Mobiliteit op de VUB. Duurzame Dinsdagen 22 november Bas de Geus & Rebecca Lefevere

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mobiliteit op de VUB. Duurzame Dinsdagen 22 november Bas de Geus & Rebecca Lefevere"

Transcriptie

1 Mobiliteit op de VUB Duurzame Dinsdagen 22 november 2016 Bas de Geus & Rebecca Lefevere

2 Uitgangspunt mobiliteitsbeleid VUB Als universiteit in een grootstad willen we de impact van alle verplaatsingen van en naar onze campussen beperken. We leggen de nadruk op actieve mobiliteit en openbaar vervoer. We werken continu aan goed bereikbare campussen, door overleg met overheden en vervoersoperatoren voor veilige toegangswegen en een performant openbaar vervoer.

3 Bedrijfsvervoerplan VUB Gratis OV voor personeel (NMBS, MIVB en De Lijn) Zo goedkoop mogelijk voor studenten Lobbyen voor laag tarief en frequente bediening Fietsinfrastructuur en verkeersveiligheid (op en rond campus), fietspakketten, gratis herstelling, fietsvergoeding (personeel), campusontwerp op maat van actieve weggebruiker Pendelgroep VUB op Facebook (>500 leden) Informeren: MY VUB, Infomarkt, nieuwsfeed Campagnes: Week van de Vervoering, fietsevents (zichtbaarheid, fietsmarkt, ) Thuiswerk, aanpassen start uur lessen en examens aan spits

4 VUB is een pendeluniversiteit kotstudent Pendelen vs. op kot (Gent: 43% kot) 77 BHG rest van België

5 Modal split Personeel Jette Etterbeek 2,4 4,4 2 te voet 9,5 tram/bus/metro trein 22 auto fiets ,5 1,5 20 te voet tram/bus/metro trein auto fiets 59,7 motorfiets motorfiets 52

6 Modal split Studenten Jette Etterbeek 39,1 0,9 0 te voet 25,5 tram/bus/metr o trein te voet tram/bus/metr o trein 11,5 23 auto auto

7 Etterbeek in vergelijking met bedrijven Zone A Brussel Start 100% terugbetaling OV

8 Faciliteiten voor Fietsers in Jette en Etterbeek In Jette (sinds 2016): 60 overdekte plaatsen voor fietsers + kooi voor fietsen Douches en lockers Fietsherstelzuilen In Etterbeek (sinds 2010): 4 kooien, douches voor fietsers op 2 plaatsen maar uitbreiding aantal hubs gewenst Op beide campussen (sinds 2014): veilige en degelijke rekken.

9 Mobiliteitsenquête voor Studenten Momenteel loopt een (update) mobiliteitsenquête voor studenten: Polsen naar kennis van mobiliteitsaanbod 21 nov 2016, 16u respondenten waarvan 2% ooit een fiets werd gepikt op de VUB, we krijgen een lijst met alle plaatsen waar dit gebeurde + een overzicht welke initiatieven gekend en/of gebruikt worden. modal split. Dus voer voor een nieuw werkjaar voor de fietswerkgroep

10 Cycling and Health Duurzame Dinsdagen 22 november 2016 Bas de Geus Human Physiology Research Group (MFYS), Belgium

11 Is Cycling (for commuting) good for Health? Cycling for leisure/sport Cycling for commuting

12 Is Cycling (for commuting) good for Health? Health benefits/ PA Air Pollution Commuter Cycling Crashes HEALTH Environment al & Psycho-soc

13 Cycling for commuting Physical activity WHO: Physical Inactivity is 4th leading risk factor for global mortality. WHO: Physical Activity guidelines and Health WHO, 2010

14 Cycling for commuting Physical activity WHO guidelines Physical activity LOAD = frequency x time x intensity Frequency: 5 days a week Time: 2 x 15 min (= 2 x 4 km) Intensity: 6.8 MET = moderate - vigourous de Geus et al., 2007

15 Health benefits of CC - Systematic Review

16 Health benefits/ PA Air Pollution Commuter Cycling Crashes Environmental & Psycho-soc HEALTH

17 Bicycle crashes

18 Incidence bicycle crashes Cyclists incur higher crash risks than motorists (in particular car drivers) in terms of crashes/distance covered e.g. risk of injury (=fatalities/kilometer): cycling > car drivers: Norway: ± 7.5 x the Netherlands: ± 5.5 x

