Seed Money biedt focus en vrijheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.utnws.utwente.nl Seed Money biedt focus en vrijheid"

Transcriptie

1 weekblad van de Universiteit Twente nummer 33 donderdag 8 november 2007 UT N I E U W S 2 10/11/12 18 Puchjesrace op de campus Seed Money biedt focus en vrijheid Tien keer in de blubber Kernen moeten samen, maar hoe? Dat er meer samenwerking moet komen tussen de technische en de gedrags- en maatschappijwetenschappen, daarover waren vertegenwoordigers van beide kernen van de UT het gisteren verrassend snel eens, tijdens de jaarlijkse strategiedag van de faculteit GW. Maar hoe die samenwerking eruit moet zien, riep meer vragen op dan antwoorden. Binnen de faculteit GW heeft men het al jaren over samenwerking met de technische faculteiten. Om ook de stem van de andere kant te horen, organiseerde de faculteit tijdens de strategiedag een debat waarbij ook wetenschappers van de technische faculteiten aanwezig waren. Ton Mouthaan, decaan van EWI, en Fred van Houten, English Edition Page 6 hoogleraar ontwerptechniek, gingen in debat met Philip Brey, hoogleraar techniekfilosofie, en Jan van Dijk, hoogleraar communicatiewetenschap. Voorzitter van het debat en hoogleraar wijsbegeerte Henk Procee was verrast over de eensgezindheid onder de debaters. Ik had meer strijd verwacht, maar iedereen lijkt het erover eens te zijn dat we techniek en gedragswetenschap moeten integreren door te laten zien dat de techniek er voor mensen is. Hoe die samenwerking vorm moet krijgen, zorgde voor veel verdeeldheid. Van Dijk vroeg zich bijvoorbeeld af waarom we ondanks de wil om samen te werken, ons toch op ons eigen vakgebied richten. Volgens de zaal, gevuld met GW ers, draait het er vooral om dat je onderzoeksgelden van bijvoorbeeld NWO alleen binnen kunt halen als je uitblinkt op je eigen vakgebied. Ander heikel punt is de opstelling van het CvB. Volgens Van Dijk profileren zij zich in 3TU-verband juist als een technische universiteit, een opstelling die zal moeten veranderen om daadwerkelijk te kunnen samensmelten. PRIJS. Deze studenten industrieel ontwerpen wonnen eind oktober tijdens de Design Week de Paradise Design Prize voor hun ontwerp van het auto-interieur van de toekomst. Autorijden wordt steeds meer een sociale activiteit, menen ze. Lees het artikel op pagina 8. voorstel oppositiepartij sp na onderzoek Verplichte melding extra studiekosten Het ministerie van OCW moet opleidingen verplichten tot duidelijke voorlichting over extra studiekosten, vindt oppositiepartij SP. Studenten zouden gemiddeld 750 euro per jaar kwijt zijn aan zaken als boeken en excursies. Begin september riep SPkamerlid Renske Leijten studenten op hun extra kosten in te vullen op een website van haar partij. Daaraan gaven 566 mensen gehoor: 257 hbo ers, 244 universitaire studenten en 65 mbo ers. Hbostudenten blijken het duurst uit: zij betalen gemiddeld 825 euro bovenop het collegegeld van 1500 euro. Universitaire studenten betalen gemiddeld 686 euro voor extra investeringen, en mbo ers 611 euro. De SP maakt zich vooral zorgen over verhalen dat instellingen hun kosten afschuiven op studenten. Zo stelden verschillende invullers van de vragenlijst dat ze verplicht een laptop moeten aanschaffen, terwijl de ict-voorzieningen van de opleiding zelf worden afgebouwd. Dat zou gebeuren aan de Hogeschool Utrecht en de Hogeschool Zuyd. Boeken en readers blijken de hoogste kostenpost: hbo ers betalen gemiddeld ruim zeshonderd euro voor hun boeken en bijna negentig euro voor de readers. Universitaire studenten blijven steken op 560 euro voor hun boeken en zijn 170 euro voor hun readers kwijt. Binnen andere posten staan enkele opmerkelijke uitschieters: zo beweert een student van een hogere hotelschool ruim duizend euro kwijt te zijn aan excursies. Een Rotterdamse student geneeskunde schaft naar eigen zeggen voor duizend euro materiaal aan. Een bouwkundestudent van de TU Delft betaalt bijna evenveel aan spullen waarmee hij maquettes bouwt. Daar staat tegenover dat er ook studenten zijn die jaarlijks niet meer dan een tientje kwijt zijn aan extra studiemateriaal. Het blijft natuurlijk een steekproef, nuanceert Leijten. Maar uit de reacties blijkt dat de meerkosten van vooral hbo- en wo-opleidingen niet duidelijk zijn. De SP vindt daarom dat instellingen verplicht moeten worden om de extra kosten te melden. Wat mij betreft gaat de NVAO bij accreditatie van een opleiding na of die cijfers kloppen en krijgen opleidingen een waarschuwing als dat bedrag een stuk hoger ligt. Scholieren kunnen de extra kosten van een toekomstige opleiding ook vinden op de door OCW gesponsorde website Studiekeuze123. De kosten staan achter in het keuzemenu vermeld onder het hoofdstuk kerncijfers per opleiding. De gegevens komen uit de landelijke studentenenquête. HOP, Thijs den Otter Zoektocht naar ergste huisbaas Weigert hij de achterdeur te repareren? Rekent hij honderden euro s huur voor een bezemkast? Komt hij binnen als je staat te douchen? Geef je huisbaas dan op voor de verkiezing van huisjesmelker van het jaar. Studentenvakbond LSVb en SP-jongerenorganisatie Rood organiseren samen de vijfde huisjesmelkersverkiezing. Op 7 januari worden de lokale prijswinnaars gehuldigd. Zij zullen op 22 januari horen wie de landelijke finale heeft gewonnen en zich een jaar lang de ergste huisbaas mag noemen. Met de verkiezing willen de studenten protesteren tegen huiseigenaren die misbruik maken van de woningnood of de naïviteit van hun huurders. De winnaar van afgelopen jaar was de onverbeterlijke mevrouw Chang van het Utrechtse verhuurbedrijf Marlux Europe BV. De verkiezing wordt klaarblijkelijk steeds bekender onder studenten, want er zijn al tientallen meldingen binnengekomen, nog voordat het startschot werd gelost. Zie ADVERTENTIES Uitkijken met oversteken... werk maken van kennis Foto: Frans van der Veeken De huisbaas van Huize Hubertus maakt ongetwijfeld goede kans op de titel ergste huisbaas. Hij stuurde in augustus een knokploeg op de Hubertanen af in een poging ze het pand uit te krijgen. De rechter legde hem daarop een straatverbod op.

2 2 donderdag 8 november 2007 Puchjesrace op de campus Snelheidsduivels kunnen zich vanmiddag (donderdag) naar hartenlust uitleven op de Red Bull Knock Out University Series op de campus. Deze motorafvalrace is een knipoog naar de zware motorcross strandrace in Scheveningen. Met mini-motoren leggen studenten een parcours af. Organisator Red Bull gaat met de race langs acht andere universiteiten. Syro Ronan Ronda, student technische geneeskunde, is de lokale regelneef van de race in Enschede. Twee studiegenoten - Eric Schat en Tycho Wesselius - staan met ronkende motoren aan de start. Sandra Pool Foto: Gijs van Ouwerkerk Om een beetje in de stemming te komen, bestormen Tycho Wesselius (voor) en Eric Schat alvast deze zandbult. Het parcours van vanmiddag (8 november) leidt de deelnemers gewoon over asfalt, op de paadjes bij het Carillonveld. Aanvang: uur. Afgelopen zaterdag was de landelijke kick-off van de motorafvalrace. Dat was in Utrecht bij Nyenrode Business Universiteit, zegt Ronda. Ook Tilburg, Groningen, Delft, Leiden, Maastricht Amsterdam en Rotterdam staan nog op het programma. Vandaag is Enschede aan de beurt, in totaal 32 studenten van UT en Saxion zullen in de afvalrace om de eerste plaats strijden. Ronda: Met brommertjes als Puchjes en Tomosjes, aangeleverd door Red Bull, leggen ze een listig hindernisparcours af en geldt het concept van last man standing. De snelste, en daarmee meestal sluwste of heldhaftigste deelnemer wint. We beginnen met acht heats waarvan de beste vier doorgaan naar de volgende ronde. Door het knock-outsysteem komen de snelste rijders in de finale. De winnaar daarvan krijgt een dag lang een crossmotor clinic op het Scheveningse strand, samen met de winnaars van de andere universiteiten. Oudmotorcrosser Gerard Rond zal de clinic verzorgen. Deelnemer Eric Schat (20) gaat voor die eerste plek. Ik heb net afgelopen zomer mijn motorrijbewijs gehaald, grijnst hij. Ik heb het rijden en de sport altijd mooi gevonden. Op mijn zestiende wilde ik al een brommer, maar mijn ouders zagen dat niet zo zitten. Toen ik op het punt stond er één te kopen, zei mijn moeder dat ze dan mijn autorijlessen niet zouden betalen. Schat koos eieren voor zijn geld. Maar, ook met het roze papiertje op zak, bleef toch die motor lonken. Ik ben inderdaad gaan lessen. En mijn ouders? Die vonden dat ik inmiddels oud genoeg was om zelf te beslissen. Schat legt voor zijn motorpassie heel wat geld opzij. Ik heb twee bijbaantjes. Eén voor het gewone levensonderhoud en één voor de hobby s. Ik ben namelijk ook gek op kitesurfen, eveneens een heel dure sport. De snelheid en de stoere uitstraling van motoren vindt de student echt wel gaaf. Schat: Dat extreme, daar hou ik wel van, maar het is niet zo dat ik dagelijks onder een motor lig te sleutelen. Sterker nog, ik heb er niet eens één! Welke zou hij willen, als hij mocht kiezen? Schat: Een off the road motor. Die kan namelijk alles. Legt uit: Je hebt de crossmotor met noppenbanden voor het scheuren door weilanden, je hebt de echte racers - ook wel buikschuivers genoemd en je hebt de toermotor, de chopper, zeg maar. Een off the road motor kan álles. Je kunt er slicks, gladde banden, onder zetten om op het asfalt te rijden of noppen voor de cross. Het Puchjes-evenement op de campus is natuurlijk van een heel andere niveau en nauwelijks te vergelijken met het echte, stoere motorwerk. Schat: Op het platteland worden die brommertjes trouwens wel flink opgevoerd en omgebouwd tot lekkere racers. Maar ze zijn vooral geschikt om in de stad van a naar b te komen. Het voordeel van een race op brommertjes is dat de deelnemers geen ervaring nodig hebben. Amateuristisch racen op een echte motor zou veel te gevaarlijk zijn. Op zo n tweewieler heb je direct contact met het voertuig. Elke beweging die je maakt is cruciaal. Dat maakt het rijden risicovoller dan bijvoorbeeld in een auto. Ook ben je veel kwetsbaarder in het verkeer dan in een auto. Ik ben zelf geen wilde rijder, maar af en toe plat door de bocht, is kicken. Als ik de motorsport kon betalen, dan zou ik zeker aan wedstrijden meedoen. Maar ja, het is niet alleen een motor die je moet hebben, want dat lukt nog wel. Je hebt ook onderhoudskosten. Waar Eric Schat aast op een eerste plaats, is zijn studiegenoot Tycho Wesselius stukken minder fanatiek. Hij heeft helemaal niks met de motorsport. Toch verschijnt ook hij met een Puch aan de start. Een beetje racen is altijd lachen en het spelelement is leuk. Lekker hard door de bocht. Grijnst: Oh ja, niet geheel onbelangrijk: de mooie Red Bull-promovrouwen komen ook! utnieuws Onafhankelijk weekblad voor personeel en studenten van de Universiteit Twente jaargang 45. Verschijnt donderdag op de campus; vrijdag/zaterdag buiten de UT. Oplage: exemplaren. Redactie-adres: Vrijhof kamers 215, 216, 217, 228, 219. Postadres: Postbus 217, 7500 AE Enschede. Telefoon: ( ) 2029 zie verder onder redactie. Fax: ( ) redactie: Internet: of via de homepage van de UT. Redactie: Bert Groenman (hoofdredacteur, 2030) Jannie Benedictus (2028) Paul de Kuyper (4084) Maaike Platvoet (3815) Sandra Pool (tel. 2936) Office-management: Brigitte Boogaard (2029) Vaste medewerkers: Harold de Boer, Dirk-Jan van den Broek, Henriëtte van Dorp, Miriam de Graaff, Egbert van Hattem, Bas Klaver, Hans van de Kolk, Bianca Hagen, Mike Maier, Frans van der Veeken, Bauke Vermaas, Joanne Wolters,Robbin Engels Automatisering/internet: Martijn Baars Ivar Engel Foto s: Arjan Reef / Gijs van Ouwerkerk Redactieraad: prof.dr. E.R. Seydel (vz). Advertenties: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, Tel Site: Advertentietarieven op aanvraag. HOP: UT Nieuws is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP). Adreswijzigingen: Abonnees (ook studenten) dienen deze schriftelijk door te geven aan de redactie UT-Nieuws Postbus AE Enschede of per Stage of buitenlands studieverblijf: studenten die op stage gaan of in het buitenland gaan studeren kunnen UT-Nieuws op schriftelijk verzoek opgestuurd krijgen. Wie prijs stelt op deze (gratis) service zendt een adreswijziging naar de redactie o.v.v. faculteit, stagelocatie en periode (zo nauwkeurig mogelijk). Kopij: Bestemd voor de Infomededelingenrubriek dient per maandag voor uur in het bezit te zijn van de redactie UT Nieuws. Abonnementen: Jaarabonnement: 35 euro. Abonnementen schriftelijk aan te vragen met vermelding van naam, adres, postcode, plaats, telefoonnummer en bank-/girorekening. Abonnementen kunnen wekelijks ingaan. Betaling via factuur. Het jaarabonnement wordt automatisch verlengd, tenzij men minimaal 1 maand voor afloop van de abonnementsperiode schriftelijk opzegt. Technische vervaardiging: Wegener Huis aan Huiskranten B.V. Bezorging Campus: Motorsportgroep UT, coördinator Ivo Peters, tel Copyright UT Nieuws: Auteursrecht voorbehouden. Het is verboden zonder toestemming van de hoofdredacteur artikelen schema s foto s of illustraties geheel of gedeeltelijk over te nemen en/of openbaar te maken in enigerlei vorm of wijze. Wie: Tom Palsma (22) Studie: Vijfdejaars informatica Op weg naar: Bestuurskamer Inter-Actief in de Waaier Waar gaat dat heen...? Het gaat toch niet te lang duren?, vraagt Tom, terwijl hij gehaast de Waaier in komt lopen. Ik ben eigenlijk al te laat voor mijn afspraak, maar heb gehoord dat er nog meer mensen te laat zijn. Ik heb nu overleg met het oude bestuur van Inter-Actief, de studievereniging van informatica. Het afgelopen jaar was ik functionaris externe betrekkingen. Dan onderhoud je het contact met bedrijven en ben je verantwoordelijk voor het binnenhalen van sponsors. Inmiddels is er een nieuw bestuur. De overdracht heeft al plaats gehad en het is helemaal ingewerkt. We gaan nu nog met de oude club vergaderen over het bestuursweekend dat vrijdag begint. Dan gaan wij met de nieuwe leiding op pad. Ik kan er eigenlijk nog niets over zeggen, want ze mogen nog niet weten wat we gaan doen. Nee, een tipje van de sluier is ook lastig. In ieder geval reizen we met de trein kriskras door het land met een rugzak, matje en slaapzak. Onderweg moeten ze allerlei teambuildingsactiviteiten doen. Voor hen is het een begin, voor ons is het de afsluiting. Ik heb een geweldig jaar achter de rug, waarin ik veel ervaring heb kunnen opdoen in dingen die je niet in de collegezaal leert. Vanaf maandag ga ik me weer volop richten op mijn studie. Ik moet nog twee jaar van mijn master. Het zal best een grote overgang zijn om nu weer gewoon colleges te lopen.

