Realisatie Aansturing ABS kleppenblok

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Realisatie Aansturing ABS kleppenblok"

Transcriptie

1 Departement Industriële Wetenschappen en Technologie Masterproef Realisatie Aansturing ABS kleppenblok door Thierry LOREYN Promotor: KdG: KdG: LMS: LMS: Tim Hermans Paul De Meulenaere Pieter Aarnoutse Jan Anthonis Proefschrift tot het behalen van de graad van Master of Science in de Industriële Wetenschappen Elektronica-ICT, afstudeerrichting ICT Antwerpen, juni 2011

2 Doelstelling / Opdrachtomschrijving: Hieronder de opdracht zoals weergegeven in de lijst met beschikbare eindwerken. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT II

3 Voorwoord In dit laatste jaar master Elektronica ICT dienen we een eindwerk te maken. Dit om al de opgedane kennis te beproeven. Hiervoor kregen we een bedrijf toegewezen waarvoor we een project moeten maken. Als eindwerk wou ik graag iets praktisch realiseren binnen de elektronica en meer specifiek iets aansturen met een microcontroller. Na overlopen van de lijst met eindwerken en overleg met het opleidingshoofd Dhr. Catthoor bleek de aansturing van een kleppenblok het meest in de buurt te komen van wat ik graag wou doen. Hoewel dit project niet specifiek binnen mijn afstudeerrichting valt, maar eerder in de afstudeerrichting automotive elektronica, vond ik dit wel een uitdaging! Alvorens hieraan te kunnen beginnen, heb ik eerst de nodige kennis moeten opdoen binnen een klein deel van de automotive wereld, meer bepaald het hydraulisch remsysteem. Het project was op vraag van LMS, welke de kleppensturing nodig had om te integreren in hun virtueel wagenmodel, en als platform om hun eigen remalgoritmes te testen. Langs deze weg wil ik ook mijn projectbegeleiders Tim Hermans, Pieter Aarnoutse en Paul De Meulenaere bedanken waar ik altijd terecht kon met mijn vragen. Ook wil ik mijn ouders graag bedanken voor hun steun tijdens de moeilijke momenten van deze master studies! Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT III

4 Samenvatting (abstract) Ontwikkeling van voertuigelektronica is zeer complex, voortdurend verbeteren tegen hoog tempo is een must. Daarom stapt men over van the real world naar virtualisatie, met andere woorden van een werkelijk voertuig naar een virtueel voertuig. Door virtualisatie wordt het onder andere mogelijk om testen uit te voeren onder beter gecontroleerde omstandigheden dan bij fysieke tests. Deze kunnen indien gewenst perfect identiek herhaald worden. Ongewenste omgevingsfactoren kunnen zo vermeden worden. Ook kunnen gevaarlijke testen zoals bijvoorbeeld een noodrem manoeuvre vermeden worden. Een virtueel model benadert dus zo goed mogelijk de werkelijkheid. LMS maakt onder meer software waarmee deze virtuele wagenplatforms gemaakt kunnen worden. Een klein segment binnen dit grotere geheel is het ABS systeem. LMS wil aantonen dat een echte ABS kleppen unit kan samenwerken met hun virtueel wagen model. Hiervoor moeten de kleppen van een standaard ABS modulator zelf aangestuurd worden. De signalen zoals de voertuigsnelheid, de wielsnelheden en het remsignaal, die nodig zijn om dit te kunnen realiseren, worden door het virtueel voertuigmodel van LMS geleverd. Over dit laatste handelt dit eindwerk m.a.w.: Hoe de kleppen van een ABS modulator kunnen aangestuurd worden met een micro controller (µc) waarop een remalgoritme geïmplementeerd is. Dit in samenwerking met de verkregen signalen van een virtueel voertuigmodel. Een visueel overzicht van dit project is weergegeven op volgende bladzijde. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT IV

5 Visueel overzicht van dit project Aansturing ABS kleppenblok In Figuur 1 is een visueel overzicht van dit project te zien, het deel binnen de rode stippenlijn is gerealiseerd met hardware en software, en wordt in deze thesistekst verder besproken. De hardwarekoppeling en signaaleigenschappen die over de rode demarcatielijn lopen zijn afgesproken in onderling overleg met LMS. Het blok bovenaan stelt de ABS/ESP remtestban k van LMS voor. Hierop staan de vier remklauwen met bijbehorende hydraulica, zoals in een echte wagen. Zoals te zien op de figuur wordt het geheel gestuurd vanuit het virtuele voertuigmodel, wat binnen dit eindwerk als black box wordt beschouwd. Figuur 1 : Projectvoorstelling visueel Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT V

6 Inleiding De realisatie van het project, is ingedeeld in vijf hoofdstukken. Hierin komt de evolutie van kennismaking met ABS en de µc tot de uiteindelijke kleppensturing aan bod. Hieronder een korte beschrijving van de hoofdstukken: Hoofdstuk 1: In het eerste hoofdstuk wordt de nodige automotive kennis opgedaan om inzicht te krijgen in het remsysteem van een wagen. Vooral wat nodig is om de klepschakeling te kunnen realiseren is opgenomen. Zeer belangrijk is hier de status van de hydraulische kleppen tijdens ABS werking, onder andere druk houden, druk opbouwen en druk afbouwen. In dit hoofdstuk komt alleen theorie aan bod. Hoofdstuk 2: In het tweede hoofdstuk wordt de gekregen controller en het bijbehorende moederbord behandeld. Met een eenvoudig voorbeeld wordt besproken hoe registers van de controller ingesteld worden en hoe deze in en uitlezen worden. Ook hoe de µc kan communiceren met de periferie komt aan bod. Verder volgen enkele tests en wat nodig is om met deze controller van start te kunnen gaan. Hoofdstuk 3: In het derde hoofdstuk wordt de nodige stuurhardware besproken, die nodig is om signalen in te lezen en tot actuatie van de kleppen te komen. De stuurhardware is eerst op breadboard ontworpen en getest. Na werking zijn de bedradingschema s op computer getekend, en vervolgens zijn de nodige PCB s ontworpen. Hoofdstuk 4: In hoofdstuk vier komt de embedded software die op de µc draait om de kleppen te sturen aan bod, niet enkel de zelf geschreven code, maar ook een deel automatisch gegenereerde code van het verkregen remalgoritme. Hoofdstuk 5: Tijdens het ontwerp is elk component wel afzonderlijk getest, maar in dit vijfde en laatste hoofdstuk volgen enkele testen van de totaalopstelling. Om een beter overzicht te krijgen in deze eindwerktekst, is hardware en software behandeld in een apart hoofdstuk, respectievelijk drie en vier. Toch zijn ze tijdens ontwerp samen behandeld, omdat het ene niet zonder het andere kan. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT VI

7 Inhoudstafel 1. Het remsysteem Het remsysteem zonder ABS De hoofdremcilinder Principewerking hoofdremcilinder De remmen Het Remsysteem met ABS Wat is ABS? Waarom ABS? ABS altijd beter? ABS te slim af zijn (terzijde) ABS loop ABS open loop ABS closed loop Wanneer werkt ABS? Wielslip Hoe ABS gebruiken? Het ABS remsysteem meer in detail Wielsensor & tandkrans: ABS modulator (kleppenblok) Hydraulisch aansluitingen De Hydraulische Klep Hydraulische Schema ABS LMS ABS Klepformatie Pompmotor De elektronische module ABS controller Klep cartridges (solenoïdes) Klepsequenties Normaal Remmen (geen ABS) ABS Remmen (ABS actief) ABS druk afbouw ABS druk houden ABS druk opbouw Verboden toestand Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT VII

8 1.4. ABS vs ESP Controller & moederbord De µcontroller De mini module Het Experimenteerbord De Programmer De IDE (Integrated Development Environment) Eerste kennismakingtest met de µc µcontroller register configuratie Simulink code generatie Instellen Real Time workshop Genereer code code mapping Stuurhardware (Interface Hardware) Elektronica Opstelling Layout opstelling Solenoïde opstelling Solenoïde plunjer testopstelling Pompmotor aansluiting Pompmotor Testopstelling Pompmotor aansluiting Montage solenoïde en aansluitpen Actuatoren PCB voor solenoïdes Schema PCB PCB voor pompmotor Schema PCB Sensoren Sinus naar blok Schema PCB Current Input Ontwikkelfase Manuele bediening LED Statusinfo Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT VIII

