voor alle Greenpeace-vrijwilligers. Hij bevat tips en ideeën om met het onderwerp levende oceanen aan de

Nadere informatie

Door Guido Wassink Versie 04032010 Beleidsplan stichting World of Wildlife 0 van 4

Door Guido Wassink Versie 04032010 Beleidsplan stichting World of Wildlife 0 van 4 Beleidsplan 2010 2013 Nieuwe kansen, samen bouwen Door Guido Wassink Versie 04032010 Beleidsplan stichting World of Wildlife 0 van 4 Beleidsplan Stichting World of Wildlife Inleiding Het veld van goede

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Bescherming v an pl anten en dier

Bescherming v an pl anten en dier Inhoud 3 1. Over deze brochure 4 2. Eerst wat geschiedenis 4 Vroeger 4 Vogelbescherming 4 Jachtwet 5 Natuurbeschermingswet 5 Uitheemse planten- en diersoorten 5 Eén nieuwe wet 6 3. De Flora- en faunawet

Nadere informatie

gezondheidszorg, weinig goed onderwijs. Zij hebben beperkt (mede)zeggenschap over hun eigen leefomgeving.

gezondheidszorg, weinig goed onderwijs. Zij hebben beperkt (mede)zeggenschap over hun eigen leefomgeving. MISSIE De Stichting Duurzame Samenleving Papua Barat (SDSP) stelt zich ten doel om in de binnenlanden van West Papoea een duurzame samenleving op te bouwen in samenwerking met de plaatselijke bevolking,

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie ontwikkelingssamenwerking. van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Rapporteur voor advies: John Alexander Corrie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie ontwikkelingssamenwerking. van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Rapporteur voor advies: John Alexander Corrie EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie ontwikkelingssamenwerking VOORLOPIGE VERSIE 032078(INI) 3 september 2003 ONTWERPADVIES van de Commissie ontwikkelingssamenwerking aan de Commissie verzoekschriften

Nadere informatie

Natuurbescherming in Nederland

Natuurbescherming in Nederland Natuurbescherming in Nederland Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Natura 2000 4 2. Ecologische Hoofdstructuur 6 3. Nationale Parken 8 4. Nationale Landschappen 10 5. Soortenbescherming 12 6. Natuurwetgeving

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

DE BRUINVIS. Kleinste walvisachtige van ons grootste natuurgebied, de Noordzee

DE BRUINVIS. Kleinste walvisachtige van ons grootste natuurgebied, de Noordzee DE BRUINVIS Kleinste walvisachtige van ons grootste natuurgebied, de Noordzee Bruinvis paspoort Lengte Gewicht Leeftijd Groepsgrootte 1-10 Voedsel vrouw ± 1,60 m man ± 1,45 m vrouw ± 60 kg man ± 50 kg

Nadere informatie

Subsidievrije natuur in Nederland:

Subsidievrije natuur in Nederland: Subsidievrije natuur in Nederland: op naar 200.000 ha! Urgentie Uit diverse onderzoeken van onder andere het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat we er in Nederland onvoldoende in slagen de achteruitgang

Nadere informatie

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013 Rapportnummer 2013-022 Datum 20-11-2013 Samensteller Ineke Radstaat-Koopmans Offerte ingediend bij Prins

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20424 21 december 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 15 december 2010,

Nadere informatie

Bos en klimaatverandering

Bos en klimaatverandering Bos en klimaatverandering 19/08/2009 De mondiale trend van klimaatverandering brengt vele klimaateffecten met zich mee. Temperatuurstijging, de verandering van regenvalpatronen, hiervan kunnen we in Suriname

Nadere informatie

Rondleidingen Planckendael

Rondleidingen Planckendael Rondleidingen Planckendael Boeiend en speels Hieronder vind je een handig overzicht van al onze rondleidingen, per doelgroep en leeftijdscategorie. Zowel en jeugd als, families en andere kunnen reserveren

Nadere informatie

STICHTING GOEIE HOOP

STICHTING GOEIE HOOP MEERJARENBELEIDSPLAN STICHTING GOEIE HOOP Onderwerp Meerjarenbeleidsplan Stichting Goeie Hoop KvK 59032049 Opgesteld door Bestuur Stichting Goeie Hoop Datum januari 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

Strijd tegen illegale handel in wilde dieren

Strijd tegen illegale handel in wilde dieren Strijd tegen illegale handel in wilde dieren Handel bedreigt voortbestaan diersoorten Een schrikbarend aantal olifanten, tijgers en andere met uitsterven bedreigde dieren worden gedood voor snuisterijtjes,

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten ONTDEKKINGSTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen doe-opdrachten. h f hl [ Volg de wandelroute, dan zien jullie alle dieren! Let op: Door werkzaamheden