3 3 donderdag 8 november 2007 Medewerkers van Bureau Onderwijszaken van de faculteit CTW. Nu nog zitten ze in de Horst, straks op een unielocatie. kwartiermaker rob frederix over nieuwe s&o servicecentrum BOZ s op unielocatie grootste verandering Het nieuwe Student & Onderwijs Service Centrum gaat per 1 januari van start. Als onderdeel van het overkoepelende reorganisatieplan Efficiënte Moderne Bedrijfsvoering zal dit nieuwe servicecentrum op het gebied van student- en onderwijszaken een efficiëntieslag moeten maken om zo de beoogde bezuiniging van tien fte te realiseren. Consultant Rob Frederix is aangetrokken om de klus te klaren. Sandra Pool Wat zijn de grootste veranderingen ten opzichte van de huidige situatie? Verschillende diensten, te weten DISC, de onderwijskundige dienst van ITBE en de afzonderlijke bureaus onderwijszaken regelen op dit moment de student- en onderwijszaken. Vanaf 1 januari komen ze in één nieuwe eenheid. Dat we óók de BOZ s centraal onderbrengen is de meest ingrijpende verandering. Op korte termijn blijven de BOZ s nog binnen de faculteit gehuisvest, maar het liefst zie ik ze in een unielocatie, bij voorkeur in het hart van het onderwijsdeel van de campus. Dat is ook de inzet in de plannen rondom de huisvesting van het S&O Service Centrum. U denkt aan nieuwbouw? Dat weet ik nog niet, maar momenteel is er geen lege ruimte beschikbaar in de bestaande gebouwen. Er loopt een onderzoek naar wat de mogelijkheden zijn. In Delft, waar we onlangs op werkbezoek waren, staat wel een prachtig nieuw gebouw. De meegereisde BOZ-medewerkers zagen dat wel zitten. Het voordeel is dat je als service centrum op zo n unielocatie goed zichtbaar bent en makkelijk aanspreekbaar. Hoe gaat het service centrum er organisatorisch uitzien? De taken worden geclusterd tot drie professionele afdelingen. De nieuwe student- en onderwijsadministratie bestaat uit het huidige Studenten Service Centrum van DISC en de BOZ s van de faculteiten. Deze afdeling is verantwoordelijk voor de gehele administratie en inrichting van de onderwijssystemen. Een tweede afdeling is de studenten onderwijsbegeleiding. Hier werken de studentdecanen en psychologen. Ook de onderwijskundige dienst van het oude ITBE hoort hierbij net als de werkeenheid voorzieningen afstudeersteun. Als laatste clusteren we sport en cultuur tot de afdeling studentenactiviteiten en campus. Gerichte aandacht gaat dus naar het specifieke karakter van de campus. Drie afdelingshoofden leiden de clusters. De directeur S&O Service Centrum stuurt hen weer aan. Is er al een gegadigde voor de directeursfunctie? Nee, zaterdag begint de werving met een vacature in de krant. Wat betekent de reorganisatie voor studenten? Voor studenten komt er één grote servicebalie. Speerpunt is een goede informatievoorziening waarover het service centrum de regie voert. In de huidige situatie blijkt informatie niet altijd digitaal beschikbaar, moeilijk te vinden of niet meer actueel. Dat zijn verbeterpunten. Wat zijn de gevolgen voor de huidige medewerkers? De beoogde bezuiniging van 10fte halen we door het niet verlengen van tijdelijke contracten in 2009, een natuurlijk verloop en het sociaal convenant dat een aantal mensen de kans biedt vervroegd uit te treden. Van gedwongen ontslag is dus geen sprake? Nee, en men hoeft ook niet bang te zijn voor het salaris. Dat blijft zoals het is. Onduidelijkheid bestaat nog wel over de nieuwe functieomschrijvingen voor de BOZmedewerkers. Per 1 januari gaan ze formeel in dienst bij het S&O Service Centrum. Daarna volgt het inhoudelijke veranderingsproces wat leidt tot nieuwe functies binnen de student- en onderwijsadministratie. Nog iets anders: deze reorganisatie biedt medewerkers de mogelijkheid mee te denken over het oplossen van problemen waar ze al jaren lang last van hebben. Vaak werken ze volgens een vast stramien, omdat dat nou eenmaal zo gegroeid is. Dit is hét moment om ook die zaken te veranderen. Hoe wordt de efficiëntieslag nog meer gemaakt? Met een nieuw, geautomatiseerd student- en onderwijsinformatiesysteem zodat werkprocessen binnen de onderwijsadministratie uniform worden voor de gehele UT. Een projectgroep onder leiding van EWI-decaan Ton Mouthaan is bezig met de realisatie van vereenvoudigde en uniforme onderwijsprocedures en regelgeving. Wordt u een beetje geaccepteerd, als extern consultant? Het is belangrijk dat je grote Foto: Gijs van Ouwerkerk veranderingen sámen doet. Het zijn de medewerkers zelf die de input leveren. Zij zijn de professionals en daar wordt ook dankbaar gebruik van gemaakt. Welke knelpunten verwacht u nog? Na 1 januari begint de transitieperiode. De administratie wordt in een nieuw systeem gegoten. Je loopt dan het risico dat je dienstverlening een dip krijgt. Dat is onacceptabel en willen we ten koste van alles voorkomen. In plaats van te bezuinigen, trekken we daarom tijdelijk vijf extra mensen aan in die beginperiode zodat het vernieuwingsproces goed kan indalen. Ik kan mensen meekrijgen Rob Frederix is econoom, begon zijn carrière in het onderwijs en werkte daarna voor het Ministerie van Onderwijs. In 2001 richtte hij zijn eigen consultancybedrijf op dat zowel onderwijsinstellingen als overheidsinstanties adviseert. Door mijn werkervaring weet ik hoe het spel gespeeld wordt, ik ken het besluitvormingsproces. Daardoor kan ik vaart achter reorganisaties zetten en weet ik de mensen mee te krijgen. Studenten van Nyenrode hebben geen levende kippen geneukt tijdens hun ontgroening. Als de dierenpolitie haar beschuldiging niet intrekt, stapt Nyenrode naar de rechter. De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming deed onderzoek naar studentenvereniging De Nieuwe Compagnie van Verre. Die zou zijn eerstejaars dwingen tot seks met het meest veelzijdige stukje vlees. Maar het onderzoek is afgesloten, omdat de LID op een muur van zwijgzaamheid stuitte, aldus een woordvoerder in de Volkskrant. Vooral over dat laatste maakt Nyenrode zich boos. Er is amper contact gezocht, zegt een woordvoerder van Nyenrode. We weten niet waar dat verhaal vandaan komt. De LID gaat onzorgvuldig om met lopend onderzoek. Nyenrode sleept ook de Nederlandse staat voor de rechter, omdat de LID taken uitvoert die onder verantwoording van het ministerie van landbouw en justitie vallen en daar ook subsidie voor krijgt. De LID reageert verbaasd. Wij hebben ons altijd beperkt tot de mededeling dat het om een studentenvereniging in de provincie Utrecht ging. De naam Nyenrode hebben we nooit laten vallen. De Volkskrant heeft de universiteit en studentenvereniging opgebeld en gevraagd of het onderzoek bij hen liep. Toen hebben Nyenrode en de vereniging dat bevestigd. Zij hebben zelf hun naam in het nieuws gebracht, niet wij. We hadden alleen geen reden meer om het te verzwijgen. Geen sterk verhaal, vindt de woordvoerder van Nyenrode. Alsof wij zoiets zouden bevestigen. HOP, Bas Belleman ADVERTENTIE University Library ** Every Tuesday: ** meeting point: InfoUB / no costs / no reservation Library Lunch and Learning 13 november: How to find relevant patents? Hanneke Becht will show you around in the bewildering world of patents. Nyenrode boos op dierenpolitie Benoeming islamoloog geen zaak van Kamer Minister Plasterk weigert zich te bemoeien met de mogelijke benoeming van Tariq Ramadan als hoogleraar islamitische theologie aan de Universiteit Leiden. Volgens oppositiepartij PVV is Ramadan een ongewenste vreemdeling in Amerika en Frankrijk. Voor de leerstoel die de Zwitserse islamoloog zou gaan bekleden, krijgt Leiden 2,5 miljoen euro van het sultanaat van Oman. Een islamo-fascistisch land, stelt de PVV. Ramadan zou bovendien de vernietiging van Israel propageren en geen moeite hebben met de steniging van ontuchtige vrouwen. Volgens collega Tofik Dibi van GroenLinks klopt er niets van deze beschuldigingen. Hij vindt de benoeming juist een verrijking voor Nederland, omdat Ramadan gelooft in de vereniging van islam en democratie. Plasterk gaf aan weinig met de opmerkingen te kunnen. Even los van de vraag of ik het met alle opvattingen van ADVERTENTIE de man eens ben, is dit een kwestie van academische vrijheid. Een sollicitatiecommissie heeft Ramadan uit veertig kandidaten geselecteerd en voorgedragen voor een leerstoel. We leven in een vrij land, de Universiteit Leiden is een openbare instelling. En de Tweede Kamer is geen ballotagecommissie die knopen doorhakt over dit soort benoemingen, aldus de bewindsman. Hij benadrukte verder dat Oman geen voorwaarden heeft gesteld aan het fonds voor de leerstoel. Het sultanaat heeft vergelijkbare schenkingen gedaan aan Harvard en Cambridge, dus zo vreemd is het niet. VVD-kamerlid Halbe Zijlstra had begrip voor het standpunt van de minister, maar wil wel dat de AIVD een uitgebreid antecedentenonderzoek doet naar Tariq Ramadan. Maar daarvoor moest Zijlstra niet bij de minister van Onderwijs zijn. Dat is een kwestie voor de minister van Justitie, aldus Plasterk. HOP, Thijs den Otter

4 donderdag 8 november 2007 studium generale over eten en weten Gezondheid, genot en gemak zijn de trends Het Amphitheater in de Vrijhof zat dinsdagavond vol met voornamelijk veertigplussers, benieuwd naar het ware verhaal achter de voedingsindustrie. Is het wel zo goed om Becel pro-activ gebruiken? En hoe kom je van je overgewicht af? Professor Schaafsma van de Wageningen Universiteit beantwoordde deze en andere vragen tijdens zijn lezing over functionele voeding, op uitnodiging van Studium Generale. Gertjan Schaafsma is bijzonder hoogleraar Voeding en Levensmiddelen aan de Wageningen Universiteit en daarnaast Business Director Food and Health bij TNO. Hij begint zijn lezing met een karakterisering van de ontwikkelingen in de voedingsindustrie. Vanaf 1900 ontstond kennis over essentiële stoffen in voeding, zoals vitaminen. In de jaren zeventig kwam de optimale voeding in beeld, die preventief moest werken tegen chronische ziekten. En vijftien jaar terug is de functionele voeding geïntroduceerd. Dit soort producten moet de gezondheid van mensen verbeteren, zegt Schaafsma, bijvoorbeeld door onze darmflora op te peppen. Hij ziet een aantal oorzaken voor de trend in functionele voeding: Er is meer kennis en technologie voorhanden, de koopkracht en de vergrijzing zijn toegenomen en consumenten hebben behoefte aan producten die toegevoegde waarde bieden. Moderne producten spelen in op drie megatrends: gezondheid, genot en gemak. De deskundige legt uit dat de voedingsindustrie zich heeft ontwikkeld in drie stappen. De eerste generatie producten heeft voedingsclaims. Een voorbeeld hiervan is melk. Twintig jaar terug ontstond de behoefte aan melk met minder vet, en dus introduceerde de industrie een halfvolle variant. Gezondheidsclaims worden gemaakt door producten van de tweede generatie. Becel pro-activ dat zorgt voor een lager cholesterolgehalte is hier een goed voorbeeld van. Voeding die afgestemd wordt op het genetisch profiel van individuen valt onder de derde generatie. Dit is een nieuwe trend waar ik eigenlijk weinig van verwacht, vertelt Schaafsma. De meerderheid van de burgers houdt zich namelijk niet eens aan de algemene voedingsadviezen. Uit de zaal komen al snel kritische geluiden ten opzichte van de innovaties Gertjan Schaafsma spreekt over functionele voeding. in de industrie -hoe gezond is het nou écht?- maar de professor maakt zich niet zo n zorgen: Het is bij wet geregeld dat voedingsmiddelen gemaakte claims moeten waarmaken en veilig moeten zijn voor iedereen. Nieuwe producten worden dan ook grondig getest. De ontwikkeling van Becel pro-activ kostte Unilever bijvoorbeeld maarliefst 26 miljoen euro. De consument moet natuurlijk wel kritisch zijn. Het enige risico dat je loopt is dat je onnodig veel uitgeeft in de supermarkt. Als je geen speciale margarine nodig hebt, moet je die niet kopen. Het einde van de lezing gaat over obesitas. In de Verenigde Staten is zeventig procent van de mensen te dik, en ook in ons land gaat het de verkeerde kant op. Natuurlijk is het vooral iemands Foto: Frans van der Veeken eigen schuld dat hij te dik is, maar we leven wel in een obesogene omgeving, meent Schaafsma. Immers, er is een overvloed aan voedingsmiddelen te koop en we bewegen steeds minder. De professor heeft een paar duidelijke adviezen voor mensen die willen afvallen. Diëten helpt bijna nooit. Creëer een duurzame verandering in je leefpatroon. Pak vaker de fiets, eet veel groente en fruit, neem geen tussendoortjes meer, maar drie goede maaltijden per dag. Neem de tijd om gezellig te dineren met familie of vrienden, dan krijgt je lichaam de kans om het verzadigde gevoel door te geven. Geen fastfood dus, maar slowfood. Frans van der Veeken ECIU moet meer leven bij personeel Het European Consortium of Innovative Universities (ECIU), waar de UT deel van uitmaakt, moet meer gaan leven onder de medewerkers van de universiteiten. Bovendien moeten studenten meer voordeel kunnen halen uit het samenwerkingsverband. Dat zijn althans de wensen van ECIU-voorzitter Eduard Becker, tevens rector magnificus van de Universität Dortmund. Becker sprak zijn wensen uit bij de viering van het tienjarige bestaan van de ECIU. Ter ere van dit tweede lustrum werd vorige week op de Enschedese campus, de plek waar het netwerk tien jaar geleden ook werd geboren, een tweedaagse conferentie gehouden. Alle elf Europese universiteiten die bij de ECIU zijn aangesloten waren daarbij aanwezig, net als de drie partneruniversiteiten uit Rusland, Mexico en Australië. Hoewel de ECIU zijn geografische basis in Europa heeft, vindt Becker het noodzakelijk om ook buiten Europa samenwerkingsverbanden aan te gaan. We kunnen de globalisering niet negeren en moeten ook naar overzeese universiteiten kijken. Becker noemde de samenwerking met de internationaal georiënteerde universiteiten Tecnológico de Monterrey (Mexico) en Swinburne University of Technology (Australië) als goede voorbeelden. Ook is het volgens hem belangrijk dat de ECIU zich op de Aziatische markt begeeft. Daartoe zijn al contacten met een Koreaanse universiteit gelegd. De ECIU heeft nog steeds de tien jaar geleden gestelde doelen om meer interactie tussen universiteit en bedrijfsleven te creëren en om de internationale mobiliteit van studenten en medewerkers te verbeteren. Becker was op dat laatste punt kritisch. Mobiliteit van studenten is een urgent punt. We gaan vooruit, maar er zijn nog een heleboel bezwaren. Zo bestaan er grote verschillen in wet- en regelgeving in de verschillende landen. Dat belemmert studenten in een vrije overgang van de ene naar de andere universiteit. Ander kritiekpunt van Becker is dat de ECIU volgens hem nog steeds een netwerk is van bestuurders. Het is topdown gesticht, maar het leeft nog steeds niet onder het personeel. Het is onze taak om de ECIU te penetreren in de hele universiteit. Hoe hij dat wil realiseren, vertelde Becker er niet bij. Maar: I have no doubt that we ll manage. Paul de Kuyper ADVERTENTIE Voor deze rubriek worden Remke Assink (33, links op de foto) en Miranda Huiskes (36) door een collega die toevallig alleen op een kamer zit van de koffietafel naar hun werkkamer geleid. Ze zitten in Zilverling P002 en zijn allebei medewerker studentzaken bij het bureau onderwijszaken van de faculteit EWI. Remke: Hoe lang we al samen deze kamer delen? Goeie vraag. Miranda: Officieel zitten we vanaf 2005 samen, maar toen ging ik al snel met zwangerschapsverlof en vervolgens met ouderschapsverlof. En toen ik terugkwam, ging Remke met zwangerschapsverlof. Remke: Ik ben in oktober weer begonnen dus ik zit er net weer. Miranda: Ik ben blij dat ze terug is. Afgezien van het feit dat er tijdens haar verlof geen vervanger was en ik dus dubbel werk had, vind ik het ook een stuk gezelliger dan in je eentje op de kamer. Remke: Het gaat ook goed samen. Miranda is wel heel direct en niet iedereen kan daar zo goed tegen. Miranda: Maar Remke gelukkig wel. We zijn wel heel verschillend, want bij haar is het altijd heel netjes op het bureau, terwijl het bij mij een enorme chaos is. Remke: Nou, bij mij ligt ook wel wat, hoor. Miranda: Over de komende situatie met het onderwijsservicecentrum is nog veel onduidelijkheid. Remke: Je houdt wel je baan, maar waar je terechtkomt en met wie, dat weet niemand. Miranda: Het kan heel goed zijn dat we dan geen kamergenoten meer zijn. Remke: Die kans is groot. Aan de andere kant hebben we wel hetzelfde werkgebied, dus misschien dat we toch samen blijven. Miranda: Het wordt misschien wel een centrale locatie, waar iedereen bij elkaar zit. Een soort kantoortuin. Remke: Met veel mensen op een kamer werkt voor mij denk ik niet zo goed. Nu ik drie dagen in de week werk, merk ik zo af en toe al dat ik echt gas moet geven. Miranda: Toch zou ik liever niet alleen zitten. Het is veel gezelliger met zijn tweeën. Kamergenoten Ook in Kamergenoten? Bel of mail met de redactie!

5 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente donderdag 8 november 2007 Foto: Gijs van Ouwerkerk De bladen Professor Harry Lintsen van de Technische Universiteit Eindhoven kookte onlangs bij hem thuis een maaltijd voor maar liefst vijftig personen. De groep eters bestond uit de complete lichting tweedejaars Technische Innovatiewetenschappen (TIW) plus de medewerkers en studenten die vorig collegejaar hebben meegeholpen aan de werving van nieuwe TIW-studenten. Lintsen had een weddenschap met hen afgesloten: Als we veertig eerstejaars binnenhalen, dan kook ik voor jullie. Dat aantal werd exact gehaald en dus kroop Lintsen achter het fornuis. Docent Alexander Brinkman wordt opgenomen: Studenten zien de video niet als vervanging van het college. experiment met video s van college op internet Nog even de stof terugkijken Zo vlak voor het tentamen herinner je je niet goed meer wat de docent in college twee ook al weer vertelde. Je eigen onleesbare aantekeningen ontcijferen, hoeft in zo n geval niet meer. Je kijkt de les gewoon even terug op internet. Vanaf dit studiejaar experimenteert het ITBE met het opnemen van colleges op video en het op internet zetten daarvan. Een college skippen en in je eigen tijd bekijken, kan straks dus ook. Paul de Kuyper We hebben gehoord dat ze in Delft, Eindhoven en Wageningen goede ervaringen hebben met het opnemen van colleges, vertelt Martin Bosker, van de dienst ITBE Onderwijskundige Dienstverlening. Studenten kunnen moeilijke stof voor een tentamen nog eens rustig een tweede keer bekijken. Bovendien is het handig voor studenten die door roosterproblemen niet naar alle colleges kunnen. Voor docent Alexander Brinkman, die het vak Quantumverschijnselen geeft bij de studie advanced technology, heeft het opnemen van de colleges nog een bijkomend voordeel. Quantumverschijnselen is een bachelorvak dat in het Nederlands wordt gegeven, maar het is ook een achtergrondvak dat als bekend wordt verondersteld voor masterstudenten. In de master hebben we veel buitenlandse studenten en door de video s van de bachelorcolleges te ondertitelen, hoeven we de colleges niet twee keer te geven. Het project is vooralsnog een experiment. In het afgelopen blok zijn er zestig collegeuren opgenomen, bij de studies advanced technology, elektrotechniek en educational design, management & media. Bosker: Dat ging meestal nogal provisorisch, maar sinds deze week hebben we een mobiele set die we naar elke collegezaal kunnen brengen. Het wordt steeds professioneler. Het resultaat is nu al indrukwekkend, vindt docent Halfgeleider Devices bij elektrotechniek, Ray Hueting. De docent wordt parallel opgenomen met de powerpointpresentatie. Je kunt op internet vervolgens een bepaalde Alleen de docent heeft een microfoontje, dus anders wordt de vraag niet opgenomen. Hueting is erg positief over het experiment en vermoedt dat in de toekomst veel meer colleges op video zullen worden opgenomen. Maar het belangrijkste is wat de studenten ervan vinden.voor zover ik het opvang, zijn ook zij positief. Ik kan me voorstellen dat het aantrekkelijk is om voor het tentamen nog even de stof te zien.wat me wel verbaast, is dat de opkomst nauwelijks achteruitgaat. Mijn college was heel vroeg en ik had verwacht dat een hoop studenten thuis zouden blijven. Ik snap eigenlijk niet waarom dat niet zo is. Zijn collega Brinkman heeft er wel een verklaring voor. Ik merk dat studenten de video niet zien als vervanging van Studenten willen graag de docent live horen spreken powerpointsheet aanklikken en dan krijg je het stukje college dat daarbij hoort. Het was in het begin wel even wennen om voor de camera te staan, vertelt Hueting. Maar als je het vaker doet, merk je niet eens meer dat iemand in de collegezaal je staat te filmen. Een klein nadeel is dat ik mijn laserpoint niet meer kan gebruiken om iets aan te wijzen. Dat kan de camera niet registeren, dus moet ik het met een aanwijsstok doen.verder moeten we er als docenten aan denken dat als er een vraag gesteld wordt, je die even herhaalt. het college. Ze willen toch graag de docent live horen spreken. Bovendien kunnen ze dan ook vragen stellen. Neemt niet weg dat wanneer je een keer niet naar een college kunt, de opname op internet wel heel handig is. Eerstejaars educational design, management & media Irene Steens kan dat beamen. Eén keer was onze docent ziek en verviel het college. Zij heeft toen later voor een lege zaal toch het college opgenomen. Dat was heel handig.verder heb ik geen gebruik gemaakt van de video s. Ik maak goede aantekeningen en het gaat sneller om die door te nemen dan zo n hele opname nog eens te kijken. Haar studiegenoot Anne Muller vond dat juist wel heel handig. Anne: Een dag voor het tentamen heb ik alle colleges nog eens op de computer bekeken. Als je gaat leren ben je het eerste college al weer vergeten. Beide studenten denken niet dat de video op internet het hoorcollege zal gaan vervangen. Anne: Dat zou ik jammer vinden, want je mist de interactie. Ik denk soms bij het kijken van de video: kon ik nu maar een vraag stellen. Irene voegt toe: Het is bovendien veel prettiger om in een groep college te volgen dan in je eentje vanachter de computer. Zelf wil ik naar alle colleges, maar ik denk dat het voor anderen misschien wel een reden is om een vroeg college over te slaan. Het komende blok gaat ITBE het opnemen van de colleges verder ontwikkelen. Bosker: En we moeten de balans opmaken van het afgelopen blok.voor alle vakken zijn nu tentamens geweest en als de resultaten daarvan bekend zijn, kunnen we zien of de video s op internet ook leiden tot een hoger slagingspercentage. Bovendien moeten we kijken of we bepaalde collegezalen speciaal kunnen inrichten voor de opnames, aldus Bosker. Vroeger liep de UT voorop met video-opnamen, maar nu gebeurt het in Delft en Eindhoven veel grootschaliger. In Eindhoven wordt geloof ik al zestig uur per week opgenomen. Een naam voor de videocolleges op internet heeft ITBE nog niet. Bosker: Eén van de docenten kwam vorige week met de naam UT-Tube. Zelf hadden we al collegegemist.nl voorgesteld, maar daar waren de docenten niet zo blij mee. Leden van het Leidsch Studenten Rugby Gezelschap (LSRG) scoorden hun eerste touchdown en vierden dit met een traditionele zoemba. Nadat ze zich onder luid gejuich van omstanders voor een café hadden ontkleed, moesten ze naakt rond het Rapenburg rennen. Het is niet de enige traditie van LSGR. Een rugby er die een fout maakte, in dit geval het zingen van een verkeerd lied, werd terechtgewezen door het gebruik flaming arsehole. Daarbij moest hij op een stoel staan en zijn geslachtsdeel in een glas bier hangen. Tussen de billen werd vervolgens een strook toiletpapier gehangen en aangestoken. Hoe ernstiger het vergrijp, hoe korter het stuk toiletpapier. Wanneer de bestrafte het biertje heeft opgedronken, mag hij het papier verwijderen. De flaming arsehole komt weinig voor, zegt LSGR-penningmeester Wouter Prins. Alleen als iemand echt iets stoms doet, passen we het toe. De rituelen bij bestuurswissels van studieverenigingen moeten veranderen, vindt collegelid Paul Rullmann van de Technische Universiteit Delft. Decanen staan achter hem. Rullman doelt op een recente bestuurswissel bij de Electrotechnische Vereeniging (ETV). Daar sneuvelde een ruit bij het traditionele brassen. Decaan Daan Lenstra: Het gaat mij niet om de schade, maar wel om de manier waarop studieverenigingen met elkaar omgaan. Dat is niet meer van deze tijd. Maarten Kastelein, voorzitter van de ETV, is het daar niet mee eens: Dit soort dingen hoort bij het studentenleven. Brassen is een traditie die je in ere wilt houden. We zien het als een bijeenkomst om elkaar te feliciteren en te kijken of er met elkaar is samen te werken. Drinken is niet het doel, maar er wordt wel redelijk gedronken. Van de vijfduizend nieuwe studenten die in september zijn begonnen met een studie aan de RUG, is 54,9 procent vrouw. Daarmee past Groningen in de landelijke trend dat er meer hoogopgeleide vrouwen dan mannen komen. Bij de RUG worden geneeskunde, sociale wetenschappen en letterenstudies steeds meer vrouwenbolwerken. Ook het aantal mannelijke studenten aan de RUG stijgt nog steeds: dit studiejaar groeide het totaal aantal studenten naar , onder wie 1132 buitenlanders. We breken record op record, zegt woordvoerder Jos Speekman van de RUG. Opmerkelijk is dat het aantal vrouwelijke studenten sterker stijgt dan het aantal mannen. Sinds 1998 groeit vooral het aantal vrouwen dat een universitaire studie kiest. De laatste jaren is dat uitgestegen boven de per jaar. Ook de mannen zitten, op korte achterstand, boven die Zij zijn daarmee terug op het niveau van begin jaren negentig, terwijl de vrouwen toen rond de schommelden.