19 Incidence rate (risk) de Geus et al., 2012

20 Health benefits/ PA Air Pollution Commuter Cycling Crashes Environmental & Psycho-soc HEALTH

21 Air Pollution

22 Back ground - Traffic related air pollution Long-term In 2010, ambient particulate matter (PM) pollution was ranked 9th among the leading risk factors for global disease burden and accounted for 400,000 of deaths in Europe due to respiratory, cardiovascular and cerebrovascular diseases (Lim, 2010). Transport is the most important source of air pollution in the European cities and as such, has a significant role in improving air quality and as a consequence public health. WHO (2011) indicates that at least 1 million healthy life years are lost every year from traffic related noise in the western part of Europe.

23 Personal Exposure to Traffic related Air Pollution Physical effort (VE) of cycling >> car driving Inhaled # particles: cyclist >> driver??

24 #Pt per cm3 Results Air pollution (UFP PNC/cm 3 ) 50,000 40,000 30,000 20,000 * 10,000 0 Brussels LLN Mol Values are mean (SD) * Sign diff car vs bicycle cycling car

25 l/min Results: Minute Ventilation (VE): Bike/car ratio male female Values are mean (SD) Brussels LLN Mol

26 Results: inhaled quantities: bike/car ratio Brussels LLN Mol PNC (#inhaled/meter) PM10 (inhaled/km) PM10 (inhaled/km)

27 Health benefits/ PA Air Pollution Commuter Cycling Crashes Environmental & Psycho-soc HEALTH

28 Cost-benefit analysis / Health Impact Assessment

29 Predictive models population level pollution crashs PA Crash Air Pollution Physical activity Health Obesity, diabetes Car driver cyclist Anno: 2066 Anno: 2016

30 Net health benefit: 7 months 500,000 car drivers make a transition from car to bicycle for short trips ( km) on a daily basis in the Netherlands de Hartog et al. (2010)

31 Health impact assessment of active transportation: A systematic review Mueller et al. (2015)

32 Health benefits/ PA Air Pollution Commuter Cycling Crashes Environmental & Psycho-soc HEALTH

33 THANK YOU FOR YOUR ATTENTION prof dr Bas de Geus Human Physiology Research Group (MFYS) Pleinlaan 2, B-1050 BRUSSELS BELGIUM [T] +32 (0) [E] [W]

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Gezondheidseffecten van luchtverontreinging en bewegen

Gezondheidseffecten van luchtverontreinging en bewegen IRAS Utrecht, The Netherlands Utrecht University Gezondheidseffecten van luchtverontreinging en bewegen Gerard Hoek October 28, 2010 Onderzoeksteam Moniek Zuurbier, Peter v.d. Hazel Jeroen de Hartog, Hanna

Nadere informatie

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Trajecttram Trajectvan Simonistot Romeinse Steenweg Tram in eigen bedding tussen

Nadere informatie

Work related road safety trends and analysis in Belgium. PRAISE Madrid - October 1, 2015

Work related road safety trends and analysis in Belgium. PRAISE Madrid - October 1, 2015 Work related road safety trends and analysis in Belgium PRAISE Madrid - October 1, 2015 Study conducted by BRSI support of the Fund for Occupational Accidents analysis of 81.080 accidents (period 2008-2012)

Nadere informatie

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Traject tram Traject van Simonis tot Romeinse Steenweg Tram in eigen bedding

Nadere informatie

Impact op Mobiliteit en Milieu

Impact op Mobiliteit en Milieu Impact op Mobiliteit en Milieu Tom Van Lier MOBI Vrije Universiteit Brussel Impact van telewerken in grote bedrijven in Brussels Hoofdstedelijk Gewest Tom van Lier & Cathy Macharis Rondetafel Nieuwe Werken

Nadere informatie

Ademloos Horta. Nood aan Luchtzaak

Ademloos Horta. Nood aan Luchtzaak Ademloos Horta Nood aan Luchtzaak 5,3 biljoen / jaar Meer dan budget voor Volksgezondheid 17,7 miljard euro per jaar > opbrengst Haven Antwerpen Ringland verlaagt mortaliteit Health Impact Assessment of