9 Schema PCB LCD Statusinfo Aansturing Stuursignalen Data & controle signalen Test drukknopjes Schema + PCB Voeding ATX test voeding Auto accu Schema PCB Mini moederbord Schema PCB PCB pinout Pinout naar periferie Software Code Simulink gegenereerde code Remalgoritme Real Time workshop Manuele C code LCD weergave ABS activatie locica Slip berekening Input Snelheden Klep status Output kleppen Testen Testen met functiegenerator Testen met PXI PXI testopstelling HW Gebruikte DAQ blades (NI 6713 & NI 6254) PXI testopstelling SW Enkele interessante design blokken verklaard Automatische test (sinus frequentie) Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT IX

10 Frontend bedieningspaneel Blok diagram Testresultaten Testje Testje Testen met virtueel voertuigmodel Opstelling met EtherCAT Opstelling conference LMS München (Duitsland) LMS Inhoudstafel bijlagen I. De PCB s II. Literatuurlijst (geraadpleegde documenten) III. Gebruikte Afkortingen IV. Solenoïde oververhit bescherming V. Foto s making off Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT X

11 Hoofdstuk 1 1. Het remsysteem In dit hoofdstuk worden de onderdelen behandeld die nodig zijn om de ABS klepschakeling te kunnen realiseren. Het remsysteemm moet hiervoor niet tot in detail gekend zijn, maar wel moet de nodige kennis opgedaan worden om de ABS kleppensturing te kunnen realiseren. Daarom volgt hier een korte toelichting van de belangrijkste elementen van het remsysteem. Om de basis inleiding van het remsysteem zo overzichtelijk mogelijk te houden, is dit hoofdstuk onderverdeeld in drie blokken: - Het remsysteem zonder ABS - Het remsysteem met ABS - ABS remsysteem meer in detail 1.1. Het remsysteem zonder ABS De - - belangrijkste onderdelen van het conventioneel remsysteem zijn: De hoofdremcilinder De remmen De hoofdremcilinder In de hoofdremcilinder wordt de kracht die manueel wordt uitgeoefend op het rempedaal omgezet in hydraulische remdruk. 1. het rempedaal 2. de rembekrachtiger 3. het remvloeistofreservoir 4. de hoofdremcilinder 5. de remleidingen Figuur 1 : Hoofdremcilinder Figuur 2 : Hoofdremcilinder Opm.: Hedendaags bestaat er brake by wire, maar we gaan hier uit van een volledig mechanische hoofdremcilinder. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 1

12 Principewerking hoofdremcilinder Aansturing ABS kleppenblok Bij krachtuitoefening op het rempedaal komt de zuiger(5) in beweging. Hierdoor wordt er druk opgebouwd in het remcircuit(4). Tevens zal de tweede zuiger(2) in beweging komen, en het secundaire remcircuit(1) onder druk zetten. Rempedaal in Rust Rempedaal ingedrukt 1) secundair remcircuit 2) secundaire zuiger 3) compensatieboringen 4) primair remcircuit 5) primaire zuiger Het remcircuit wordt opgebouwd uit een primair en secundair circuit, dit noemt men de remsplit. Hierdoor zal bij een lek, of het falen van het eerste circuit nog deels afgeremd kunnen worden met het tweede circuit. De reden dat het remcircuit wordt gesplitst is dus een veiligheidsmaatregel. Er zijn 2 types remsplits: - X split - H split Figuur 3 : Hoofdremcilinder H Split X Split Figuur 4 : Remsplit De remmen De hydraulisch druk die opgebouwd is met de hoofdremcilinder perst de remblokjes tegen de remschijf en/of remtrommel. Hierdoor ontstaat wrijving tussen remblok en remschijf. Het wiel en de remschijf zitten op dezelfde naaf: Als de schijf afgeremd word, zal het wiel ook afgeremd worden. Het resultaat hiervan is dat de wagen zal vertragen. vaste klauw Schijfremmen zwevende klauw Trommelrem Figuur 5 : de remmen Trommelremmen worden tegenwoordig voornamelijk nog bij lichtere voertuigen en alleen op de achterste wielen gebruikt. Zwaardere voertuigen zijn typisch rondom met schijfremmen uitgerust. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 2

13 1.2. Het Remsysteem met ABS In deze introductie komen de volgende vragen over ABS aan bod: - Wat is ABS? - Waarom ABS? - ABS altijd beter? - ABS loop regelsysteem? Wanneer werkt ABS? Wat is wielslip? Hoe ABS gebruiken? Wat is ABS? ABS staat voor Anti lock Braking System, of in het Nederlands voor Anti Blokkeer Systeem Waarom ABS? Als men een noodrem manoeuvre maakt met een voertuig zonder ABS kunnen de wielen blokkeren, en vervolgens stilstaand over het wegdek slippen. Hierdoor wordt het voertuig tijdens een noodrem oncontroleerbaar (onbestuurbaar). Dit is natuurlijk ongewenst! ABS heeft als doel om het voertuig controleerbaar te houden tijdens een noodrem manoeuvre. In fig. 6 wordt een voorbeeld getoond van een situatie waarin ABS bijdraagt aan een veilig weggedrag, namelijk een stuuractie gecombineerd met een zo groot mogelijke vertraging van het voertuig. Zonder ABS ABS Figuur 6 :verschil met/zonder ABS ABS onderbreekt tijdens een noodrem kortstondig het remmen op het blokkerende wiel, waardoor het voertuig meer grip heeft op het wegdek. ABS verkort de remafstand op een nat wegdek aanzienlijk, dit omdat er meer grip is als de wielen niet doorslippen. Op een nat wegdek kan met ABS de stopafstand met ±25% verminderd worden ABS altijd beter? Bij een noodrem manoeuvre op een ruwe en droge ondergrond zoals ruw beton, zal de remafstand zonder ABS echter korter zijn dan met ABS, omdat er meer wrijving ontstaat. In de meeste noodrem situaties is het echter interessanterr de mogelijkheid te hebben om obstakels te ontwijken (weg te sturen), dan een net iets kortere remafstand te kunnen realiseren. ABS maakt het mogelijk op stabiele wijze te sturen tijdens een noodrem. Off road of in diepe sneeuw is de remafstand met ABS vaak langer dan zonder ABS. Off road kan zonder ABS puin opgehoopt worden voor het geblokkeerde wiel, wat voor een zeer korte remafstand zorgt. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 3

14 ABS te slim af zijn (terzijde) Aansturing ABS kleppenblok Om de veiligheid verder te bevorderen zijn er interessante ontwikkelingen gaande op gebied van actieve systemen die complementair zijn aan een ABS systeem. Een voorbeeld hiervan is een systeem waar Continental aan werkt, dat het mogelijk maakt om op voorhand de toestand van het wegdek te voorspellen. De wagen maakt een plaatselijk weerbericht van de komende 100 meter. Hierdoor kan de bestuurder gewaarschuwd worden voor dreigend gripverlies, te vergelijken met een waarschuwing voor vriestemperatuur. Zo is de bestuurder van het voertuig gewaarschuwd en kan hij zijn rijstijl aanpassen. Dit is enkel een maatregel om te vermijden dat ABS moet ingrijpen, ABS blijft dus stand by ABS loop ABS is een regelsysteem met sensoren en actuatoren. De actuatoren (hydraulische kleppen) beïnvloeden de druk op de remmen, wat zijn gevolg geeft op de wielsnelheid. Het systeem moet een goede balans vinden tussen niet slippen, maar toch afremmen ABS open loop Een open loop systeem is geen regelsysteem. Hoewel bij open loop geen rekening wordt gehouden met de voertuigsnelheid en wielsnelheid, zou een open loop ABS implementatie al een verbetering leveren ten opzichte van helemaal geen ABS. Hier wordt enkel een noodrem manoeuvre gedetecteerd, en overgegaan op interrupterend remmen. (Te vergelijken met manueel pompend remmen, wat nooit nauwkeurig kan.) Dit principe heeft geen enkele feedback op de voertuigslip, en wordt dus nooit gebruikt. Dit systeem werd wel in 1929 ontworpen en geïmplementeerd in enkele vliegtuigen om ze af te remmen op natte en of met olie verontreinigde landingsbanen. Een ontwerp van Gabriel Viosin, een franse vliegtuig pioneer. Opm.: Verwar het begrip open loop ABS niet met ABS open loop test, hetgeen later in dit eindwerk aan bod komt ABS closed loop ABS closed loop Figuur 7 : ABS loop In een closed loop zal de ECU continu (lees redelijk continu; er is een bepaalde bemonsteringsfrequentie) de wielsnelheid en voertuigsnelheid inlezen. De ECU kan aan de hand van deze gegevens een gepaste pompende remdruk via de actuatoren voorzien op de remschijven. De taak van een ABS ECU is dit zo verfijnd mogelijk uitvoeren in de gesloten lus. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 4