6 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente Thursday 8 November 2007 GROWING INTEREST FROM INDUSTRY FOR AMBITIOUS PROJECT Etalage through to the next round The Executive Board, in this case portfolio holder Kees van Ast, wants to conclude the formal internal decision making for the remodeling of the Langezijds building to the Etalage building this year. Within a short period time, he will consult the U-raad (University Council) on how the UT, in this stage of the process, can keep control of this enormous commercial activity, including bringing Langezijds into a limited liability company (LLC) that can develop further. If the ambitious project, which will make Langezijds into a multifunctional company center, can move to the next phase relies upon the decision making of all partiesthe UT, the province of Overijssel and the city of Enschede-that comprise the Stuurgroep Kennispark (Steering Committee Knowledge Park). All parties have agreed to the decision, which means that the provisional design can be further developed. The permit process will be discussed with the city council and firmly established while the master plan for the Knowledge Park Twente will be further developed. Talks with potential tenants are being followed up. A concrete version of the preferred layout for the completed building is being made. Director Eric Gude of the Property Conversion Group, the company that will take on the Etalage project, presented the further developed plans last week. During the business fair of the Innovation Festival, Powered by Twente, he used 3D animations, photos and building plans to explain what the future building would look like. He expects the first phase of the new building to be completed at by beginning of Kees van Ast was very pleased with the progress and acknowledged that all involved parties have given their confidence in the current set up of the project. This means they can talk about the transfer of the site and building to a new development, LLC. According to Gude, a number of large investors, next to Volker Wessels and PPM Oost, have expressed their interest in participating in the project. The UT will not put its own money in the project, but it will cooperate with its own shares in the project after the sale of the building. Van Ast says, This project is of the utmost importance for the region. Knowledge and experience are really close together. All of this and the scientific quality of the UT must be preserved; this is our point of departure. We are going to meticulously talk through everything because at this phase in the project, we want to keep control as a university. After that people need to be given space to go for it fully. It is and will always be a commercial venture. Langezijds will be redeveloped to a highgrade and multifunctional company center that bridges the gap between knowledge, science and industry. Gude believes there is heavy interest in the project from the market. Work is being done on the realization of an incubator (a delivery room for young entrepreneurs) and for start-ups in nano and biotechnology and ITC, among others. The majority of the applications come from restarting and returning businesses, companies with 5-10 employees and with a work area of about m2. Other target groups are R&D departments of large companies, production laboratories, knowledgeintensive and technological services and training centers. Langezijds will be completely stripped and the middle part will be taken down. A spectacular glass hall will be placed between two new high towers. Both wings of the complex will get an extra floor and a parking garage on the ground floor. The total project will be about 55,000 m2. The east wing, with about 8,500 m2, will be completed first and is expected to be finished by the beginning In the second phase, the towers and central hall, with a total surface of circa 20,000 m2 and the west wing, will be completed. The former techno-hall is currently being used by the AKI and will be, in due time, integrated into the total concept. A video impression of the Etalage can be found on the UT news website. Bert Groenman Trans. Henriëtte van Dorp Coordinator: Robbin Engels/UT-Nieuws Contributors: Wendie Klieverik, Mike Maier, Ashok Sridhar and Anindita Ganguly For comments and suggestions, For previous editions, see: Printing Company Fair The P-Nut organization of the UT invites all PhD students to attend the group s annual Printing Company Fair on November 15 at the Hogekamp Building, in B1220 and B1224. Students can learn about the do s and dont s of typing and printing dissertation papers. The event will begin at 3:45pm with a word of welcome and later an information presentation. To register for this event, visit the website, Vegetarian eateries Most of the restaurants in Enschede and Hengelo offer at least one vegetarian dish, like the Mexican restaurant Los Ponchos located at the city centre of Enschede (www. Losponchos.nl), which offers a couple of tortilla-based platos vegetarianos that are worth tasting. Most, if not all, Italian restaurants offer quite a few pizza and pasta-based vegetarian dishes. But for those who want to enjoy delicious vegetarian fare-amidst a quasi-natural setting-the restaurant Het Paradijs in Enschede (www.hetparadijs. com) is true to its name, a real paradise. It is an out-andout vegetarian restaurant that doesn t have so much to offer in terms of variety, but more than makes up for it in terms of the overall dining experience. To enjoy a special menu, pay a visit on Thursdays, preferably with a prior reservation. About seventy percent of the world s vegetarians live in India. It is only natural that a couple of Indian cuisine-based restaurants figure here. Taj Mahal, an Indian restaurant, was recently selected as the nicest restaurant in Hengelo (www.tajmahal-hengelo.nl). It offers a host of vegetarian main courses as well as side dishes, much akin to Bombay Spice (www.bombayspice.nl), another Indian cuisine-based restaurant in Hengelo. In both these restaurants, the spiciness of the dishes varies from Indian hot to mild and tailor-made dishes to suit the tastes of customers. Any attempt to write about vegan eateries demands for a more comprehensive investigation; it is not easy to find an eatery that offers dishes without any form of animal or dairy products. Ashok Sridhar Anindita Ganguly pam research helps with the diagnosis of breast cancer Marriage of light and sound Dr. Manohar Srirang, a young researcher who works as a post-doc at the Biophysical Engineering group in the TNW faculty, arrived at the University of Twente from the reputed Indian Institute of Science (IISC) in Bangalore India. Manohar came to the UT in 2001 to advance his research in photo-acoustic imaging to detect cancer cells. He was awarded the prestigious Veni scholarship by the Dutch Organisation for Scientific Research (NWO) to continue his research. Recently he also published his work about the topic of Optics Express. nutrition. PAM uses pulsed light from a laser to scan the area of interest in the breast tissue. When the photons of light are absorbed by the blood vessels, the temperature in the vicinity increases, resulting in a pressure wave. This pressure wave can be detected as ultrasound, which allows high-resolution images to be made. This helps to detect the area of increased vascularization, which is an indication of the presence of cancer cells. The use of only light will not give a sharp enough image because the light is scattered. It is the marriage of light and sound in PAM, which offers tremendous benefits in the diagnosis of breast cancer. What do you write in your publication about your research topic Optics Express? The article discusses the use of the Twente photo-acoustic mammoscope (PAM), developed by UT scientists to detect cancerous breast lesions. Presently, clinicians rely on X-ray mammography and ultrasound imaging to diagnose breast lesions. These methods have many drawbacks. A malignant tumor has a large number of tiny blood vessels that provide it What benefits can PAM offer compared to conventional imaging techniques? The PAM uses ionizing radiation and the breast is just mildly compressed, unlike the severe compression that is used in X-ray mammography. The procedure is more comfortable for the patient. The current examination takes about half an hour, but with faster ultrasound detectors this can be improved. Did you have to overcome any obstacles during the making of PAM? The PAM is definitely a leap forward for the world of breast imaging diagnostics. But we did have to overcome many obstacles before PAM could see the light of day. We had to meet the recommendations of the Ethics Council. But eventually, thanks to the multiple brainstorming sessions amongst our colleagues at the university and the terrific support of the technical team of the group, PAM began to take shape within our university grounds. Who helped in the development of PAM? For the actual patient trials, we received the help of an excellent BMT student and wonderful support from the nursing staff at the Medisch Spectrum Twente (MST) in Oldenzaal, where the studies took place. For this research project through the use of physics, we developed an imaging technique and then evolve it to a level of sophistication that would be sufficient to use in actual clinics and that made all the hard work worthwhile. How did you learn Dutch? I try to converse with my Dutch wife and colleagues in Dutch as much as possible. Many things helped, for instance, I often listen to Dutch TV and radio programs. When I first moved to the Netherlands, I attended a Dutch language course, offered by ROCTwente, which allowed me to become familiar with the language. Yet it is only through the actual use of the language, which offers you the maximum benefits. How do you like living in the Netherlands and do you have plans of permanently living here? My wife is Dutch and that is a strong motivating factor to continue living here. I love the working environment at the University and find the Dutch people quite easy to get along with. I do not rule out anything for the future, but for now, we do not have any immediate plans of moving. Anindita Ganguly Photo: Frans van der Veeken Dr. Srirang Manohar advances technology with the invention of PAM.

7 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente donderdag 8 november 2007 student elektrotechniek begint spin-off van spin-off Chip moet melkziekte monitoren Erik Staijen (26) heeft nog nooit een koe gemolken, komt niet eens van een boerenbedrijf en had tot voor kort helemaal niets met koeien. Dat is nu wel anders. Drie weken geleden studeerde hij af bij elektrotechniek en op dit moment is hij druk bezig met het opstarten van een eigen bedrijfje. Hij wil een chip op de markt brengen waarmee boeren de melkziekte bij koeien kunnen monitoren. Een goed begin is er, want vorige week won hij met zijn business case de STW-workshop Oriëntatie op Ondernemen. Paul de Kuyper Melkziekte is een serieus probleem in de melkveehouderij.vijf procent van de koeien lijdt aan de ziekte, die zich voordoet nadat een koe gekalfd heeft. Het dier is dan te zwak om op zijn benen te staan en zakt steeds door de knieën. Tien procent van de zieke koeien overlijdt er uiteindelijk aan, doceert Staijen, inmiddels helemaal thuis in het onderwerp. Tijdens zijn afstudeerproject werkte hij bij Medimate, een UT-spinoff die lab-on-a-chip toepassingen maakt voor de medische markt. Lab-on-a-chip betekent eigenlijk dat je de laboratoriumfuncties voor een bepaalde meting integreert op één chip, verklaart Staijen. Medimate heeft een apparaatje en een chip ontwikkeld om lithium in het bloed op te sporen. Manisch depressieve mensen gebruiken vaak lithium als medicatie, maar dat heeft ook ernstige bijwerkingen. Bij een te hoge concentratie in het bloed treedt er vergiftiging op. Met het apparaatje van Medimate kunnen patiënten zelf meten hoe hoog de concentratie lithium in hun bloed is en tijdig in- grijpen als die te hoog blijkt. Terwijl Staijen aan de chip van Medimate werkte, ontstond al gauw het idee dat er veel meer toepassingen mogelijk zijn. Je meet eigenlijk ionen in een waterige oplossing en dat kan voor ontzettend veel doeleinden nuttig zijn. Bijvoorbeeld in de diergeneeskunde. Ik heb toen een aantal dierenklinieken gebeld en gevraagd wat zij allemaal voor toepassingen konden bedenken. Uit die gesprekken werd mij duidelijk hoe groot het probleem van de melkziekte voor boeren is. De methode die nu gebruikt wordt om te onderzoeken of een koe melkziekte heeft, is dat de boer aan het oor van de koe voelt, vervolgt Staijen. Is het oor koud, dan is de koe ziek en is het kwaad al geschied.veeartsen experimenteren wel met metingen, maar daarvan laat de uitslag vaak minimaal drie dagen op zich wachten en dat is in veel gevallen niet vroeg genoeg. Met het Erik Staijen toont de chip waarmee hij boeren wil helpen hun koeien te behoeden voor melkziekte. apparaatje dat Staijen wil maken, is de uitslag direct bekend. De boer of de veearts doet een druppel bloed van de koe op de chip, stopt die in het apparaatje dat de meting doet en leest af of de koe risico loopt op de melkziekte. In dat geval kan er preventieve medicatie worden toegediend. Doordat we de melkziekte zo vroeg kunnen monitoren, kan de schade voor boeren tot een paar procent word e n gereduceerd. Het apparaatje en de chip moet Staijen nog ontwikkelen. Daarvoor begint hij binnenkort een spin-off van Medimate. Een spin-off van een spin-off dus. Dat klinkt wel bijzonder hè?, reageert Staijen. Hij legt uit: Medimate richt zich op de medische markt. Dan kan je niet ineens daarbinnen ook iets op de veterinaire markt brengen, dus dat moet in een spin-off worden ondergebracht. Het mooie is wel dat Medimate me zal steunen. Zij hebben de kennis en bovendien is hun apparaat al drie jaar in ontwikkeling. Ik kan dit verder ontwikkelen zodat het kan worden toegepast voor het vroegtijdig opsporen van de melkziekte. Staijen heeft voor zijn spin-off subsidie aangevraagd bij technologiestichting STW die tot doel heeft technisch-wetenschappelijk onderzoek te stimuleren en ondersteunen. Als mijn aanvraag wordt gehonoreerd wil ik van het geld een haalbaarheidsstudie doen en het bedrijf opstarten. Ik hoop dat het apparaatje over anderhalf jaar door boeren kan worden gebruikt. Een eerste goede stap in die richting maakte Staijen al door afgelopen week de STW-workshop Oriëntatie op Ondernemerschap te winnen. De business case voor zijn chip werd als beste uit acht voorstellen gekozen. Staijen: Er zaten niet de minste mensen in de jury. De voorzitter van de stichting, UT-hoogleraar Peter Apers en enkele mensen van de Universiteit Wageningen vonden het een veelbelovend project. Dat geeft me veel vertrouwen voor de toekomst. nieuw initiatief communiqué Carrièredag voor TCW-studenten Communiqué, de studievereniging van toegepaste communicatiewetenschap, houdt op woensdag 21 november voor het eerst een Carrièredag voor TCWstudenten. Er zullen lezingen en workshops worden gehouden en studenten kunnen contacten leggen met bedrijven voor bijvoorbeeld stage- of afstudeerplaatsen. Over het algemeen is het niet lastig om als TCW er na je afstuderen een baan te vinden, aldus Yvon van den Boer, voorzitter van de carrièrecommissie van Communiqué. De meeste mensen kunnen redelijk snel aan de slag. Iedere organisatie heeft te maken met communicatie en overal hebben ze wel een communicatieafdeling.veel studenten komen ook op marketingafdelingen terecht, waar ze dan werken aan een campagne. En natuurlijk bij grote communicatiebureaus als adviseur of in het management. Wat willen jullie met de carrièredag bereiken? Er zijn op de UT wel veel algemene dagen, maar op de jaarlijkse Bedrijvendagen wordt TCW bijvoorbeeld onderbelicht. Op onze Carrièredag kun je in persoonlijk contact komen met bedrijven die speciaal iets te bieden hebben voor TCW-studenten. Er wordt bijvoorbeeld ook geworven voor stageplaatsen en misschien kan je al goede contacten leggen voor na je studie. Wat kunnen jullie de studenten verder bieden? Er zijn workshops en lezingen over onderwerpen die alle masters omvatten. Er komt bijvoorbeeld iemand van het UMC Utrecht vertellen over gezondheidscommunicatie, de gemeente Haaksbergen geeft een workshop over ove r h e i d s c o m mu n i c a tie en er is een workshop over de ontwikkeling van merknamen. Ook komen oud-tcw ers vertellen over waar zij terecht zijn gekomen. De dag is overigens niet alleen bedoeld voor studenten die in hun laatste jaar zitten. Zelf ben ik bijvoorbeeld derdejaars en ik moet straks voor een master kiezen. Ik heb nog geen idee wat ik wil. Op de Carrièredag kunnen studenten van alle richtingen zien welke master het best bij ze past en wat ze er in de toekomst mee kunnen. Paul de Kuyper FOUTJE. De schets van de Etalage op de voorpagina van het UT-Nieuws van vorige week is niet -zoals gemeld- vervaardigd door Axis, maar door T-Xchange, het samenwerkingsverband van de UT met Thales.T-Xchange is gevestigd in het Horstgebouw. Het plaatje en ook het animatiefilmpje op de website van UT-Nieuws zijn afkomstig van een applicatie, waarmee op een interactieve manier door het virtuele gebouw kan worden gelopen.

8 8 donderdag 11 januari 2007 De auto van de toekomst moet compacter, daarom verdwijnen de zijspiegels en worden de portieren vervangen door schuifdeuren. Het eindontwerp van het winnende team met onder andere opslagruimte in de banken, uitschuiftafeltjes bij de groene pijlen en een dasboard met informatieschermen. io-studenten winnen prijs met auto-interieur van de toekomst Huiskamergevoel in de auto Vijf studenten industrieel ontwerpen van de UT sleepten eind oktober de Paradise Design Prize in de wacht. Tijdens de Design Week in Eindhoven en Helmond ontvingen ze deze prijs voor hun ontwerp van het auto-interieur van de toekomst. Daarin is onder andere extra aandacht voor de veiligheid van ouderen in het verkeer. Bovendien wordt in het scenario autorijden meer een sociale activiteit dan een zakelijke. Paul de Kuyper Over 25 jaar hoeven we niet meer achter het stuur te zitten, maar rijdt de auto autonoom, verwacht Robin de Pruyssenaere de la Woestijne, één van de prijswinnaars. In het college Create the Future van IO-docent Wouter Eggink moesten de studenten een scenario schetsen van hoe zij denken dat het auto-interieur er over 25 jaar uitziet. Met die scenario s leverden ze vervolgens een bijdrage aan de tentoonstelling Paradise by the Dashboardlight, onderdeel van de Design Week. Het groepje dat de prijs in ontvangst nam, is er daarbij van uitgegaan dat het autonoom rijden de toekomst is. Dat komt niet uit de lucht vallen. We hebben allerlei studies gelezen waarin specialisten aangeven hoe zij over de toekomst denken. Daaruit blijkt dat het zeker reëel is. We verwachten dat informatietechnologie en GPS steeds meer mogelijk maken. Op lange trajecten op de snelweg kan de auto dan uit zichzelf rijden; in de stad moet je nog wel zelf achter het stuur. Een andere aanname die we hebben gedaan, is dat autorijden veel meer een sociale activiteit wordt dan een manier om van A naar B te komen, vervolgt De Pruyssenaere de la Woestijne. Dat is ook terug te zien in het interieur. De look is veel meer gericht op gezelligheid in plaats van zakelijkheid. Daarom hebben we ook gekozen voor een houten vloer, want we wilden de auto een soort huiskamergevoel geven. Daarnaast komen er in de auto uitschuiftafeltjes, tijdschriftenbakken en de mogelijkheid om tv te kijken of te internetten. De voorstoel kan gedraaid worden en de achterbank staat in een hoek, zodat je gezellig met elkaar kunt praten. Een belangrijk onderdeel van het scenario is bovendien de veiligheid. De studenten gaan ervan uit dat deze toekomstauto s zo duur zijn dat alleen ouderen ze kunnen betalen. En ouderen zijn een risicogroep in het verkeer, weet De Pruyssenaere de la Woestijne. Daarom hebben we gekeken hoe we de auto veiliger kunnen maken. In het dashboard komt een informatiescherm dat het rijden moet ondersteunen. Ook kan er in de voorruit informatie worden geprojecteerd, zoals de belijning van de weg als het buiten donker is, of de aanwezigheid van voetgangers in de omgeving van de auto. Wat dit betreft zijn de mogelijkheden oneindig, maar we hebben wel geprobeerd het binnen het reële te houden, aldus de IO-student. Het is bijvoorbeeld ook mogelijk dat wanneer je te dicht bij een andere auto komt, je een geluidssignaal hoort of dat je stoel begint te trillen. Er is echter niet alleen gedacht aan de fysieke veiligheid, ook is er aandacht voor de sociale veiligheid van automobilisten. De Pruyssenaere de la Woestijne: Autorijden wordt te duur voor jongeren. Zij kunnen dan met het openbaar vervoer, of gaan liften. We hebben een liftsysteem bedacht waarbij je op internet een profiel van jezelf aanmaakt zodat automobilisten kunnen bepalen welke typen mensen ze willen oppikken. De betrouwbaarheid van de reisgenoten kan in hetzelfde systeem worden geëvalueerd. Een laatste trend die de IO-studenten hebben meegenomen in hun scenario is dat alles compacter moet, omdat er steeds meer auto s op de weg komen. In de stad zul je steeds dichter op elkaar moeten parkeren. Een schuifdeur is daarom veel functioneler dan het huidige portier. Daarnaast worden de twee zijspiegels vervangen door camera s die hun beeld projecteren op de plaats van de binnenspiegel. De auto wordt ook compacter doordat de achterbak verdwijnt. Daarvoor in de plaats komt er laadruimte in de banken en onder het dashboard. De vijf IO-studenten versloegen met dit ontwerp diverse teams van de TU Delft, de TU Eindhoven en de Eindhoven Design Academy. Ze ontvingen de aanmoedigingsprijs, een certificaat en het boek A century of car design, uit handen van professor Penny Sparke. Sparke is decaan van de designopleiding aan Kingston University in Londen en een grootheid op het gebied van de ontwerpgeschiedenis. Impressie van de toekomstige auto met de hoekbank, draaibare voorstoel, uitschuiftafeltjes en een tv-scherm. De prijswinnaars, van linksaf: Tim Vaessen, Stephan Domburg, Marianne Bos, Hjalmar Haagsman en Robin de Pruyssenaere de la Woestijne.