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

Kosten-BATEN analyse fietsostrade Mechelen-Antwerpen. Jurgen Buekers, Evi Dons, Bart Elen, Luc Int Panis Milieu & Gezondheid, VITO Maart 2016

Kosten-BATEN analyse fietsostrade Mechelen-Antwerpen. Jurgen Buekers, Evi Dons, Bart Elen, Luc Int Panis Milieu & Gezondheid, VITO Maart 2016 Kosten-BATEN analyse fietsostrade Mechelen-Antwerpen Jurgen Buekers, Evi Dons, Bart Elen, Luc Int Panis Milieu & Gezondheid, VITO Maart 2016 1 Inleiding PASTA Physcial Activity Through Sustainable Transport

Nadere informatie

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016 Smart accessibility for a healthy, strong economics and attractive city! Rotterdamse Mobiliteitsagenda IN ROTTERDAM HEB JE DE LUXE OM TE KIEZEN HOE JE REIST. WIL JE OP DE FIETS, GA JE MET DE FIETS. WIL

Nadere informatie

Themasessie 2: Fietsen brengt op. Voordelen en risico s van fietsen voor de gezondheid

Themasessie 2: Fietsen brengt op. Voordelen en risico s van fietsen voor de gezondheid Themasessie 2: Fietsen brengt op Voordelen en risico s van fietsen voor de gezondheid Luc Int Panis (VITO/UH) Brugge 24 maart 2014 25/03/2014 1 Agenda (en conclusies)» Is fietsen gezond? (ja, meestal wel)»

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

SENSIBILISATIE VOOR EEN POSITIEVE MODAL SHIFT BIJ EEN VERHUIS

SENSIBILISATIE VOOR EEN POSITIEVE MODAL SHIFT BIJ EEN VERHUIS SENSIBILISATIE VOOR EEN POSITIEVE MODAL SHIFT BIJ EEN VERHUIS 19/01/2015 ELIEN SPOOREN ENVIRONMENTAL SPECIALIST BENELUX THOMAS VANDER PUTTEN DELIVERY SERVICES MANAGER BENELUX NESPRESSO BELGIË N.V. Nespresso

Nadere informatie

Fiets en OV. Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers. Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer. #FietsOV #SUMS2017

Fiets en OV. Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers. Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer. #FietsOV #SUMS2017 Fiets en OV Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer #FietsOV #SUMS2017 1 De fiets bestaat precies 200 jaar! Heel veel ontwikkelingen

Nadere informatie

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50 De relatie tussen eigen-effectiviteit 1 De Relatie tussen Eigen-effectiviteit, Intrinsieke Motivatie en Fysieke Activiteit bij 50-plussers The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

D3: Driving the evolution of

D3: Driving the evolution of D3: Driving the evolution of value based healthcare Measuring and improving i health outcomes Value based healthcare 2.0 Dennis van Veghel Director Meetbaar Beter Foundation Leaders in Healthcare Liverpool

Nadere informatie

25% Algemeen. 66% Tijdens de spitsuren

25% Algemeen. 66% Tijdens de spitsuren 25% Algemeen 66% Tijdens de spitsuren Statistische gegevens te verzamelen voor het mobiliteitsbeleid op alle niveaus De discussie over duurzame mobiliteit aan te moedigen binnen de ondernemingen 4.024

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Toepassingen van het FEATHERS activiteitengebaseerd. Prof. dr. ir. Tom Bellemans

Toepassingen van het FEATHERS activiteitengebaseerd. Prof. dr. ir. Tom Bellemans Toepassingen van het FEATHERS activiteitengebaseerd transport model Prof. dr. ir. Tom Bellemans Overzicht Situering Activiteiten-gebaseerde (AB) modellen AB toepassingen FEATHERS Vlaanderen Beleidsscenario

Nadere informatie

Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum. Gein, Determinanten van Beweeggedrag. Evaluation Study on Exercise Programs in

Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum. Gein, Determinanten van Beweeggedrag. Evaluation Study on Exercise Programs in Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum Gein, Determinanten van Beweeggedrag Evaluation Study on Exercise Programs in Healthcare Centre Gein, Determinants of Physical Activity Melie

Nadere informatie

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wat mij gelijk opviel is dat iedereen hier fietst. Ik vind het jammer dat iedereen

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

25% 57% NOx 25% PM. Strong foundations 24/06/2016. E-mobility. The transition towards sustainable mobility

25% 57% NOx 25% PM. Strong foundations 24/06/2016. E-mobility. The transition towards sustainable mobility E-mobility 25% The transition towards sustainable mobility Prof. Dr. ir. Joeri Van Mierlo Director of Mobility, Logistics and Automotive Technology Research Centre 57% NOx 25% PM 2 1 Billion Euro s per

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children 1 Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working mothers with spouse and young children Verschil in stress en stressreactiviteit tussen hoogopgeleide thuisblijf-

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

ARE OUR CITIES READY?