15 Wanneer werkt ABS? Aansturing ABS kleppenblok Het ABS systeem is niet altijd in werking, maar de ECU van het ABS systeem monitort wel continu of ABS in werking moet treden. In sommige wagens is er wel een off road knop, hiermee kan de ABS uitgeschakeld worden. ABS gaat in werking als de voertuigsnelheid groter is dan 15km/u, en de slip op één of meerdere wielen groter is dan 20% tov. de referentiesnelheid (wagensnelheid). Fig.9 geeft enkel weer wanneer ABS in werking gaat. Wat de ABS controller zal aansturen in hier nog niet weergegeven. Figuur 8 : ABS actief Wielslip Wielslip kan variëren tussen 0 en 100 %. 0% : geen wielslip tov. de voertuigsnelheid 100% : het wiel staat geblokkeerd, tov. de voertuigsnelheid Slip wordt bekomen door het rempedaal met te veel kracht in te drukken. Vanaf 20 procent slip moet ABS in werking gaan Geen Slip VS == WS Veel slip VS >>> WS Weinig Slip VS > WS Geen Slip (invers) VS < WS Figuur 9 : ABS wiel slip In het laatste geval is de wielsnelheid echter groter dan de voertuigsnelheid. Dit wil zeggen dat het wiel sneller zou kunnen bollen dan het voertuig. Dit komt bijvoorbeeld voor bij het optrekken van het voertuig. Deze toestand wordt bij het ABS systeem echter beschouwd als geen slip. Een complementair systeem kan echter wel ingrijpen om deze te grote wielsnelheid te verminderen; dit systeem wordt ASR (Anti Slip Regeling) genoemd Hoe ABS gebruiken? De gebruiker van ABS moet niets doen ( 1.2.5). Bij een noodremactie wordt het rempedaal met volle kracht ingetrapt, en om het ABS systeem optimaal te laten werken, dient de bestuurder deze pedaalkracht aan te houden. Pompend remmen is de taak van de ABS controle unit, niet van de gebruiker. Bij het krachtig indrukken van het rempedaal kan ABS in werking treden, dit gaat gepaard met een hevige trilling op het rempedaal en een ratelend geluid. Dit is volstrekt normaal zoals later zal blijken, de bestuurder mag zich door dit vreemde fenomeen niet laten afschrikken! Het rempedaal moet tijdens een noodrem zo hard mogelijk ingedrukt blijven. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 5

16 1.3. Het ABS remsysteem meer in detail Het ABS remsysteem bestaat uit het conventionele remsysteem zoals eerder beschreven uitgebreid met het volgende: - wiel sensoren en tandkransen (meestal één per wiel) - Modulator (kleppenblok) - De pompmotor - Elektronische module (solenoïdes + controller) Overzicht ABS Elektronica Figuur 10 : Overzicht ABS elektronica ABS Kleppenblok Geel = Pompmotor Blauw = Modulator Rood = ECU Figuur 11 : ABS kleppenblok Opmerking: De modulator, de pompmotor en de elektronische module vormen samen één geheel, de ABS unit. Toch worden ze hier als aparte delen besproken. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 6

17 Wielsensor & tandkrans: Sensoren zijn een belangrijk element in de ABS loop. Achter het wiel zit een tandkrans gemonteerd, deze draait mee aan de wielsnelheid. De sensoren wekken een sinusgolf (of blok) op met een frequentie evenredig aan de tandkranssnelheid of wielsnelheid. Om een duidelijk verschil te kunnen meten tussen een wielversnelling of wielvertraging, worden de tandkransen met veel tandjes (of magneetjes) uitgevoerd: 40 à 80. De frequentie van het opgewekt signaal zal in de ECU omgezet worden in een snelheidswaarde, waarmee gerekend kan worden. - Passieve sensoren Passief wil zeggen dat het signaal rechtstreeks van het sensorelement afkomstig is, zonder tussen elektronica. Een voorbeeld van een passieve sensor is de inductieve sensor. Amplitude en frequentie zijn afhankelijk van de tandkranssnelheid, enkel de frequentie wordt hier gebruikt. Figuur 12 : ABS sensor passief Nadeel: De tandkrans moet een minimum aantal toeren/min draaien om de wielsnelheid te kunnen detecteren (5 km/h). Dit type sensor is verouderd. - Actieve sensoren Actieve sensoren worden elektronisch versterkt, daarom moeten ze ook van een voedingspanning voorzien worden. Tevens wordt het signaal omgezet naar een blokgolf signaal. Wat ook makkelijker in te lezen is met een controller. De snelheid kan hier gemeten worden vanaf 0 km/h. Figuur 13 : ABS sensor Active Een voorbeeld van een actieve sensor is een Hall effect sensor. De tandkrans is hier uitgevoerd met magnetische tanden die afwisselend gepolariseerd zijn. Het Hall plaatje wekt een spanning op waarvan de grootte afhankelijk is van de sterkte van het passerende magnetisch veld, de frequentie is afhankelijk van het aantal N/Z overgangen. Figuur 14 : Hall-effect Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 7

18 ABS modulator (kleppenblok) Op figuur 15 zijn twee helften (onderdelen) te zien: De rechterhelft is de elektronische module, waarover verder meer. De linkerhelft is de ABS modulator, hierover wordt het volgende besproken: - De hydraulische aansluitingen - Het hydraulisch schema (tevens de remformati ie) - De hydraulische kleppen Figuur 15 : ABS- modulator Hydraulisch aansluitingen ABS hydraulische aansluitingen De remleidingen aangegeven met B C E F zijn verbonden met de remmen. Front Master = FM FR RL RR FL Front Left Front Right = FL = FR RM FM Rear Master = RM Rear Left = RL Rear Right = RRR Figuur 16 : hydraulische aansluitingen In het modulatorblok lopen remkanaaltjes in de vooropgestelde formatie. In het blok bevinden zich de hydraulische kleppen. Per rem(4) zijn er twee kleppen voorzien, één inlaatklep(1) en één uitlaatklep(2). Inlaatklep is in onbekrachtigde toestand geopend. Uitlaatklep is in onbekrachtigde toestand gesloten. Opmerking: In het schema hiernaast is slechts één remleiding(2) vanuit het modulatorblok getekend. In werkelijkheid zitten er acht kleppen in de modulator, en dus vier remleidinge en. Figuur 17 : remkanaaltjes Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 8

19 De Hydraulische Klep Op de foto van de ABS modulator zijn acht vingerhoedjes te zien, onder elk vingerhoedje zit een hydraulische klep. Hier dus acht kleppen, waaronder vier inlaatkleppen en vier uitlaatkleppen. Schematische voorstelling van een klep NO Klep NC klep (Normal Open) (Normal Closed) Figuur 19 : ABS modulator Figuur 18 : schematische klepvoorstelling NO NC Als de solenoïde bekrachtigd wordt, dan wordt de plunjer tegen de veerkracht in, door het ontstane magnetische krachtveld omlaag getrokken, hierdoor zal de kogel die onderaan de plunjer zit het ventiel afsluiten. Net het omgekeerde van de NO klep. Doorsnede van een samengestelde klep. (hydraulische klep + solenoïde) Ander type ABS klep (drie standen) Klepstand afhankelijk van de stroomsterkte. (dit type klep is hier niet van toepassing) Figuur 20 : samengestelde klep Figuur 21 : drie standenklep Opmerking: De acht solenoïdes zitten in een aparte behuizing, de elektronische module. De elektronische module wordt verder besproken, en staat los van de ABS modulator. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 9

20 Hydraulische Schema ABS Hydraulisch schema ABS Figuur 22 : Hydraulisch schema ABS LMS ABS Klepformatie De posities van de kleppen op de modulator zijn uitgezocht door de kleppen afzonderlijk te bekrachtigen, en vervolgens de druk te meten in de individuele remleidingen. Figuur 23 : LMS ABS Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 10