Nadere informatie

Het Nederlandse Rode Kruis helpt direct. Jaarverslag 2015

Het Nederlandse Rode Kruis helpt direct. Jaarverslag 2015 Het Nederlandse Rode Kruis helpt direct Jaarverslag 2015 Kijk voor het volledige jaarverslag op: www.rodekruis.nl/jaarverslag2015 2015: het jaar van de vluchteling Honderdduizenden mensen sloegen dit jaar

Nadere informatie

Perstuitingen Save My Pussy Nieuwjaarsduiken

Perstuitingen Save My Pussy Nieuwjaarsduiken Perstuitingen Save My Pussy Nieuwjaarsduiken Filmpjes: Omroep Brabant, http://www.youtube.com/watch?v=erbw5i1c75y NOS journaal, http://nos.nl/uitzendingen/6393-nos-journaal-1-januari-2013-2000u.html 3FM,

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. De mede door De Neushoornstichting georganiseerde Global March

Jaarverslag 2014. De mede door De Neushoornstichting georganiseerde Global March Jaarverslag 2014 De mede door De Neushoornstichting georganiseerde Global March Jaarverslag 2014 De Neushoornstichting Publicatie juni 2015 Inhoudsopgave VOORWOORD ------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. De door De Neushoornstichting gesponsorde boot

Jaarverslag 2013. De door De Neushoornstichting gesponsorde boot Jaarverslag 2013 De door De Neushoornstichting gesponsorde boot Jaarverslag 2013 De Neushoornstichting Publicatie mei 2014 Inhoudsopgave VOORWOORD ------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Persbericht Themacampagne 2016: Fascinerende natuurvakanties in Duitsland Verklarende woordenlijst Nationale Naturlandschaften nationale natuurlandschappen Alle nationale parken, UNESCO-biosfeerreservaten

Nadere informatie

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een Stijn Dekelver Op woensdag 8 februari 2012 spoelde aan de Belgische kust een potvis aan. Dat gebeurde in Heist, een deelgemeente van Knokke-Heist. Zoiets komt maar een paar keer in een eeuw voor. Het is

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven.

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. Omgaan met natuurlijke hulpbronnen figuur 1 De kringloop van het water 1 6 3 5 4 2 4 zee In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. 1p 23 Bij welke cijfers in deze figuur is het

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 800 XIV Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2007 Nr. 92 BRIEF

Nadere informatie

Foto Avontuur Zuid Afrika

Foto Avontuur Zuid Afrika Foto Avontuur Zuid Afrika 2 Zuid Afrika You don't take a photograph, you make it. Ansel Adams Inhoud 3. Programma 4. Foto Avonturen 5. Locaties 7. Groepen 10. Workshops 12. Thema s 13. Vaardigheden 14.

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

DE SIBERISCHE TIJGER

DE SIBERISCHE TIJGER DE SIBERISCHE TIJGER In de sneeuw! Er zijn veel verschillende soorten katten op de wereld. Denk maar eens aan de huiskat, leeuw, sneeuwpanter of cheeta. Allemaal behoren ze tot de familie van de katachtigen.

Nadere informatie

Dag 1. Hluhluwe. Accommodatie:

Dag 1. Hluhluwe. Accommodatie: Dag 1. Hluhluwe Aankomst Richardbay Airport waar wij klaar zullen staan met onze Land Rover Defenders en u naar ons verblijf in Hluhluwe zullen brengen. Hier kunt u even bijkomen van de reis. S Avonds

Nadere informatie

Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden.

Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden. Gebeurteniskaarten positieve gebeurteniskaarten Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden. Jullie hebben samen betoogd tegen het kappen

Nadere informatie

Donateurs Werven Donateurs

Donateurs Werven Donateurs Donateurs Werven Donateurs Lieve donateur, Donateurs Werven Donateurs is een actie waar alle huidige donateurs van stichting Monkey Business exclusief de kans krijgen om om een reis te winnen naar de orang-oetans

Nadere informatie

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 Algemene inhoud Introductie Kaarten foto s en Satelliet

Nadere informatie

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot. Herhaling Ω groep 5 Ω Aardrijkskunde (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

Nadere informatie

UNICEF algemene informatie

UNICEF algemene informatie UNICEF algemene informatie Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk UNICEF helpt kinderen in de hele wereld UNICEF is de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties. De opdracht van UNICEF is:

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 5: Zorg voor de natuur

Bijzonder procesdoel 5: Zorg voor de natuur Bijzonder procesdoel 5: Zorg voor de natuur Eerste leerjaar B Beroepsvoorbereidend leerjaar Omgaan met mensenrechten * De Rechten van het Kind - Recht op: - onderdak - een gezonde omgeving - gezonde voeding

Nadere informatie

INHOUD. Vooraf 2. Bestuursverslag 2007/2008 3. Jaarrekening 2007/2008 40. Overige gegevens 2007/2008 61 - 1 -