9 donderdag 8 november 2007 Hoe staan de zaken? is een nieuwe rubriek over kleine en grote ondernemingen, die ooit op de campus zijn ontstaan, verder groeiden en uitwaaierden over de regio. Hoe gaat het nu met ze? Wat doen ze en hoe ziet de toekomst eruit? Telefoonverkeer wordt steeds meer uitbesteed Bedrijf: Opgericht in: 1993 Door: Core Business: Foto: Gijs van Ouwerkerk Telecats, Colosseum 42, Enschede Oud-TBK-studenten Jan Willem Mulder (37), Martin Spitholt (43) en Wim Luimes (44) Telefonische selfservice De founding fathers van Telecats. Van links af Jan Willem Mulder, Wim Luimes en Martin Spitholt. Ik ben pas onlangs afgestudeerd, lacht Jan Willem Mulder die het interview voor zijn rekening neemt. In 1988 begon ik met technische bedrijfskunde en drie jaar later was ik samen met Martin en Wim al volop bezig met de aanloop naar Telecats. Dat was veel leuker dan studeren! De studie kwam op een lager pitje. Maar het bleef toch ergens zeuren, zegt Mulder. Vorig jaar mei informeerde ik eens bij de faculteit en wat bleek? Al mijn behaalde cijfers stonden nog. Wel moest ik vóór 1 september 2007 afstuderen, want vanaf die datum zou TBK gaan veranderen. Wat precies moet je me niet vragen, maar voor mij was het een mooie stok achter de deur! De drie Telecats-directeuren ontmoetten elkaar begin jaren negentig op de UT. Wim en Martin werkten aan een dubbelpromotie en onderzochten daarnaast de marktkansen van het automatiseren van telefoonverkeer. Het technische onderzoek deed ik. De resultaten waren zeer positief, maar de opdrachtgever deed er niets mee. Omdat wij enorm enthousiast waren, besloten we zelf verder te gaan in de telefonische selfservice. De basis van Telecats is het geheel of gedeeltelijk automatisch afhandelen van telefonische klantcontacten. Telecats levert hiervoor de benodigde hard- en software en ontwikkelt de telefoondialogen. Daarnaast houden we ons bezig met taal- en spraaktechnologie. Die kopen we deels in, maar we ontwikkelen ook veel zelf. Spraakherkenning bestaat weliswaar al ruim tien jaar, maar wordt de laatste jaren steeds grootschaliger. Voorbeeld? Bij landelijke kranten kunnen bellers hun postcode en huisnummer inspreken als de krant onverhoopt niet Hoe staan de zaken? In gesprek met ondernemers bezorgd is. Er komt geen medewerker meer aan te pas. Telecats is nu volop bezig met openvraag spraakherkenning. Zoiets als: waarvoor belt u? We kunnen nu niet alleen verstaan wat iemand zegt, maar het ook steeds beter begrijpen, zodat de vraag of klacht bij de juiste afdeling terecht komt. De onderneming kent de laatste jaren een mooie, constante groei van twintig procent, zegt Mulder. Inmiddels werken hier zo n 23 mensen. Al zijn we formeel niet vanuit de UT gestart - we hebben nooit van de Top-regeling gebruikt gemaakt -, we hebben wel een sterke band met de overkant. Er lopen hier regelmatig afstudeerders en stagiaires van de UT rond. Voor de toekomst verwacht Mulder een verdere groei in de taal- en spraaktechnologie. Ook denk ik dat bedrijven het telefoon- en mailverkeer meer gaan uitbesteden. De klacht of vraag komt dan bijvoorbeeld bij ons binnen, wordt hier automatisch geanalyseerd en weer geretourneerd naar de juiste persoon. Sandra Pool Franse studenten opgepakt Drie studenten van de Franse studentenbond Unef zijn deze week opgepakt en verhoord, omdat ze een poster plakten met een karikatuur van president Sarkozy erop. De studentenbond is woest en noemt de arrestatie een aantasting van de vrijheid. Op de poster wordt Sarkozy ervan beschuldigd 15 miljard aan de allerrijksten te geven en steekt hij zijn middelvinger op naar de studenten. De politie vond het een belediging. Of dit een landelijke campagne was, wilden de agenten weten. En of ze wel een vergunning hadden om de posters te plakken. Overigens worden de studenten niet vervolgd. Het Franse hoger onderwijs is gratis en de universiteiten zijn ouderwetse staatsinstellingen. Sarkozy wil dat de universiteiten moderniseren. Het bestuur zou minder stroperig kunnen. Wat hem betreft mogen ze ook studenten aan de poort gaan selecteren. Nodeloos te zeggen: de studentenbonden zijn het niet met hem eens. Sarkozy zelf heeft ooit gezegd dat hij liever voor het exces van de karikatuur dan het exces van de censuur zou kiezen. HOP, Bas Belleman ADVERTENTIE Voorronde managementgame Studievereniging Stress organiseert op 28 november de Pré TIMES Challenge. Op deze dag, die toegankelijk is voor studenten bedrijfskunde, technische bedrijfskunde en bedrijfsinformatietechnologie, zullen de deelnemers trainingen volgen en in teamverband een case oplossen. De Challenge is een nieuw initiatief van Stress en dient tevens dient als kwalificatie voor de TIMES kwartfinale die in december plaatsvindt. TIMES is een grote managementgame voor studenten uit heel Europa, waar Twentse deelnemers in het verleden reeds hoge ogen scoorden. De trainingen en cases zullen worden aangeboden door KPMG, Océ en Young Colfield. Natuurlijk hoeft er tijdens de dag niet enkel hard gewerkt te worden: naast het serieuze programma worden een luxe lunch en informele borrel georganiseerd. Inschrijven met teams van vier personen kan via www. stress.utwente.nl/pretimes tot 21 november. Er kunnen maximaal vijftien teams meedoen.

10 utnieuws week 10/11 donderdag 8 novem Illustratie: Bas van der Schot Laagjes nanolego Dave Blank begon vijf jaar geleden met drie aio s aan het onderzoek naar laagjes van oxidische materialen. Met een gepulste laser kunnen zulke laagjes gedeponeerd worden op een oppervlak met een dikte die op een atoomlaag nauwkeurig te bepalen is. In elke gewenste volgorde kunnen laagjes van verschillende materialen elkaar opvolgen. Blank vergelijkt het met lego: met enkele bouwstenen kun je elke stapeling maken die je wilt. Het vakgebied was destijds nog klein, maar heeft inmiddels een grote vlucht genomen. Blank koos voor drie pijlers: Eén van de aio s hield zich fundamenteel bezig met het groeien van verschillende laagjes oxidisch materiaal van één of enkele atomen dik. Dat gaat zo gecontroleerd dat we nieuwe structuren en dus nieuwe materialen kunnen maken. Een tweede aio verkende mogelijke toepassingen van zulke multilagen en een derde hield zich concreet met één toepassing bezig: het gebruik in een zuurstofsensor. Nu Blanks vici-project ten einde loopt, hebben alle pijlers meerdere vervolgprojecten opgeleverd en zijn er direct of indirect spinoff bedrijven uit ontstaan. Illustratie: Jeroen Huijben Een nanosandwich : door dunne laagjes moleculen nauwkeurig te stapelen ontstaan nieuwe eigenschappen op de grens van de lagen. zeven wetenschappers over de impact Seed money biedt foc Compacte lasers op een chip Steeds geavanceerdere microchips vinden hun toepassing in de optische telecommunicatie, allerlei sensorsystemen en draagbare apparatuur. Daarbij is het vaak wenselijk dat er op de chip zelf een lichtbron geïntegreerd is. Met zijn project werkt Markus Pollnau aan de ontwikkeling van een nieuw kristallijn materiaal waarmee op de chip een laser kan worden gerealiseerd die zowel continu als gepulst licht kan uitzenden, in vele verschillende kleuren. Dit voorkomt verliezen vanwege het koppelen van extern licht in een microchip. Daarnaast maakt zo n geïntegreerde lichtbron het mogelijk de laser direct te koppelen aan andere functies op de chip. Elk jaar in december krijgt een dertigtal onderzoekers de hoogste persoonlijke onderzoekssubsidie die Nederland kent. Ook eind 2007 zal deze vici-subsidie weer worden uitgereikt. Een terugblik met de zeven UT-wetenschappers die de afgelopen jaren in de prijzen vielen. Vici werkt als een sneeuwbal. Bauke Vermaas De vici-subsidie is, sinds 2002, onderdeel van de NWO Vernieuwingsimpuls. Het geld is bedoeld om succesvolle, vernieuwende onderzoekers in staat te stellen hun eigen onderzoeksgroep op te bouwen. Hoewel dat lijkt te impliceren dat de gesubsidieerde nog geen eigen onderzoeksgroep heeft, waren vier van de zeven UT-ers die hun aanvraag sinds 2002 gehonoreerd zagen, al hoogleraar op het moment van toekenning. De anderen werden het korte tijd nadat zij de vici-beurs kregen. Is er een direct verband? De vici is natuurlijk bedoeld voor professorabele onderzoekers, maar binnen de UT is het geen garantie voor een hoogleraarschap. Ik denk wel dat het bij mijn sollicitatie een pre was, zegt Philip Brey die sinds 1 oktober leiding geeft aan de afdeling Algemene Wijsbegeerte. Hij solliciteerde naar een vacature op een bestaande leerstoel. Gijs Krijnen (MEMS-Design focussing on bioinspired transducers) en Han Gardeniers (Mesoscale Chemical Systems) daarentegen, werden persoonlijk hoogleraar. Voor hen werd een leerstoel gecreëerd, waarna ze vijf jaar de kans krijgen om die benoeming waar te maken. Die procedure was al in gang gezet voor ik de vici kreeg, zegt Krijnen. Maar het heeft zeker meegespeeld. Eén ding is duidelijk, aldus hoogleraar Inorganic Materials Science en MESA+ directeur Dave Blank: Het is geen bewijs van onvermogen. Blank was in 2002 de eerste UT-er die een vici-subsidie ontving. Dat gebeurde vrijwel gelijktijdig met zijn benoeming als hoogleraar, waardoor hij een vliegende start kon maken. Of de vicisubsidie voor hem deuren heeft geopend die anders gesloten waren gebleven, weet hij niet. Ik zie wél dat mijn groep erg is gegroeid en dat mijn onderzoek in de belangstelling staat. Dat kan komen door het prestige van zo n vici, maar ook omdat we gewoon heel gaaf onderzoek doen. Vici is een erkenning voor jou als onderzoeker, maar minstens zo belangrijk is de erkenning voor het feit dat je aansprekend onderzoek doet, denkt ook Krijnen. Ik ben sindsdien veel gevraagd voor lezingen, maar ik denk dat het onderzoek hetgeen is dat de deuren opent. Suzanne Hulscher, hoogleraar Waterbeheer, merkt dat de subsidie wetenschappelijk veel aanzien heeft, maar in het bedrijfsleven nauwelijks bekend is. Ze zijn wel onder de indruk van de hoogte van het bedrag, zegt ze. Ook Hulscher is sinds ze de vici-subsidie kreeg, veel gevraagd voor deelname aan publicitaire activiteiten. Het werkt als een sneeuwbal. De vici heeft ongetwijfeld geholpen bij mijn benoeming in De Jonge Akademie van de KNAW en dat leidde weer tot deelname aan de Wetenschapsquiz junior en het Innovatieplatform, wat veel publiciteit met zich mee bracht. Minstens zo belangrijk als de wetenschappelijke erkenning, vinden de onderzoekers het feit dat ze door de subsidie de kans kregen om echt diep in een onderzoeksonderwerp te duiken. Ik had ook voor mijn toekenning al redelijk naam gemaakt, denkt hoogleraar Photonic Media, Willem Vos. Het mooie van de vici vind ik dat je een aantal jaar flink moeite kunt doen op één thema. Hij roemt de mogelijkheid om een nieuwe onderzoekslijn goed neer te zetten. Ik kon direct met drie aio s aan de slag. Dat geeft het onderzoek meteen focus, het raakt niet zo versnipperd door allerlei losse subsidieaanvragen. De vici geeft je veel vrijheid, vindt Hulscher.

11 blad van de Universiteit Twente ber 2007 SPECIAL Drie soorten subsidies Binnen de Vernieuwingsimpuls van NWO worden drie soorten persoonsgebonden subsidies verleend. De eerste periode voor dit subsidie-instrument liep van 2002 tot De venisubsidie is bestemd voor talentvolle, pas gepromoveerde onderzoekers. Van de 567 beurzen die tussen 2002 en 2006 werden verstrekt, gingen er dertien naar UT-onderzoekers. In 2007 kwam daar nog een bij (van de 91 veni-toekenningen dit jaar). De vidi-subsidie is bedoeld om de meer ervaren onderzoeker in staat te stellen zijn of haar eigen, vernieuwende onderzoekslijn op te zetten. Tussen 2002 en 2006 werden 396 aanvragen gehonoreerd, waarvan veertien van UT-ers. In 2007 vielen maar liefst vijf UT onderzoekers in de prijzen (in totaal werden 83 subsidies verleend). Senior-onderzoekers die zich bewezen hebben in hun vakgebied worden met een vici-subsidie in staat gesteld om hun eigen onderzoeksgroep op te bouwen. Vaak, maar niet noodzakelijk, leidt dit tot een positie als hoogleraar. Vanaf 2002 zijn er 139 van deze subsidies uitgedeeld. De zeven vici s die de UT tot 2006 voortbracht zijn (de laureaten voor 2007 worden in december bekend gemaakt): 2002 Dave Blank 2003 Suzanne Hulscher 2004 Han Gardeniers Willem Vos 2005 Philip Brey Gijs Krijnen Markus Pollnau Allen zijn momenteel gewoon of persoonlijk hoogleraar. Vier van hen waren al hoogleraar toen zij de vici-subsidie kregen, De andere drie werden binnen zo n twee jaar na de toekenning benoemd. Willem Vos werkt als enige laureaat niet meer fulltime op de UT. Hij is ook verbonden aan het FOM instituut voor Atoom- en Molecuulfysica, waar een deel van zijn onderzoek nu plaats vindt. De zeven op deze pagina s geportretteerde wetenschappers dienden hun voorstel voor een vici-subsidie in vanuit de UT. Dat gold niet voor bijvoorbeeld Kobus Kuipers, deeltijdhoogleraar nano-fotonische structuren bij de vakgroep Optische Technieken van de faculteit TNW. Hij toucheerde in 2004 óók 1,25 miljoen euro, maar diende zijn voorstel in vanuit AMOLF, het FOM- Instituut voor Atoom en Molecuulfysica. van hun vici-subsidie us en vrijheid Vaak ligt de richting van het onderzoek wel al behoorlijk vast. Nu heb ik meer de vrije hand om van richting te veranderen als dat me beter lijkt. Die vrijheid zal ik wel missen als het project is afgelopen. De procedure van een vici-aanvraag dwingt onderzoekers om al tijdens het aanvragen erg goed na te denken over de op te zetten onderzoekslijn, iets wat ze veelal als prettig ervoeren. Gardeniers: Het aanvragen is een mooie manier om een visie te ontwikkelen over welke richting je in wilt slaan met je onderzoek. De gefaseerde procedure maakt dat mogelijk. Als je eerste, korte onderzoeksvoorstel is geaccepteerd, krijg je de tijd om het project goed uit te denken en uit te werken. Als ook dat de volgende ronde haalt, moet je het nog mondeling verdedigen. De maximale hoogte van de vici-subsidie is 1,25 miljoen euro. Minder aanvragen kan ook, maar in de praktijk doet niemand dat. Van dat bedrag moet echter wel een derde door de instelling worden opgebracht in de vorm van matching. Dus in werkelijkheid krijg je maar acht-en-halve ton, zegt Willem Vos kritisch. In de meeste gevallen wordt aan de matchingseis voldaan door het salaris van de aanvrager mee te nemen in de begroting. Dat beperkt je wel, vindt Gijs Krijnen. Door de matchingsverplichting moet ik zelf vijftig procent van mijn tijd in het project steken, waardoor er minder tijd overblijft voor andere projecten. Want die vragen óók om matching. Suzanne Hulscher financierde zichzelf voor veertig procent en stelde zoveel mogelijk promovendi en een postdoc aan. Dat kon ze doen doordat haar onderzoek weinig extra materiaalkosten vergt. Die kosten werden veelal gedragen door externe partijen of projecten. Ook in het maatschappijwetenschappelijke onderzoeksproject van Philip Brey is het geld vrijwel volledig bestemd voor salariskosten. Dat zou hoogleraar Integrated Optical Micro Systems, Markus Pollnau, ook wel willen, maar door de hoge kosten van nieuwe apparatuur en cleanroomgebruik, kan hij slechts één aio en één postdoc aanstellen. Dat is lang niet genoeg om alle ideeën in mijn onderzoeksvoorstel te realiseren, vertelt hij. Voor een onderzoekslijn in mijn vakgebied heb je al gauw het dubbele nodig. Desondanks heeft het vici-geld erg geholpen bij het opstarten, doordat ik cruciale apparatuur kon kopen, waarmee we de eerste voorlopige resultaten hebben geboekt. Dat opent de weg naar nieuwe subsidies. Han Gardeniers noemt het seed money: Het is een mooi startbedrag. En door de prestigieuze uitstraling helpt het bij andere subsidieaanvragen. Voor Dave Blank, de eerste UT-vici, zit het project er bijna op. De drie aioprojecten die hij met zijn subsidie financierde zijn ware kiemprojecten gebleken. Eigenlijk is uit elk project weer een complete onderzoekslijn ontsproten, vertelt hij. Mijn vici was de basis voor een heleboel nieuwe subsidies en projecten. Zo bezien is de impact dus veel groter dan die 1,25 miljoen. Ruwheid het sleutelwoord Centraal in het onderzoek van Suzanne Hulscher staan modellen om de waterstanden in rivieren, zeearmen en kustgebieden te voorspellen. Ruwheid is daarin het sleutelwoord, want ruwheid van de bodem heeft veel invloed op de stroomsnelheid en de hoogte van het water. Ruwheid kan veroorzaakt worden door begroeiing op de bodem (bijvoorbeeld in uiterwaarden), maar ook door de stroming zelf. Hulscher: Door stroming ontstaan zandduinen in een rivier. Zelf beïnvloeden die rivierduinen ook weer de stroming: hogere duinen remmen het water af, waardoor het stijgt. En dat zorgt weer dat de duinen verder groeien. Het inbouwen van deze dynamische bodemruwheid in bestaande voorspellingsmodellen voor de waterstand, is één van de onderdelen van Hulschers vici-project. Daarnaast is ook de toepassing in het waterbeheer belangrijk. Eén van haar aio s onderzoekt de rol van technische kennis in de besluitvorming. We willen weten hoeveel belang beleidsmakers hechten aan modellen voor de waterstand Zanddeeltjes boven een ribbel in een experimentele stroomgoot. en in hoeverre ze rekening houden met tekortkomingen in de modellen, bijvoorbeeld bij het besluit om een dijk te verleggen. Hoewel de resultaten van Hulschers onderzoek in principe overal toepasbaar zijn, worden ze vaak getoetst aan de Nederlandse situatie. Een belangrijke reden daarvoor is dat we veel data en kennis hebben over de Nederlandse rivieren en ook dat deze rivieren belangrijk zijn voor de veiligheid en een economische functie hebben, aldus Hulscher. Vervolg van deze special op pagina 12 >> Illustratie: Jebbe van der Werf