21 Pompmotor De pomp is als één geheel gemonteerd op de ABS modulator. Tijdens ABS werking wordt er kortstondig remdruk weg genomen. Om de remdruk kort daarna terug te kunnen opbouwen, persen de plunjers van de pomp de remvloeistof terug richting hoofdremcilinder. Dit veroorzaakt de waarneembare trilling op het rempedaal. Hydraulische Retourpomp nok links nok neutraal nok rechts motor met nok hydraulische pomp zuigers Figuur 24 : Hydraulische pomp Op figuur 24 is te zien dat op de motoras een excentrische nok is voorzien, hierdoor zal de motor afwisselend het ene en het andere zuigertje bedienen. Op het onderstaande schema is te zien dat de kamer kan gevuld worden met remolie. De remolie kan door de terugslagklep enkel richting hoofdremcilinder geperst worden. Figuur 25 : Hydraulische pomp Zoals te zien werkt de hydraulische pomp op beide gescheiden remcircuits. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 11

22 De elektronische module Aansturing ABS kleppenblok Op figuur 26 zijn twee helften (onderdelen) te zien: De linkerhelft is eerder besproken (zie 1.3.2) De rechterhelft is de PVC behuizing met daarin de elektronische module, hierin bevindt zich het volgende: - Acht klep cartridges (solenoïdes) - Stuurelektronica - ABS Controller EBCM Figuur 26 : ABS- modulator ABS controller Dit is de µc die in de EBCM (Electronic Brake Control Module) behuizing zit. Of soms ook de ABS ECU (Electronic Control Unit) genoemd (in dit project is dit de freescale µc). Zijn functie is monitoren of ABS in werking moet treden (wielslip), indien dit het geval is, zal de ECU dus op een gepaste mannier de hydraulische kleppen schakelen (zie klepsequenties). Hiervoor is de ECU verbonden met de eerder besproken onderdelen zoals de solenoïdes, de pompmotor, de sensoren en de remswitch. Opmerking zelfdiagnose LED: - Een defect aan één of meerdere wielsensor kan gedetecteerd worden als gedurende meer dan 20 seconden een wielsnelheid van 0km/h wordt aangegeven, terwijl de voertuigsnelheid hoger is dan 12km/u. - In sommige ABS modules is de ECU in tweevoud uitgevoerd. Als een van de controllers een andere waarde geeft dan de andere, dan zal het ABS systeem in fail safe mode gaan en dit via een waarschuwing op het dashboard weergeven. Als de waarschuwings LED gaat branden schakelt het ABS systeem uit, zodat er op de conventionele manier geremd kan worden Klep cartridges (solenoïdes) Wanneer de cartridges (solenoïdes) over de vingerhoedjes worden geschoven, ontstaat een electro hydraulische klep. Nu kan deze door een ECU gestuurd worden. Electro hydraulische klep Figuur 27 : Electro hydraulische klep 1) klep behuizing 2) IN 3) OUT 4) Solenoïde 5) Solenoïde wikkelingen 6) solenoïde aansluiting 7) plunjer 8) veer 9) klep poort Het magnetisch effect kan weg genomen worden door de spanning van de solenoïde weg te nemen of nog sneller door de polariteit om te keren. Indien er een veer is voorzien, kan men dat laatste eventueel zo laten. Een van de grootste nadelen van een solenoïde is dat energie niet enkel wordt omgezet in een druk of trek beweging, maar ook in warmte gedecideerd wordt. Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 12

23 Klepsequenties Hier worden de toestanden van de kleppen weergegeven: Opm.: Voor de duidelijkheid van de sequentieschema s zijn ze telkens maar voor één wiel weergegeven, dit is identiek voor de overige wielen, maar dan met meer kleppen Normaal Remmen (geen ABS) Figuur 28 : Normaal remmen (geen ABS) Normaal Remmen (geen ABS) Zowel de inlaatklep als de uitlaatklep zijn niet actief. Dus de inlaat poort staat open. (NO) En de uitlaatpoort is gesloten. (NC) De gegenereerd de remdruk in de hoofdremcilinder bekrachtigt zonder meer de remschijf. Hierdoor remt het wiel af. Het is duidelijk dat bij falen van het ABS systeem nog steeds conventioneel geremd kan worden. naam inlaatklep: uitlaatklep: pompmotor: mechanischh open gesloten uit elektronisch niet bekrachtigd niet bekrachtigd niet bekrachtigd dig ABS Remmen (ABS actief) Indien ABS actief is, heeft men drie toestanden: - druk afbouw - druk houden - druk opbouw ABS druk afbouw Figuur 29 : druk afbouwen ABS Remmen Druk afbouwen Zowel de inlaatklep als de uitlaatklep, zijn actief. Dus de inlaat poort is gesloten. En de uitlaatpoort is open. De hoofdremcil linder kan de remschijf niet verder bekrachtigen. De remvloeistof vloeit weg. De remdruk op de remschijf zal afnemen. Hierdoor zal het wiel minder blokkeren of geheel deblokkeren naam inlaatklep: uitlaatklep: pompmotor: mechanischh gesloten open aan elektronisch bekrachtigd bekrachtigd bekrachtigd dig Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 13

24 ABS druk houden Figuur 30 : druk houden ABS druk opbouw Figuur 31 : druk opbouwen ABS Remmen Druk houden Enkel de inlaatklep is bekrachtigd. Dus de inlaat poort en de uitlaatpoortt zijn gesloten. De hoofdremcil linder kan de remschijf niet verder bekrachtigen, en de remdruk kan ook niet wegvloeien. De remdruk op de remschijf zal constant blijven.. Dezee fase wordt meer gebruikt als korte tussenfase, om over te gaan van druk afbouwen naar druk opbouw. Naam inlaatklep: uitlaatklep: pompmotor: mechanischh gesloten gesloten aan elektronisch bekrachtigd niet bekrachtigd bekrachtigd dig ABS Remmen Druk opbouwen Zowel de inlaatklep als uitlaatklep, zijn niet actief. Dus de inlaat poort zal open staan. (NO) En de uitlaatpoort zal gesloten zijn. (NC) De gegenereerd de remdruk in de hoofdremcilinder bekrachtigd de remschijf. Hierdoor zal het wiel afremmen. Opm.: Dit juist hetzelfde is als werken zonder ABS! Verschil is de pompmotor die zal draaien. Naam inlaatklep: uitlaatklep: pompmotor: mechanischh open gesloten aan elektronisch niet bekrachtigd niet bekrachtigd bekrachtigd dig Verboden toestand!!! V E R B D E N!!! Merk op dat deze fase niet MAG voorkomen. In deze toestand zou de pomp de remvloeistof rondpompen, zonder dat dit invloed heeft op de toestand van de rempmen. Figuur 32 : verboden toestand Naam inlaatklep: uitlaatklep: pompmotor: mechanisch elektronisch dig. 0 1 x Academiejaar , opleiding: Ing. Elektronica ICT Optie: ICT 14

Departement industriële wetenschappen en technologie

Departement industriële wetenschappen en technologie Departement industriële wetenschappen en technologie Universitaire Campus, gebouw B B-3590 DIEPENBEEK Tel.: 011-23 07 90 Fax: 011-23 07 99 Aansturen en testen van een hybride infrarood beeldopnemer Abstract

Nadere informatie

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT Geschreven door: Tom Vocke Datum: 28-09-2010 Inleiding: Dit document bevat alle hardware informatie betreffende de AVR-Doper mini. Het eerste deel zal zich

Nadere informatie

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Handleiding bij het gebruik van een microcontroller in het Accelerometerproject (Project II) Er zijn speciaal voor het Accelerometerproject

Nadere informatie

Navio Electronische besturingssystemen

Navio Electronische besturingssystemen MD-can besturingscomputer Het is moeilijk om in de bestaande PLC techniek een PLC te vinden die magneten van kleppen rechstreeks kan aansturen. Daarom heeft Hydrosta een eigen besturingscomputer ontwikkeld.

Nadere informatie

Logo quiz Project Inleiding op de Logo!