ARE OUR CITIES READY? MOTIVATION ARE OUR CITIES READY? 2 INTRODUCTION THEORETICAL FRAMEWORK ANALYSIS URBAN DESIGN CONCLUSION MOTIVATION e p u d n e r e g n o j l Voora n e n n a l p n e o i s n e p van kabinet n e n o w g i

Nadere informatie

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas University of Groningen Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version

Nadere informatie

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik makend van GPS- en Versnellingsmeterdata The relationship Between the Physical Environment and Physical Activity in Children

Nadere informatie

Invloed van sociale norm en pakkans op rijden onder invloed van alcohol (ROI)

Invloed van sociale norm en pakkans op rijden onder invloed van alcohol (ROI) Invloed van sociale norm en pakkans op rijden onder invloed van alcohol (ROI) Onderzoeksplatform verkeersveiligheid 13 december 2013 Uta Meesmann Vaststellingen 2 % België scoort slecht inzake ROI 12 ALC

Nadere informatie

Hoe gevoelig is onze bevolking aan luchtvervuiling: van epidemiologische determinanten naar moleculaire mechanismen bij tweelingen

Hoe gevoelig is onze bevolking aan luchtvervuiling: van epidemiologische determinanten naar moleculaire mechanismen bij tweelingen Hoe gevoelig is onze bevolking aan luchtvervuiling: van epidemiologische determinanten naar moleculaire mechanismen bij tweelingen Tim Nawrot, PhD. Centre for Environmental Sciences, Hasselt University,

Nadere informatie

BIKENOMICS. Fietsstad congres 2016 Workshop Bikenomics Kees van Ommeren & Siebe Visser. Decisio

BIKENOMICS. Fietsstad congres 2016 Workshop Bikenomics Kees van Ommeren & Siebe Visser. Decisio BIKENOMICS Fietsstad congres 2016 Workshop Bikenomics Kees van Ommeren & Siebe Visser Decisio VAN MKBA FIETS TOT BIKENOMICS 2012 0,6 0,5 0,4 Verkeersveiligheid 0,3 0,2 0,41 0,51 Geluid Emissies3schadelijke3stoffen

Nadere informatie

Pendelfonds UGent UGent Pendelfonds Pieter Van Vooren 22/04/2014

Pendelfonds UGent UGent Pendelfonds Pieter Van Vooren 22/04/2014 Pendelfonds UGent UGent Pendelfonds Pieter Van Vooren 22/04/2014 Mobiliteitsbeleid UGent 1999 fietsvergoedingen woon-werkverkeer 2001 integrale terugbetaling ov investeringen in fietsenstallingen 2003

Nadere informatie

De specificiteiten van Brussel en hun doelstellingen. M. Hubert, P. Huynen, K. Lebrun en G. Patriarche (CES-FUSL) 20 september 2012

De specificiteiten van Brussel en hun doelstellingen. M. Hubert, P. Huynen, K. Lebrun en G. Patriarche (CES-FUSL) 20 september 2012 De specificiteiten van Brussel en hun doelstellingen M. Hubert, P. Huynen, K. Lebrun en G. Patriarche (CES-FUSL) 0 september 0 Inhoudsopgave Uitrusting van de huishoudens en van de individus in Brussel

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

SHAPES Systematic analysis of Health risks and physical Activity associated with cycling PoliciES

SHAPES Systematic analysis of Health risks and physical Activity associated with cycling PoliciES SHAPES Systematic analysis of Health risks and physical Activity associated with cycling PoliciES Luc Int Panis VITO Bas de Geus VUB Gregory Vandenbulcke UCL Comité de suivi Leuven 5 juni 2008 Luc Int

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat?

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Lieven Annemans Universiteit Gent Maart 2016 Two views in health economics Health care as a cost Health care as an investment Annual growth

Nadere informatie

Active Ageing. Gezondheidsgedrag en self-tracking: Cees van der Schans.