12 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente 12 donderdag 11 januari 2007 SPECIAL vervolg pagin a 10/11 De kwaliteit van een virtueel leven Onder filosofen is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de invloed van nieuwe media op de kwaliteit van het persoonlijke leven en de kwaliteit van de samenleving, vertelt Philip Brey, die zijn vici-subsidie gebruikt om dit hiaat in het onderzoek op te vullen. Ander filosofisch onderzoek is vaak erg abstract en speculatief, of het gaat in op ethische kwesties, zoals privacy en intellectueel eigendom. Brey wil niet zozeer onderzoeken hoe het leven en de samenleving veranderen door nieuwe media, zoals internet en virtuele omgevingen. Het gaat hem erom hoe die veranderingen beoordeeld moeten worden, oftewel welke consequenties ze hebben voor de kwaliteit van het leven. Om met de theorie dicht bij de praktijk te blijven, proberen zijn onderzoekers die nieuwe media ook zelf te beleven. Zo is één van de aio s actief in het virtuele Second Life. De vici-laureaat hoopt dat zijn onderzoeksresultaten uiteindelijk hun toepassing zullen vinden in andere vakgebieden. Een beter begrip van de wisselwerking tussen media en de samenleving is nodig voor een goed technologie- en cultuurbeleid, aldus Brey. Beeld uit de virtuele omgeving Second Life. Natuurlijke trillingssensoren imiteren De natuur is voor Gijs Krijnen voorbeeld en inspiratiebron. Hij noemt de duizenden trilhaartjes in het menselijk oor, waarmee we veel gedetailleerder geluid en toonverschillen kunnen waarnemen dan de meest geavanceerde geluidssensoren. En de haar-achtige sensoren op de poten van een krekel, die het beest informatie geven over de nabijheid van potentiële vijanden. In het BIO-EARS project proberen we die natuurlijke trillingssensoren na te maken, vertelt Krijnen, terwijl hij een chip laat zien met rechtopstaande staafjes, van ongeveer een millimeter hoog, netjes in rijen als bij een tandenborstel. Elk afzonderlijk haartje is in staat kleine luchtverplaatsingen te meten. Een deel van het project gaat erom die haartjes zo gevoelig mogelijk te maken. Vervolgens willen we alle haartjes afzonderlijk kunnen uitlezen, maar ook iets zeggen over het patroon van luchtverplaatsing. Daarvoor is een slimme interface nodig. Een andere truc die Krijnen van de natuur heeft afgekeken is het slim gebruiken van ruis. Hij vertelt: In lineaire systemen is ruis funest, maar biologische sensoren zijn niet lineair. In dat geval kan ruis het signaal zelfs duidelijker maken. Dat principe proberen we te gebruiken in onze sensoren. Elk afzonderlijk haartje is in staat kleine luchtverplaatsingen te meten. Kleiner maakt schoner Het onderzoek van Han Gardeniers speelt zich af op het snijvlak van elektrotechniek, fysica en chemie. Zijn doelstelling, het verminderen van de milieubelasting van chemische processen, probeert hij te bereiken door miniaturisering. Het liefst zou je alle chemie willen doen bij kamertemperatuur, onder gewone druk en met eenvoudig water als oplosmiddel, zegt hij. Dat kost het minste energie en levert het minste afval. Met microreactoren wordt dat mogelijk. In het project van Gardeniers proberen zijn aio s op verschillende manieren chemische processen in microreactoren met elektrische principes te sturen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om reacties met enzymen in vloeistof die elkaar versneld vinden doordat ze worden gemanipuleerd met elektroden. Of om het creëren van een plasma, een gas met geladen deeltjes. Normaal gesproken kan dat alleen onder zeer lage druk (bijna vacuüm), maar door de kleine afmetingen ontstaat het mi- croplasma al bij gewone druk. Zo maken we bij kamertemperatuur deeltjes waar normaal zeer hoge temperaturen voor nodig zijn, aldus Gardeniers. Hoewel het duidelijk gaat om verkennend onderzoek, hoopt hij dat het op termijn zal leiden tot nieuwe producten. Wij zoeken naar nieuwe chemie en doen zoveel mogelijk verschillende chemie. Als het concept werkt, is het aan de chemische industrie om het verder op te pakken. Chemie in een microreactor kost minder energie. Atoom in een nanodoosje Willem Vos kon met zijn subsidie een spannende, nieuwe onderzoekslijn opzetten. Het grootste deel van zijn tijd besteedt hij inmiddels aan het maken van een minuscule kooi voor licht, waarin het mogelijk is om één enkel lichtdeeltje te vangen. De basis is een zogenoemd fotonisch kristal, een regelmatig, driedimensionaal rooster met dusdanige afmetingen en brekingsindex dat licht van een bepaalde golflengte er niet in kan bestaan. In zo n rooster maken we expres één roosterfout, waardoor op die plek het licht wel kan bestaan, vertelt Vos. In het doosje dat we zo gemaakt hebben, plaatsen we een quantumdot, een atoom in aangeslagen toestand dat licht kan uitzenden. Het uitgezonden foton kan niet weg, doordat het middenin een fotonisch kristal zit. Vaak gaan het foton en de quantumdot zelfs met elkaar interfereren. In dit vici-project probeert Vos met zijn aio s hiervoor optimale fotonische kristallen te maken en de interferentie te detecteren. Nog mooier zou het zijn om de verdeling van energie die heen en weer springt tussen dot en foton in de tijd te volgen.vos: Daarvoor willen we de brekingsindex van het kristal kunnen schakelen. Dat is iets wat net het afgelopen jaar erg goed aan het lukken is. Illustratie: Thomas Schlijper Een spiegelpaleis is een soort fotonisch kristal op menselijke schaal.

13 13 donderdag 8 november 2007 Communiqué voor het eerst op studiereis Communiqué, de studievereniging van toegepaste communicatiewetenschap, is voor het eerst op studiereis. Een gezelschap, bestaande uit veertien studenten en een begeleidende professor, stapte afgelopen zaterdag op de trein richting Münster, om vanaf daar per vliegtuig verder te reizen naar Portugal. Vivamente, Portugees voor ambitie, is het thema van de reis. Een mooi project is het in ieder geval, zo vindt ook organisator Eline Bosman aan de vooravond van de trip. Koffers gepakt? Jazeker, hij zit bijna vol. Vanavond nog even de laatste dingetjes inpakken en dan ben er ik helemaal klaar voor. Een van de bestuursleden van Communiqué is er trouwens minder goed aan toe. Die is van de week geblesseerd geraakt en hij moet binnenkort geopereerd worden. We hebben op het laatst dus nog iemand anders voor hem in de plaats moeten zoeken. Aankomst in Porto Heb je er wel een beetje zin in? Ik kan eigenlijk nog steeds niet geloven dat we dit gaan doen. Als commissie ben je natuurlijk vooral bezig met de organisatie, maar nu gaan we echt op studiereis! Het is heel gaaf om te doen en het worden twee supermooie weken! De vorige studiereis van Communiqué werd afgeblazen, hebben jullie het anders aangepakt? We probeerden vorig jaar als eerste niet-technische studie een studiereis te starten en hadden gekozen voor Zuid- Afrika. Er was een onderwijstraject in de vorm van een minor aan de reis verbonden en we wilden contractonderzoek doen om geld binnen te Stadstour per bus halen. Het bleek lastig om als niet-technische vereniging bedrijven daarvoor te interesseren. Uiteindelijk kon het niet doorgaan. Waarschijnlijk lag de lat te hoog. Dit jaar hebben we op safe gespeeld met een reis van twee weken binnen Europa. En waarom Portugal? We willen de culturele verschillen onderzoeken tussen Noord- en Zuid-Europa, en dan natuurlijk vooral op het gebied van communicatie. Portugal loopt, vergeleken bij Nederland, nogal achter. Ze zijn nog heel audiovisueel ingesteld, terwijl het in Nederland meer om de tekst en inhoud gaat. Daarnaast speelt emotie een heel belangrijke rol in advertenties daar. We hopen dat verschil met eigen ogen te kunnen zien. En daarnaast is Portugal natuurlijk een prachtig, lekker warm land! Bas Klaver De Vivamente-studytour is te volgen op: vivamente.waarbenjij.nu Bij ons hebben studenten meer voordeel! Nu een 2-jarig Hi 20 Abonnement voor maar Samsung U600 0 Ga voor het voordelige Hi Studentenabonnement naar de Hi Winkel, hi.nl/studenten of bel Kijk op hi.nl/studenten ADVERTENTIE 16 per maand En ook nog: Betalen als je stufi binnen is Je abonnement pauzeren als je voor studie/stage naar het buitenland gaat erik-jan krijgsman tweede op wk programmeren Dat Google me wil, is een lekker gevoel Erik-Jan Krijgsman (23), student informatica en wiskunde, werd afgelopen vrijdag tweede op de TopCoder Collegiate Challenge in Florida. Deze prestigieuze algoritme programmeerwedstrijd wordt ook wel gezien als het WK programmeren. Krijgsman won een prijs van dollar. Hoe moeilijk was het om tweede te worden op het WK-programmeren? Best moeilijk. Er deden ruim 4000 mensen mee aan vijf online voorrondes. Ik mocht met 47 anderen uiteindelijk naar de halve finales en finale in Orlando. De opdrachten waren lastig, een grote uitdaging. Alleen de Russische student Petr Mitrichev was sneller dan ik. Je haalt regelmatig de krant met je programmeerkunsten. Afgelopen voorjaar deed je ook nog mee aan een wedstrijd in Tokyo. Klopt, dat was de internationale ACM-ICPC programmeerwedstrijd in teamverband. Toen wonnen we met ons UT-team zilver. En was is nou leuker: alleen of samen programmeren? Beide is even leuk. In je eentje moet je vrij snel werken en de op te lossen problemen zijn vaak iets anders. Een prijs van dollar, dat is niet mis. Wel lekker ja. Voorlopig doe ik er nog niets mee. Straks als ik ben afgestudeerd, kan ik het vast nog wel gebruiken. Weet je al wat je na je studie gaat doen? Voor informatica moet ik nog één vak doen om mijn bachelor te halen en dit jaar hoop ik voor wiskunde mijn master af te ronden. Ik ben me nu een beetje aan het oriënteren op wat ik dan wil doen. In ieder geval blijf ik niet in de academische wereld hangen. Afgelopen zomer heb ik een internship bij Google in New York gedaan en dat is goed bevallen. Ze hebben laten weten dat ze me binnenkort een aanbod zullen doen om bij ze te komen werken. En dat ga je natuurlijk doen. Dat staat nog niet vast. Maar dat Google mij wil, is wel een lekker gevoel. Zien we je de komende tijd nog bij belangrijke wedstrijden? Nee, zelf doe ik voorlopig nergens aan mee. Voor veel wedstrijden ben ik nu te oud. Wel zit ik over twee weken in de jury van de Europese kampioenschappen programmeren. Ook leuk. Erik-Jan Krijgsman werd in 2005 ook al tweede bij de Google Code Jam, een wedstrijd voor programmeurs.

14 ADVERTENTIES Xerox Service Center UT Documenten Dienstverlening voor de Universiteit Twente Print- en kopieerwerk van visitekaartje t/m A3 Posters van A2 t/m A0 Promotioneel printwerk; - Gepersonaliseerde kalenders - Bedrukte t-shirts & buttons Produceren van dictaten Allerlei vormen van nabewerking Waar vindt u ons: Locatie De Horst Telefoon: Openingstijden: Locatie Bastille Telefoon: Openingstijden: Locatie Zilverling Telefoon: Openingstijden: en Ben jij een topper met grote plannen? TRAINEESHIP Ben je (bijna) afgestudeerd en op zoek naar een leuke baan met goede toekomstperspectieven? Vind je betrokken collega s en uitdagingen belangrijk? Welkom bij M&I/Partners! _XGS advertentie_128x100.i :47:57 GO NO GO Traineeship In het traineeship geven we jou de kans jezelf te ontwikkelen tot een topadviseur. In een groep van ongeveer 6 startende academici doorloop je een traject waarin het opbouwen van werkervaring, studie en training naast elkaar plaatsvinden. Je komt in een mensgerichte organisatie, waar veel ruimte is voor eigen initiatief, persoonlijke groei en ontwikkeling. Je collega s zijn sterke persoonlijkheden met een grote mate van betrokkenheid. Niet alleen voor de klant, maar ook voor elkaar. Wil je meer weten over het trainingsprogramma, onze dienstverlening of je toekomstige collega s? Kijk dan op Je kunt ook telefonisch contact opnemen met Bert Melief (Partner). Pak jij deze kans? Mail dan je sollicitatiebrief en cv naar: M&I/Partners bv Postbus BD Amersfoort T (033) F (033) Bent u druk bezig met de organisatie van een fantastisch evenement op de Campus en krijgt u het financiële plaatje (nog) niet helemaal rond? Doe dan een beroep op het Universiteitsfonds. Wij bieden financiële ondersteuning bij de organisatie van wetenschappelijke, culturele en sportieve evenementen. De kracht van toewijding Kijk op onze site voor meer informatie: M&I/Partners is lid van de M&I-groep Motor voor innovatie SURFnet maakt grensverleggend onderwijs en onderzoek mogelijk. Online samenwerken met SURFgroepen aan capaciteit, stabiliteit of veiligheid van netwerkverbinding. Lichtpaden over glasvezel maken dit mogelijk. Het hybride netwerk van Verleg je grenzen bij SURFnet! Wil je samen met collega s van verschillende SURFnet met internet en lichtpaden is één van Wij zoeken nieuwe collega s: instituten, leden van een onderzoeksgroep, de snelste en meest innovatieve netwerken ter Account Adviseur docenten of studenten online documenten wereld. beheren en met elkaar communiceren? SURFgroepen brengt online documentenopslag, instant messaging en videoconferencing eenvoudig samen. Veilig grote databestanden versturen met lichtpaden En wist je dat Technisch Manager Diensten Project Manager Service Level Manager SURFnet jou dagelijks toegang geeft tot het internet? Meer dan wetenschappers, Ook hebben wij een speciaal opleidings- en docenten en studenten van het hoger onderwijs begeleidingstraject voor Jonge Talenten. en onderzoek in Nederland maken dagelijks gebruik van het netwerk van SURFnet. Meer informatie: Ben je als wetenschapper of medicus bezig met ut-surfnet stkl.indd 1 intensieve dataverwerking met collega s op Meer informatie over onze diensten: andere locaties? Dan worden hoge eisen gesteld :33:10

15 ALGEMEEN Studium Generale utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 6266UT 15 donderdag pers.adv 8 november :20 Pagina 1 I n fo De ruimte voor mededelingen op deze INFOpagina s is beperkt. De redactie wijst indieners van kopij erop dat hun mededelingen alleen worden geplaatst indien deze kort en bondig zijn. Aanleveren in Word, utwente.nl) bij de redactie op kamer 217 (Vrijhof). Lengte: maximaal 100 woorden, platte tekst (geen tekens, niet vet, niet onderstreept, woorden en/of zinnen niet in hoofdletters. Tekst zoveel mogelijk achter elkaar (geen returns gebruiken). Lever uw mededelingen zoveel mogelijk in één bestand aan en mail dit in één keer door naar de redactie. Info kopijsluiting voor de krant van donderdag: maandag uur. Kopij die later arriveert wordt in de wacht gezet voor de week Wereldfilosofie op 13, 20 en 27 november. Zie Wereldfilosofie.doc/. Nationaal Sustainability Congres op zoek naar een andere baan? 6266UT pers.adv :20 Pagina 1 A lgemeen op zoek Vacatures interne werving Associate Skillslabmedewerker professor & Assistant professor ICT naar Technische een Natuurwetenschappen andere (TNW) baan? security Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Technische medewerker (38 uur per week) PhD in cost estimation modeling for ERP projects Vacatures interne werving Construerende Technische Wetenschappen (CTW) Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Skillslabmedewerker UD Human Resource Management PhD on Graph-Based Abstract Interpretation Technische Bedrijf, Bestuur Natuurwetenschappen en Technologie (BBT) (TNW) Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Technische medewerker (38 uur per week) Universitair docent Technische Mechanica Construerende Technische Wetenschappen (CTW) Construerende Technische Wetenschappen Meer informatie en vacatures: UD Directeur Human Student Resource en Onderwijs Management Service Centrum Bedrijf, Student en Bestuur Onderwijs en Servicecentrum Technologie (BBT) Meer informatie en vacatures: mededelingenrubriek 20 november a.s. is het door DHV georganiseerde Nationaal Sustainability Congres in het WTC gebouw in Rotterdam (zie Aansluitend daarop is er een door studenten georganiseerd debat over de integratie van duurzaamheid in de opleidingscurricula. Studenten, docenten, bedrijven en andere geïnteresseerden worden van harte uitgenodigd om mee te discussiëren. Het programma bestaat uit twee korte presentaties met aansluitend daarop een paneldiscussie. In het panel nemen o.a. plaats Dhr. Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad en dhr. Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde. Start avondprogramma: 19:00 uur, het is gratis. Het is voor studenten mogelijk om tegen gereduceerde prijs (75 euro) het congres te bezoeken. Wij onderzoeken nog de mogelijkheden voor een gereduceerde entreeprijs voor docenten. Meld je aan, mail naar ORATIE O ratie Prof.dr.ir. G.J.M. Smit, benoemd tot hoogleraar Computer Architectures for Embedded Systems aan de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica over Energie in computer architectuur: less is more, donderdag 22 november 2007, 16:00 uur, Amphitheater De Vrijhof. S pe SPE Di. 13 nov. Filmavond met de film A beautiful mind. Na afloop gesprek met Arent Weevers, 19:30 uur, Bastille, filmzaal bij de Vestingbar. # Di. 13 nov. Zenmeditatie, 20:00 uur, Vrijhof, Stiltecentrum 233, inloop vrijblijvend. # Wo. 14 nov. Cursus Lunchmeditatie. Voor studenten die willen onderzoeken wat stilte voor hen kan betekenen. 12:30 13:30 uur, Vrijhof, Stiltecentrum 233. # Wo. 14 nov. Taizéviering. Zingen, stilte, ontmoeting en gesprek staan centraal, 19:30 uur, Vrijhof, Stiltecentrum 233. # Wo. 14 nov. WIS-bijeenkomst, een gezelschap (Wetenschap in SPe) dat bestaat uit wetenschappelijk medewerkers en postdocs van de UT, 19:30 uur, Vrijhof, zaal 4. # Alle activiteiten zijn gratis. # Meer informatie/een overzicht van activiteiten: spe. # Wij zitten in de Vrijhof 2e verd., k243, , di-wo-do middag (secr.), disc.utwente.nl. Op di-en do middag is studentenpastor Arent Weevers aanwezig, k245, , ook voor een persoonlijk gesprek. BIBLIOTHEEK B ibliotheek Library Lunch and Learning De UB organiseert het gehele seizoen Library Lunch and Learning meetings, waar een dienst of produkt onder de aandacht wordt gebracht. LLL vindt plaats elke dinsdag tussen-de-middag, uur, geen kosten, vrije inloop. De voertaal is Engels en/ of Nederlands, afhankelijk van wie komt. Meeting point: Info UB. 13 november: Patents have become increasingly important in research and engineering. But: what are they really? What kind of information is embedded in a patent? How to find relevant patents? Hanneke Becht will show you around in the bewildering world of patents. SciFinder beschikbaar! Per 1 november heeft de UT de beschikking over de volledige versie van SciFinder. Dit is een informatiebestand, waarmee je onderzoek kunt doen op een veelheid van domeinen, met name scheikunde, nano-technologie, materiaalkunde, engineering en life sciences. Je kunt zoeken met concepten, maar ook met molecuulsctructuren. Het is nodig hiervoor een client te installeren op je eigen pc. Meer details op scifinder.doc/. Voor info: Hanneke Becht, tel MEDISCH Medisch CENTRUM centrum Campus huisartsenpraktijk, open voor nieuwe patiënten. nl, tel # Tandarts H. Huizinga. Behandeling volgens afspraak. Inschrijving dagelijks. Openingstijden: ma-do van uur, tel Tijdelijke vestiging aan de Boulevard. # Fysiotherapeut R. Polman. Behandeling volgens afspraak. Openingstijden: ma-vrij van uur, tel of Tijdelijke vestiging aan de Boulevard. Alle faculteiten nl, LE FACULTEITEN Promoties ir. A.M. Adriaanse (CTW) over The use of interorganisational ict in construction projects, 8 november 2007, 15:00 uur, SP2. ir. P. Kindt (TNW/BMTI) over Computer simulations of entanglements in viscoelastic polymeric, 9 november 2007, 16:45 uur, SP2. drs. R. Schimmel (MB) over Veranderkundige interventies bij erp-implentaties: veranderen als collectief leerproces, 14 november 2007, 15:00 uur, SP2. Y. Wei (MB) over Factors influencing the success of virtual cooperation within Dutch- Chinese strategic alliances, 14 november 2007, 16:45 uur, SP7. ir. S. Morssinkhof (MB) over The impact of incaccurate cost information on managerial decision-making in purchasing, 15 november 2007, 15:00 uur, SP2. mw. M. Mathews (TNW/MESA+) over Structural and magnetic properties of exitaxial LA0.67SR0.33MnO3 films and nanostructures, 22 november 2007, 13:15 uur, de Vrijhof. L. Leisytè (MB/IGS) over University governance and academic research, 28 november 2007, 13:15 uur, SP2. Mw. J. Song ((TNW/MESA+) over New approaches in the engineering and characterization of macromolecular interfaces across the length scales: Applications to hydrophobic and stimulus responsive polymers, 28 november 2007, uur, SP2. E.E. Krommenhoek (EWI/MESA+) over Integrated sensor array for on-line monitoring micro bio reactors, 29 november 2007, 13:15 uur, SP2. T. Zivkovic-Radosevic (TNW/MESA+) over The supported silica membranes, 29 november 2007, 16:45 uur, SP2. CTW C TW Werkopdracht/Meeloopstage/ Afstudeerstage Invoering van Systeembouw bij een leuk jong bedrijf. We zoeken een doorzetter met affiniteit voor de bouw. We willen ons in de toekomst richten op geheel uitgewerkte concepten voor bedrijfsgebouwen die breed toepasbaar zijn, zonder deze telkens weer opnieuw te engineeren. De stagiaire werkt in een half jaar tijd de concepten uit en bedenkt daarbij de detailleringen in systeembouw. De student wordt in ons team opgenomen en wordt professioneel begeleid door één van onze ingenieurs. Zie opdracht Afstudeercolloquia OPM R.M. Keuning over Scoren in de kunstgrasmarkt. Productiestrategie bij Ten Cate Thiolon, 21 november 2007, 15:00 uur, C101. M. de Jong over Optimizing a steam methane reformer for hydrogen production using computational fluid dynamics, 26 november 2007, 13:00, C101. ADVERTENTIE De Masterbeurs - Jaarbeurs Utrecht Vrijdag 10 en zaterdag 11 februari Voorlichting over alle universitaire Masters. Bijzondere Masterclasses. Zie: D E E N I G E O F F I C I Ë L E M A S T E R S I T E, V E R Z O R G D D O O R D E V E E R T I E N N E D E R L A N D S E U N I V E R S I T E I T E N