Logo quiz Project Inleiding op de Logo! Logo quiz Project Inleiding op de Logo! Project ontwikkelt door: Tim van Schuylenburg Ben van Kruisbergen Inhoudsopgave Projectbeschrijving en Planning 2 Blz. De benodigdheden en aansluitschema 4-8 Complete

Nadere informatie

Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI

Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI I. Functies FM 2-weg autoalarm. 2. Alarm aan (stil) Druk nogmaals 1x op de knop van de afstandbediening om alarm in AUTO Localiseren status te activeren, indien

Nadere informatie

Montagevoorschriften

Montagevoorschriften Montagevoorschriften BCU Mont_BCU1_NL.Doc 1/9 Inhoudsopgave 1. Montage van de onderdelen... 3 2. Aansluitingen van de 8 polige stekker... 3 3. Aansluitingen van de 10 polige stekker... 4 4. Opstarten...

Nadere informatie

Een intelligent DMX netwerk

Een intelligent DMX netwerk WORKSHOP STEPP Een intelligent DMX netwerk WORKSHOP STEPP Wat is DMX? Een intelligent DMX netwerk Demo opstelling Probleem oplossing Wat is DMX? Hoe is het DMX signaal ontstaan DMX in de praktijk Hoe

Nadere informatie

REMMEN. Informatie voor de bestuurder. Haal het beste uit uw wagen

REMMEN. Informatie voor de bestuurder. Haal het beste uit uw wagen REMMEN i Informatie voor de bestuurder Haal het beste uit uw wagen STOPPEN VANAF HET BEGIN Hoe werken moderne hydraulische systemen In de begindagen bestonden voertuigremmen uit een mechanisch geheel,

Nadere informatie

INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41

INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41 INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41 MKR41 HI-SEC DEZE KIT BESTAAT UIT: 1. Elektronische module met een startonderbrekingssysteem, knipperlichtsignalering, aansluitingen voor alle typen deurvergrendeling en

Nadere informatie

Handleiding software USB PIC DEV. BOARD

Handleiding software USB PIC DEV. BOARD Handleiding software USB PIC DEV. BOARD V2.0 M.F. van Lieshout & J.G.W. Carpaij 21-03-2006 Handleiding software USB PIC DEV. BOARD Algemene informatie Hier volgt eerst wat algemene informatie over het

Nadere informatie

Workshop Arduino - deel 2

Workshop Arduino - deel 2 Workshop Arduino - deel 2 Inleiding In het vorige deel van de workshop Arduino heb je voor het eerst kennis gemaakt met deze microcontroller. In dit deel, deel 2, ga je meer leren over de software: het

Nadere informatie

GIP. De computer gestuurde trein

GIP. De computer gestuurde trein KTA Lindenlei 38 9000 Gent GIP De computer gestuurde trein Brecht Ramon 7 Industriële Computertechnieken Schooljaar 2004-2005 Brecht Ramon De computer gestuurde trein 1 Hoofdstuk 1 1. Projectomschrijving

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 3: Eenvoudige externe hardware & hardware programmeren in C Hardware programmeren in C Inmiddels ben je al aardig op gang gekomen met het programmeren van microcontrollers.

Nadere informatie

ABS 244 - DUCATO

ABS 244 - DUCATO pagina 1 van 5 ABS 244 - DUCATO pagina 2 van 5 ABS - BESCHRIJVING Het elektronische anti-blokkeersysteem regelt de remdruk op de wielen om slippen te voorkomen ongeacht de conditie van de banden of het

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 5: Timers/counters & Interrupts Timers/counters Hardware timers/counters worden in microcontrollers gebruikt om onafhankelijk van de CPU te tellen. Hierdoor kunnen andere

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller

Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller VDH doc. 941060 Versie: V1.2 Datum: 01-09-99 (vanaf software versie V1.04) * Werkingsbeschrijving. De DSC785 Dry/Store Controller is een speciale regelaar

Nadere informatie

Stealth X1Plus. Hardware installatie handleiding

Stealth X1Plus. Hardware installatie handleiding Stealth X1Plus Hardware installatie handleiding RHO-DELTA Automotive & Consumer Products BV Villa California Building Escudostraat 2-2991 XV BARENDRECHT T:010-497 11 12 Stealth verkoop T:010-497 11 10

Nadere informatie

INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844)

INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844) 1 INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844) Hartelijk dank voor het kiezen van een GT produkt. Onze materialen zijn met uiterste zorg gefabriceerd en getest. Mocht U vragen over onze produkten hebben, dan

Nadere informatie

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves KEYSTONE Inhoud 1 Optionele module 8: AS-Interface module 1 2 Installatie 1 3 Communicatiekenmerken 1 4 Beschrijving van de OM8 AS-Interface module 2 5 AS-Interface protocol 3 6 Communicatie-interface

Nadere informatie

Netwerk Interfacing Data Logging.

Netwerk Interfacing Data Logging. Handleiding Netwerk Interfacing Data Logging. EduTechSoft.nl 2009-2010 H.O.Boorsma. Pagina - 2 - Netwerk Interfacing Data Logging Pagina - 3 - Inhoud Inleiding.... 4 Beschrijving van het programma....

Nadere informatie

Deze handleiding is alleen bedoeld voor flightsimulatie doeleinden en mag NOOIT worden gebruikt in een echt vliegtuig. De auteurs zijn niet

Deze handleiding is alleen bedoeld voor flightsimulatie doeleinden en mag NOOIT worden gebruikt in een echt vliegtuig. De auteurs zijn niet Deze handleiding is alleen bedoeld voor flightsimulatie doeleinden en mag NOOIT worden gebruikt in een echt vliegtuig. De auteurs zijn niet aansprakelijk voor fouten en eventueel andere schade. Voorwoord

Nadere informatie

1. Sluit de LED aan zoals afgebeeld 2. Sluit de USB-kabel aan op de Arduino 3. Klik op de knop uploaden 4. De LED begint te knipperen

1. Sluit de LED aan zoals afgebeeld 2. Sluit de USB-kabel aan op de Arduino 3. Klik op de knop uploaden 4. De LED begint te knipperen Workshop Arduino Inleiding In deze workshop werk je in tweetallen met een Arduino microcontroller. Dit is een kleine computer die je kunt programmeren om te doen wat jij wilt. Om dit te doen gebruik je

Nadere informatie

Vermogen Elektronica : Stappenmotor

Vermogen Elektronica : Stappenmotor Naam : Sven Martens / Rob Nijs Nr : 07 /09 Datum : 8/12/04 Vermogen Elektronica : Stappenmotor 1 1 De stappenmotor De stator bevat een aantal spoelen en om de rotor te laten draaien moeten deze spoelen

Nadere informatie

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Artikelnummer: 24207 Besturingssysteem software versie: 4.54x Interface software versie: s03 Teknatool International, 13 juli 2006 1.0 Introductie 1.1 Algemeen Deze handleiding

Nadere informatie

Wat is Arduino? Arduino = microprocessor (Atmel)

Wat is Arduino? Arduino = microprocessor (Atmel) Intro tot Arduino Wat is Arduino? Volgens de website: Arduino is an open-source electronics prototyping platform based on flexible, easy-to-use hardware and software. It's intended for artists, designers,

Nadere informatie

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011.

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011. VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren.be GEÏNTEGREERDE PROEF Pakketweegschaal Industriële informatie

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

Sumo-robotcompetitie. Uitlegsessie 15 maart 2011

Sumo-robotcompetitie. Uitlegsessie 15 maart 2011 Sumo-robotcompetitie Uitlegsessie 15 maart 2011 Opwarmer: waaruit bestaat een sumo-robot? 3 Opwarmer: waaruit bestaat een sumo-robot? Sensoren Verwerking Duw-mechanisme Aandrijving 4 Overzicht Herhaling:

Nadere informatie

Sensor Test Unit TSK40A

Sensor Test Unit TSK40A Product Info Sensor Test Unit TSK40A Eenvoudig testen van diverse typen sensoren Instellingen manueel of snel via de PC te wijzigen Standaard kabels voor het snel aansluiten van sensoren Algemeen De sensor

Nadere informatie

Botsing >> Snelheid >> Kracht

Botsing >> Snelheid >> Kracht Botsing >> Snelheid >> Kracht Voorwoord; Allemaal hebben we wel eens na zitten denken. Hoe hard reed ik óf juist die ander nou? Hoe groot is de impact nou eigenlijk geweest? etc.etc. Dat is ook wel logisch

Nadere informatie

Sensoren bereik. Display status

Sensoren bereik. Display status Algemeen installatiediagram LED Digitale display Display Hoofdunit Bij het achteruit rijden zal het display weergeven: 1.5m Veilig Groen 1.3-1.4m Veilig Groen 1.0-1.2m Veilig Groen 0.7-0.9m Alarm Geel

Nadere informatie

INBOUW HANDLEIDING GT403, 404

INBOUW HANDLEIDING GT403, 404 INBOUW HANDLEIDING GT403, 404 Hartelijk dank voor het kiezen van een GT produkt. Onze materialen zijn met uiterste zorg gefabriceerd en getest. Mocht U vragen over onze produkten hebben, dan staan onze

Nadere informatie

Cobra Bridge CAN 8800

Cobra Bridge CAN 8800 Cobra Bridge CAN 8800 Installatie Handleiding 2005 Clifford Electronics Benelux, Lijnden. Inhoudsopgave. Bridge 8800 CAN...3 Tabel Geheugen Alarm LED....3 Garagestand...4 Plaatsing van de alarmunit...4

Nadere informatie

Omdat er steeds meer mensen komen met schijfremmen op hun Puch, en er duidelijk vraag is naar een FAQ, maak ik deze dus maar.

Omdat er steeds meer mensen komen met schijfremmen op hun Puch, en er duidelijk vraag is naar een FAQ, maak ik deze dus maar. Schijfrem op puch bouwen Omdat er steeds meer mensen komen met schijfremmen op hun Puch, en er duidelijk vraag is naar een FAQ, maak ik deze dus maar. Ik zal in deze FAQ zo goed mogelijk proberen uit te

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

AC-239-2 ZONE ALARMCONTROLLER MET DEURBEL HANDLEIDING

AC-239-2 ZONE ALARMCONTROLLER MET DEURBEL HANDLEIDING AC-239-2 ZONE ALARMCONTROLLER MET DEURBEL HANDLEIDING Handleiding AC-239 1. Beschrijving Uw AC-239 is een economische en veelzijdige alarmcontroller uitgerust met twee beveiligingszones en ingebouwde deurbel.

Nadere informatie

aan/uit indicatie-led

aan/uit indicatie-led 0 Zone LED FController De ATECTA LED draadloos controller Play0 is is gemaakt om of max. 0 draadloos LEDdrivers te sturen, waarbij het ook mogelijk is om elke driver individueel te sturen Functies: of

Nadere informatie

Arduino : Morse Voltmeter

Arduino : Morse Voltmeter Arduino : Morse Voltmeter Ooit was ik begonnen met het leren programmeren van een PIC processor in assembler. Maar ja, dat ging niet zo vlot, er kwamen andere dringende zaken en de PIC vloog weer in de

Nadere informatie

Seriële bluetooth verbinding ATmega128

Seriële bluetooth verbinding ATmega128 Opdracht2 Bij deze opdracht worden verschillende taken gemaakt. De taken communiceren onderling met elkaar via een message queue of synchroniseren met elkaar via semaforen. A: Maak een taak aan die de

Nadere informatie

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek VTI St.- Laurentius Neem eerst de tekst in het boek door, doe dit enkele keren en probeer uiteraard te onthouden wat je leest. Los nadien de

Nadere informatie

7 Low voltage brake wire

7 Low voltage brake wire Aansluitingen en testen controllers 250/350/500Watt Connectors aan controller 250/350Watt 500Watt Connectors aan controller 250/350Watt 500Watt Motor wire (3*Φ4 Bullet holes) Yellow: Phase A Green: Phase

Nadere informatie

AT1G26-200. rev.0110. Toegangscontrole Module AT1G26-200. Handleiding. thinks outside the box!

AT1G26-200. rev.0110. Toegangscontrole Module AT1G26-200. Handleiding. thinks outside the box! AT1G26-200 rev.0110 Toegangscontrole Module AT1G26-200 Handleiding PRODUCT SPECIFICATIE Modelen AS-626M-200, AS-626S-200, AS-634-200, AT1G26-200 Opbouw Antivandaal Geborsteld aluminium behuizing Tot 200

Nadere informatie

Besturingspaneel v Raam E-systeem functie omschrijving v109

Besturingspaneel v Raam E-systeem functie omschrijving v109 Besturingspaneel v Raam E-systeem functie omschrijving v109 Aantal druktoetsen: 4 stuks met de volgende functies: On/off toets voor in- en uitschakelen, toets 1 laagste vermogen, 2 midden stand, 3 max.

Nadere informatie

De GROOTSTE van Limburg op het gebied van vloerverwarming KLEPPEN EN VENTIELEN

De GROOTSTE van Limburg op het gebied van vloerverwarming KLEPPEN EN VENTIELEN De GROOTSTE van Limburg op het gebied van vloerverwarming KLEPPEN EN VENTIELEN De Gigant.nl Kleppen en Ventielen zijn zeer geschikt om te worden toegepast bij conventionele (vloer)verwarming. Middels de

Nadere informatie

Gebruikershandleiding 2015 1

Gebruikershandleiding 2015 1 Gebruikershandleiding 2015 1 1. Bouw S-tablet 1.1 De 3 delen van de informatieverwerking: Invoer: 2 vaste invoerorganen: drukknop en schuifschakelaar 2 aansluitmogelijkheden: extra invoerorganen Impulsgenerator:

Nadere informatie

Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration

Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration CC-ES-07 en CC-Ex-07 Controller tbv Perslucht reiniging Installatie en bediening voorschriften Vertaling van het origineel Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration Tel 0031228581465 Wervershoof

Nadere informatie

GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding

GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding Rho-Delta b.v. Escudostraat 2 2991 XV Barendrecht Tel. +03110-4795755 Fax. +03110-2927461 www.rhodelta.nl info@rhodelta.nl - OMSCHRIJVING De GT-912 /GT-913/GT-914

Nadere informatie

Aan de slag met het E-blocks Starter Pack

Aan de slag met het E-blocks Starter Pack Aan de slag met het E-blocks Starter Pack Dit document is bedoeld om u op weg te helpen met E-Blocks en de daarbij behorende software. Na een controle of het geleverde pakket compleet is, zullen wij u

Nadere informatie

Geïntegreerde proef. Computer gestuurd domotica systeem

Geïntegreerde proef. Computer gestuurd domotica systeem Bartels Jochem Geïntegreerde proef Computer gestuurd domotica systeem 7TSO Industriële Computer technieken Schooljaar 2004 2005 KTA1 Gent Lindenlei 38 9000 GENT Jochem Bartels Computer gestuurd domotica

Nadere informatie

Espace bedrade regeling (230 volt)

Espace bedrade regeling (230 volt) Espace bedrade regeling (230 volt) Installatiehandleiding klokthermostaat. Espace klokthermostaat De fraai vormgegeven thermostaat is eenvoudig te bedienen met slechts vier toetsen en is standaard reeds

Nadere informatie

Advies aangaande het gebruik van toegangscontrole met branddeuren

Advies aangaande het gebruik van toegangscontrole met branddeuren Advies aangaande het gebruik van toegangscontrole met branddeuren Nooddeuren Hoe een ontsnappingsweg in geval van brand definiëren In commerciële gebouwen moeten branddeuren en ontsnappingswegen in gemeenschappelijke

Nadere informatie

Clifford Electronics Benelux bv. Tel.+31 20 40 40 919 Fax. +31 20 40 40 948

Clifford Electronics Benelux bv. Tel.+31 20 40 40 919 Fax. +31 20 40 40 948 Clifford Electronics Benelux bv. Tel.+31 20 40 40 919 Fax. +31 20 40 40 948 Belangrijke informatie Gefeliciteerd met de aankoop van uw voertuig beveiligingsysteem. Het is ontworpen om jaren van probleemloze

Nadere informatie

Het hydraulische systeem opnieuw bekeken

Het hydraulische systeem opnieuw bekeken Het hydraulische systeem opnieuw bekeken Door Rob Wilde Deel 1, een nieuwe ontwikkeling. In 1965 was het dan eindelijk zover. De nieuwe Rolls-Royce Silver Shadow en Bentley T werden vol trots aan de wereldpers

Nadere informatie

HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L

HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L Ondanks de grootst mogelijke zorgvuldigheid die Tasseron Electronics B.V. aan haar producten en de bijbehorende handleidingen besteedt, kunnen er onvolkomenheden

Nadere informatie

LED Digitale display. Algemeen installatiediagram. Sensoren bereik. Display. 0.3-0.0 Gevaar. 1.5-1.1 Veilig. 2.5-1.6 Veilig. 1.0-0.4 Alarm.