Active Ageing. Gezondheidsgedrag en self-tracking:  Cees van der Schans. Active Ageing Gezondheidsgedrag en self-tracking: Van gezond opgroeien tot gezond oud worden Cees van der Schans c.p.van.der.schans@pl.hanze.nl www.hanze.nl/transparantezorgverlening http://www.qsinstitute.org/

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope Een onderzoek naar de relatie tussen sociale steun en depressieve-

Nadere informatie

Cycling in The Netherlands & The Hague

Cycling in The Netherlands & The Hague Cycling in The Netherlands & The Hague Inge Molenaar program manager for cycling City of The Hague Ottawa, december 2009 A few words about me Facts and points of interest about the municipality of the

Nadere informatie

ECN Lunchcolloquium. EnTranCe: the Energy Transition Centre. November 3, 2014 Wim van Gemert

ECN Lunchcolloquium. EnTranCe: the Energy Transition Centre. November 3, 2014 Wim van Gemert ECN Lunchcolloquium EnTranCe: the Energy Transition Centre November 3, 2014 Wim van Gemert HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN General information e Hanze University of Applied Sciences, Groningen was founded in

Nadere informatie

Companies and sustainable mobility The company car debate and beyond 22/04/2016 VUB

Companies and sustainable mobility The company car debate and beyond 22/04/2016 VUB Companies and sustainable mobility The company car debate and beyond 22/04/2016 VUB 1 Wet van 8 april 2003 2005 2008 2011 2014 Om de 3 jaar een diagnostiek Ondernemingen of openbare instellingen met >

Nadere informatie

het dopaminerge beloningssysteem

het dopaminerge beloningssysteem het dopaminerge beloningssysteem 27/05/2016 51 mesolimbic DA system lekker eten zorgt voor DA afgifte 27/05/2016 52 Bassareo and Di Chiara, 1997 palatable food and dopamine why would some people overeat

Nadere informatie

DEPARTMENT INFORMATION TECHNOLOGY RESEARCH GROUP WAVES GELUID EN GEZONDHEID. Prof. Dr. ir. Dick Botteldooren

DEPARTMENT INFORMATION TECHNOLOGY RESEARCH GROUP WAVES GELUID EN GEZONDHEID. Prof. Dr. ir. Dick Botteldooren DEPARTMENT INFORMATION TECHNOLOGY RESEARCH GROUP WAVES GELUID EN GEZONDHEID Prof. Dr. ir. Dick Botteldooren DE OREN EN DAARTUSSEN sluit je oren gepercipieerde veiligheid 3 INHOUD Wat kunnen we horen Wat

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

De deeleconomie in België

De deeleconomie in België De deeleconomie in België Definitie omvang potentieel Anthony Baert Conseil Fédéral du Développement Durable 31 mai 2016 De ING International Survey 2 Sharing back to the roots 3 Sharing back to the roots

Nadere informatie

Who benefits from the company car regime?

Who benefits from the company car regime? Who benefits from the company car regime? Brussels, the 13 th of September 2017 Xavier May (ULB-IGEAB) Cost/benefit for the employer-worker-state Bax analysis of the company car regime Benchmark = private

Nadere informatie

Het Effect van Actief Plus op de Kwaliteit van Leven bij 50-plussers en de Mediërende. Invloed van Beweeggedrag

Het Effect van Actief Plus op de Kwaliteit van Leven bij 50-plussers en de Mediërende. Invloed van Beweeggedrag Actief Plus en Kwaliteit van Leven 1 Het Effect van Actief Plus op de Kwaliteit van Leven bij 50-plussers en de Mediërende Invloed van Beweeggedrag The Effect of the Actief Plus Intervention on the Quality

Nadere informatie

Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op?

Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op? Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op? Ann Van den Bruel Senior Clinical Research Fellow Department of Primary Care Health Sciences University of Oxford Declaration Alma Ata 1978 Gezondheid

Nadere informatie

Slim naar Antwerpen: communicatiestrategie. VSV Mobiliteitsacademie, Introductiecursus Verkeerskunde 2 maart 2016

Slim naar Antwerpen: communicatiestrategie. VSV Mobiliteitsacademie, Introductiecursus Verkeerskunde 2 maart 2016 Slim naar Antwerpen: communicatiestrategie VSV Mobiliteitsacademie, Introductiecursus Verkeerskunde 2 maart 2016 Inhoud Aanleiding: Masterplan 2020 Kader: Mobiliteitsbeleid en fietsbeleid Communicatiestrategie:

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën The Relation between Personality, Education, Age, Sex and Short- and Long- Term Sexual

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Systematisch Review: Geluid Interventies en Gezondheid een korte samenvatting. Lex Brown & Irene van Kamp

Systematisch Review: Geluid Interventies en Gezondheid een korte samenvatting. Lex Brown & Irene van Kamp Systematisch Review: Geluid Interventies en Gezondheid een korte samenvatting Environmental noise interventions and health. review the literature for evidence of environmental noise interventions leading

Nadere informatie

Non communicable diseases Non communicable diseases, lifestyle, preventie en behandeling

Non communicable diseases Non communicable diseases, lifestyle, preventie en behandeling Non communicable diseases Non communicable diseases, lifestyle, preventie en behandeling Erik van Muilekom, verpleegkundig specialist Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis- Nederlands Kanker Instituut, Amsterdam

Nadere informatie

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

Kristel Smets. Eerste Begeleider: dr. A. Mudde. Tweede Begeleider: dr. F. Vanacker. April Faculteit Psychologie

Kristel Smets. Eerste Begeleider: dr. A. Mudde. Tweede Begeleider: dr. F. Vanacker. April Faculteit Psychologie Mediëert Motivatie van de Adolescent tot Deelname aan Fysieke Activiteiten het Verband tussen de Invloed van de Ouders en het Beweeggedrag van de Adolescent? Does Motivation of the Adolescent to Participate

Nadere informatie

Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk

Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk Pieter Derudder Diensthoofd Mobiliteit 18/11/2014 Inspiratiedag Leg de Link Bedrijfsvervoerplan Een bedrijfsvervoerplan is een pakket van maatregelen op maat van

Nadere informatie

Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid

Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid Wat is fysieke activiteit? Een door skeletspieren geproduceerde beweging (dynamisch) en/of houding (statisch) die gepaard gaat met een toename

Nadere informatie

Stadsregio Arnhem Nijmegen een regio om trots op te zijn

Stadsregio Arnhem Nijmegen een regio om trots op te zijn Stadsregio Arnhem Nijmegen een regio om trots op te zijn Reindert Augustijn November 2014 Lorem ipsum dolor drs. A.B. Jansen 20 gemeenten 738.000 inwoners 1.000 km2 Stadsregio is regionale samenwerking:

Nadere informatie

Nutritional Risk Screening (NRS 2002)

Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Bron: Kondrup, J., Rasmussen, H. H., Hamberg, O., Stanga, Z., & ad hoc ESPEN Working Group (2003). Nutritional Risk Screening (NRS 2002): a new method based on an

Nadere informatie

WAT LEVERT EEN FIETSVRIENDELIJKER AFSTELLING VAN VERKEERSLICHTEN OP? Hans Nijland, MNP, Nadine Onrust, XTNT,

WAT LEVERT EEN FIETSVRIENDELIJKER AFSTELLING VAN VERKEERSLICHTEN OP? Hans Nijland, MNP, Nadine Onrust, XTNT, WAT LEVERT EEN FIETSVRIENDELIJKER AFSTELLING VAN VERKEERSLICHTEN OP? Hans Nijland, MNP, hans.nijland@mnp.nl Nadine Onrust, XTNT, n.onrust@xtnt.nl Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk

Nadere informatie

Elektrische voertuigen de transitie naar een duurzame mobiliteit

Elektrische voertuigen de transitie naar een duurzame mobiliteit Elektrische voertuigen de transitie naar een duurzame mobiliteit Prof. Dr. ir. Joeri Van Mierlo Director of Mobility, Logistics and Automotive Technology Research Centre 25% Vrije Universiteit Brussel

Nadere informatie

Multi-Actor Multi-Criteria Analyse (MAMCA) prof. dr. Cathy Macharis

Multi-Actor Multi-Criteria Analyse (MAMCA) prof. dr. Cathy Macharis Multi-Actor Multi-Criteria Analyse (MAMCA) prof. dr. Cathy Macharis 30/01/2014 Stakeholders Oosterweel 2 Lecture doctoral school Gothenborg Stakeholders DHL case 3 Lecture doctoral school Gothenborg Sustainable