16 16 donderdag 8 november 2007 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente Afstudeercolloquia ThW created during the normal business processes 16 donderdag 14 december 2006 (e.g. presentations, business reports, ) is M.H.F. Woolderink over Analysis of the CFI combustion model and its application on jet flames, 15 november 2007, 14:00 uur, N109. J.H. Damink over Combusion of premixed gas in an inert packed bed, 29 november 2007, 14:30 uur, OH 218. used to identify expertise. On a regular basis, Teezir has projects related to expert finding that provide a unique opportunity to work with both standard academic test collections and real life data. Areas of interest include crawling, information retrieval, information extraction, cross-language search, machine translation, clustering, summarization and Afstudeercolloquium TM social network analysis. w. e. F. Rozeboom over The dynamic behavior of a gas lubricated piston, 8 november 2007, 14:00 uur, N109. GW G W Afstudeercolloquium TS H.A. Bijleveld over Inverse design method for centrifugal pump impellers: new blade loadings and incorporation of blade thickness, Roosterwijziging eerste hoorcollege Computergames Studies (293405) 23 november 2007, 14:00 uur, N109. Het eerste hoorcollege van het vak Afstudeercolloquia WA Computergames Studies (15 november 2007) vervalt i.v.m. het begeleiden van een studiereis door de docent. Het eerste hoorcollege is op S.A.M. Overkamp over Mechatronic design of 22 november 2007, 7/8 uur in SP6. Inschrijven a page turner, 21 november 2007, 13:00 uur, voor het vak kan nog tot een dag voor het eerste hoorcollege. Z203. E. Ruinemans over Design of a piezo actuated control valve, 29 november 2007, 13:00 uur, Afstudeercolloquia TCW C101. D. Siehl over Invulling en evaluatie van de website 9 november 2007, 15:00 uur, CU B101. EWI E WI C. Venne over Sta de online consument te word. Onderzoek naar de invloed van videochat op e-loyaliteit en conversie van affilia- Vijf afstudeeropdrachten INF, leerstoel tes, 12 november 2007, 16:00 uur, CU B101. HMI 1) Cross-Language Expert Finding. Teezir is a company that is specialized in providing H.J. Wesseling over Het ontwerp van gemeentelijke voorlichtingscampagnes, 13 november 2007, 16:00 uur, CU B103. M. Ebbekink over Het geheim van een goede search-based solutions for companies. One verkoper: het effect van non-verbaal gedrag of Teezir s key solution is the expert finder, op instemming wordt gemedieerd door geloofwaardigheid where content created during the normal business processes is used to identify expertise. Since companies operate across country boundaries or employ people with different nationalities, communication in organizations often is multi-lingual. Cross-language functionality is needed to identify experts. The mas- ters project will take from existing work on cross-language document retrieval and investigate if and how the lessons learned in that en gemodereerd door de product- claim, 14 november 2007, 14:00 uur, SP3. J. Heins over Visuele informatie voor vertrouwen? Veldstudie naar het effect van fotoge- bruik op vertrouwen in websites, 14 november 2007, 15:00 uur, SP3. R.J. Meijaard over De luiken open! Een onderzoek naar de identiteit en reputatie van het Johanna Kinderfonds, 14 november 2007, 16:00 uur, CU B103. area translate to the task of expert finding. w. D. Gosselt over Zorg voor een tevreden patiënt. e. Een onderzoek naar de patiënttevredenheid C TW in het Centrum voor mammacare van het Medisch Spectrum Twente, 14 november 2) Evidence for Expert Finding. Teezir is a 2007, 16:00 uur, CU B209. company that is specialized in providing search-based solutions for companies. One Afstudeercolloquia EDMM of Teezir s key solution is the expert finder, where content created during the normal business processes is used to identify expertise. With each retrieved person, evidence of his/her expertise needs to be presented. Teezir is looking for a masters student to investigate J. Santee-Eekhuis (bachelor) over Interne certificering en duurzaam leren, vrijdag 23 november 2007, uur, B101. E. van Lieburg (bachelor) over Faciliterende effecten in onderzoekend leertaken: de rol novel, innovative ways of generating evidence van relaties tussen en binnen variabelen, vrijdag 23 november 2007, uur, C238. for a person s expertise, for example by automatically extracting a (query-biased) profile G.J. Boot (bachelor) Gover De brug tussen free- from the documents associated to a person lancers en een netwerkorganisatie, donderdag based on the terms occurring in those documents. 6 december 2007, uur, B200a. w. e. 3) Information Extraction for Expert Finding. MB MB Teezir is a company that is specialized in providing search-based solutions for companies. One of Teezir s key solution is the expert finder, where content that is created during the Bachelor eindproject/werkopdracht normal business processes is used to identify Wil jij proces en productie optimaliseren van expertise. Currently, Teezir s expert finder een bedrijf in de voedselindustrie? Finis is relies on implicit metadata like file permissions or access statistics to associate people and documents. The ability to identify persons that are mentioned in documents may be a useful extension. Here information extraction een relatief klein en innovatief bedrijf waarin alle facetten van een projectgericht productiebedrijf voorkomen. De toenemende kwali- teitseisen en druk op doorlooptijd en kosten zijn een uitdaging. Afgelopen jaren zijn de techniques could play a role to identify eerste stappen gezet in de stroomlijning van and relate names and addresses in the de voorbereidende processen en het optimaliseren documents. w. e. nl. van de projectuitvoering. Doel van deze opdracht is het zetten van de volgende stappen. Onderdeel van deze stappen zijn o.a. 4) Expertise summarization / Organization het verder optimaliseren van de uitvoerende profiling. Teezir is a company that is specialized organisatie (inkoop, productie, eindmontage), in providing search-based solutions for companies. One of Teezir s key solution is the expert finder, where content that is created during the normal business processes is used het implementeren van een ERP-achtige oplossing. Hierbij is het doel om de doorlooptijd met 50% te reduceren, bij gelijktijdige ver- mindering van de (kwaliteits)kosten en verbetering van de functionele en technische kwali- to identify expertise. One aspect of expert finding is the creation of topical profiles for persons, groups or entire organizations. A master teit. Zie opdracht E WI project at Teezir will focus on building such Afstudeercolloquia BA an expertise summary for a single person or a group of people. Techniques that may play B.J.H. Lempsink over Competentiemanagement a role could originate from the fields of information retrieval, summarization and clus- Bouwdivisie, 14 november 2007, 15:45 uur, en implementatie-effectiviteit bij Bos tering. w. e. 5) Expert Finding. Teezir is a company that is SP4. C. Tuenter (master) over Marktgedreven pro- ductontwikkeling Welke mogelijkheden om specialized in providing search-based solutions for companies. One of Teezir s key solu- te verbeteren zijn te realiseren door uitbrei- bedrijfsprocessen binnen bungalowparken tion is the expert finder, where content that is dingen op toegangscontrole-systemen, 15 november 2007, uur, WA 2. J.B. Bittink en S.J. de Goede over Why do cars have brakes? Evaluating a risk advisory project in Dubai, 16 november 2007, 15:45 uur, HO J. Huetink over Employer branding op de arbeidsmarkt: de rol van de customer brand. Een toepassing op Schuitema en C1000., 16 november 2007, 15:45 uur, HO J. te Winkel over Growing large while staying small: spinning-off as an organizational strategy, 23 november 2007, 15:45 uur, SP3. Afstudeercolloquium BSK L.E. ter Horst (doctoraal) over Van regel naar uitvoering. Een onderzoek naar de praktijkuitvoering van de GreenSpeedmethode, 19 november 2007, 13:45 uur, SP7. Afstudeercolloquia PA K.R. Webbink over Een onderzoek onder de Overijsselse Gemeenten naar de uitvoering van de onderzoeksplicht ex art. 213a Gemeentewet, 20 november 2007, 15:45 uur, SP7. Kelly A. Walraven and Hatice Kücükbal (master) over Met zorg aanbesteden. Aanbesteden hulp bij het huishouden versus publieke belangen in de zorg, November 22, 2007, hrs, Cubicus B103. Afstudeercolloquia TBK M.W.A. Koster (doctoraal) over Energie om te brouwen. Een onderzoek naar de verdeling en het gedrag van utiliteitskosten bij de Grolsche Bierbrouwerij Nederland, 14 november 2007, 15:45 uur, SP5. R.M. Kraakman (doctoraal) over Rail tank car fleet size optimization at AKZO Nobel Base Chemicals, 16 november 2007, 16:00 uur, LA T.W. Potze (bachelor) over How to order from the Orient? Improving purchasing and Inventory Management at Promocionales Pacífico de Mexico, 22 november 2007, uur, Langezijds M. Hofmijster (doctoraal) over WNF & MVO: van ambitie naar actie, 23 november 2007, 15:45 uur, WA 4. Afstudeercolloquia BK C. M.T. Doeschot (bachelor) over Van verkoper naar consultant, een nieuwe strategie om diensten te verkopen!, 23 november 2007, uur, Langezijds A107. S. H.M. Franken Volmerink (bachelor) over Toegankelijk en toegespitst kwaliteitsbeleid voor Plegt Vos Infra & Milieu, 23 november 2007, uur, Vrijhof zaal 7. Afstudeercolloquium HCTM A.E.P. Ruiter (master) over Implementatie van het structureel echoscopisch onderzoek Samenwerking & Kwaliteitsdenken, November 22, 2007, hrs, Langezijds TNW Afstudeercolloquia BME M.J. Westerdijk over The use of inertial sensors instead of an optical marker system to measure body center of mass movement, 23 november 2007, 16:00 uur, ZH286. F.L. van den Hoek over The role of mirnas in the regulation of pluripotency of embryonic stem cells, 7 december 2007, 15:30 uur, SP6. STUDENT UNION T NW NW Bestuur Student Union De Student Union is op zoek naar nieuwe bestuurders. Wil jij iets doen voor de Student Union? Kom dan op de interesseborrel van 14 november (16:00 18:00 uur) in de UnionBar. # Meedoen aan een echte uitdaging? De 24 hr challenge is een reuze denktank die in het kader van de Inspiration week in Den Haag plaats vindt. Voor meer info kijk op: www. innovationplayground.net. # Heb je zin in een kopje koffie, maar geen tijd? Kom naar de UnionBar en bestel de lekkere Illy to go. Probeer ook eens het warme broodje Hawaï voor 2.50 euro in de UnionBar. STUDIEVERENIGINGEN S tudieverenigingen Stress S tudieverenigingen Niet vergeten: laatste paar dagen om je galakaarten te kopen. Het Stress Gala The Phantom of the Opera zal plaatsvinden op 14 november op landgoed De Wilmersberg, kaarten 25 euro p.p. incl vervoer en drank. Kaarten zijn te bestellen via en in de Stresskamer. # Om alvast in je agenda te schrijven: 22 november (aanvang 16:00 uur) zal de eerste C s in Twente lezing van dit seizoen plaatsvinden. Dhr. Rakhorst, CEO Urenco, zal de lezing verzorgen met als titel Kernenergie en Urenco s groeiende rol daarin. Meer informatie op nl/practice. Isaac Newton Benieuwd naar de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van de sport? Surf naar www. runforrecords.com en schrijf je in voor het symposium Run for Records op 29 november. Het symposium duurt de hele dag en is vrijgeroosterd. # Kom 8 november naar borrelkelder Diepzat en koop een stempelkaart in de light, medium en heavy variant bier om zo te kunnen genieten van de biergroep naar keuze. # De nieuwe internationale studiereiscommissie presenteert do. 15 november in borrelkel- der Diepzat hun bestemming. Geïnteresseerd in de reis? Kom dan naar de borrel. # Op zoek naar een bedrijf waar je stage kan lopen of kan afstuderen of een leuk bedrijf om voor te gaan werken? Kijk dan op de carrière portal van E.T.S.V. Scintilla Di. 13 november is de So you wanna be a tapper? themaborrel in de Tombé. Kom en test je tapvaardigeheden. # Woensdag is de gehele dag de excursie naar Thales. # Meer info en een actuele agenda: Arago De tentamenweken zijn bezig en namens het bestuur: succes. # Do. 15 november is de bureaucratieborrel, zorg dat je de juiste papieren krijgt voor je bier en vergeet vooral je identiteitspapieren niet. # Schrijf je nu ook in voor het symposium van 21 november op Het symposium gaat over ruimtereizen, nu en in de toekomst. # 30 november zijn we jarig; we vieren onze dies met een tweetal lezingen en een borrel. Nadere details volgen spoedig. Paradoks De Na-Introductie zit er aan te komen om die mooie introductietijd weer eens boven te halen. Evenals skiën in zowel binnen- als buitenland. # 21 november: Na-Intro. # 28 november: Skiën in Bottrop. # 4 december: Schoentje zetten bij Paradoks. # 14 december: Wintersport met Paradoks. # Voor meer informatie: C ultuur CUL R Masterclass Vocal Jazz Adrienne West, jazz-zangeres en docent Vocal Jazz aan het ArtEZ Conservatorium, geeft een masterclass Jazz-zang aan Close Harmony Koor Musilon, in het kader van hun lustrum. Deze masterclass is een (openbare) les, gegeven door een professional, die door middel van opdrachten en tips laat zien waartoe het koor in staat is. Omdat de instructies van de master een directe uitwerking op het koor hebben, is de masterclass voor de toeschou- wers erg leuk om bij te wonen. Zaterdag 10 november 2007, 14:00 uur, Audiozaal, Vrijhof. Toegang gratis. Studenten Harmonie Orkest Twente (SHOT) C ultuur Ben je muzikaal, student en op zoek naar een orkest? Kom naar de open repetitie van SHOT op do. 15 november en speel mee. SHOT is het harmonieorkest van de Universiteit Twente en staat onder leiding van dirigent Ronny Buurink. Het orkest bestaat uit ong. 50 studenten van de UT, ArtEZ Conservatorium en Saxion Hogeschool. Sinds haar oprichting in 1991 is SHOT uitgegroeid tot een volwaardig harmonieorkest dat uitkomt in de Eerste Divisie (Vaandelafdeling). Dit jaar staan er diverse concerten op de