LED Digitale display. Algemeen installatiediagram. Sensoren bereik. Display. 0.3-0.0 Gevaar. 1.5-1.1 Veilig. 2.5-1.6 Veilig. 1.0-0.4 Alarm. Algemeen installatiediagram LED Digitale display Display Hoofdunit 2.5-1.6 1.5-1.1 1.0-0.4 Alarm 0.3-0.0 Gevaar Belemmering Achteruitrijdlicht Links Midden links Middel rechts Rechts Sensoren bereik Sensor

Nadere informatie

Integratie van Net2 met een inbraakalarmsysteem

Integratie van Net2 met een inbraakalarmsysteem Integratie van met een inbraakalarm Overzicht kan controleren of het inbraakalarm in of uit geschakeld is. Als het alarm aan staat zal alleen toegang verlenen aan gebruikers die gemachtigd zijn om het

Nadere informatie

Installatiehandleiding DataLogger v2.2

Installatiehandleiding DataLogger v2.2 1 HARDWARE 1. Data Logger Processor Unit (black box) 1.1. Kanalen (Voorkant black box) De volgende aansluitingen zijn voorzien (compatibel met vorig type black box): 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing. SAM 100 Snelheid-Areaal Meter. Calibratie en Werking Software Reference WZ306-001

Gebruiksaanwijzing. SAM 100 Snelheid-Areaal Meter. Calibratie en Werking Software Reference WZ306-001 Elektromagnetische Compatibiliteit (EMC) Dit product handelt overeenkomstig de overheidsrichtlijnen 89/336/EEC wanneer het geïnstalleerd en gebruikt wordt volgens de passende instructies. Diensten en Technische

Nadere informatie

14 Oefeningen. 14.1 Basisinstructies

14 Oefeningen. 14.1 Basisinstructies nleiding in de PLC 14 Oefeningen 14.1 Basisinstructies 1. Aan ingang 124.0 sluiten we een NO drukknop (S1) aan, op 124.1 een NC (S2). Maak nu een programma zodanig dat 124.0 hoog is als we drukknop S1

Nadere informatie

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit.

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. VTI Aalst: een school van techniek en toegepaste wetenschappen. De Beer Gino, http://users.telenet.be/laboee/

Nadere informatie

DVM830L -- Digitale Mini Multimeter

DVM830L -- Digitale Mini Multimeter 1. Beschrijving -- Digitale Mini Multimeter De is een compacte multimeter met een 3 ½ digit LCD. Met dit apparaat kunt u AC en DC spanning, DC stroom, weerstanden, diodes en transistors meten. Het apparaat

Nadere informatie

Motor Scooter Alarm Systeem. Installatie handleiding

Motor Scooter Alarm Systeem. Installatie handleiding Motor Scooter Alarm Systeem Installatie handleiding Aansluiten van draden en stekkers Stap 1 Basisunit.Basis unit aansluiten (speaker, sirene, antenne) en tijdelijk een plaats zoeken voor bevestiging (pas

Nadere informatie

HANDLEIDING NEDERLANDS ( 1 4 )

HANDLEIDING NEDERLANDS ( 1 4 ) 1 HANDLEIDING NEDERLANDS ( 1 4 ) ::: DMC2 Handleiding ::: Deze handleiding geeft uitleg hoe u de Numark DMC2 controller snel kunt aansluiten en bedienen. Neem svp een paar minuten de tijd om deze handleiding

Nadere informatie

NuVinci Desktop (Harmony Programmering) Software. Verstrekt aan Fabrikanten en Dealers

NuVinci Desktop (Harmony Programmering) Software. Verstrekt aan Fabrikanten en Dealers NuVinci Desktop PC Applicatie Instructies (inclusief NuVinci Harmony Firmware Update instructies) NuVinci Desktop (Harmony Programmering) Software Verstrekt aan Fabrikanten en Dealers Web download via

Nadere informatie

Het instellen van de ControlBox 3.0 moet worden uitgevoerd door gekwalificeerde mensen.

Het instellen van de ControlBox 3.0 moet worden uitgevoerd door gekwalificeerde mensen. Gebruikers handleiding Algemeen De ControlBox 3.0 bedient een standaard High Security Slot (HSS). Er zijn 3 opties om de firmware in te stellen. Zowel het type als de modus moeten worden geselecteerd:

Nadere informatie

Car Black Box HD DVR

Car Black Box HD DVR Car Black Box HD DVR Deze gebruiksaanwijzing is bedoeld om u stap voor stap vertrouwd te maken met de functies en onderdelen van de Car Black Box HD DVR PRODUCT INFORMATIE 1 Mini USB aansluiting 2 DC Adapter

Nadere informatie

starg8 smart traditional electronic for all gate MOtOrs control units

starg8 smart traditional electronic for all gate MOtOrs control units NL starg8 SART TRADITIONAL electronic for all gate motors control units STARG8 Elektronica voor 1 of 2 motoren 24 Vdc en 230 Vac 1. 1 sturingseenheid 24 Vdc en 1 sturingseenheid 230 Vac voor alle poortmotoren.

Nadere informatie

Tweede workshop Arduino

Tweede workshop Arduino Tweede workshop Arduino In deze workshop zal veel gewerkt worden met voorbeelden die meegeleverd worden met de Arduino IDE. Deze zijn te vinden onder het menu File >Examples. Oefening 1 - Seriële communicatie

Nadere informatie

Ethernetshield V2.0.1 en V2.0.2

Ethernetshield V2.0.1 en V2.0.2 Ethernetshield V2.0.1 en V2.0.2 Montage handleiding De ethernetshield is specifiek gemaakt voor gebruikers van het hobbyproject Nodo, een domotica-oplossing op basis van een Arduino. Voor verdere informatie

Nadere informatie

Regent Tracker aansluitingen 1.2 NL. Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S

Regent Tracker aansluitingen 1.2 NL. Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S 1 Inhoud 1. Introductie... 3 1.1. Termen en afkortingen... 3 2. Product Overzicht... 3 2.1. Uiterlijk... 3 2.2. Interface Definities... 4 3. Aan de slag...4 3.1 Electrische

Nadere informatie

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

Handleiding: instelling en werking LCD display t.b.v. ombouwset 007 en prolithium Daily Driver, Juice, Stick, Heavy Duty, Hammer en Monster

Handleiding: instelling en werking LCD display t.b.v. ombouwset 007 en prolithium Daily Driver, Juice, Stick, Heavy Duty, Hammer en Monster Handleiding: instelling en werking LCD display t.b.v. ombouwset 007 en prolithium Daily Driver, Juice, Stick, Heavy Duty, Hammer en Monster Beste Gebruiker, Gefeliciteerd met de aankoop van een R A T -

Nadere informatie

GT-912/GT-913/GT-914 Inbouwhandleiding

GT-912/GT-913/GT-914 Inbouwhandleiding GT-912/GT-913/GT-914 Inbouwhandleiding Rho-Delta b.v. Escudostraat 2 2991 XV Barendrecht Tel. +031 102927461 Fax. +031 104795755 www.rhodelta.nl info@rhodelta.nl 1.0 - OMSCHRIJVING De GT-912 /GT-913/GT-914

Nadere informatie

MiniPlex-41 NMEA-0184 multiplexer Handleiding

MiniPlex-41 NMEA-0184 multiplexer Handleiding MiniPlex-41 NMEA-0184 multiplexer Handleiding MiniPlex-41, V1.0 Firmware V1.10 CustomWare, 2002 Inleiding De MiniPlex-41 is een vierkanaals datamultiplexer, waarmee u meerdere NMEA-0183 instrumenten op

Nadere informatie

Serieel Protocol voor Robotica v1.3. David Vollmar 13 augustus 2013

Serieel Protocol voor Robotica v1.3. David Vollmar <d.vollmar@fontys.nl> 13 augustus 2013 Serieel Protocol voor Robotica v1.3 David Vollmar 13 augustus 2013 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Controle van het platform 3 2.1 Standaard voorgeschreven...................... 3

Nadere informatie

DISPLAY WM44-P (11/2009)

DISPLAY WM44-P (11/2009) HANDLEIDING UITLEZING MET SETPUNTEN DISPLAY WM44-P (11/2009) indic bvba, Molenberglei 21, B-2627 Schelle, tel +32(0)3 451 93 93 - fax +32(0)3 887 30 61 www.indiconline.com 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 CE certificaat...