Nadere informatie

Nicolas Mpotos MD PhD FERC

Nicolas Mpotos MD PhD FERC Scholen engageren in reanimatie: jullie handen kunnen levens redden! Nicolas Mpotos MD PhD FERC Emergency Physician AZ St Lucas Gent Academic consultant Ghent and Antwerp University Adult basic life support

Nadere informatie

Reductie van sedentair gedragop het werk

Reductie van sedentair gedragop het werk Reductie van sedentair gedragop het werk Prof. Jan Seghers Onderzoeksgroep Fysieke Activiteit, Sport en Gezondheid Departement Bewegingswetenschappen Studyselection Studydesign Results 3205 6 studies 3

Nadere informatie

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur Inspectie beleid GDP Guideline Ageeth Dekker Senior Inspecteur Agenda 1. Inleiding 2. Groothandelsvergunning 3. GDP inspecties, rapportage en certificaat 4. Samenvatting 5. Vragen 2 Inleiding Nieuwe GDP

Nadere informatie

University of Groningen Educational value of digital examination

University of Groningen Educational value of digital examination University of Groningen Educational value of digital examination Benefits Digital Examination HANDWRITING CORRECTING 1 2 3 Do you remember the Correcting the essay exams in handwriting from your students

Nadere informatie

Zitten, een ongezonde duursport? Atlas-College, 12 november Dirk Schaars, Nederlands Instituut voor Sport en

Zitten, een ongezonde duursport? Atlas-College, 12 november Dirk Schaars, Nederlands Instituut voor Sport en Zitten, een ongezonde duursport? Atlas-College, 12 november 2015 Dirk Schaars, Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen @dschaars www.nisb.nl/werk Context Duurzame Inzetbaarheid 2 Ontwikkeling van de

Nadere informatie

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Community Based Service for Elderly CVZ mei 2013 Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Who is living there? Strenght Capabilities Needs one fits all? Sustainable care in relation to

Nadere informatie

University of Groningen. Safe and Sound van den Bosch, Kirsten Anna-Marie

University of Groningen. Safe and Sound van den Bosch, Kirsten Anna-Marie University of Groningen Safe and Sound van den Bosch, Kirsten Anna-Marie IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the

Nadere informatie

Exposure scenarios, condities en beheersmaatregelen bepaald met ART. Hans Marquart/Selma Dieperink

Exposure scenarios, condities en beheersmaatregelen bepaald met ART. Hans Marquart/Selma Dieperink Exposure scenarios, condities en beheersmaatregelen bepaald met ART Hans Marquart/Selma Dieperink Inhoud Even opfrissen: Exposure Scenario ART Laat eens zien, zo n ART-work! Wat moet ik hiermee? Hoe komen

Nadere informatie

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Impact en disseminatie Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Wie is wie? Voorstel rondje Wat hoop je te leren? Heb je iets te delen? Wat zegt de Programma Gids? WHAT DO IMPACT AND SUSTAINABILITY MEAN? Impact

Nadere informatie

Neurocognitieve prestaties en blootstelling aan luchtvervuiling. Saenen Nelly - UHasselt

Neurocognitieve prestaties en blootstelling aan luchtvervuiling. Saenen Nelly - UHasselt Neurocognitieve prestaties en blootstelling aan luchtvervuiling Saenen Nelly - UHasselt Fijn stof - translocatie Fijn stof Fijn stof Organische componenten Metalen Water oplosbare componenten Koolstof

Nadere informatie

Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002. Prof dr Luc Deliens

Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002. Prof dr Luc Deliens Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002 Prof dr Luc Deliens Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde Acknowledgement VUB-UGent Onderzoeksgroep Zorg rond

Nadere informatie

Effectiviteit van Actieplannen, Implementatie-intenties en Noodplannen bij een Stoppen-met- Roken Programma via Internet.

Effectiviteit van Actieplannen, Implementatie-intenties en Noodplannen bij een Stoppen-met- Roken Programma via Internet. Effectiviteit van Actieplannen, Implementatie-intenties en Noodplannen bij een Stoppen-met- Roken Programma via Internet. The Efficacy of Action Plans, Implementation Intentions and Recovery Plans in a

Nadere informatie

Het ontwikkelen en valideren van een vragenlijst

Het ontwikkelen en valideren van een vragenlijst Het ontwikkelen en valideren van een vragenlijst een praktijkvoorbeeld Dr. Marie Louise Luttik, Senior Onderzoeker Lectoraat Verpleegkundige Diagnostiek/Projectleider IWP Familiezorg, Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Strafrechtelijke vervolging na een medische fout en de gevolgen op de communicatie met de patiënt?

Strafrechtelijke vervolging na een medische fout en de gevolgen op de communicatie met de patiënt? Strafrechtelijke vervolging na een medische fout en de gevolgen op de communicatie met de patiënt? René Heylen, MD, PhD, LLM ZOL Genk Medische aansprakelijkheid Tuchtrechtelijk: Orde van Geneesheren Strafrechtelijk

Nadere informatie

STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René

STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Bedrijfsvervoerplannen: ze werken!

Bedrijfsvervoerplannen: ze werken! Bedrijfsvervoerplannen: ze werken! Waarom een bedrijfsvervoerplan opstellen? De bedrijfsvervoerplannen (BVP) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben als doel de overstap te bevorderen van gemotoriseerde

Nadere informatie

Casus. Weg met psychofarmaca. Number Needed to Treat ±5 26-11- 12

Casus. Weg met psychofarmaca. Number Needed to Treat ±5 26-11- 12 Casus Weg met psychofarmaca Pr Frans Verhey Alzheimer Centrum Limburg Maastricht University Medical Center 82 jarige man myocardinfarct Vanaf enkele jaren Alzheimer, met wanen Thuis, op wachtlijst voor

Nadere informatie

Mobility Management. Hans Van Neyghem. Mobility Manager

Mobility Management. Hans Van Neyghem. Mobility Manager Mobility Management binnen ING Bank Hans Van Neyghem Mobility Manager Inhoudstafel Even kort voorstellen Eerste stappen in Mobility Management Ken de mobiliteit binnen je bedrijf Focus in 2012 Focus in

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Determinantenonderzoek naar Factoren waarmee een Actief Stoppen-met-Roken Beleid op Cardiologieverpleegafdelingen kan worden bevorderd

Determinantenonderzoek naar Factoren waarmee een Actief Stoppen-met-Roken Beleid op Cardiologieverpleegafdelingen kan worden bevorderd Determinantenonderzoek naar Factoren waarmee een Actief Stoppen-met-Roken Beleid op Cardiologieverpleegafdelingen kan worden bevorderd Determinant Study in to Factors that Facilitate a Active Smoking-cessation

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Uitreiking Business Mobility Awards #mobicongres

Uitreiking Business Mobility Awards #mobicongres #mobicongres Uitreiking Business Mobility Awards 2015 #mobicongres De kandidaten van 2015 #mobicongres Kristof Corthout Electrabel, winnaar 2014 #mobicongres Mobility shift bij Electrabel Kristof Corthout

Nadere informatie

Wageningen University & Research. Wageningen, 04 November 2017 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus

Wageningen University & Research. Wageningen, 04 November 2017 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus Wageningen University & Research Wageningen, 04 November 2017 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus 2017 Het begon in 1918 Van Landbouwhogeschool tot University & Research of the Life Sciences 1960s:

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Zitten, een ongezonde duursport? Arbo Masterclass, 2 november 2015

Zitten, een ongezonde duursport? Arbo Masterclass, 2 november 2015 Zitten, een ongezonde duursport? Arbo Masterclass, 2 november 2015 Peter-Jan Mol, Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen @pejemol #dynamischwerken www.nisb.nl/werk Een bijdrage leveren aan een vitale

Nadere informatie

Vic De Meester Hoofd Milieudienst

Vic De Meester Hoofd Milieudienst Vic De Meester Hoofd Milieudienst Duurzaam Mobiliteitsbeleid Duurzaamheid is ingebed in onze organisatie Onze sector is sterk verkeer genererend: goederen, medewerkers, klanten Actief over het hele land:

Nadere informatie

Grammatica overzicht Theme 5+6

Grammatica overzicht Theme 5+6 Past simple vs. Present perfect simple Past simple: Ww + ed OF 2 e rijtje van onregelmatige ww. I walked I went Ontkenningen past simple: Did not + hele ww He did not walk. Present perfect: Have/has +

Nadere informatie