17 17 donderdag 8 november 2007 planning. Tevens doet het orkest mee aan een concours en is er een concertreis naar het buitenland. SHOT repeteert elke donderdagavond van 20:00-22:30 uur in de Audiozaal, Vrijhof. Meer informatie: PAKKERIJ AEGEE-Enschede AEGEE-Enschede hoopt dat iedereen zijn of haar tentamens succesvol heeft afgerond en fris en fruitig aan het nieuwe kwartiel kan beginnen. # Donderdag organiseert jaarclub Vertigo verschillende activiteiten, dus kom langs in Asterion. # Sociëteit Asterion is iedere dinsdag- en donderdagavond geopend vanaf 21:30 uur. # Wil je meer informatie of lid worden? Bel , naar aegee-enschede.nl of kijk op C.S.V. Alpha Do. 8 november is er een buitengewone sociëteitsavond. # Verder is het een rustig weekje wat betreft Alpha-activiteiten, maar onze sociëteit is natuurlijk op donderdag 15 wel open voor een sociëteitsavond. # C.S.V. Alpha, voor wie gelooft in een studentenleven. Kom eens op donderdagavond langs in onze sociëteit Flux, check of mail naar A.S.V. Taste Vanavond zal Damesdispuut Leone Rode haar 3e Dies Natalis vieren en zal de avond in het teken staan van het thema Paparazzi. # Di. 13 november zal de eerstejaars commissie de grote integratie activiteit voor alle eerstejaars organiseren. Daarnaast gaat om 16:00 uur de Teambuildingsdag van start voor alle commissies binnen A.S.V. Taste. Op deze dag zullen commissies door middel van diverse workshops elkaar beter leren kennen. # Voor vragen of informatie over A.S.V. Taste, bel of mail het bestuur: ( of of kijk op onze website: (www.asvtaste.nl). Audentis Om de afgelopen tentamenweken goed af te sluiten zal morgen bij Audentis het Natentamenfeest weer plaatsvinden. Dit open feest zal om 21:30 uur losbarsten op Sociëteit T.R.A.M.. Iedereen die zin heeft om langs te komen is welkom en kan voor slechts 8 euro 10 muntjes krijgen. Een mooie gelegenheid om het tentamenverdriet weg te drinken/dansen of gezellig met alle andere feestgangers het einde van alweer een succesvolle tentamenperiode te kunnen vieren. Kom dus allen naar het Natentamenfeest op vr. 9 november om 21:30 uur te Sociëteit T.R.A.M. # Voor meer informatie: of bel/mail de Senaat: ( of INTERNATIONAAL I nternationaal AEGEE-Enschede AEGEE-Enschede hopes everybody successfully finished their exams # Tuesday there will be several activities organized by yearclub Vertigo, so come and have a look. # Our pub Asterion is opened every Tuesday and Thursday night from 21:30 hrs. # More info about AEGEE? You can call us on , us at or take a look at our website, International Office (DiSC) The 2nd Meet & Greet the Dutch is on 29 November 2007 at 15:45 hrs at the Atrium of the Bastille building. All international students are welcome to this event. # The International Office Community is now online, enabling students to share international experiences. # The Europhamili programme offers postgraduate students and professionals three months of intensive training on transnational public health issues in a European context. # On Saturday 24 November the Europe Day is being held in Amsterdam. # Application to the VSB-fund scholarship is now open to all Dutch UT students. # For more news, information and answers about studying abroad please visit our website DIEREN Kivi Niria P akkerij D iversen seert i.s.m. studievereniging Stress een lezing Kernenergie en Urenco s groeiende rol daarin op do. 22 november a.s. in de Waaier. Algemeen directeur van CEO Urenco, drs. Huub Rakhorst, deelt zijn persoonlijke ervaringen en visies met ons. Hij zal onder meer ingaan op de ontwikkeling van Urenco in een turbulente omgeving waarin politieke en maatschappelijke invloeden steeds belangrijker worden., m.n. op de veranderende inzichten m.b.t. de rol van kernenergie in de wereldwijd groeiende vraag naar energie. Het programma is als volgt: 15:30 uur Ontvangst met koffie en thee, 16:00 uur Presentatie door Huub Rakhorst en gelegenheid voor discussie, 17:30 uur Afsluiting met een borrel. Belangstellenden zijn van harte welkom. RSK Aanstaande donderdag 8 november houden we als RSK weer een verenigingsmaaltijd. Opstandingskerk, Zonstraat 9, vanaf uur. Zin om een keertje sfeer en lekker eten te proeven? Kom langs! Aansluitend houden we een Praise & Prayer. Zie voor meer info www. rskenschede.nl. D.S.V. de Skeuvel Dinsdag 13, 20 en 27 november organiseert D.S.V. de Skeuvel 3 schaatsclinics voor iedereen die de beginselen van het schaatsen wil leren of een kijkje wil nemen bij onze vereniging. De clinics vinden plaats in de Euregiokunstijbaan (Westerval 25), steeds van 15:45-17:00 uur. De clinics zijn gratis toegankelijk voor alle Xtra- Cardhouders en worden dan ook medegeorganiseerd door de Student Union. Ook kunnen schaatsen gratis worden geleend. Opgeven is wel nodig, want er zijn maar 30 plaatsen beschikbaar per clinic. Dit kan dan ook via D.Z.C. Vleugellam Ook in de winter leuke dingen te doen: op 15 & 17 november vliegtuigje opbouwen voor de voorlichtingsdagen. Op 17 nov de DAC-DZC borrel (activiteit nog geheim). Meld je aan via de website # Als jij zin hebt om te komen vliegen, stuur dan gewoon een mail. Alhoewel nu winterpauze is zullen wij jou voor komend seizoen uitnodigen voor een weekend. D.B.V. Arriba Sport Aankomend weekend zijn de volgende wedstrijden: vrijdag speelt Heren 3 om 19:00 uur Kivi Niria Afdeling Bedrijfskunde organitegen Amical 2 (uit) en Dames 1 om 20:45 uur tegen Amical 1 (uit), zaterdag speelt Heren 1 om 19:00 uur tegen SVWZ 1 (uit), Heren 4 om 19:00 uur tegen TONEGO 3 (thuis), Heren 2 om 21:00 uur tegen Perik Jumpers 1 (thuis). # De Drienerlose Basketball Vereniging Arriba heeft zeven teams, waarvan vijf herenteams, een damesteam en een recreantenteam. Lijkt het je leuk om te basketballen? Kom vrijblijvend naar een training. Heren 5 traint maandag van 18:30-20:00 uur en dinsdag van 16:30-18:00 uur (beide sporthal 2). De dames trainen dinsdag van 21:00-22:30 uur (houten zaal) en donderdag van 19:30-21:00 uur (sporthal 2). # Info: of mail utwente.nl. D.R.V. Euros Afgelopen weekend zijn we met een grote delegatie roeiers afgereisd naar Amsterdam. Zaterdag werden hier de Asopos Najaarswedstrijden geroeid op de Bosbaan. De dames C4 van de eerstejaars selectie wist hierbij de finale te bereiken. Zondag zijn de grachten van Amsterdam verkent met een mooie toertocht. # Aankomende zondag zijn de Novembervieren, komt allen onze roeiers aanmoedigen. # Di. 13 november is de Ploegvormavond voor de competitieroeiers. Je kunt je hiervoor inschrijven bij Nina, # Voor meer informatie kunt u mailen naar of bellen naar Euros Kano Kanoën: ook voor jou. # Voor onze eskimoteercursus was veel belangstelling: weer meer enthousiaste leden. Kom ook eens langs op onze trainingen of trek op met andere studenten die net de kanosport ontdekt hebben. We trainen op maandag in het binnenbad (18:00-19:30 uur) en woensdag in het buitenbad (20:00- ca. 22:00 uur). Eet na een training gezellig mee in de Sevende Camer, ons clubhuis. # Ook eens wildwater/kanopolo proberen of proeven aan echte wedstrijdkano s? Euros Kano: een actieve en gezellige vereniging-www.euroskano.nl. Info: Onno/Jorik: Aloha ADVERTENTIE Kom ook overwinteren bij Aloha. Zwemmen, fietsen en lopen. Probeer ze allemaal uit voor een gegarandeerde topconditie en top verenigingsleven. # Geinteresseerd in triathlon of gevarieerd duuursporten? Kom een keertje langs bij onze trainingen. Ma. 19:30-21:30 uur zwemmen (binnenbad); Wo. 20:30-22:00 uur lopen (sportcentrum/sintelbaan); Vr. 21:00-22:30 uur zwemmen (binnenbad). # Meer info? Ga naar of mail naar UT-Catering Postbus 217, 7500 AE Enschede Studentenrestaurant DAGMENU S Maandag 12 november Boeuff Stroganoff, Nasi goreng of Vegetarische worst Stroganoffsaus of Satésaus Aardappel wedges of Saté/zoet-zuur Spruitjes of Tjaptjoi Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Dinsdag 13 november Verse worst, Varkensrollade of Javaanse schijf Jachtsaus of Hotsaus Puree of Frites Broccolimix of Rode bietjes Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Woensdag 14 november Boerengehaktbal, Schouderfiletlapje of Gevulde tomaat Espagnolesaus, Carbonarasaus of Roomsaus Gekookte of Gebakken aardappelen Andijvie à la crème of Witlof Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Donderdag 15 november Gepocheerde pangafilet, Zigeunerschnitzel of Vegetarische schnitzel Hollandaise saus of Zigeunersaus Röstirondjes of Gebakken aardappelen Geglaceerde wortelen of Sperziebonen Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Vrijdag 16 november Kippenbout of Omelet Bolognaisesaus, Kerriesaus, Tomatensaus Doperwten of Gemengde groente Spaghetti of Witte rijst Geraspte kaas Rauwkostsalade - Dessert naar keuze 'De Stek' Maandag 12 november t/m vrijdag 16 november Hap aan de Tap Schnitzel met zigeunersaus Frites en Rauwkostsalade Superhap Varkenshaasoesters met pepersaus Frites en Rauwkostsalade For the English menu: studentenrestaurant Openingstijden Studentenrestaurant: Ma. t/m vrij. 11:30-19:00 uur. Warme maaltijden zijn verkrijgbaar tussen 12:00-13:30 uur en 17:00-19:00 uur. Openingstijden De Stek: Ma. t/m vrij uur Voor meer informatie: UT-Catering: Reserveringen Faculty Club en De Stek online via

18 18 donderdag 8 november 2007 Naam: Leeftijd: Functie: Sport: Club: Rol: Albert Molderink 24 jaar Aio aan de UT Motorsport Motor Sport Groep UT Voorzitter Zondagmiddag uur. Albert Molderink zet de helm af en zucht diep. Zijn trialwedstrijd op de Achterhorst zit er op. Molderink heeft - evenals de veertig andere deelnemers - met zijn motor bielzen, betonnen rioolbuizen, tuintegels en enorme heuvels zand bedwongen. En dat is zwaar. Het gaat vandaag niet om de snelheid van de motor maar om de behendigheid van de bestuurder. Wie met zijn voeten de grond raakt, is af en wie dat het minst vaak doet, is spekkoper. Ofwel, welke trialspecialist is vandaag het meest in balans met zijn machine? De voorzitter van de Motor Sport Groep UT zet tien keer zijn voet in de blubber en één keer slaat zijn motor af, maar de coureur kan leven met zijn optreden. Is tien strafpunten niet te veel? Het kan natuurlijk altijd beter, maar ik heb wel eens mindere wedstrijden gereden. Bovendien trial ik op niveau wit en dat is het laagste niveau. Ik houd me als voorzitter toch ook meer bezig met de organisatie van deze wedstrijd dan met het sportieve deel. Niveau wit, wat is dat? In deze sport wordt het verschil in niveau aangeven in kleur. Wit is het laagste niveau, geel is voor de meest gevorderden. We hebben vandaag ook Albert Molderink: Een goede coureur moet geduldig zijn. Tien keer in de blubber een aantal jongens in ons midden van niveau geel. Zij behoren tot de nationale top. Wat doen die jongens dan hier op de Achterhorst? Vergis je niet. Ons parcours is van hoge kwaliteit. Motorliefhebbers willen hier graag rijden. Ze keren ook elk jaar weer terug en dat is een teken dat het goed zit. Hoe moet je deze wedstrijd nationaal zien? Het is een competitiewedstrijd van de KNMB (motorbond) en daarmee heeft het een officiële status. Bestaat er zoiets als een motorsportcultuur? Zoiets bestaat, kijk maar naar deze wedstrijd. Er komen vandaag niet alleen jongens uit Twente, maar ook coureurs uit bijvoorbeeld Groningen. Bovendien speelt leeftijd geen rol van betekenis. Er zijn ook vaders met kleine kinderen die hier vandaag meedoen. Dat is misschien wel illustratief voor de cultuur. De trial is niet aan leeftijd gebonden? Eigenlijk niet. Natuurlijk komt er een moment dat de spieren niet meer willen, maar je kunt in deze sport lang mee. Je ziet vandaag ook mannen in de seniorenleeftijd die het parcours bedwingen. Moet je over specifieke karaktereigenschappen beschikken om een goede coureur te worden? Je moet geduldig zijn. Want wanneer de onrust in je hoofd de overhand neemt, gaat het mis en stapel je strafpunt op strafpunt. Volgens mij moet je ook niet bang zijn. Er worden metershoge sprongen gemaakt om vervolgens te landen op een plankje van een paar centimeter breed! Haha, nee, je moet niet bang zijn. Is de sport van gevaar ontbloot? Niet helemaal, maar we zijn vandaag al een paar uur onderweg en er heeft zich één deelnemer bij de EHBO gemeld met een verrekt spiertje in de pols. Dat was het. Dragen jullie beschermende kleding? We dragen meestal kniebeschermers, want als je met je knieën op beton valt, loop je gevaar. Verder hebben we hoge laarzen, want met je enkels wil je nog wel eens langs de stenen of andere obstakels schaven. En natuurlijk dragen we allemaal een helm. Maar in de zeven jaar dat ik hier nu op de Achterhorst kom, heb ik nog niet meegemaakt dat een deelnemer hier zwaargewond werd afgevoerd. Ook wanneer er iemand valt, blijft de schade beperkt. Want als je valt, dan val je meestal vanuit stilstaande positie en gebeurt er weinig. Bij deze sport is snelheid geen factor en dat maakt een wezenlijk verschil. Tot slot, heb je iets aan deze sport als je gewoon met je motor op de weg rijdt? Zeker weten. Je leert anticiperen. Als er bijvoorbeeld iets op het asfalt ligt, kun je snel uitwijken, zonder dat je jezelf of andere bestuurders in gevaar brengt. Dat is een mooie bijkomstigheid van deze sport. Zege voor zaalvoetballers De zaalvoetballers van VV Drienerlo weten na twee gelijke spelen weer eens hoe een overwinning voelt. In het Sportcentrum werd afgelopen weekend met 6-1 gewonnen van Gonemo/ Redox uit Winterswijk. Door deze zege houdt Drienerlo de aansluiting met de top in de landelijke eerste divisie. De ploeg wil dit jaar promoveren naar de hoogste nationale eredivisie en ligt op koers. Coach Erik Hellegers: Als je aansluiting wilt houden met de top dan moet je ook gewoon winnen. De jongens komen nu in vorm en dan zijn ze moeilijk te verslaan. We verwachten dan ook veel van dit seizoen. De zaalvoetballers mikken dit seizoen op het derde kampioenschap op rij. Eerste prijzen Lichtgeraakt Bij de open wedstrijd militair pistool in Dedemsvaart sleepten drie schutters van Lichtgeraakt een eerste prijs uit het vuur. Willem ten Donkelaar, Johan Hessing en Rinco Cadeddu tekenden in verschillende klassen voor dit succes. Verder veroverde Pieter Bats een tweede prijs en werd Nick Aldekamp in zijn klasse achtste. Militair pistool is een discipline waarbij met groot kaliber pistool op een kaart wordt geschoten. Elke ronde komt de schutter vijf meter dichterbij, maar moet hij steeds sneller schieten. Gelijkspel voor Thibats Het eerste team van tafeltennisvereniging Thibats speelde afgelopen donderdag met 5-5 gelijk tegen stadgenoot Entac 5. Het tweede versloeg het Almelose Trefhoek met 7-3 en gaat nu aan de leiding in de competitie. Nederlaag voor dames Harambee de TRIOMF Met 13-5 winnen en vier keer scoren. Voor waterpoloër en topschutter Marijn Huijbregts kon het afgelopen weekend niet op. Hij is na afloop van andere wedstrijden wel eens met een minder gemoed het water uitgestapt. De 31-jarige aio op de UT speelde net als zijn teamgenoten van Piranha een prima pot. Opponent DWK uit Barneveld, hekkensluiter in de competitie, kwam er geen moment aan te pas. Huijbregts had een belangrijk aandeel in de zege. Maar de topschutter is bescheiden en looft anderen, onder wie trainer Piet Teijken. Huijbregts: De hele ploeg speelde een goede wedstrijd. Van de vijf gespeelde wedstrijden hebben we er nu één verloren met 9-8, en dat was het duel tegen koploper Polar Bears uit Ede. We zijn dus goed begonnen, maar het seizoen is nog lang. Natuurlijk is de ambitie kampioen te worden, maar dat is het eigenlijk elk jaar. Ik denk wel dat de ambitie dit jaar van meer realisme getuigt. Bovendien hebben we met Piet Teijken gewoon een toptrainer in huis. Hij begon vorig jaar bij ons en dit jaar zie je zijn hand duidelijk terug in ons spel. De man heeft veel ervaring en laat ons spelen in een zone. Aan dat systeem moeten we nog wel wennen, maar je ziet het nu elke week beter gaan. De verwachtingen zijn hoog, maar de topploegen in deze competitie zijn aan elkaar gewaagd en dus wordt het een spannend seizoen. Het tweede van Piranha versloeg Hengelo met 9-8 en het derde klopte Twenhaarsveld met 5-2. Marijn Huijbregts Trialwedstrijd op de Achterhorst Limburgs feestje Twee gele kaarten en een serie discutabele beslissingen van de arbiter weerhielden de volleyballers van Harambee afgelopen weekend niet van een zege op concurrent Hovoc uit het Limburgse Horst. De Drienerlose underdog kwam op vreemde bodem aanvankelijk met 2-1 achter, maar de ploeg herpakte zich in de vierde set en won bovendien de beslissende vijfde en laatste set. De ontlading na afloop was enorm. Kort na het laatste fluitsignaal werd koers gezet naar de Limburgse kroegen, waar de zege tot in de late uurtjes werd gevierd. Zaterdag treft Harambee in eigen huis Hands Up uit Berlicum. De dames van Harambee kenden tegen DVO uit Oud Beijerland weinig geluk. De ploeg verloor met 4-0. Dat terwijl de volleybalsters in de eerste set nog verdiend op voorsprong kwamen. Maar tegen het eind van de set ging het alsnog mis. De dames bezetten in de derde divisie nu de zevende plaats op de ranglijst. Drienerlo blijft winnen Het eerste veldvoetbalteam van Drienerlo stapelt dit seizoen overwinning op overwinning. Afgelopen weekend werd tegen Zelos uit Zelhem de achtste overwinning (3-2) op rij geboekt. Wisselspeler Renier Kramer (eerstejaars TBK) maakte met twee treffers in de slotfase het verschil.