Nadere informatie

HYDROVAC B E N D I X

HYDROVAC B E N D I X I. Wat is een HYDROVAC? HYDROVAC B E N D I X Het is een servo-remsysteem dat werkt met onderdruk die de remmen door hydraulische druk bekrachtigen. Wanneer we een remsysteem gebruiken dat op het principe

Nadere informatie

AxiLink. GPRS modem / e-mail en SMS transmitter. Manual. September 2011

AxiLink. GPRS modem / e-mail en SMS transmitter. Manual. September 2011 AxiLink GPRS modem / e-mail en SMS transmitter Manual September 2011 Leiderdorp Instruments Dijkgravenlaan 17 2352 RN Leiderdorp Postbus 319 2350 AH Leiderdorp Telefoon: 071-5415514 Fax: 071-5418980 e-mail:

Nadere informatie

Module 1: Wat is een Raspberry Pi?

Module 1: Wat is een Raspberry Pi? Module 1: Wat is een Raspberry Pi? Inhoudsopgave Module 1: Wat is een Raspberry Pi?...1 Wat is een Raspberry Pi?...2 Wat is er zo bijzonder aan de Raspberry Pi?...2 Wie zitten er achter de Raspberry Pi...2

Nadere informatie

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A:

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A: Meting zonnepaneel Om de beste overbrengingsverhouding te berekenen, moet de diodefactor van het zonnepaneel gekend zijn. Deze wordt bepaald door het zonnepaneel te schakelen aan een weerstand. Een multimeter

Nadere informatie

HANDLEIDING WINDMETER IED SAG-105WR (10/2009)

HANDLEIDING WINDMETER IED SAG-105WR (10/2009) HANDLEIDING WINDMETER IED SAG-105WR (10/2009) indic bvba, Molenberglei 21, B-2627 Schelle, tel +32(0)3 451 93 93 - fax +32(0)3 887 30 61 www.indiconline.com 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 CE certificaat... 3

Nadere informatie

1 Kenmerken: 2 Installatie: MontageGIDS. inteo SOLIRIS IB

1 Kenmerken: 2 Installatie: MontageGIDS. inteo SOLIRIS IB nvsysa-mo7-0 MontageGIDS inteo 1 Kenmerken: De is een zon- en windautomaat voor het sturen van meerdere motoren via een Inteo buslijn. De windsnelheid en de lichtintensiteit worden gemeten met behulp een

Nadere informatie

Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld

Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld Johan Smilde Zo nu en dan moet je even een pas op de plaats maken: hoever zijn we inmiddels gekomen en wat hebben we ervan geleerd? Bij dit

Nadere informatie

Dubbel besparen met ASi-Safe

Dubbel besparen met ASi-Safe Dubbel besparen met ASi-Safe Edegem, 10 juni 2009 Even voorstellen EUCHNER Benelux Normcommissie NEC44 SafetyPlaza De PROFINET & IO-Link dag 2009 2 De EUCHNER organisatie EUCHNER GmbH + Co. KG Fabrikant

Nadere informatie

Het µclab voor Arduino UNO, NANO en Arduino UNO pincompatible

Het µclab voor Arduino UNO, NANO en Arduino UNO pincompatible Het µclab voor Arduino UNO, NANO en Arduino UNO pincompatible processorbordjes. Shieldjes voor Arduino µc boards zijn nodig om praktische elektronische toepassingen met een Arduino te kunnen uitvoeren.

Nadere informatie

FA23 Aansluitschema Onderdeel nr: 01-01-03-0003

FA23 Aansluitschema Onderdeel nr: 01-01-03-0003 FA23 Aansluitschema Onderdeel nr: 01-01-03-0003 Versie 1.01 1 Inhoud pagina. 1 Pin uitgangen... 3 2 Aansluiting FA23... 4 2.1 Specificatie...5 2.1.1 Zekeringen... 5 2.1.2 Kabel dikte... 5 3 Bijlage D1:

Nadere informatie

A Quick Start Guide: AVR programmeren

A Quick Start Guide: AVR programmeren A Quick Start Guide: AVR programmeren In deze guide wordt uitgelegd hoe men kan beginnnen met het programeren van een ATMEL AVR microcontroller. Er zal een testprogramma uit de software library AVRlib

Nadere informatie

DATA SHEET C2-10. Besturing en bescherming van elektrische actuators. DATA SHEET C2-10 A&E Trading b.v. 1

DATA SHEET C2-10. Besturing en bescherming van elektrische actuators. DATA SHEET C2-10 A&E Trading b.v. 1 DATA SHEET C2-10 Besturing en bescherming van elektrische actuators DATA SHEET C2-10 A&E Trading b.v. 1 C2-10 C2-10 is ontwikkeld voor aansturing van Concens actuators. C2-10 heeft meerdere stroombegrenzings

Nadere informatie

B3C 70cm converter besturing. v1.0 2010 PE5PVB www.het bar.net pe5pvb@het bar.net

B3C 70cm converter besturing. v1.0 2010 PE5PVB www.het bar.net pe5pvb@het bar.net B3C 70cm converter besturing v1.0 2010 PE5PVB www.het bar.net pe5pvb@het bar.net Deze schakeling en de bijbehorende software mag niet worden gedupliceerd voor commerciële verkoop zonder uitdrukkelijke

Nadere informatie

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270)

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) instructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) pi.ict09.3.v1 ECABO, 1 april 2002 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Brandmeldcentrale JUNO-NET EN54

Gebruikershandleiding. Brandmeldcentrale JUNO-NET EN54 Gebruikershandleiding Brandmeldcentrale JUNO-NET EN54 Copyright TEF Nederland erland B.V. Inhoud: 1.1. Omschrijving Bediening Brandmeldcentrale 1.2. Alarmsituatie 1.3. Reset de brandmeldcentrale 1.4. Starten

Nadere informatie

A.n.B. Security n.v. Rue de Joie, 21 4000 Luik België. Tel. +32 4 229 37 97 Fax. +32 4 229 50 94. info@anb-sa.be www.anb-sa.be.

A.n.B. Security n.v. Rue de Joie, 21 4000 Luik België. Tel. +32 4 229 37 97 Fax. +32 4 229 50 94. info@anb-sa.be www.anb-sa.be. A.n.B. Security n.v. Rue de Joie, 21 4000 Luik België Tel. +32 4 229 37 97 Fax. +32 4 229 50 94 info@anb-sa.be www.anb-sa.be Opties Catalogus MiniDo Jaar 2007 BTW 424 592 259 RCLg 204 179 Fortis 240-0388800-28

Nadere informatie

HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER

HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER April 2014 TECHNISCHE GEGEVENS Aansluitspanning 12 tot 24V AC/DC ±20% Stroomverbruik in rust o bij gelijkspanning 20mA DC o bij wisselspanning 80mA AC Maximaal stroomverbruik

Nadere informatie

Handleiding GuardCam-LED

Handleiding GuardCam-LED Handleiding GuardCam-LED Stap 1. Plaatsen / verwijderen SD kaart Stap 2. Installeren GuardCam LED Stap 3. Monteren GuardCam LED Stap 4. Aanpassen instellingen Stap 5. Instellen datum, tijd en video mode

Nadere informatie

Installatie handleiding Centrale Deurvergrendeling De Basis unit. Schema type 1

Installatie handleiding Centrale Deurvergrendeling De Basis unit. Schema type 1 Installatie handleiding Centrale Deurvergrendeling De set bestaat uit: 2x Handzender (AB) Kabelboom Basis unit Aansluitmateriaal De Basis unit. Plaats deze in de auto onder het dashboard of in het midden

Nadere informatie

Het aansluiten van uw Victron op een computer; met VE Bus Quick Configure

Het aansluiten van uw Victron op een computer; met VE Bus Quick Configure Het aansluiten van uw Victron op een computer; met VE Bus Quick Configure Voor het aansluiten van uw Victron op een computer is het volgende belangrijk: - Alleen identieke modellen met VE Bus software

Nadere informatie

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar.

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar. Parallelle poort interface met Visual basic Waarom dit naslagwerk: Ik was zelf een beginner op dit vlak en heb dagen lopen zoeken naar correcte en up to date info inzake de aansturing van pc naar elektronica

Nadere informatie