INHOUD. Vooraf 2. Bestuursverslag 2007/2008 3. Jaarrekening 2007/2008 40. Overige gegevens 2007/2008 61 - 1 - INHOUD Vooraf 2 Bestuursverslag 2007/2008 3 Jaarrekening 2007/2008 40 Overige gegevens 2007/2008 61-1 - VOORAF Natuurbescherming is een kwestie van lange adem. Vergeleken met de ernst en omvang van de

Nadere informatie

Onderzoek. Project WNF. NDD periode - B CMD 2014-2015 Laura Hellegers - 1603189

Onderzoek. Project WNF. NDD periode - B CMD 2014-2015 Laura Hellegers - 1603189 Onderzoek NDD periode - B CMD 2014-2015 Laura Hellegers - 1603189 Second screen toepassing Op welke manier wordt second screen toegepast? Er zijn inmiddels een aantal programma s en organisaties die een

Nadere informatie

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag.

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 21 21 HOOFDSTUK 2 Te laat! WOORDEN 1 Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 2 Ron,! De bus komt bijna! 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 4 We komen

Nadere informatie

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief 17 April 2008 1 De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief Arctisch Centrum / H.R. de Haas & L. Hacquebord www.arctic-centre.nl www.lashipa.nl 17 April 2008 2 Noordpoolgebied in

Nadere informatie

Nigeria L U U K & T H I J S

Nigeria L U U K & T H I J S I N D I T N U M M E R : Klimaat Ligging Nigeria L U U K & T H I J S Hoogteverschillen Vegetatie Klimaat Ligging Geografische gebeurtenissen Welke dieren? Hallo allemaal, Wij zijn Luuk Coeraadts en Thijs

Nadere informatie

TUI Care Foundation Strategie 2013-2015

TUI Care Foundation Strategie 2013-2015 TUI Care Foundation Strategie 2013-2015 TUI Care Foundation stelt zich ten doel om samen met vakantiegangers direct bij te dragen aan de duurzame ontwikkeling van vakantiebestemmingen. Samen zorgden wij

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt.

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt. leestoets Opdracht 1 en 2 In de volgende teksten staan heel wat woorden te veel. Dat komt doordat er iets fout is gelopen bij het printen van de teksten: er zat een virus op de computer en daardoor zijn

Nadere informatie

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola Inhoud Introductie... 2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen... 3 Duurzaamheid... 4 Maatschappelijk betrokken ondernemen... 5 Het verschil tussen MVO en MBO... 6 Bronnelijst... 7 MBO... 7 MVO... 7 Introductie

Nadere informatie

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën Zorgvuldig winnen Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden Zorgvuldig In Nederland is in het verleden veel zand, grind,

Nadere informatie

JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013

JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013 INTERNATIONAAL BALLONMUSEUM BARNEVELD JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013 1. Verslag van het bestuur Bericht van de voorzitter In 1938 werd in Barneveld het eerste museum geopend. Tot stand gekomen uit een

Nadere informatie

Wildlife- en natuurprojecten

Wildlife- en natuurprojecten Wildlife- en natuurprojecten Zuid-Afrika Cheetah Conservation Course Bij dit wildlifeproject leer alles over natuurbeheer, diersoorten, bush survival, enz. Je helpt ook mee met bijvoorbeeld het voeren

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

Financieel Jaarverslag 2008

Financieel Jaarverslag 2008 Financieel Jaarverslag 2008 Inhoud 1) Voorwoord van de voorzitter... 3 2) Inleiding... 4 3) Balans... 5 4) Resultaten rekening... 6 5) Toelichting op de balans en resultatenrekening... 7 6) Verslag kascommissie...

Nadere informatie

Waddebat. Een internetdiscussie. voor het. Voortgezet Onderwijs. Cases. Steef Steeneken

Waddebat. Een internetdiscussie. voor het. Voortgezet Onderwijs. Cases. Steef Steeneken Waddebat Een internetdiscussie voor het Voortgezet Onderwijs Cases Steef Steeneken Casus 1: Wat gas winnen of niet Stand van zaken: De jaren zestig De minister van economische zaken verleent vergunningen

Nadere informatie

1. Aanleiding 3 2. Stappenplan 3 3. Persbericht 4 4. Overige materialen voor het benaderen van de media 5

1. Aanleiding 3 2. Stappenplan 3 3. Persbericht 4 4. Overige materialen voor het benaderen van de media 5 MEDIAHANDLEIDING Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Stappenplan 3 3. Persbericht 4 4. Overige materialen voor het benaderen van de media 5 Bijlagen Bijlage 1 Conceptmail redactie persbericht 6 Bijlage 2

Nadere informatie

Ontdek het verborgen verleden van Schokland

Ontdek het verborgen verleden van Schokland Ontdek het verborgen verleden van Schokland Methodelink bij het lespakket Archeoroute Schokland De culturen en landschappen op Schokland vormen een veelzijdig onderwerp voor uw les in de groepen 6, 7 en

Nadere informatie