19 19 donderdag 8 november 2007 The Afrikan Mama s De prachtige vrouwen van The African Mama s laten in hun sfeervolle show zien waar Afrika voor staat. Het verloren continent vol armoede is ook het continent van de hoop en de kracht van sterke vrouwen, de mama s. Hun prachtige songs tonen de ziel van Afrika met haar rijke geschiedenis. Soul, gospel, jazz, township jive, ballads en traditionele a capella liederen worden gecombineerd met energieke dans. Het Afrikaanse decor en de prachtige lichteffecten maken de show van The African Mama s tot een belevenis. Zaterdag 10 november 2007, Rabotheater Hengelo, uur, EUR 27,50/19,50. Italiaanse thriller In de bloedspannende Italiaanse thriller La Sconosciuta weet Irina, een Oekraïense immigrante, zich via een baantje als schoonmaakster in dienst van een welgesteld Italiaans echtpaar binnen te dringen in het rijke milieu van Noord-Italië. Daar raakt ze bevriend met het kindermeisje van het rijke koppel. Als het kindermeisje slachtoffer wordt van een verdacht ongeluk, neemt Irina haar plaats in. Ze blijkt een perfecte huishoudster en is onmisbaar als oppas voor de kinderen. Maar Irina is niet wie ze lijkt te zijn. Ze heeft haar eigen agenda Donderdag 8 t/m dinsdag 13 november 2007, Concordia, donderdag en zaterdag: uur; vrijdag: uur; maandag en dinsdag: uur. EUR 7/6/5. Luisterrijk Luisterrijk is de lezingenserie van CD-Uitleen Drienerlo waarin elke zaterdag enthousiaste muziekkenners vertellen over hun passie. Aan de hand van diverse muziekfragmenten geven ze inzicht in een muzikale stijl, en is er ruimte voor het beantwoorden van vragen van het publiek. Een grote variatie aan muzikale thema s en genres komen aan bod zoals blues, jazz, klassieke en wereldmuziek. De lezingen zijn zonder kennis van het genre te volgen. Aanstaande zaterdag vertelt Karin van Wezel over meditatiemuziek: het denken tot rust laten komen. Zaterdag 10 november, Centrale Bibliotheek Enschede, tot uur, toegang gratis. Meer informatie over het actuele thema per week: Dorine Gort voor het Atak-pand aan de Noorderhagen. ut-student onderzocht identiteit atak Knus, warm en donker TCW-student Dorine Gort wijdde haar afstudeeronderzoek aan het imago van poppodium Atak aan de Noorderhagen, hartje Enschede. Hoe zien medewerkers en bezoekers het poppodium en welke factoren zijn daarbij van invloed? Dit alles deed ze met het oog op de verhuizing van Atak naar het Muziekkwartier, in september Sandra Pool Naar aanleiding van Gort s bevindingen bracht de faculteit Gedragswetenschappen eind vorige maand een persbericht naar buiten waarin stond dat het imago van Atak door de aanstaande verhuizing wordt bedreigd. Dit tot ongenoegen van Gort. Die harde conclusie kun je helemaal niet trekken. Nee, echt blij was ik daar niet mee. En Atak al evenmin. Gort legt uit: Ik was op vakantie toen het persbericht namens de faculteit GW de deur uitging. Maar dat de nieuwe, moderne omgeving van het Muziekkwartier het imago van Atak bedreigt, heb ik helemaal niet onderzocht. Vervelend dus. Gort bestudeerde juist het huidige imago van Atak. Door interviews met medewerkers en vrijwilligers ontdekte ze dat achter het poppodium een heel hechte organisatie schuilgaat. Sommigen spreken zelfs over een familieband. Medewerkers en bezoekers typeren het pand als knus, warm, donker én vervallen. Daarom vinden ze de verhuizing ook terecht. Toch bestaat er onrust over de unieke uitstraling die misschien verloren gaat. Die knusse sfeer is volgens Gort te danken aan de huidige lage plafonds, de kleine ruimten die allemaal met elkaar in verbinding staan en de sobere kleuren en inrichting. Dat maakt Atak gezellig en warm. In het nieuwe onderkomen zijn die elementen er niet. Daar loopt het dak schuin af, met het hoogste punt op zeventien meter. Ook is er veel glaswerk en zijn de zalen veel groter. Nu heeft Atak ruimte voor maximaal tweehonderd man. In het Muziekkwartier voor vijf keer zo veel. Om in het nieuwe pand toch die kleinschalige sfeer vast te houden, deed Gort een paar aanbevelingen voor de inrichting. Daartoe keek ze naar twee invloedssferen: het kleurgebruik in het pand en de enorme hoogte van de foyer. Ik legde bezoekers en medewerkers panoramafoto s van de inrichting voor, in rood en blauw. Daarna vroeg ik ze naar hun mening en emoties. Hetzelfde deed ik met de foyer, door verschillende hoogten te laten zien. De rode kleur en een zo laag mogelijk plafond werden als wenselijk gezien. Niet verrassend, zegt Gort. Rood is een veel gebruikte en verwachte kleur in de entertainmentwereld. En een laag plafond wordt als prettig ervaren omdat bezoekers op zoek zijn naar sociaal contact. Die social crowding ontstaat eerder bij een laag dan bij een hoog plafond. Ze adviseert Atak daarom in het nieuwe pand doeken te gebruiken om de hoogte te verdoezelen. Mooie, grote planten die de hoogte doorbreken doen het ook goed of lampen die op een bepaalde manier hangen en daardoor de hoogte manipuleren. Op dit moment is Atak in onderhandeling met de gemeente over de inrichting van het nieuwe onderkomen. Ik ben benieuwd wat de Atak-vrijwilligers met mijn aanbevelingen kunnen bereiken. Dé Waarneming Componist Alex Manassen vergelijkt in zijn lezing Hoe wetenschappelijk is de kunstenaar/hoe kunstzinnig de wetenschapper? de overeenkomsten en verschillen tussen kunst en wetenschap. Hij licht toe hoe je muzikale composities als gereedschap kunt gebruiken om het evenwicht te vinden tussen verstand, gevoel en lijf. Aan de hand van het werk van zichzelf en anderen probeert hij samen met het publiek te ontdekken in hoeverre kunst en wetenschap tegenpolen zijn of meer overeenkomsten met elkaar delen dan gedacht. Donderdag 8 november 2007, organisatie: Stichting Qua Art Qua Science, Faculty Club, uur, toegang gratis. O.BA.O Het ervaren jazztrio O.BA.O, dat er al vijfentwintig jaar op los improviseert, combineert jazz en modern-klassiek tot een verassend geheel van nieuwe, experimentele klanken. Het trio treedt regelmatig op met gastmuzikanten, zoals nu met saxofonist Paul Weiling, met wie zij steeds proberen een muzikale klik te vinden. Hun muziek gaat uit van een open situatie, waarbij de akkoorden nog niet vastliggen van tevoren. Al spelenderwijs vinden de muzikanten elkaar. Uit de chaos verschijnen soms opeens prachtige samenklanken. Maandag 19 november 2007, organisatie: Jazz Podium Drienerlo, Amphitheater Vrijhof, uur, EUR 10/6/4. Hot & Spicy Ben jij een ware nachtegaal, heb je losse heupen, is jouw acteertalent befaamd, heb jij de lachers op je hand, ken jij een onnavolgbare goocheltruc of staat jouw band op het punt van doorbreken? Grijp je kans en treed op tijdens het jaarlijkse Open Podium van cultuurkoepel Apollo. Een podium voor iedereen, van beginnende enthousiasteling tot ervaren talent. Dit jaar is het thema Hot & Spicy. Het publiek en de jury beoordelen niet alleen de kwaliteit, maar ook de originaliteit van de act. Donderdag 29 november 2007, organisatie Apollo, Theatercafé de Vrijhof, uur, toegang gratis. Aanmelden t/m 20 november uur via apollo.utwente.nl of Donderdag 8 november Concordia: Keesen & Co - Door jou. (toneel). Een hilarische relatiekomedie van Esther Gerritsen uur. EUR 12/10/9. De Cactus: The Drapes. Rock-trio speelt o.a. Queen, The Beatles en eigen werk uur. Toegang gratis. Huis voor Cultuur en Bestuur, Willem- Alexanderstraat 7, Nijverdal: Lezingen, expositie Bouwen voor het Bestuur. Een inventarisatie in Twente. Organisatie: Het Architectuurcentrum Twente. Aanvang: uur. Toegang gratis. Info: Donderdag 8, 15, 22 en 29 november Buurtcentrum Het Kompas, IJstraat 4, Enschede: taalworkshops Bahasa Indonesia over cultuur, culinair, en traditie/bijgeloof, door de tijd heen. Elke les (van uur) kan afzonderlijk worden gevolgd. Kosten p.p. per les: EUR 15/12,50 incl. pauzedrankje/lesmateriaal. Hele workshop: EUR 70/57,50. De eerste les was op Opgave: nasi-idjo.nl of tel / Info: www. nasi-idjo.nl Donderdag 8 t/m dinsdag 13 november Concordia: La Sconosciuta. (film). Italiaanse thriller. Do en za: uur. Vrij: uur. Ma en di: uur. EUR 7/6/5. Zie deze pagina. Vrijdag 9 november Metropool: Moke & Thozes. Moke: Amsterdamse poprockband met leden uit Supersub, Tröckener Kecks en Flemming. Aanvang: uur. Eur 10/8. Jazzpodium de Tor: Reinier Voet & Pigalle. Jazz in de stijl van Django Reinhart uur. EUR 15/10. Vrijdag 9 november t/m zondag 13 januari CBK Concordia: Menno Bauer. Schilderijen in acryl en linnen, geïnspireerd op de sierlijke bewegingen van dansers. Dinsdag, woensdag en vrijdag: uur. Donderdag: uur. Za.: uur. Zo. en ma. gesloten. Toegang gratis. Catalogus: EUR 7. s t a d Zaterdag 10 november Rabotheater Hengelo: The African Mama s (muzikale show) uur. EUR 27,50/19,50. Zie deze pagina. Zondag 11 november Kookstudio Spies & Pannenkoek Le Pompidou (Wesselerweg 13, Enschede): workshop Indisch koken, uur, EUR p.p. incl. welkomstdrankje en opeten van je eigen maaltijd. Opgave: via of tel / Vestzaktheater: Bintje en Bintje Het Ei. (kindertheater). Spel, dans, muziek,beeld en een verrassend decor in een spetterende kindervoorstelling vol enthousiaste acteurs uur. EUR 5. Donderdag 15 november Twentse Schouwburg: Het Nationale Toneel Les Liaisons Dangereuses. (toneel).drama over een pervers liefdeskoppel met o.a. Gijs Scholten van Aschat uur. EUR 19/16,50/13,50. Inleiding: 2,50 (19.00 uur). Donderdag 15, vrijdag 16 en zondag 18 november Rabotheater Hengelo: Andy Bloed en Blond Haar. Een bioscoopfilm over een gewelddadige Hengelose jongen uur. EUR 8,25/7/5 (incl. pauzedrankje). Zaterdag 17 november Vestzaktheater: Op Afroep (improvisatie). De eerste theatersportwedstrijd van dit seizoen uur. EUR 5. Tot en met zaterdag 17 november Galerie SBK Hengelo: Werk van Erik Mattijssen. Schilder speelt met de werkelijkheid. Wo. t/m vr.: uur. Za.: uur. Toegang gratis. Tot en met zaterdag 24 november Galerie 16 Hengelo: Hein van der Voort De Amerikaanse werkelijkheid. Realistische schilderijen met een vreemde twist. Di. t/m vr.: uur; za.: uur. Toegang gratis. Donderdag 8 november Faculty Club UT: Lezing Hoe wetenschappelijk is de kunstenaar/hoe kunstzinnig de wetenschapper? door Alex Manassen. I.h.k.v. de lezingenreeks Dé Waarneming, Stichting Qua Art Qua Science uur. Toegang gratis. Zie deze pagina. Donderdag 8 november t/m woensdag 19 december Expositieruimte Vrijhof: Expositie Patrick Mangus Common sense is simplicity ( try me!). Open: uur; za./ zo.: uur. Toegang gratis. Vrijdag 9 november Agora Vrijhof: gospelkoor Celebration. Gospel voor een goed doel. Benefietconcert voor vereniging Debra uur. EUR 7,50/5. Kaarten: Boerderij Bosch; ma. t/m do. van uur. Zaterdag 10 november Audiozaal Vrijhof: Masterclass Vocal Jazz door Adrienne West, jazzzangeres en docente vocal jazz aan het ArtEZ Conservatorium aan Close Harmony Koor Musilon i.h.k.v. hun lustrum. Deze masterclass is een openbaar toegankelijke les voor alle geïnteresseerde muziekliefhebbers uur. Toegang gratis. Maandag 12 november Amphitheater Vrijhof: Daniel Arends Nu we er toch zijn. (cabaret). Talentvolle jonge cabaretier verlaat de gebaande paden met origineel en spraakmakend cabaret. Winnaar Cameretten uur. EUR 5/3/1. Amphitheater Vrijhof: Camerettenselectie: try-out (cabaret). Drie van de beste deelnemers van het Camerettenfestival van 2007 toont zich aan het grote publiek: Ewout en Etienne, Salih Kilic en Vincent Geers uur. EUR 5/4/2. Dinsdag 13 november Bastille, filmzaal bij de Vestingbar: Spe: Film+: A Beautiful Mind (inleiding en discussie). Aanvang: uur. Toegang gratis. Amphitheater Vrijhof: Studium Generale: Het goede leven Afrikaanse filosofie. Lezing i.h.k.v. de reeks c a m p u s Wereldfilosofie uur. Toegang gratis. Dinsdag 13, 20 en 27 november Vrijhof/Amphitheater: Studium Generale: cyclus Wereldfilosofie, uur, toegang: gratis. Aanmelden vooraf is niet mogelijk. Informatie: Woensdag 14 november Filmzaal Vestingbar: Bellettrie Filmhuis: Before Sunset uur. Romantisch drama. Toegang gratis. Maandag 19 november Amphitheater Vrijhof: ATA on Tour: Danielle Schel Ben ik dan?! Jong theatertalent over de onzekerheden van de jonge vrouw uur. EUR 5/3/1. Amphitheater Vrijhof: Jazz Podium Drienerlo: O.BA.O. + Paul Weiling. Experimentele improvisatiejazz van ervaren trio uur. EUR 10/6/4. Zie deze pagina. Donderdag 29 november Theatercafé de Vrijhof: Open podium Apollo. Thema Hot & Spicy. Vanaf uur. Toegang gratis. Opgave via apollo.utwente.nl. Zie deze pagina. Zaterdag 1 december Audiozaal Vrijhof: Lustrumconcert DVE. Leden en oud-leden van DVE zingen gezamenlijk het 40!-stemmige Spem in Alium van Thomas Tallis. Daarnaast oude en moderne klassieke muziek uit verschillende periodes uur. Toegang gratis. Tot en met 31 december Stiltecentrum, Vrijhof kamer 233, SPE: Tentoonstelling Bewogen Beelden. Videokunst geïnspireerd op thema s als geloof, hoop en liefde. Open: ma. t/m vr uur; za./zo uur. Toegang gratis. Kunstuitleen Bestemd voor UT-medewerkers en studenten. Open: elke di. en do. van uur en op afspraak, Vrijhof kamer 136, 1e verdieping. Informatie: Tessa Lieffering, tel ;

20 20 donderdag 8 november 2007 Harold de Boer 3 Uit Het Lood Acedia Zijn het sprinkhanen? En zo ja, zijn ze schadelijk? De insectologen zijn verdeeld. Nadat de Erasmus Universiteit in opdracht van minister Bos heeft aangetoond dat de zorgen over de private equity fondsen onterecht zijn, komt het NRC Handelsblad met eigen onderzoek tot de omgekeerde conclusie. Wie heeft er gelijk? Ik neig naar de krant. Persmuskieten staan dichter bij de sprinkhaan dan studeerkamergeleerden. Zeker de persmuskiet die zelf door een sprinkhaan is aangevreten. Volgens de krant is onze fiscus een half miljard misgelopen door de private equity fondsen. De overgenomen Nederlandse bedrijven maken als gevolg van sluwe financiële constructies namelijk geen winst meer, waardoor ze geen vennootschapsbelasting meer betalen. Overgenomen op kosten van u, kopt de NRC daarom. Dit is iets te kort door de bocht. Door de gebruikte constructies verschuift de winst gewoon naar het private equity fonds. En zolang dat maar netjes belasting betaalt, is er niets aan de hand. Fiscaal maakt het geen verschil of de aanslag naar de vestzak of de broekzak moet. Tenzij het private equity fonds buitenlands is. Dan kan onze fiscus fluiten naar onze centen. Maar zo voelen wij ook eens hoe het is een kolonie te zijn. Kaalgevreten door de overheerser. De klassieke straf voor gebrek aan ondernemingszin. Los van de sprinkhaan staat de vraag of je een boer wiens oogst door eigen toedoen mislukt, mag beschuldigen van het benadelen van de gemeenschap. Wel volgens de calvinistische traditie die de NRC nu blijkbaar ook aanhangt. Maar de vrije markt was er nou juist op gebaseerd dat iedereen uit zichzelf winst nastreeft, waar de gemeenschap dan weer van meeprofiteert. Omdat elke sporter wil winnen, wordt het publiek vanzelf beloond met strijd - dat principe. Toch kreeg tennisser Davidenko onlangs een boete wegens gebrek aan inzet! Is het duivelse oorkussen immuun geworden voor ons oude vertrouwde heilzame kapitalisme? Moeten wij daarom niet langer iemands inkomen belasten, maar zijn inkomenspotentie? Er is een teneur in die richting. Van staatssecretaris Dijksma mogen hoogopgeleide vrouwen beboet worden als ze ervoor kiezen niet te werken. En ook ons lamlendige bedrijfsleven moet blijkbaar in beweging geschopt worden. Vraag is wie dat beter kan: de sprinkhaan of de persmuskiet. hoog Foto: Frans van der Veeken Vluggertje Studentenleven Maximaal tien minuten. Zo lang duurden de potjes schaak tijdens het Open UT Snelschaakkampioenschap, vorige week woensdagavond in de Bastille. Echte vluggertjes dus. Slechts negen studenten deden mee aan het kampioenschap. Blijkbaar is het niet zo handig om een toernooi in de tentamenweek te plannen, concludeerde Sander Noorman, voorzitter van de Schaakvereniging Drienerlo. Paul ten Vergert mocht zich aan het einde van de avond meester van het snelschaken noemen. Hij ging met de wisselbokaal naar huis. De fotosoap 3hoog volgt drie bewoners van een studentenhuis: Olivier, een verwaand balletje, Karlijn, een berekenende vamp en Pien, een sociaal bewuste feministe. Zoals iedereen die samenwoont worstelen zij met alledaagse problemen over de afwas en de afstandsbediening, maar ook met grotere vragen over seks, cultuur, politiek en religie. Olivier Pien Karlijn Door Ype Driessen Over en... Sneeuw Het wordt steeds drukker. Je ziet het om je heen, je ziet het bij jezelf. Er is geen tijd meer voor elkaar, laat staan voor jezelf. Druk, druk, druk. Gek word je ervan. Waar zijn we in hemelsnaam mee bezig? Met elkaar op te jagen? Snel even lunchen, het liefst in hapklare brokken. Iedere minuut telt. Komt er spontaan een pensionado langs om even bij te praten, moet je em zeggen dat het gigadruk is en dat je gauw weer door moet. Wat een respect voor de grijze garde die deze universiteit heeft groot gemaakt! Deze week was het weer goed raak. Doet de mail het niet! Geen inkomend verkeer, noch uitgaand. Muurvast zit het hele zaakje. Hellup, we kunnen niet meer werken. Logisch, dan beginnen we te balen en te hangen. Dan geven we de ict-specialisten van deze ambitieuze instelling de schuld, want daar zal het euvel wel weer vandaan komen. Laten ze hun ding beter doen. Desnoods s nachts. Als het spul maar werkt. Tja, zo geniepig is de race tegen de klok al verankerd in ons doen en laten. Maar het verhaal gaat verder. Doet de telefoon het niet, een paar uur achter elkaar. Technisch mankement. Gewoon, alles plat. Het gebeurt, hoe is het mo-gelijk. Onze levensader wordt afgesneden, we raken ingesneeuwd. Sneeuw! Weet u nog hoe we een jaar of twee geleden rond deze tijd spontaan insneeuwden? Werd er gemekkerd? Welnee, het was gewoon hartstikke gezellig om deze witte last collectief te ondergaan. We zeggen maar zo: die gedwongen werkonderbrekingen, die horen nou eenmaal bij het pakket secundaire arbeidsvoorzieningen. Net als zo n vals alarm waar we regelmatig last van hebben. Dan loop je gewoon rustig naar buiten. Het nut? Je praat met mensen die je buren blijken te zijn! DVD-tje Bij ons in het studentenhuis was er s avonds geen drol meer aan. Vroeger deden we nog wel eens Kolonisten of pokeren. Maar Kolonisten is zó 2006 en de jongens willen alleen nog maar strippokeren - en zulke mooie lijven hebben ze niet, dus daar waren we ook wel een keer klaar mee. Die ellenlange herfstavonden vragen dus om goeie televisie. Maar op Hollands Next Topmodel met Daphne Deckers en Gooische Vrouwen met Linda de Mol na, is er bar weinig leuks te zien. De DVD-reeks van Friends hebben we al tig keer afgespeeld, de dramatische waargebeurde verhalen kennen we uit ons hoofd en Oprah en Dr. Phil, tja, what s new? Je zou s avonds van pure ellende dus al bijna achter je bureautje kruipen om wat nuttigs te doen. Maar godzijdank is er iets nieuws op de markt. Sinds kort filmt de UT colleges zodat je ze later nog eens terug kunt zien! Het is nu nog in de experimentele fase maar wij hebben al wel de hand kunnen leggen op de complete verzamelbox quantummechanica! Daar waren we de hele week zoet mee. Een huisgenoot uit de andere hoek wil er vanavond een dvd-tje wijsbegeerte van wetenschap en techniek ingooien. We azen ook nog op statistiek deel twee. Eén van onze bewoners is namelijk dol op de hoofdrolspeler van die serie, jeweetwel, die leuke acteur met die aanwijsstok. Vanavond is het dus weer zover. Na GTST gaat-ie erin. Een glaasje en een kaasje erbij. En zakdoekjes voor wanneer het emo wordt. Het is nu alleen nog wachten op de dvd s met extra s. Behind the scenes, wat u niet zag tijdens het college. Héérlijk!...sluiten

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich 1 Look ahead Bekijk de tekst hieronder. Wat voor een tekst is dit? boodschappenlijst voor een feest menu voor een feestmaaltijd recept voor een bijzondere lunch BLT Sandwich Most people eat this sandwich

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Beste Inbounds, There is a english version just below the page

Beste Inbounds, There is a english version just below the page Beste Inbounds, There is a english version just below the page De vakantie is alweer bijna voorbij en een nieuwe lichting exchangers is zojuist gearriveerd. Voor sommige is dit het begin van hun exchange

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

Welkom! Michael Sourbron.

Welkom! Michael Sourbron. Make IT personal Welkom! Michael Sourbron Michael.Sourbron@callexcell.be François Gysbertsen François.Gysbertsen@callexcell.be GertJan Coolen GertJan.Coolen@frontline.nl Agenda Introductie Engage uw klant

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011 Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011 28 april 2011 CENTR Marketing Workshop April 2011 - Helsinki 2 Agenda Campaign 2010: Goal Campaign Results & Learnings Market research: Goal Outcome Learnings

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS 24-25-26 Juli 2014 Dit jaar zal de zesde editie van Jumping Peel & Maas plaatsvinden. Inmiddels is ons concours uitgegroeid tot een volwaardig evenement van grote

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

telefoon interface voor t-72 en m-72

telefoon interface voor t-72 en m-72 telefoon interface voor t-72 en m-72 veiligheid, gemak en bewegingsvrijheid de telefoon en de intercom werken gescheiden de interface koppelt de telefoon aan de intercom anderhalf jaar geleden vroegen

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl)

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 1 Graphic Design Keuzevak GD1 Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 2 Expectations Attendance, creativity, motivation and a professional attitude

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM PROGRAMMA NETWERKDAG EN LEARNING ENCOUNTER 21 JANUARI 2005 AMSTERDAM PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM INLEIDING Op deze dag beogen wij een ieder met elkaar in contact te brengen, die

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 Een bestaand kantoorgebouw op het Schinkel terrein In Amsterdam wordt nieuw leven ingeblazen als bedrijfsverzamelgebouw.

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Engels

Woordenlijst Nederlands Engels Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Engels Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2012 question paper for the guidance of teachers 0503 FIRST LANGUAGE

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum)

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum) Brieven aan sollicitanten (Ned/Eng.) 1. Ontvangstbevestiging n.a.v. open sollicitatie 2. Ontvangstbevestiging n.a.v. vacature 3. Ontvangstbevestiging (ver) na deadline om te reageren 4. Ontvangstbevestiging

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com Angloinfo.com AngloINFO Media Pack AngloINFO Media 2015 (Dutch) Pack 2013 Over AngloINFO AngloINFO is a global expat network: 90+ regional websites 45+ countries 20 million monthly page views Over 3 million

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

270+ Contact Centers. 75talen TELEPERFORMANCE OVERZICHT. 182,000 werknemers. Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management

270+ Contact Centers. 75talen TELEPERFORMANCE OVERZICHT. 182,000 werknemers. Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management 1 TELEPERFORMANCE OVERZICHT Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management Landen waar we aanwezig zijn Landen die we faciliteren Opgericht in 1978 270+ Contact Centers Aanwezig in 62

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek

Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek Pagina 1 Property Location To Let Shannonweg 15 in Rotterdam-Botlek. Distripark Botlek is excellently situated in the Rotterdam Port area.

Nadere informatie

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland verzekerde patiënten Ook als u geen ziektekostenverzekering heeft of in het buitenland verzekerd bent, kunt u voor behandeling terecht

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN Accelerating success. COLLIERS INTERNATIONAL TE HUUR P.Czn. HOOFTLAAN 14 - EINDHOVEN OPPERVLAKTE GEBOUW Het gebouw is in totaliteit circa 2.600 m² groot. SURFACE BUILDING

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie