de Dukenburger Isabelle Babbels en krabbels Straat van de week Dukenburg in Groesbeek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "de Dukenburger Isabelle Babbels en krabbels Straat van de week Dukenburg in Groesbeek"

Transcriptie

1 de Dukenburger Info-magazine voor Dukenburg - 7 e jaargang nummer 6 - september 2014 Straat van de week Dukenburg in Groesbeek Babbels en krabbels Isabelle

2 Colofon De Dukenburger is een onafhankelijk blad voor het stadsdeel Dukenburg. Het verschijnt negen keer per jaar en wordt gratis verspreid. Het is mede mogelijk gemaakt door de gemeente. Er is een bijdrage verkregen uit het budget wijkactiviteiten/bewonersinitiatieven van de gemeente Nijmegen. Adres Zwanenveld 63-55, 6538 RP Nijmegen Telefoon: Internet: Redactie René van Berlo (hoofdredacteur) Toine van Bergen Janwillem Koten Peter van Kraaij Bart Matthijssen Hette Morriën Theo Vermeer Tekstcorrectie Gon van der Werff Foto s Jacqueline van den Boom (www.jvandenboom.com) Rob Alving (www.robalving.nl) Peter Saras en anderen (zie bij de artikelen) Vormgeving René van Berlo Correspondenten Tolhuis-Teersdijk: Jacqueline Veltmeijer Zwanenveld: René van Berlo Lankforst: Janwillem Koten a.i. Malvert: Janwillem Koten Meijhorst: José Sol Aldenhof: Toine van Bergen Weezenhof: Gaby Petermann De Zevensprong: Hans Veltmeijer Dromen over Dukenburg: Inge van den Hoogen Stichtingsbestuur Ton Strik (voorzitter) Qader Shafiq (secretaris) Günay Acuner-Kasar (penningmeester) Drukwerk Drukkerij Hendrix Oplage: stuks Bezorging Op alle adressen in Dukenburg met uitzondering van de adressen met een NEE-NEE-sticker door Axender Cuijk. Klachten over bezorging: telefoon (0485) of Volgend nummer Kopijsluiting: zondag 14 september 2014 Verspreiding: woensdag 1 oktober 2014 Foto s voorpagina Grote foto: Isabelle voetbalt tijdens het WK in Malvert (Foto: Jacqueline van den Boom). Kleine foto: Marcel Hermsen en Willy en Leida Klaassen uit Dukenburg, Groesbeek (Foto: Dave van Brenk) 2 Dukenburg op weg naar de 50 Op weg naar het 50-jarig bestaan van Dukenburg in 2016 gaan we verder in op de historie. In de beginjaren was er veel gestoei over de naam, variërend van Buurtschap Dukenburg tot de Wijk Dukenburg in Stadsdeel Groot Dukenburg. Het Wijkopbouworgaan Dukenburg deed een oproep voor naamgevingen. Er kwamen verschillende voorstellen binnen, zoals Het Rode Hert, genoemd naar een oude boerderij, en Rosenburg. Deze en andere bedenksels haalden het niet. Dukenburg bleef Dukenburg heten en de wijk ging Meijhorst heten. Crèche Intussen groeide gestaag dit stadsdeel Groot Dukenburg door in inwoners en woningen. De kindercrèche deed een dringende oproep om meer hulp van dames als oppas, gelet het feit dat er meer en meer kleine kinderen bij kwamen. De crèche maakte het mogelijk dat de moeders eens konden gaan winkelen en op visite gaan Over kleine kinderen gesproken, er was grote bezorgdheid over de aanleg van de vijvers om het regenwater en het kwelwater snel te kunnen afvoeren, nu er meer bebouwing en bestrating kwam. De riolering moest het overtollige water afvoeren naar de vijvers voor een goede waterhuishouding. Er was angst dat de kinderen erin konden verdrinken. Aantal woningen Veel woningen waren geprojecteerd in Dukenburg: Aldenhof 1200, Malvert en Lankforst Flat in aanbouw in Dukenburg. samen 1900, Meijhorst 1400, Tolhuis 1600, Teersveld en Zwanenveld samen 1800 en de Weezenhof met De Vossen Sport en recreatie Intussen ging de planning voor de recreatieve en sportieve accommodaties van start. Ten westen van de Staddijk kwamen sport- en speelgelegenheden in het stadspark Staddijk met ook een natuurgebied en waterpartij. Het Recreatieschap Nijmegen en omgeving begon ontwerpen te maken voor de Berendonck met een groot recreatief gebied voor mensen met mogelijk in de toekomst voor mensen. Zelfs een bobsleebaan voor in de winter vanaf een grote heuvel was gepland. Ook een sporthal in Meijhorst stond in de plannen. Initiatieven Carnavalsvereniging De Straatjonkers organiseerde een skelterrace in de 26 e straat Lankforst. Voor de lezers stond een bibliotheek op stapel. Scouting Karel de Stoute organiseerde een heitje voor een karweitje in Dukenburg. Helpen met aardappelen schillen, boodschappen doen, vegen, schoenen poetsen bracht geld in het laatje voor de scouting. Een ander mooi initiatief kwam vanuit de kerk. Deze organiseerde een vredesweekprogramma in september. Tekst: Theo Vermeer Foto: collectie Theo Vermeer

3 Wethouder Bert Velthuis Babbels en krabbels NIEUWS UIT DE WIJKEN Dukenburg algemeen Renske van Overbeek 11 StAAD 17 Tolhuis-Teersdijk 26 Zwanenveld 29 Lankforst 30 Malvert 33 Meijhorst 34 Aldenhof 36 Weezenhof De straat van de week Dukenburg (Groesbeek) 4 Gerrit Kok Wereldwinkel De Zevensprong Boerderij de Eikenhorst 8 24 En verder: Dukenburg op weg naar de 50 2 Column Qader Shafiq 8 Eline: daar ligt haar hart Column Joska van der Meer 14 Shafiq, Grunberg in Afghanistan 14 Remco Penders 18 Schoolproject in Pakistan 19 Column Janwillem Koten 19 Kunst en cultuur 20 Kuieren door Cuijk 20 Elly van Rooy 21 Column Adil Jbilou 22 Mijn huisdier: muizen 22 Dromen over Dukenburg 23 Informatieavond Hatertse Broek 25 AED s geplaatst in Dukenburg 25 HAN-terrein, wat wordt het? 27 Column Hans Veltmeijer 27 SamSam verhuist 29 Jungiaans instituut Maisonnettes Malvert 33 Update Mooier Meijhorst 34 Hier gebeurt het dus 36 Maaike Kuster 37 Vierdaagse door Weezenhof 38 Oproep Roos van Dukenburg 41 Verbouwing wijkcentrum 43 Agenda 44 Duukjes 46 Belangrijke nummers 47

4 De straat van de week Dukenburg (Groesbeek) In de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel van de kadastrale gemeente Groesbeek, sectie C: Horst, uit 1832 komt de naam Snoek met voornaam Ariën voor. Bij de invoering van het kadaster staat deze rentenier uit Nijmegen vermeld als eigenaar van de percelen nummer 265 (tuin), nummer 266 (huis en erf) en de nummers 268 tot en met 270 (bouwland), gelegen tussen De Broeksche Straat en De Leigraaf. Het is aannemelijk dat genoemde percelen eigendom waren van de erven Adriaan Snoeck ( ), een jongere broer van Matthias Adriaan Snoeck. Het huis lag een paar honderd meter verwijderd van de huidige zijstraat met de naam Dukenburg. Het stadsdeel Dukenburg is een openbare ruimte van het type administratief gebied in de woonplaats Nijmegen. De gelijknamige straatnaam Dukenburg in de woonplaats Groesbeek is een openbare ruimte van het type weg. In de Basisregistraties adressen en gebouwen (BAG) staan twee adressen: Dukenburg 1, 6562 KP Groesbeek en Dukenburg 3, 6562 KP Groesbeek. Op 13 maart 1959 heeft de Raad van de gemeente Groesbeek in verband met de wijziging van de wegenlegger een aantal straatnamen vastgesteld. Het gaat om namen die reeds jaren bestonden en als zodanig gebruikt werden. Een aantal namen is aangepast. In het raadsbesluit staan onder meer: 13. De weg, onder nr. 54 voorkomende op de wegenlegger, thans daarin aangeduid Broeksestraat wordt genoemd: Bruuk. (...) 16. De weg, onder nr. 74 voorkomende op de wegenlegger, thans aangeduid met Dukenburgseweg, wordt genoemd: Dukenburg. Sinds 1959 is Dukenburg een zijstraat van de Bruuk. De naam De Broeksche Straat stond al vermeld op de minuutplans van de kadastrale gemeente Groesbeek, sectie C: Horst (Eerste Blad en Tweede Blad) uit De straat liep door een gebied dat werd aangeduid met de naam Het Broek. Op latere kaarten staat de naam De Bruuk of alleen Bruuk. Het raadsbesluit uit 1959 bevat geen informatie over de herkomst van de naam Dukenburg. Aan het einde van de weg lag destijds vuilstort De Dukenburg. De Bruukse Baerg aan de rand van het natuurreservaat de Bruuk is hiervan een overblijfsel. De weg is niet genoemd naar de vuilstort, maar naar de gelijknamige buurtschap, een achterbuurt bij de Duitse grens die in door oorlogshandelingen werd verwoest. G.G. Driessen schrijft in Dukenburg en zijn bewoners. Wetenswaardigheden over een verdwenen Groesbeekse buurtschap, die bestond van 1875 tot 1944 (Uitgeverij Heemkunde Groesbeek 1999, p. 37): Zekerheid over het ontstaan van de naam Dukenburg bestaat er niet, maar het is niet onwaarschijnlijk dat het betreffende stuk land vroeger eigendom is geweest van de eigenaars van het landgoed en Huis Dukenburg bij Nijmegen. Dit kan men afleiden uit de naam welke de volksmond gegeven heeft aan een stukje bos aldaar: het beuske (bosje) van de freule (...). Ook elders kwam de naam Duckenburg voor. Zo overleed Josina Jacoba Akersloot, de weduwe van Willem van Schuylenburch ( ), op 2 september 1745 op Huize Duckenburg (vanaf 1776: Eemlust) in Eemnes in de provincie Utrecht. Haar schoonvader Adriaan van Schuylenburch ( ) was heer van Duckenburg, maar had de Duyckenborgh met huys, hoff, nieuwe timmeragie genaemt de orangerie, stallingen en 5 of 6 bouwhoven enz. in Hatert reeds in 1736 verkocht aan zijn stiefzoon Willem Arend de Quay ( ). Door de verkoop van De Duckenburg in 1767 werd Willem Carel baron Snouckaert van Schauburg ( ) heer van Duckenburg. Mogelijk zijn er bezittingen in Groesbeek via de oudste zoon Ludolphus Everhardus Arnoldus de Quay ( ) en diens tweede echtgenote Geertruijda Helena Meijnhardt ( ) in handen zijn gekomen van Matthias Adriaan Snoeck ( ) met wie zij in 1804 hertrouwde. Tegenover Dukenburg ligt een andere zijstraat van de Bruuk die in 1962 genoemd is naar Johann Toebosch ( ) die in de periode hoofd der school was. De openbare school in dit deel van de gemeente Groesbeek was in 1901 op last van Gedeputeerde Staten gesticht. In 1926 werd het een confessionele school. Driessen (1999, pp ) schrijft onder meer: Als meester Toebosch hier aan zijn taak begint heeft de school tijdens haar vijftienjarig bestaan al zeven hoofdonderwijzers gekend die zelf om eervol ontslag gevraagd hebben. Hetgeen erop wijst dat de omstandigheden daar niet ideaal waren. (...) Om de herinnering aan zijn goede werken en daden in de buurtschap te laten voortleven besloot het gemeentebestuur tot het benoemen van de Meester Toeboschweg. Als huldebetoon aan deze echtgoeie mens. Hoe de veldweg van de Bredeweg naar de Bruuk precies heet, is niet duidelijk. In het raadsbesluit d.d. 11 oktober 1962 staat de naam Toebosch-veldweg. Volgens de BAG heet deze openbare ruimte Mr Toebosweg (documentdatum ). Op het straatnaambord aan de kant van de Bredeweg staat de naam Meester Toeboschweg. Aan de kant van de Bruuk hangt een straatnaambord met de naam Mr. Toeboschweg (met puntje). Mevrouw Toebosch heeft in 1962 verzocht er Meester Toebosch-veldweg van te maken omdat haar man als Meester Toebosch in Groesbeek bekend stond. Een formeel besluit is echter niet aangetroffen. Naar het zich laat aanzien wordt de naam Meester Toeboschweg binnenkort alsnog door het college van burgemeester en wethouders van Groesbeek vastgesteld. Tekst: Rob Essers 4

5 Michiel van de Loo en Rob Essers Wanneer je in Groesbeek de weg naar Dukenburg vraagt, kijkt niemand je vreemd aan. Men zal je heel vriendelijk - zo zijn ze in Groesbeek - de weg wijzen. Verwacht echter niet in een naoorlogse nieuwbouwwijk van Nijmegen terecht te komen. Nee, Dukenburg in Groesbeek is een buurtschap in Bruuk, een moerasgebied van ongeveer 100 hectare, vlakbij het Reichswald. Marcel Hermsen Het buurtschap Dukenburg heeft een roemruchte geschiedenis. Voor deze aflevering van De straat van de week doken we in de geschiedenis van dat andere Dukenburg. We gingen op bezoek bij Marcel Hermsen, 41 jaar en geboren en getogen Groesbeker. Zijn vrouw was petekind van een van de laatste oorspronkelijke bewoners van Dukenburg: Wim Jansen. Marcel: We hebben zo n vijftien jaar geleden het huis van haar oom gekocht, maar afgesproken dat hij tot zijn dood het vruchtgebruik kon hebben. Het was een noodwoning. Na zijn overlijden hebben we het platgegooid en er een nieuw huis neergezet. Willy en Leida Klaassen Ook aanwezig zijn Willy en Leida Klaassen, allebei achter in de zestig. Leida is een kleindochter van de vader van eerdergenoemde Wim Jansen. Die heette in het echt óók Wim Jansen, maar werd Poppe Wim genoemd. Iedereen had bijnamen. Er waren veel grote gezinnen, dezelfde namen en voor het onderscheid werd daar vaak een lichamelijk kenmerk of beroep aan toegevoegd. Poppe Wim had zes kinderen, waarvan één drieling. Toen die geboren werd, was dat nog landelijk nieuws. Ter illustratie hebben Leida en Willy een foto uit de Gelderlander meegebracht waar de moeder trots haar nieuwste aanwinst laat zien, met daarnaast een foto van hun armoedige onderkomen. In het onderschrift roept de krant op geld te storten om dien nood te lenigen en dat alle giften dankbaar zullen worden aanvaard door de gemeente-vroedvrouw van Groesbeek. Vlak voor de laatste wereldoorlog stonden er aan de straat nog dertien huisjes en een aantal woonwagens. Tijdens de oorlog en met name Marcel Hermsen en Willy en Leida Klaassen in de periode tussen september 1944 en februari 1945 heeft de grensstreek zwaar te lijden gehad onder het oorlogsgeweld. Wat in Dukenburg nog overeind stond, werd alleen al door de luchtdruk, veroorzaakt door de bombardementen, compleet weggeblazen. Willy: Er was helemaal niks meer. Alles lag plat. In de directe omgeving sloopten de Canadezen de deuren uit de huizen om te kunnen stoken. Alles van een beetje waarde was in beslag genomen. Zelfs de rolstoel van oma hadden de Duitsers meegenomen toen ze in de schuilkelder zaten. Maanden later, na de evacuatie, hebben ze die aan de grens weer teruggevonden. Leida: Met een aantal gezinnen konden ze in Zweedse barakken gaan wonen. Zo waren veel van de geëvacueerde bewoners bij terugkomst aangewezen op noodwoningen. Op een enkeling na zou niemand meer in Dukenburg terugkeren. Botterpot Wanneer precies de eerste Groesbekers in Dukenburg zijn gaan wonen is onbekend. De buurt ontstond tussen de Bruuksestraat, de Leigraaf een beekje dat er ontspringt en vlak voor de Duitse grens overgaat in de Groesbeek en de drassige grond van de Botterpot, zoals het gebied in de volksmond genoemd wordt. Deze gronden waren ongeschikt voor landbouw en ontginnen had geen zin. Omdat waarschijnlijk daarom niemand er aanspraak op maakte, konden mensen er zich vrij vestigen. Dat is rond 1875 begonnen. Het aantal inwo- 5

6 ners van de gemeente was in een tijdsbestek van veertig jaar bijna verdrievoudigd, maar de woningbouw was daar ver bij achtergebleven. In die jaren was de woningnood groot. Veel mensen konden zich nauwelijks een krot veroorloven of zwierven in woonwagens, of wat daar voor door moest gaan, rond. Willy: Mensen waren heel creatief, sommigen groeven een hol in een aarden wal. Wim kon hier van een kippenhok een huis bouwen. Dukenburg was dan een prima plek om te overleven, dicht bij de Duitse grens en het gemeentebestuur liet de bouwval toe, zolang het niet te veel in het oog viel. Zo werd Dukenburg een kleine enclave voor marskramers, ketellappers, venters en avonturiers. De armoede wordt treffend omschreven door een gemeentesecretaris: Schrikkelijk is het te zien hoe des winters zo veele huisgezinnen nauwelijks tegen het gure weer beschut niet weten hoe hunnen honger te stillen, een gat in den grond gedekt door eenig stroo of zoden dient veele huisgezinnen van acht tot tien leden tellende tot lager, terwijl zij genoodzaakt zijn zelf en hunner schier naakte kinderen heinde en verre het brood te verzamelen. 6 Kopie van pagina 5 uit de Gelderlander van zaterdag 26 mei Bezembinder Veel Groesbekers verdienden als bezembinder de kost, maar toen het aanbod te groot werd, maakte een aantal van hen van de nood een deugd en trokken met hun woonwagens, huifof hondenkarren in de zomer naar Pruisen. Ze gingen daar venten met bezems en manden. Vrouwen en kinderen werden vaak ingeschakeld om te bedelen. Er kwamen echter nieuwe Duitse voorschriften die een einde maakte aan deze trek, maar die wel tot gevolg hadden dat de smokkel tussen beide landen opleefde. Willy: Als je de stamboom van Groesbekers gaat ontleden, zul je vaak in Duitsland uitkomen. 10 mei 1940 was een hele rare dag hier. 9 mei zaten de Duitsers hier zoals elke dag nog in de kroeg een biertje te drinken, een dag later was het ineens de bezetter. Maar ook Duitsers die iets op hun kerfstok hadden, doken hier vaak onder. Marcel: Groesbekers hangen aan elkaar, zijn erg buurtgebonden. Buitenstaanders kwamen er vroeger niet tussen, dat is zelfs nu nog moeilijk. Willy beaamt dat: Zeker in de oude wijken niet. Ik woon zelf sinds 2007 in een nieuwbouwwijk. Daar is zoveel import, dat gaat als Krotwoning i. d. Dukenburg. Groesbeek staat onder de foto. Deze behuizing was het onderkomen van Willem de Wilde. De foto is in 1933 gemaakt door Th. Verbeeten. vanzelf prima samen. Maar vroeger kon je beter uit andere buurten wegblijven. Als je een meisje uit een andere wijk leuk vond, had je een probleem en moest je wel heel stevig in je schoenen staan. Buiten de gemeentegrenzen hield de rivaliteit op en trokken Groesbekers weer gezamenlijk op tegen alles wat niet uit Groesbeek kwam. De invloed van de katholieke kerk was groot. Leida: Elke zondag moesten we naar de mis, s middags ook nog eens naar het lof. Als we een keer stiekem niet gingen, wist ons moeder vóór we thuiskwamen al dat we niet in de kerkbanken hadden gezeten. Willy: Vanwege de communie mocht je niet eten voor je ging. Ik ben vaak misselijk geweest, en er vielen ook vaak mensen flauw. De rooms-katholieke geestelijkheid maakte zich in het verleden vaak zorgen om haar kudde in Groesbeek. Het waren meest dagloners die, omdat er nu eenmaal brood op de plank moest, ook wel eens buiten de wet traden om daarin te voorzien. Venten, stropen, smokkelen, het was de Groesbeker niet vreemd. Ook dat ze liever in de herberg of de kroeg zaten dan op het land werkten, was bij de pastoor bekend. De geestelijkheid kon het volkje in de afgelegen buurtschappen moeilijk onder controle houden. Men probeerde met donderpreken over hel en verdoemenis en het invoeren van een zondaarsklok het tij te keren. De klok luidde elke avond een kwartier lang, waarbij de parochianen geacht werden voor de bekering van hun zonden te bidden. Er moesten ook meer kerken komen. Oorspronkelijk was er maar één kerk. Die stond

7 Dukenburg (Groesbeek) was een buurtschap bij de Duitse grens dat in door oorlogshandelingen is verwoest. Nu staan er twee huizen. in Groesbeek. Na de tweede kerk in de Horst in 1927, ging bouwpastoor Hoek in 1933 geld inzamelen voor een derde parochie in Breedeweg. Willy: Hij heeft foto s laten maken in wat voor armoede de mensen leefden hier. Die verkocht hij voor 25 cent. Hij heeft tientallen bedelpreken gehouden in de verre omtrek om hier een kerk van de grond te krijgen. Die kerk kwam er, maar zou een paar jaar later in het oorlogsgeweld weer plat gaan. Verdinaso Een ander fenomeen uit die tijd was Ernst Voorhoeve. Hij was ook betrokken bij de fotoserie van bouwpastoor Hoek en ze gaven samen leiding aan Don Bosco. Onder die noemer werd geprobeerd om de arbeidersjeugd een zinvolle vrijetijdsbesteding te geven. Hij was zwager van minister-president De Geer, beeldhouwer van beroep en werd in Nederland leider van Verdinaso, wat stond voor Verbond van Dietse Nationaal-Solidaristen. Het was een uit Vlaanderen overgewaaide fascistische autoritaire partij met antisemitische trekjes. In navolging van de N.S.B. waren er op dat moment in Nederland meerdere kleinere partijtjes die in dat bruine schemergebied opereerden. Veel leden zou de partij nooit hebben, enkele honderden, maar één derde van de aanhang kwam uit Groesbeek, en dan met name Dukenburg. In 1940 zal Verdinaso opgaan in de N.S.B. en Voorhoeve wordt propagandaleider bij Mussert. Don Bosco Armoede, woningnood en werkloosheid; tel daar een falende overheid bij op en je hebt een ideale voedingsbodem voor foute partijtjes als Verdinaso. Het is jammer dat Ernst Voorhoeve zijn goede sociale bedoelingen koppelde aan de verkeerde uitgangspunten. Zijn skills als beeldhouwer gebruikte hij om de jeugd aan te zetten tot huisnijverheid. Binnen korte tijd had hij vijftig jonge cursisten die zich bezighielden met het vervaardigen van kruisbeelden, kerstgroepen en aanverwante katholieke prullaria. Dit gebeurde onder de vlag van de paters van Don Bosco, maar toen de politieke activiteiten van Voorhoeve gingen botsen met de gevestigde katholieke orde, werd hij door kapelaan Hoek uit de Don Boscostichting gegooid en ontstonden er twee kampen in het dorp. Voorhoeve was op dat moment al vier jaar met zijn handarbeidlessen aan de Groesbeekse jeugd bezig en had zodoende veel vertrouwen opgebouwd. Hij richtte daarop een eigen jeugdbeweging op jong Dinaso voor jongens van 12 tot 16 jaar, die vooral afkomstig waren uit de buurtschappen Stekkenberg en Bruuk. De beweging in Groesbeek bloedde dood toen al gauw bleek dat er voor aanhangers van Dinaso door toedoen van de gevestigde autoriteiten geen werk was en, als je dat wel had, de kans op ontslag erg groot was. Na tien jaar Groesbeek verhuisde Voorhoeve in 1937 naar Nijmegen. Hij heeft nog gevochten aan het Oostfront. In 1949 is hij voor zijn nazi-collaboratie tot elf jaar gevangenisstraf veroordeeld. Hij overleed in Nijmegen in Willy over deze periode: Ik kan me niet herinneren dat er veel over gesproken werd. Maar dat deden de mensen toch al niet over vroeger tijden. Groesbeekse Boys De straten Bruuk en Dukenburg vormen bijna een viersprong met de Meester Toeboschweg, een onverharde weg, maar dat was Dukenburg tot voor enkele jaren ook nog. Leida: Dat was vroeger de weg naar school, maar die meester Toebosch was een heel sociale man. Willy: Als mensen geen geld hadden om klompen voor de kinderen te kopen, zodat ze niet op blote voeten naar school hoefden, betaalde hij ze. Maar van die goedgevigheid werd ook wel eens misbruik gemaakt. Bruuk telt twee voetbalclubs: v.v. Rood Wit en de Groesbeekse Boys. Marcel: Wim Jansen was een van de oprichters van Groesbeekse Boys. Ik denk dat de hele familie er wel gevoetbald heeft. Hij was ook scheidsrechter, jeugdleider en meer dan zestig jaar lid. Als hij niet thuis was, zat hij in de kantine van de club. In de crisisjaren was er een aantal werkverschaffingsprojecten, zoals de asfaltering van de weg van Nijmegen naar Groesbeek, het met de hand uitgraven van het Maas-Waalkanaal of de aanleg van het Goffertpark. Daar werkten ook Groesbekers, maar wanneer het juni was, moest iedereen bosbessen plukken. Willy: We kregen daarvoor ook eerder vrij. Drie, vier weken lang plukken. Wat ik overdag verdiende moest ik altijd afgeven, wat ik s avonds verdiende, mocht ik houden. Dukenburg is nu een doodlopende weg van een paar honderd meter, die uitkomt op een heuvel, het restant van wat ooit een vuilnisbelt was. Sinds 2006 is er riolering. Waar vroeger gevoetbald werd, staat nu een zuiveringsinstallatie. Marcel: Er is in de omgeving wel steeds Natuurgebied de Bruuk De Bruuk is een 100 hectare groot natuurgebied, dat beheerd wordt door Staatsbosbeheer en particulieren. Het is een moerasgebied dat wordt gevoed door kwelwater uit de omliggende heuvels. Kenmerkend daarvoor is de kleinschalige afwisseling van hooimoerassen, struwelen, houtwallen en natte bossen. De kwelstroom maakt het uiterst zeldzame blauwgrasland mogelijk. Het verhogen van de waterstand in het gebied zorgt voor extra bescherming van de bedreigde flora, maar omwonenden hebben hierdoor al tien jaar last van ondergelopen kelders en serres. meer import komen wonen, maar we doen nog elk jaar een barbecue en een nieuwjaarsborrel met de buurt. Leida en Willy gaan elke dag wandelen in de Bruuk. Ze komen daarbij steeds vaker toeristen tegen die het fraaie gebied ook ontdekt hebben. Willy: Ik snap nog steeds niet hoe de mensen het vroeger hier voor elkaar gekregen hebben. Nooit zeuren en gelukkig met heel weinig. Daar kan iedereen nog wat van leren. Met dank aan De Dukenburg en zijn bewoners, samengesteld door G.G. Driessen. Tekst: Michiel van de Loo Foto s 2014: Dave van Brenk Oude foto s: Regionaal Archief Nijmegen Groesbeek nu Het huidige Groesbeek telt inwoners. Behalve het dorp Groesbeek bestaat de gemeente uit een aantal dorpen en buurtschappen zoals Berg en Dal, Heilig Landstichting, een deel van Beek-Ubbergen, De Horst en Breedeweg of Bruuk. Op 1 januari aanstaande zal Groesbeek fuseren met Millingen aan de Rijn en Ubbergen tot een nieuwe gemeente. In november zijn er gemeenteraadsverkiezingen. 7

8 Boerderij De Eikenhorst nu ook met theehuis Niet alle mannen plukken margrietjes op de dijk Op de slingerende Waaldijk, ter hoogte van Bemmel, zag ik in de verte een man met voorzichtige bewegingen wilde margrietjes plukken. Eenmaal dichtbij hem had hij een heel boeket dat hij op de bagagedrager van zijn fiets wilde vastbinden. Dit had niet gehoeven meneer! riep ik. Het gezicht van de man veranderde in een brede glimlach. Met beide handen bood hij mij de bloemen aan: Wilt u ze hebben? Nee, dank u meneer. Het was een grapje. Zijn ze voor uw vrouw? Ja, hoe weet u dat? Zijn glimlach verwees mij naar zijn ogen die even op elders gericht waren. Ik zal u iets vertellen: mijn vrouw leeft niet meer. Ze was dol op wilde margrietjes. Ik breng ze dadelijk naar haar graf. Hij vertrouwde mij in een paar minuten zijn gevoelens toe. Onder vier waterige ogen namen wij afscheid. U bent een mooie man! zei ik. Hij schonk mij een blik vol waardering. De rivier stroomde door. De vogels zongen verder en de vlinders en hommels vlogen op de bloemvelden van de uiterwaarden. Maar de margrietjes fluisterden het verhaal van de man verder in mijn oren. Over de eenvoud en onmaakbaarheid van het vergankelijke leven. Over de eeuwigheid van de liefde Diep in mijn hart bewaar ik de herinneringen aan deze korte vriendschap, waarin eenvoudige margrietjes meer te vertellen hebben dan portemonnees, geloofsovertuigingen, huidskleuren of politieke voorkeuren. Qader Shafiq (Foto: Jacqueline van den Boom) 8 Theehuis & Boerenspelen De Eikenhorst is een echte aanwinst voor de regio. Mooi gelegen op de Staddijk nummer 1 aan het Wijchense Ven tussen De Berendonck en de Overasseltse en Hatertse Vennen is deze boerderij een prima pleisterplaats voor bezoekers van deze gebieden. Dit recent gerealiseerde en inmiddels geopende theehuis is een fijne plek, in het bijzonder voor de wandelaars en fietsers om als rustplaats te bezoeken. En straks misschien de schaatsers. Op het bevroren ven gingen in de winter de paters Franciscanen uit Alverna als eersten het ijs op met een touw. Als zij zonder een nat pak thuis kwamen, dan mocht de rest van de gemeenschap er ook gaan schaatsen. De Dukenburger sprak met Edwin en Sandra Sengers van wie deze lokaliteit is en die er de zorg voor dragen. Ter sprake kwamen de interessante historie van de boerderij, de restauratie met de verwezenlijking van dit fraaie theehuis en hoe het bezoek al loopt. Edwin heeft er samen met Sandra voor gekozen om deze droom werkelijkheid te laten worden. Geschiedenis Boerderij De Eikenhorst kent een rijke geschiedenis. Edwin is de vierde generatie Sengers die hier boert. Petje Sengers is hier met zijn gezin - hij had dertien kinderen - in 1900 neergestreken vanuit Hernen. Deze van oudsher katholieke familie kreeg van het protestants genootschap de boodschap te moeten vertrekken vanuit hun daar gepachte boerderij. Zij kwamen uiteindelijk op de Staddijk terecht, waar de familie grond en de boerderij pachtte van het Oud Burgeren Gasthuis te Nijmegen. Het gebied was toen nog kadastraal Hatert in de gemeente Nijmegen. Gedeeltelijke onteigening voor aanleg van de A73 zorgde ervoor dat het gebied met hun grond doorsneden werd. Tevens werd de gemeentegrens verlegd, waardoor zonder te verhuizen De Eikenhorst Wijchens grondgebied werd. Bijna 22 hectare van de toen aanwezige 35 hectare werd onteigend en is omgezet in snelweg en sportpark. Daardoor is er nog maar een beperkt deel aanwezig: circa 13 hectare voornamelijk grasland voor de honderd aanwezige melkkoeien. Op 3 kilometer afstand van de boerderij ligt nog circa 30 hectare grond en er wordt nog circa 25 hectare los land bijgehuurd. Op deze manier zijn we ruim zelfvoorzienend met betrekking tot de voerproductie van onze koeien, zegt Edwin. In mijn jeugd fietste ik van de boerderij thuis uit via de eikenlaan - nog zichtbaar vanuit De Eikenhorst richting de Berendonck - direct door naar de Weezenhof. De Staddijk is door de aanleg van de A73 flink versnipperd als boerenlandweg. Overigens, voordat de weg Staddijk heette, was de naam Vossendijk en daarvoor zelfs nog Peppelstraat. Na overgrootvader Petje Sengers, pachtte opa The en na deze Edwins vader Piet de boerderij van stichting het Oud Burgeren Gasthuis. Zijn vader en moeder werken nog steeds met grote regelmaat mee op het bedrijf. Eigendom In 2006 nam Edwin het bedrijf over van zijn ouders. Edwin woont er met zijn vrouw Sandra en hun drie kinderen. Sinds 2007 is hij fulltime agrarisch ondernemer/melkveehouder. Voor die tijd was hij elf jaar lang voorlichter in de diervoeding. Sandra is dierenartsassistente bij een landbouwhuisdierenpraktijk in Oss voor koeien en geiten. In 2010 hebben Edwin en Sandra uiteindelijk De Eikenhorst met gebouwen en landbouwgrond in zijn geheel kunnen kopen van het Oud Burgeren Gasthuis. Vroeger was het een gemengd bedrijf met akkerbouw, rundvee, varkens en kippen. Toen werden onder meer rogge, maïs en aardappelen verbouwd. Met de tractor ging men de stad in om bij klanten zakken aardappelen op de nek thuis te brengen als wintervoorraad. Verbouwingen In 1968 vond er een stevige verbouwing plaats van het voorhuis van de boerderij. In 1980 kwam er een nieuwe stal voor de melkkoeien

9 Edwin en Sandra Sengers op het terras van De Eikenhorst en in 1990 een voor het jongvee. Voordat er aparte stallen kwamen, was het vroeger gebruikelijk de koeien op de deel (het achterhuis) van de boerderij te hebben staan. In de winter een warme plek voor het vee en tevens voor de bewoners zelf dankzij de koeien. Twee vervallen boerenschuren, daterend uit 1726, werden van grond af aan volledig fraai gerestaureerd. Bij het theehuis is een groot terras aangelegd met grote houten zitbanken, stoelen en tafels met uitzicht op het Wijchense Ven aan de ene kant en het theehuis met rieten dak aan de andere kant. Enkele grote kunstkoeien kijken je vriendelijk aan. Het plan om de oude schuren met de prachtige originele, zware en oerharde eikenhouten draag- en stutbalkenconstructies, met de originele stenen, afgebikt en hergebruikt, te restaureren en te herbouwen dateerde al van voor Nu zijn ze omgetoverd tot fraaie verblijven. Edwin hakte met succes de knoop door en koos ervoor om zijn familietraditie (ruim honderd jaar boerenbedrijf) voort te zetten op deze schitterende locatie, nu met theehuis erbij. Hij verkoos dit boven zich elders te vestigen op een ander boerenbedrijf. Edwin: Veel dank zijn wij verschuldigd aan aannemersbedrijf Frank Lemmers uit Niftrik, die in een half jaar tijd heel veel werk heeft verzet. De bouwtechnisch stevige restauratie-opdracht is door hun schitterend uitgevoerd. Geen standaard werk, maar voortdurend passen en meten voor een prima resultaat. Theehuis Intussen wordt het theehuis al aardig bezocht. Wandelaars en fietsers hebben het ontdekt. Men kan op Boerderij De Eikenhorst voor diverse gelegenheden terecht. Ze organiseren familiedagen en bedrijfsuitjes, voorzien van diverse boerenspelen met een knipoog naar de boerenpraktijk. Ook kun je er voetbalgolfen door de weilanden en tussen de koeien of boerenbowlen. En na afloop lekker eten van barbecue of buffet of gebruik maken van een echte boerenlunch. De laatste gehouden Strong Viking Run met drieduizend deelnemers op de Berendonck maakte ook al kennis met De Eikenhorst. Tot lering, vermaak en inspanning gingen de runners door de weilanden en stallen, tussen de koeien en kalveren en over het terras. Een originele en prima verlopen kennismaking met het boerenbedrijf. Tevens is er een fietsen- en paardenstalling aanwezig. Voor het opladen van elektrische fietsen is er een aansluitpunt. De consumpties bestaan uit koffie, thee, huisgemaakt gebak en licht alcoholische dranken. Het ligt in de bedoeling straks tevens een kleine hap, broodjes en streekproducten te serveren. Openingstijden Zaterdags en zondags is het theehuis geopend van 9.00 tot uur. Adres: Theehuis en Boerenspelen De Eikenhorst, Boerderij de Eikenhorst, Staddijk 1, 6603 LM Wijchen, telefoonnummer (024) , mobiel Meer info: Tekst en foto s: Theo Vermeer 9

10 Daar ligt haar hart Elena woont in Tolhuis met haar man Javier en dochtertje Marina. Veel mensen in Dukenburg kennen haar, hoewel het gezin nog maar zo n anderhalf jaar geleden naar Nijmegen kwam. Elena werd geboren in Alicante, maar groeide vanaf haar vijfde jaar op in Barcelona, haar vertrouwde thuisstad in Catalonië. Daar woonde ze met haar ouders, haar tweelingzus, haar broer en een heleboel huisdieren. Maar haar Spaanse hart ligt in Llançà, een klein pittoresk vissersdorp aan een mooie kust met een helderblauwe zee. Het ligt heel erg noordelijk in Catalonië (Costa Brava) waar de kust rotsig is, in de buurt van Figueres met het beroemde museum van Dalí. 10 Javier, Elena en Marina Studie Elena houdt veel van dieren. Dit heeft zij van haar vader. Daarom studeerde zij voor dierenarts voor gezelschapsdieren aan de universiteit van Barcelona. Daarna deed zij nog vijf jaar onderzoek en promoveerde ze in In dat jaar trouwde Elena met Javier en het jonge paar vertrok voor de duur van een jaar naar Utrecht. Hier was Elena te vinden in de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren van de Universiteit Utrecht. Verder volgde Elena twee cursussen Nederlands bij het James Boswell Instituut en leerde zij onze taal met een sneltreinvaartje. Terug in Barcelona werkte zij vijf jaar in een groot dierenziekenhuis. De tweede reis naar Nederland bracht Javier, Elena en Marina in januari 2013 naar Nijmegen, waar ze al gauw een woning vonden in Tolhuis. Haar buren vindt ze allemaal erg aardig. Ze heeft bij een kopje thee al met veel van hen kennisgemaakt en ze hebben goed contact met elkaar. In haar achtertuin heeft Elena een moestuintje aangelegd waar onder andere bloemkool, courgette, tomaten, peterselie en rode kool groeien. De week van Elena Elena heeft een actief leven. Elke maandagochtend heeft ze contact met iemand van het Gilde Nijmegen om haar Nederlands te verbeteren en om verder in te burgeren. Maandagmiddag maakt Elena tijd vrij voor een wandeling met de wandelgroep vanuit Bredeschool De Meiboom. Op dinsdag zit ze bij een knutselclub met moeders uit verschillende landen, eveneens bij De Meiboom. Bij Intercity volgt ze een cursus voor de voorbereiding op het Staatsexamen NT 2 (II) om nog meer te weten te komen van de Nederlandse taal en cultuur. De woensdagmiddagen, wanneer Wiepy van Kuppeveld met voorleeshonden Douwe en Soul in de bibliotheek Zwanenveld te vinden is, vind je Elena daar ook met haar dochter Marina. Marina gaat in Aldenhof naar de basisschool, waar ze het goed naar haar zin heeft. Hier helpt Elena ook mee met het organiseren van activiteiten van De Aldenhove. Om de twee weken is ze vervolgens vrijwilligster bij de knutselclub van stichting Gildegein in Lindenholt en bij StAAD op woensdagavond één van de trouwe leden van de cursus Tekenen en Schilderen. Hier kan ze haar creatieve aanleg prima kwijt. Op vrijdag doet ze samen met haar gezin leuke dingen: naar De Berendonck, t Brackefort, noem maar op. In de weekenden wordt er veel tijd gestopt in vliegeren. Een hobby die is onstaan in haar kindertijd op het strand van Llançà. Javier, Elena en Marina zijn aangesloten bij de Nijmeegse Luchtvaart Club met het honk aan de Heidebloemstraat. De modelvliegtuigen worden zelf gebouwd. Soms zijn dat modellen van wel twee-en-eenhalve meter, maar ook kleinere exemplaren. Migrantenzondag Op een zondag eind mei van dit jaar was het Migrantendag in de Ontmoetingskerk op de Meijhorst. Dat was een multiculturele dag die bestond uit een misdienst in verschillende talen. Samen met Marina en Javier, Alexandra uit Chili, Juliana van Curaçao en de Panamees Jorge, studeerde Elena enkele Spaanstalige liedjes in. De liedjes waren onder andere Un beso y una flor van Nino Bravo en Un velero llamado Libertad van José Luis Perales. Ze maakte de Catalaanse kleding die ze hierbij droeg helemaal zelf. Na afloop was er een gezellig samenzijn met eten, drinken en muziek. Hollandse versjes De bezige bij Elena heeft nog meer in petto. Als klein meisje schreef ze voor de gezelligheid cartitas exprés, kleine ironische versjes. In haar versjes maakt Elena de dingen groter, ze overdrijft op een leuke manier. Zo n versje wordt dan voorzien van tekeningen die ze maakte van haar ouders, broer, tweelingzus en de huisdieren. Toen De Aldenhove, met als thema Gezonde traktaties, een wedstrijd organiseerde en alle ouders mochten meedoen, vond Elena het een uitdaging om die in de stijl van haar cartitas exprés te maken. Daarmee heeft ze de eerste prijs van haar groep gewonnen. Dat heeft haar inspiratie gegeven om nog meer gedichten in het Nederlands te gaan schrijven. Ze is dus al aardig geïntegreerd. Zodanig zelfs dat je haar door weer en wind aantreft op haar fiets die versierd is met bloemen rond een mandje, echt Hollands! Tekst: Elena en Hette Foto: Jacqueline van den Boom

11 Kinderpagina Babbels en krabbels Dit zijn Jamie en Isabelle. Zij voetballen hier samen in Malvert, in juli tijdens het WK. Jamie is 8 jaar oud en zit op de Nutsschool. Na de vakantie gaat hij naar groep 5 en wellicht ook naar Oranje Blauw, want zo n stervoetballer als die van het WK wil hij ook wel worden. Isabelle is 9 jaar en gaat naar groep 7 van de Montessorischool in Malvert. Zij speelt bij Oranje Blauw: meisjes E1. Dolgraag zou ze in de toekomst in Oranje terecht komen. Die Van Persie-zweefduik die wereldwijd bekend geworden is tijdens het WK in Brazilië? Voetbaltalentje Isabelle keek er naar en deed het gewoon na. De Dukenburger vindt ook de techniek van Jamie veelbelovend! Tekst: Hette Morriën Foto s: Jacqueline van den Boom 11

12 Wethouder Bert Velthuis 12

13 Ik ga nog altijd voor een ongedeelde stad Het moet interessant blijven voor de mensen om in hun eigen wijk te blijven wonen. Dat zegt Bert Velthuis, wethouder stedelijke ontwikkeling, grondbeleid en cultuur. Sinds mei dit jaar heeft Nijmegen een nieuw college van B en W. Na een afwezigheid van vier jaar maakt de Socialistische Partij (SP) hier deel van uit. Bert Velthuis is een van haar wethouders. Wat houdt hem bezig? een ruime slaapstad. Toen zijn veel mensen uit het centrum naar Dukenburg gegaan. Er waren daar betere huizen dan bijvoorbeeld in de Benedenstad. Er kwamen veel jonge gezinnen. Er waren twee scholen per wijk, nu nog maar één. Dukenburg is een modelwijk met veel ruimte, groen en water. De woningen in Dukenburg zijn gemiddeld groter dan in de rest van de stad. Zoiets kunnen we niet meer realiseren in Nijmegen-Noord. voorwaarde om erbij te horen. Ik heb nooit begrepen dat de bieb in West is gesloten. De bieb komt daar weer terug. We zijn nog op zoek naar een goede plek. Een bieb is belangrijk, niet alleen voor boeken. Het is tegenwoordig een plek met een sociale functie. Mensen komen daar samen. Wat wij met elkaar willen beleven, dat maakt de kwaliteit van de stad. Dingen samen doen blijft belangrijk. Daar is ook een wijkcentrum erg geschikt voor. Bij de stedelijke ontwikkeling ligt het accent op het Waalfront en de Waalsprong, zegt Velthuis. Elders in de stad kijken we wat nodig is voor de buurt. Molensteen Is de Waalsprong niet een molensteen? Nee, het is een mogelijkheid om kansen te creëren. Denk bijvoorbeeld aan de nevengeul, waar een waterrecreatiegebied is voorzien midden in de stad. We zijn nu ook bezig met tijdelijk bestemmen van grond die voorlopig niet wordt uitgegeven. We vragen de mensen: hebben jullie een goed idee? Dat kan nieuwe mogelijkheden bieden. In twee stadsdelen is veel zorg nodig: Dukenburg en Lindenholt. Die wijken vergrijzen. Daar moeten meer seniorencomplexen komen. Die zou je bijvoorbeeld kunnen bouwen op een plek waar nu een school staat, die overbodig is geworden omdat er minder kinderen zijn. Tweedeling? In Nijmegen-Oost en Bottendaal wonen tegenwoordig vooral mensen met een hoog inkomen. Dat zie je nu ook gebeuren in Waterkwartier, Wolfskuil en Willemskwartier. Mensen met lagere inkomens wijken uit naar bijvoorbeeld Heseveld, Neerbosch-Oost, Lindenholt en Dukenburg. Er ontstaat een grotere tweedeling in de stad. Ik ga nog altijd voor een ongedeelde stad. De SP is voor gemengde wijken. Het loopt niet overal goed. Daar moeten we wat aan doen. Maar er zijn altijd wijken die onder de streep zakken. Dat hoort bij een stad. Wat jong was wordt oud. Een stad is altijd in verandering. Ook de Kwakkenberg zal ooit in verval raken. Nu wil iedereen zo dicht mogelijk tegen de stad aanwonen. Vroeger wilden ze juist naar de randen van de stad. Dat was een belangrijk socialistisch ideaal! De leus voor Lindenholt was bijvoorbeeld buiten wonen in de stad. In de jaren 60 en 70 is Dukenburg opgezet als Dukenburg is een modelwijk met veel ruimte, groen en water Duizend woningen We willen per jaar duizend woningen erbij, met name in de Waalsprong. Ik wil een klein experiment met heel goedkope woningen, bijvoorbeeld prefab houten huizen. Een dergelijk huis met twee slaapkamers, zelfs twee badkamers en een veranda kost 50 tot 60 duizend euro. Dat binden we aan erfpacht. Dat zou ik heel mooi vinden. Sociale functie Wij als SP willen bibliotheken, ook in volkswijken. Kunnen lezen, schrijven en goed kunnen werken met de moderne media zijn een Bert Velthuis (62) is opgegroeid in Oldenzaal. Na het gymnasium ging hij naar Nijmegen om kunstgeschiedenis en archeologie te studeren. Toen ontstond zijn belangrijkste hobby: reizen. Al tijdens zijn studietijd werd hij reisbegeleider. Na de studie werkte hij in de kunsthandel. Later werd hij professional in de reiswereld. Via het volwassenenonderwijs kwam Velthuis terecht bij de HAN en ArtEZ, de kunstacademie in Arnhem. Daar gaf hij les in kunstgeschiedenis en vakdidactiek. Velthuis is getrouwd en heeft twee kinderen met kroost. Vanaf 2001 is hij lid van de SP. In 2006 kwam hij in de gemeenteraad. Sinds 14 mei jongstleden is hij wethouder. Cultuur De vorige cultuurwethouder Beerten haalde mensen bijeen en vroeg naar hun eigen inbreng. Ik heb hier eenzaam oppositie tegen gevoerd. Hij zag cultuur als iets voor de elite. Ik vind dat cultuur er voor iedereen is. Laten we beginnen met de jeugd. Die moet kennismaken met de Nijmeegse cultuur, bijvoorbeeld de schouwburg van binnen laten zien. We hebben acht musea in Nijmegen en omgeving. Mijn ideaal is: alle kinderen hebben al die instituten aangedaan. Jong geleerd is oud gedaan! Daarom komt de kunstbus terug. Actief benaderen Bij cultuurbeleid moet je kijken welke doelgroepen de instellingen al hebben en welke nieuwe doelgroepen ze actief benaderen. Een voorbeeld is LUX, die niet alleen afwacht wie er komt, maar ook zelf bejaarden opzoekt door films in een bejaardencentrum te laten zien. Laat ze vooral zoeken naar mogelijkheden met andere doelgroepen. Mensen die het kunnen betalen moeten de kaartjes wel helemaal zelf betalen. Wij geven de schouwburg en de Vereeniging 2,2 miljoen euro voor 100 duizend mensen. Dat is 22 euro per kaartje! Ooit was ik tegen de komst van het oorlogsmuseum in de Vasim. Nu ben ik vóór mits er een oplossing komt voor de kunstenaars. Ik ben voor een bredere ontwikkeling samen met CP Kelco. Dat zou, net als Honig, een katalysator zijn voor de stad. Waalhalla moet binnenkort verhuizen. Dat zou misschien naar een oude kerk kunnen. Ambitie Wethouder worden is niet mijn ambitie geweest. Ik ben 62 en mócht wethouder worden. Ik heb nooit een politieke carrière geambieerd. Maar deze baan is wel een mooie kers op de taart. Tekst: René van Berlo en Michiel van de Loo Foto: Jacqueline van den Boom 13

14 Qader Shafiq en Arnon Grunberg terug in Afghanistan Stapstenen Met weemoed denk ik terug aan de zomers waarin onze jongens speelden bij het kinderkasteel in de Berendonck. Je kwam er via een touwladder, het ondiepe water of stapstenen. Springend kon je droog de overkant bereiken met toegang tot kasteel, zonneweide en wildwaterglijbaan. De stapstenen hielpen je om te komen waar je wezen wilde. Er zijn nog steeds stapstenen, bijvoorbeeld in de vijver bij de Lankforst. Die helpen je om het moerassige stukje over te steken. Komend jaar gaan we in en vanuit de Ontmoetingskerk op zoek naar stapstenen. Waar is dragende grond op onze weg door het leven? Wat helpt ons te komen waar we wezen willen? Het zijn altijd mooie woorden als mensen benoemen wat hun draagkracht geeft. De voetballers van Oranje spraken steeds over teamspirit, het met zijn allen doen, dienstbaar zijn aan het geheel. Ook stappen kent stapstenen: bij de opening van de Vierdaagsefeesten benoemde de voorzitter vier waarden, te weten vrijheid, gemeenschappelijkheid, gastvrijheid en verbinding. Door die weg te bewandelen komen we uit bij een geweldig feest voor iedereen! Religieuze tradities wijzen de weg met in steen gebeitelde tien geboden (Jodendom). Of drie stapstenen waartussen je de juiste balans moet vinden in Heb God lief en de naaste als jezelf (Christendom). Het Boeddhisme kent een zevenvoudig pad en de Islam vijf zuilen. Mijn oudste maakt nu de stap naar de middelbare school. Ook als het kasteeltje was blijven staan, zou hij het zijn ontgroeid en op zoek gaan naar nieuwe stapstenen. De ervaring van groep 8 komt daarbij vast van pas. Wat je draagt, ontdek je in spel, gesprek en soms gevecht met anderen. En hoe leuk en mooi een zoektocht naar ieders stapstenen kan zijn, zie je als ze samen op het musicalpodium staan! Die stapsteen blijft.. Joska van der Meer Pastor Ontmoetingskerk (Foto: Bart Noordijk) 14 Auteur Arnon Grunberg was tweemaal embedded bij de Nederlandse en Duitse troepen, om te schrijven over Afghanistan. Afgelopen winter was hij voor het eerst sinds 2011 terug om het land en de mensen op een andere manier te leren kennen. Samen met de Weezenhofse dichter van Afghaanse afkomst (en columnist van de Dukenburger) Qader Shafiq trok hij van Kabul naar Jalalabad en van Mazar-i-Sharif naar de Panjshir-vallei. Zij deden op 3 juni in de Boskapel in Nijmegen verslag van hun reis. Voor Qader, ooit gevlucht uit Afghanistan, betekende het bezoek een emotionele hereniging met zijn moeder en andere familieleden. De avond begon met de première van de door Qader Shafiq gemaakte film over de reis. Vervolgens gingen Arnon Grunberg en Qader Shafiq in gesprek en was er gelegenheid tot het stellen van vragen aan de reizigers. De film gaf een goed beeld van het schitterend landschap in een land dat de laatste tientallen jaren toch vooral bekend staat om veel ellende. Afghanistan lag van oudsher al op een belangrijke handelsroute van China naar Europa: de zijderoute. Het is altijd al een speelbal geweest van de economische machtsspelletjes van grootmachten. Van de meest recente tijd herinneren we ons de bezetting door Rusland. Na de aanslag op de Twin Towers in New York volgde de invasie van westerse troepen onder leiding van de Verenigde Staten. Een echt land is Afghanistan nooit geweest. Bijna dertig etnische groepen leven naast elkaar. Verschillende inschattingen Opvallend was hoe op de avond in de Boskapel de inschattingen van de twee reizigers afweken van enkele mensen in de zaal die ook in het land waren geweest. Enkele vragenstellers waren enthousiast over het ontwikkelingswerk dat door Nederlanders gedaan is: schooltjes zijn gebouwd en steeds meer meisjes gaan naar school. Shafiq en Grunberg relativeerden deze successen : er gaan dan wel meer kinderen naar school, maar er zijn nauwelijks docenten die kunnen lezen of schrijven. De gezondheidszorg is nog steeds erg ontoegankelijk. Eén op de vijf kinderen haalt het vijfde levensjaar niet eens. Vrouwen zie je nog steeds nauwelijks in het openbare leven. Veel geld dat in Afghanistan is gestopt kwam niet goed te- Qader Shafiq (links) en Arnon Grunberg in Afghanistan, januari 2014 recht. De diverse krijgsheren maken de dienst uit, en laten zich weinig gelegen liggen aan de lessen die de aan hen ondergeschikte politieagenten krijgen over de opbouw van een rechtsstaat. De diverse regeringen die er nu en in het verleden zijn en waren worden door de man in de straat vooral gezien als stromannen van buitenlandse belangen. De Taliban weet handig te profiteren van het gebrek aan hun populariteit. Jongeren die eerst enthousiast waren over de invasie van de VS zijn nu erg teleurgesteld. Veel van hen radicaliseren weer. Na de mislukkingen als gevolg van Russisch en Amerikaans ingrijpen had hij een tijd lang zijn hoop gevestigd op Europa als het gaat om de toekomst van het land. Maar europoliticus Guy Verhofstadt steunt in de Syrië-burgeroorlog radicaal-islamitische groepen die geen haar beter zijn dan de Taliban, zo stelt Qader. Niet pessimistisch Toch zijn Qader en Arnon niet pessimistisch als het over de langere termijn gaat. Er komt verbetering, verwachten ze. Die zal dan niet zozeer via buitenlandse inmenging ontstaan, maar door de inzet van de nieuwe jonge Afghaanse stedelijke generatie. Misschien komt er nog eens een boek van Qader en Arnon over hun Afghaanse belevenissen. Dat laat nog wel even op zich wachten. Het verschijnt pas na hun volgende reis. Deze is, zoals het er nu naar uitziet, volgend jaar gepland: via Oekraïne naar Afghanistan. Tekst: Toine van Bergen Foto: collectie Qader Shafiq

15 Een camper, maar met versiering Op zich hoeft een camper niets bijzonders te zijn, maar wél wanneer Gerrit Kok in Lankforst daarmee aan het werk is geweest. Gerrit heeft een hobby, nee een passie voor alles wat met de luchtvaart te maken heeft. Vóór zijn pensionering heeft hij in zijn dagelijks werk nooit iets met vliegtuigen te maken gehad. Het is van vroeger uit: als kleine jongen in Den Haag gefascineerd door de denderende vliegtuigen die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog bezig waren met de voedseldroppings. Daarmee was de tik voor de luchtvaart een feit. (Overigens heeft Gerrit wel zijn diensttijd bij de luchtmacht gedaan.) En toen? In zijn jeugd ging Gerrit al regelmatig naar Schiphol om alles wat daar vloog te bekijken. Toen hij in Gorinchem woonde, was hij medeoprichter van een modelvliegclub die maar liefst 175 leden telde. Er werd veel zelf gebouwd. (Hij is nu nog lid, maar alles is wat versoberd, mede vanwege nieuwe regels.) Het tekenen en schilderen heeft hij ongetwijfeld van zijn vader die zich vooral toelegde op schepen, landschappen en molens. Bij Gerrit zit het hem dus vooral in vliegtuigen. Zo n acht jaar geleden werd hij voorzitter van de NCLS (Nederlandse Club van Luchtvaart Schilders), een club die nu al ruim 30 jaar bestaat. (Voor nadere informatie moet u eens kijken naar Gerrit Kok Zo is Gerrit veelvuldig op exposities en vliegshows binnen en buiten Nederland. Maar dan de camper: om deze aan de buitenkant wat op te vrolijken heeft Gerrit aan beide zijkanten een vliegtuig geschilderd, een zogenaamde Tiger Moth. Het lijken twee verschillende vliegtuigen, maar het is dezelfde in twee standen. Dit vliegtuig was destijds het beroemdste (Engelse) lesvliegtuig voor de geallieerden, eenmotorig en tweedekker (met twee vleugels boven elkaar). Gerrit maakt op zijn werkplek in huis een tekening, kleurt de achtergrond zwart met potlood en legt dit tegen het te bewerken oppervlak. Met het overteke- nen wordt dit dan een soort carbonpapier. En vervolgens begint het nauwkeurige inschilderen. Dit type vliegtuig vond Gerrit het leukst, terwijl het toestel ook vrij algemeen bekend is. Bij de rondgang door het appartement van Gerrit en zijn vrouw Christine zag uw redacteur werkelijk tientallen zelfgebouwde modelvliegtuigen en grote en kleinere schilderijen van vliegtuigen. Alle van naam min of meer bekende maar ook geheel onbekende modellen kwamen voorbij. Andere activiteiten Gerrit is als vrijwilliger ook nog actief als gids in het Bevrijdingsmuseum van Groesbeek. Daar heeft hij met anderen onlangs een spionnentraining opgezet voor kinderen van zes tot een jaar of elf. Die kinderen maken kennis met geheimschrift, onzichtbare inkt en telefoontjes met spiegeltjes erin: een groot succes (met zelfs een wachtlijst). Gerrits vrouw heeft tekenen en schilderen ook als dé grote hobby, eveneens van jongs af aan. Zij maakt echter kunstwerken als objecten. Maar het meest opvallende vond ik haar doeken die zij eerst beplakt met stukjes touw, tule of andere stofjes, golfkarton en verpakkingsplastic die zij dan beschildert met merendeels vrolijke en opvallende kleuren. Tekst: Peter van Kraaij Foto s: Jacqueline van den Boom 15

16 Klein Wapse: wat is dat nou? Renske van Overbeek in Malvert heeft haar huis Klein Wapse genoemd. Het was echter niet haar idee, maar dat van kleindochter Suze. Het ligt meer voor de hand dan menigeen zal vermoeden. Renskes dochter bewoont met haar gezin onder wie Suze - een boerderij in het Drentse Wapse. Toen Renske zo n zeven jaar geleden vanuit de eengezinswoning in Zwanenveld een mooi en kleiner (bejaarden)huisje midden in het groen kon betrekken, bedacht Suze de naam Klein Wapse. Zij heeft toen ook een mooi en vrolijk houten bord voor oma beschilderd dat nu hangt te pronken naast de voordeur. Waarom vind je dit een paradijsje/paleisje? Zowel de voor- als de achtertuin zijn werkelijk prachtig, met talrijke kleurrijke planten en bloemen in mandjes, bakken, klompjes, emmertjes en zo meer. Ook staan her en der vazen met veldboeketten. In de achtertuin vallen de vogelhuisjes op met een vijver in het midden, omrand met schelpen, en veel stenen vogeltjes en egeltjes. En teckel Frodo vindt het ook een oase. Achter zijn tevens enkele zitjes. Heel veel is in de kleuren blauw en wit, tot en met de overkappingen van die zitjes. (Waarom zouden buurtbewoners Renske ook wel mevrouw Blauw noemen?) Aan de buitenmuur hangt bovendien een hele rij klompjes waarvan Renske vroeger er meerdere zelf gedragen heeft. En verder? Renske ging vroeger weleens mee met een kruidenvrouwtje om heilzame kruiden te zoeken. Ze denkt dat ze daarom zo n natuur- en buitenmens is geworden. Zo is de standaard van het grote vogelhuis opgesierd met langs de Waal gevonden dode worteltakken, heel mooi. Op het ogenblik van dit interview heeft Renske weer drie Vierdaagselopers te logeren. TV Gelderland kreeg hier lucht van en kwam drie jaar geleden met presentator Harm Edens opnamen maken: hoe dit kon in zo n huisje. Nou, het zijn prachtige slaapplekken. Niet voor niets komen deze mensen al jaren terug. Binnen in huis verzamelt Renske ook allerlei snuisterijen, zoals engeltjes en blauwe flesjes in allerlei vormen. Voorheen waren er ook egeltjes, maar vanwege ruimtegebrek heeft ze die verzameling geschonken aan de Dierenambulance. En als er verhuisd wordt? Renske weet het nu al: Ik ben 78 jaar en wil uit dit miniparadijsje liefst nooit meer weg! Het is ook mijn vakantiewoning. Ik ben jaren in Griekenland op vakantie geweest maar dat hoeft voor mij niet meer. Hier heb ik op de een of andere manier ook alle jaren van mijn leven bij me! Tekst: Peter van Kraaij Foto s: Jacqueline van den Boom Renske van Overbeek 16

17 Actief in Dukenburg Ons stadsdeel heeft lange tijd te maken gehad met het imago een slaapstad te zijn vol betonnen blokkendozen. Flats en strakke laagbouw, bewoond door mensen met drukke banen en weinig vrije tijd. Dit beeld is gelukkig versleten en menigeen uit een ander deel van stad of streek staat te kijken van wat er in Dukenburg allemaal gebeurt. Welke verschillende activiteiten er volop zijn. Zonder andere organisaties te kort te doen, speelt StAAD daarin een belangrijke rol. Vrijetijdsbesteding StAAD is de afkorting van Stichting Anders Actieven Dukenburg. De stichting wordt voor honderd procent bemenst door vrijwilligers. Als lijfspreuk hanteert de stichting leerzaam gezellig Dukenburg. De doelstelling van StAAD is dan ook het bieden van een zinvolle vrijetijdsbesteding, waarbij je iets kunt leren en anderen kunt ontmoeten. Mensen van alle leeftijden die de puberteit doorstaan hebben en wonen in Dukenburg, Lindenholt, Hatert of elders, vormen de doelgroep. Iedereen is van harte welkom. Alle activiteiten zijn betaalbaar, ook voor mensen met een smalle beurs. Tijdelijk worden dit jaar de StAAD-activiteiten verzorgd vanuit de voormalige Prins Mauritsschool in Zwanenveld, waar ook meerdere cursussen, workshops en hobby-uitoefening nog enkele maanden zijn ondergebracht. Als het Wijkcentrum Dukenburg in de Meijhorst de verbouwing achter de rug heeft, keert StAAD terug op het oude nest. Een impressie van het vernieuwde wijkcentrum prijkt op de kaft van de StAAD cursusgids Themamiddagen De nieuwe cursusgids is intussen verkrijgbaar en de open dag is op 5 september, van tot uur*. Die vrijdag kan er ingeschreven worden. Maar ook alleen een kijkje nemen voordat men ergens aan gaat meedoen, behoort tot de mogelijkheden. Bijvoorbeeld een kennismaking met de StAAD Specials. De specials zijn géén cursus, workshop of samenzang, maar themabijeenkomsten voor iedere belangstellende. Hiervoor hoeft men zich niet in te schrijven als cursist of deelnemer. Er wordt meestal gebruik gemaakt van een grote zaal, waar men zonder aanmelding of entreekaartje kan plaats nemen. De toegang is gratis, consumpties in het wijkcentrum zijn voor eigen rekening. In het kort het overzicht van het nieuwe seizoen StAAD Special, steeds Martin van Druten (links) en Toon Kerssemakers van StAAD op de vrijdagmiddag*: 12 september Rome, culturele stad, 10 oktober Siberië Expres, 14 november Info symposium zorg 2015, 30 januari Spanje, een prachtig land, 27 februari Nijmegen, t rampjaar 1944, 27 maart Indonesië, de Gordel van Smaragd. Noteer de data alvast, ook al wordt men er in de Dukenburger zeker aan herinnerd. De toekomst De zes nieuwe themamiddagen bieden een gevarieerde keuze. De reisonderwerpen zijn interessant voor jong- en oudvolwassenen. Het informatieve Symposium zorg 2015 is weliswaar toegespitst op de senior Dukenburgers, maar ook zeer leerzaam voor hun naasten. Want er verandert veel in de samenleving door de komst van de Participatiewet in 2015 en door de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). StAAD wil graag helpen hierin duidelijkheid te brengen. Zo zijn er meer onderwerpen te bedenken voor themamiddagen of -avonden voor de werkende generatie die in de toekomst in aanmerking kunnen komen. Het vierkoppige team van StAAD dat de specials altijd verzorgt, roept hierbij graag de hulp in van de lezers van De Dukenburger. Laat de bende van vier weten wat boeit of om nadere informatie vraagt. Themabijeenkomsten over de natuur misschien, of muziek, fietsen, musea; om waar dat mogelijk is ook (inter)actief aan deel te nemen. Of het onderwerp sociale media uitgediept? Met daaraan vastgeknoopt een workshop of een complete cursus? Er is zoveel weg te schrijven onder de noemer sociale media dat het voor menigeen een grijs gebied is. En echt niet alleen voor pensionados! Specials in het Dukenburgse jubileumjaar 2016, wellicht zijn daar creatieve thema s bij te bedenken. Schroom niet het te laten weten aan de mensen van StAAD ( staad.nl, telefoon (024) , bezoekadres tijdelijk Zwanenveld 73-18). De bedenker van een thema krijgt een plaatsje vóór in de zaal als de bijeenkomst een feit is! Dat geeft vast en zeker een goed gevoel. Rome, culturele stad Op de eerste StAAD-themamiddag op 12 september van tot uur neemt Ron Milder de aanwezigen mee op een bijzondere trip door Rome. Ron Milder is docent klassieke talen en hij verzorgt workshops bij StAAD. Samen met StAAD-cursisten maakte Ron een reis naar de Italiaanse metropool, de stad die nimmer verveelt. Over wat men daar allemaal beleefde aan historie en cultuur, kunst en architectuur, wil men maar niet uitgepraat raken. Iedere stap is een voetafdruk in het verleden, zal Ron uitleggen. Niet voor niets noemt men Rome de eeuwige stad. Met een beetje geluk bij de Trevifontein (muntjes werpen) komt de reiziger beslist nog één- of tweemaal terug in Rome, aldus de mythe. Misschien zijn er Dukenburgerlezers die een andere stad of streek zo door en door kennen dat ze dit in woord en beeld willen delen met anderen. In het vorige tekstblok staan de contactgegevens van StAAD. *Het is verstandig om de agenda in de Dukenburger te raadplegen voor de locaties van sommige activiteiten. Tekst: Hette Morriën Foto: Peter Saras 17

18 Een gesprek met de elektrovakman Remco Penders ik dus het vak van de elektromonteur grondig geleerd. In de loop van de jaren heb ik de nieuwigheden goed bijgehouden. Daardoor kan ik zelfs printplaten repareren. Ik repareer soms printplaten, die vaak enkele honderden euro s kosten, voor enkele tientjes. Ik heb ook goede wegen gevonden hoe ik aan onderdelen kan komen die je vaak bij reparaties nodig hebt. Vier vliegen in een klap Wanneer je elektrische spullen hebt, zoals een tv, een keukenmachine of een mobieltje die kapot gaan dan weet je vaak niet wat je moet doen. Weggooien, repareren of op zolder opslaan. Je denkt al gauw aan weggooien, want reparaties zijn vaak zo duur dat de aanschaf van een nieuw apparaat voor de hand ligt. Dat is eigenlijk jammer. Want wanneer je tegen een schappelijke prijs iets kunt laten repareren, sla je vier vliegen in een klap. Allereerst heb je minder afval, wat voor het milieu gunstig is. Je laat iemand wat verdienen en je bent zelf veel goedkoper uit. Je hoeft bovendien niets nieuws te kopen, wat ook weer stress met zich meebrengt bij het kiezen van het nieuwe spul en het moeten aanleren van de nieuwe gebruiksaanwijzingen. Senioren die iets nieuws moeten kopen, zien er tegenop om nieuwe kunstjes te moeten leren. Ze willen graag met het oude gerepareerde apparaat verder. Goede reparateur Helaas is er de laatste tijd bij de groot- en detailhandel steeds minder kennis en bekwaamheid om elektrische huishoudapparaten te repareren. Vaak mankeert je apparaat maar een nietigheid. Je wil dat apparaat dan toch laten repareren. Maar waar vind je die goede repara- 18 teur? De Dukenburger heeft een rubriek waar we een vakman interviewen die een service biedt waar je soms om verlegen zit. Dit keer dus die van een elektromonteur die huishoudelijke elektrische apparaten kan herstellen. Deze reparateur heet Remco Penners. Hij heeft een eenmansbedrijf Remco TV- en Videoreparaties. Remco repareert keukenmachines, tv- en audioapparaten, mobieltjes en ook wel computers. We gingen bij Remco op bezoek. Uitstervend Jij behoort tot een uitstervende beroepsgroep. Daar heb je gelijk in. Je weet niet wat ze tegenwoordig weggooien dat voor een paar tientjes reparatie weer optimaal kan functioneren. Wanneer je naar de Dar gaat, kun je constateren dat veel waardevolle spullen worden gedumpt. Er zijn weinig vaklieden die zulke zaken nog kunnen repareren. Hoe ben je zo in deze bedrijfstak terechtgekomen? Ik knutselde vroeger als kleine jongen al graag aan elektrische apparaten. Ik was ook al vroeg radioamateur en ik heb zelfs een zendlicentie. Al doende heb ik als jongen veel zelf geleerd. Toen ben ik als vrijwilliger bij een reparatiebedrijf gaan werken en geleidelijk in het reparatievak gegroeid. In de praktijk heb Naar de mensen toe Voor de meeste reparaties ga ik naar de mensen toe. Dat vind ik het leukste, want ik ben een buitenman. Meestal vraag ik dan wel eerst welk apparaat ze hebben, zodat ik na een kort vooronderzoek de gegevens kan opvragen van dit apparaat. Vaak kan ik aan de gegevens die ik van het apparaat uitlees, ook ontdekken waar de fout zit en welk onderdeel gesneuveld is. Voor minder dan honderd euro kan ik dan een apparaat herstellen dat soms honderden euro s nieuw zou kosten. Het bij de klanten aan huis repareren van elektrische spullen doe ik graag, omdat ik dan contact heb met de mensen die ik ook nog wat kan uitleggen. Werkplaats Kun je ook hier thuis apparaten herstellen? Ja. ik heb hier een kleine werkplaats waar ik de meer ingewikkelde apparatuur heb. Wanneer het mogelijk is, repareer ik moeilijke zaken graag in mijn eigen werkplaatsje. Als mensen mij bellen voor een reparatie kunnen ze ook rond 7 uur s avonds hier hun kapotte spullen brengen. Dan kan ik snel zien of ik die gerepareerd krijg. Ik woon in de Aldenhof Weet je wat mijn geheim is? Ik vind mijn werk mijn hobby. Iedere keer een apparaat repareren is een uitdaging, vooral als er ongebruikelijke defecten zijn. Door mijn praktijkervaring weet ik snel te vinden wat er kapot is. Vaak heb ik daarvoor geen ingewikkelde meetapparatuur - die ik wel heb - nodig. Vooral in het repareren van printplaten heb ik handigheid gekregen. Ik heb ook speciale apparaten om die printplaten te kunnen solderen en repareren. U kunt een telefonische afspraak met Remco maken via (024) of Tekst: Janwillem Koten Foto: collectie Remco Penders

19 Schoolproject Hushe in Pakistan In 2006 zijn wij in de Ontmoetingskerk gestart met het schoolproject in Hushe in het uiterste noordwesten van Pakistan. Het begon allemaal met een trekking die ondergetekende maakte met een groepje vrienden naar het basiskamp van de 8000 meter hoge K2. Samen met nog één groepslid besloot ik nog een hoge pas over te gaan en zo eindigde onze wandeling in een dorpje op 3000 meter hoogte, waar we twee dagen moesten wachten op een jeep die ons zou ophalen. Het jeepspoor eindigde in het dorpje Hushe. Het contact met de verpleger die de medische post in het dorpje bemant, Ghullam Tabassum, overtuigde ons van de noodzaak ons te verbinden aan zijn plannen: beter basisonderwijs in het dorp; beter vervoer naar de stad; betere medische voorzieningen. Hij had voor deze doelen al een stichting in het leven geroepen, de HWDO, Hushe Welfare & Development Organization. De stad is Skardu, op vijf uur rijden met een jeep bij mooi weer. De eerste drie uren over een onverhard jeepspoor door de bergen en dan nog twee uur over een verharde weg. Eenmaal terug in Nijmegen hebben we een werkgroep in het leven geroepen en zijn we bij het begin begonnen. Aantrekken van leerkrachten, beter lesmateriaal in Urdu en in het Engels - dat is nodig omdat alle middelbaar onderwijs in het Engels is - uitbouw van de basisschool. Daarna werd er een eigen jeep aangeschaft, zodat het vervoer naar de stad beter kon worden geregeld. Vervolg In 2009 bezochten we Hushe weer en zagen hoe alles vooruit was gegaan. Er zaten nu ongeveer 100 kinderen op school (in een dorp van 900 inwoners), jongens en meisjes! En dat is in een land als Pakistan zeker niet vanzelfsprekend. We spraken samen af wat de volgende stap zou zijn. Als de kinderen de basisschool in het dorp hebben doorlopen, zijn er die naar de middelbare school willen, in de stad zo ver weg. Maar geld voor vervolgonderwijs en huisvesting daar was er niet. Zo ontstond het plan voor een eigen onderkomen daar, een hostel. Er werd geld ingezameld om een grondstuk te kopen in de stad. Toen we in 2013 weer op bezoek kwamen, bezochten we ook dat grondstuk. Daarop staan nu een paar oude gebouwen, die zo zijn opgeknapt dat de jongeren, die in de stad naar school gaan, er kunnen wonen. We concludeerden wel met elkaar dat dat niet een permanente oplossing was en zo ontstond het laatste plan: de bouw van een goed hostel op dit grondstuk. Er zijn inmiddels bouwtekeningen gemaakt en een kostenberekening: Het geheel zal euro moeten kosten en dat is te veel voor ons. We hebben toen de hulp van Wilde Ganzen ingeroepen, een organisatie die dit soort kleine projecten meefinanciert. Ze hebben ons project geadopteerd en zo betalen zij ongeveer eenderde onder de voorwaarde dat wij in een jaar tijd de andere tweederde bijeenbrengen. Dus gaan we dit jaar allerlei acties organiseren om dit geld bijeen te krijgen. U zult dat in de loop van de tijd wel merken. Maar u kunt ook nu al dit project ondersteunen. We vragen daarom uw hulp om dit project te doen slagen. U kunt ons helpen door geld over te maken op rekeningnummer NL53 INGB ten name vanwilde Ganzen te Hilversum onder vermelding van SKARDU actienummer (volledig vermelden). Tekst: Johan Dorst Oud is arm Veel ouderen vrezen het schrikbeeld van weleer: oud = arm. Ze zijn gedesillusioneerd, zoals uit de lage opkomst bij de verkiezingen bleek. En hun vrees is niet geheel onterecht. Enkele tegemoetkomingen, die de ouderen vroeger genoten, zijn ondertussen afgeschaft. De belastinglasten voor gepensioneerden zijn verzwaard en de eigen bijdragen voor wonen en zorg zijn drastisch verhoogd. Verzorgingstehuizen worden gesloten. Wat volgt nog? En het pensioen dan? Heel wat pensioenen worden gekort en/of op het oude niveau gehouden, zodat de koopkracht daalt. Men schat dat sinds 1995 de koopkracht van senioren tussen de 20 en 25 procent is gedaald. Deze raming geldt voor mensen met AOW, een klein pensioen en wat spaargeld. Geleidelijk aan verdampt de koopkracht van het pensioen ieder jaar. Ook de spaarcenten ontwaarden. Je krijgt als je geluk hebt 1 procent voor je geld, de devaluatie is ruim 2 procent. Wie spaart levert dus ieder jaar in. Tel je alles bij elkaar dan hebben ouderen met een pensioentje en wat spaargeld meer dan gemiddeld moeten inleveren. Dan het schrikbeeld van veel senioren. Het aantal geregistreerde meldingen van ouderenmishandeling is vorig jaar 66 procent gestegen, en dit getal is vermoedelijk maar het topje van de ijsberg. Het zijn vooral oude dames die slachtoffer zijn. Ook de besteling van veel ouderen, die op hulp van derden zijn aangewezen, is een regelmatig voorkomend kwaad. Dan zijn er de tekorten bij de verzorging waarbij men evenzeer van oudermishandeling mag spreken. De zorg in het merendeel van de verzorgings- en verpleeghuizen schiet immers tekort. Veel personeel heeft onvoldoende kennis van verpleging. In veel instellingen ontbreekt deskundig personeel om adequate zorg te bieden, vooral buiten kantooruren. Aan veiligheid wordt onvoldoende aandacht besteed. Is het vreemd dat ouderen zich zorgmaken en oud = arm vrezen? De tijd van de beloofde onbezorgde oude dag is voorbij. Zoals veel politieke beloften blijken dit luchtkastelen te zijn geweest. De slechte opkomst van de ouderen bij de verkiezingen is dan ook een teken aan de wand. Het wijst op onvrede en ongerustheid. Onderlinge buurtzorg is het enige dat hun nog rest. Janwillem Koten (Foto: Jacqueline van den Boom) 19

20 Kunst en cultuur Kuieren door Cuijk Niet ver van Dukenburg ligt in noordoostelijk Brabant het dorp Cuijk. Een autoritje van een stief kwartiertje, een OV-retour per Veolia express, zelfs op de fiets is de plaats eenvoudig te bereiken. Tweemaal 15 kilometer peddelen en je houdt er een mooie dagtocht aan over. Vierdaagsedeelnemers lopen naar en van Cuijk! 20 Ooit woonden er Kelten in dit deel van Noord-Brabant. Geen handjevol, maar een flink aantal. Van hen is bekend dat ze het land bebouwden en vee hielden. Ze woonden in hutten of grote schuren. Voor hun doden droegen ze bijzondere zorg. Onder Julius Caesar was Nijmegen een legerplaats, een castellum. De wegen tussen verschillende castella noemde men heerwegen. Aan één zo n weg lag het plaatsje Ceuclum, het Cuijk van nu. Er was voor de keizerlijke legers een verbindingsbrug in de heerweg aangelegd, waarvan de restanten te zien zijn in het museum Ceuclum. Er wordt gezegd dat Cuijk ooit stadsrechten had, maar deze doorverkocht aan Grave, dat zich nog altijd hoofdstad mag noemen van het Land van Cuijk. De heren van Cuijk uit een adellijke Maldense familie wisten meerdere van de omliggende dorpen en gehuchten onder hun invloedssfeer te brengen. Nog altijd horen bijvoorbeeld Mill, Sint Hubert, Boxmeer en Sint Anthonis bij Cuijk en Grave. Er wordt zelfs een eigen dialect gesproken, het Kleverlands. Bunkers langs de Maasoevers herinneren aan zeventig jaar geleden. Op 10 mei 1940 braken Duitse troepen door de Maaslinie heen. Rondom Cuijk vond felle verdediging plaats, waarbij doden vielen, maar een dag later was het hele Land van Cuijk al in vijandelijke handen. Uiteraard bood de bevolking in de oorlogsjaren stil verzet, vooral in de vorm van schuilplaatsen en onderduikadressen aan vervolgde Joden. Het bestaan in was sober en men moest goed op zijn tellen passen. Aan het einde van de oorlog lag Cuijk zo n beetje in de frontlinie, omdat de overkant van de Maas later bevrijd werd dan Cuijk zelf. Dit gebeurde op 17 september door de geallieerden. Het museum Ceuclum herbergt de geschiedenis van Cuijk in een blijvende expositie. Het oudheidshuis is gevestigd in een toren van de vorige Sint-Martinuskerk. De nieuwere kerk met dezelfde naam en met de twee kenmerkende slanke torens ligt er pal naast. Als je dan toch kuiert door Cuijk op een heerlijke zonnige dag, breng dan een onthaastend bezoek aan de beeldentuin naast de kerk. Die bevindt zich aan je linkerhand als je recht voor het hoofdportaal van het godshuis staat. De voormalige protestantse begraafplaats is omgetoverd in een knus stadsparkje, met prachtige plantengroei en boeiende beeldende kunst. Elke twee jaar wordt de expositie veranderd. Een stuk of vijf werken hebben er een permanente plaats. Je treft er objecten aan van kunstenaars uit alle windstreken. Bijzonder is het paadje van stapstenen: brokstukken van oude grafplaten. Dit paadje leidt de bezoeker naar twee China wachters, meer dan menshoge beelden van cortenstaal en keramiek. De pittige groen met gouden Hoornboominstallatie uit polyester vervaardigd, verdient de groenbegroeide plek waarop dit werk staat geplant voor de volle honderd procent. Door van het voormalige kerkhof een beeldige tuin te maken, treedt Cuijk in de voetsporen van de oude Kelten: het dorp omringt de rustplaats van mensen van weleer op een bijzondere manier. Aan de straatzijde van de beeldentuin geeft een romantische poort een spannend doorkijkje. Enkele jaren geleden kon je langs de muur van het oude kerkhof linksaf een straatje in met herinneringen aan het leerlooierijverleden van Cuijk: een soort openlucht museum. De collectie is intussen verhuisd naar Ravenstein, waar de historische machines en gereedschappen zijn ondergebracht in het leerlooiershuisje aan de stadsgracht. Tijdens de decembertraditie Ravenstein bij kaarslicht bezoek je het huisje, de omringende tuin en de stadswal, bijzonder sfeervol gedecoreerd en aangelicht. Evenals overigens het hele pittoreske centrum van Ravenstein. Nog even terug naar Cuijk, waar veel meer te beleven valt. De (digitale) VVV-balie verschaft graag informatie over het uitgestrekte Land van Cuijk, waar je naar hartenlust kunt winkelen, watersporten, wandelen en fietsen, ondertussen op zoek naar toeristische en historische bezienswaardigheden. Die zijn er volop. Zomaar, in het stadje dat Cuijk ooit was, een terrasje pakken of uit eten gaan behoort in ieder jaargetij ruimschoots tot de mogelijkheden. De voltooiing van de nieuwbouw van de schouwburg laat nog een jaartje op zich wachten. Maar dan is Cuijk opnieuw een zeer aantrekkelijk adres rijker. Tekst: Hette Morriën Foto: Peter Saras

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking.

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking. Hoe je hier mee om wilt gaan? Zou het in de vorm van een aantal lessen doen Uit het verhaal kun je zelf vragen bedenken voor een bespreking met de catechisanten. Zie dit als een aanzetje Ben ik iets vergeten

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven.

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. U hebt voor deze toets maximaal een uur. Wacht tot u mag beginnen

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Maxima Inleiding Ik hou mijn werkstuk over Máxima, omdat je erg vaak iets over Máxima hoort en ik dacht dat je daar veel informatie van hebt. Maar ik weet ook nog niet echt de rol van Máxima en ik hoop

Nadere informatie

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N René op vakantie 10-17 mei 2013 P U T T E N Begeleider Theo Vrijdag 10 mei Vertrek naar Landal Tegen 12 uur rijdt de Tendens bus de Ranonkelweg in en René straalt als hij mij ziet. Na de lunch nemen we

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Gemeente Hof van Twente

Gemeente Hof van Twente Gemeente Hof van Twente Gemeente Hof van Twente Hof van Twente wil graag dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig blijven en actief deel blijven nemen aan de samenleving. Dat lukt echter niet altijd. Soms

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

De WC s op De Geldershof.

De WC s op De Geldershof. 1. Klaas en Lieke wonen in één huis. Klaas gaat boodschappen halen en als hij terug komt liggen er glas scherven op de grond, het raam is open, en Lieke is dood. Wat is er gebeurd toen Klaas weg was? 2.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Hunebedden de steentijd

Hunebedden de steentijd Deze les hoort bij het prentenboek Het grote bouwwerk, geschreven door Rian Visser in de serie Terugblikken van Uitgeverij Delubas. Met tekeningen van Irene Goede. Doel: leerlingen bekend maken met hunebedden

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

Geschiedenis achtergrond.

Geschiedenis achtergrond. Geschiedenis achtergrond. De Subkarpaten, de regio in de Oekraïne waar Livia en Attila wonen, was vroeger onderdeel van Hongarije. Voor 1920 Hongarije was erg groot, maar omdat het land één van de verliezers

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Donderdag 8 juli 2011 door Gemma van Winden-Tetteroo Jakob en Marja voor hun prachtig verbouwde Rechthuis. Schipluiden De zon kruipt bijna weg achter

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014

Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014 Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014 Voorwoord Over dit boekje We wilden graag een boekje maken. Samen met de cursisten van Prago. De vraag was: Wil je iets moois maken voor ons boekje? Je mag zelf weten

Nadere informatie

Breng me s nachts veilig weer thuis. Nijmeegse Vierdaagsefeesten 2014 Nachtbussen - 12 juli t/m 18 juli 2014. breng.nl

Breng me s nachts veilig weer thuis. Nijmeegse Vierdaagsefeesten 2014 Nachtbussen - 12 juli t/m 18 juli 2014. breng.nl Breng me s nachts veilig weer thuis Nijmeegse Vierdaagsefeesten 2014 Nachtbussen - 12 juli t/m 18 juli 2014 breng.nl s Nachts weer veilig naar huis Tijdens de Nijmeegse Vierdaagsefeesten brengen we je

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Voorbeelden van draaiboeken

Voorbeelden van draaiboeken Praktische tips 2 Voorbeelden van draaiboeken 3 Voorbeeld uitnodiging herdenking 4 Voorbeeld uitnodiging overdracht 5 Voorbeeld welkomstwoord 5 Voorbeeld slotwoord 6 Gedichten Voorbeelden van draaiboeken

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl isbn 978 90 216 7308 0 / nur 277 Tekst: Hans Kuyper en Janny van der Molen 2014 Illustraties: Els van Egeraat 2014 Vormgeving:

Nadere informatie

vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid

vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid 1 2 bron: www.hamerenpark.nl 3 Een blik in de verte. Het raakt je hart. Ruimte om je heen en ruimte voor je plannen. Is dat wat je wilt? Het kan.

Nadere informatie

Hotel Zilven (1930-1945)

Hotel Zilven (1930-1945) Hotel Zilven (1930-1945) Hotel Zilven voor 1940 Dit verhaal is opgetekend door de kleindochter naar informatie van Ina Hermina Peeters, geboren op 5 december 1928 Sumatra, Indonesia en rond 1930 naar Nederland

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

De zolder van opa Groepen 3-4-5

De zolder van opa Groepen 3-4-5 De zolder van opa Groepen 3-4-53 Inhoud 1 Kinderboekenweek 3 2 Op de zolder 4 3 De stoof 5 4 Het leesplankje 6 5 De Keulse pot 7 6 De tol 8 7 De foto 9 8 De koffiemolen 10 9 De schaatsen 11 10 Nog een

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen

Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen Opzet van de ouderavond Welkom Moment van bezinning De voorbereiding van de kinderen (school/parochie/thuis) 1.

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Mevr. Habets-Abrahams

Mevr. Habets-Abrahams NIEUWSBRIEF Nr.24-4 e JAARGANG uitgave nr.6 van 2015 opmaak: oktober 2015 info@heemkunde-margraten.nl www.heemkunde-margraten.nl Verenigingslokaal: Rijksweg 68 Margraten (naast feestzaal het Kroontje en

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen De Driestroom voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding bij zelfstandig wonen Begeleiding bij zelfstandig wonen Woont u zelfstandig of wilt u zelfstandig gaan wonen? Heeft u daar begeleiding

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. 100 jaar geleden t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. t Is oorlog! Binderveld, Kozen, Nieuwerkerken en Wijer 100 jaar geleden is een

Nadere informatie

Gezelligheid op Vriezenhuis

Gezelligheid op Vriezenhuis Gezelligheid op Vriezenhuis In het natuurrijke Winterswijk Woold wonen Ineke Esselink-Prakke (70) en haar man Jan Esselink (84) op Landgoed Vriezenhuis. De voorname villa is ingericht voor logies en in

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Middeleeuwen door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Inhoud blz 1. Voorpagina blz 2. Inhoud blz 7. Sint Willibrord blz 8. De Landheer blz 3. De Middeleeuwen blz 9. Munten blz 4. Carcassonne blz 10.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Verslag Activiteiten Zomervakantie 2014

Verslag Activiteiten Zomervakantie 2014 Verslag Activiteiten Zomervakantie 2014 Maandag 28 juli 2014: een dagje dierenpark. Onze eerste activiteit was een dagje naar het dierenpark in Overloon. Iedereen ging gezellig mee, behalve Linda en Bas

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016

ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016 ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016 KINDERATELIER oude knikkers Eens kijken wat je allemaal met oude knikkers kan maken! Zaterdag 9 april van 13.30-15.30 uur (groep 5 VO) Zaterdag 16 april van 13.30-15.00 uur

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid

vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid vrij zijn vrij wonen vrij leven creëer je eigen vrijheid 1 2 3 bos bos bos bos 0 5 10 20 Fokkerweg Een blik in de verte. Het raakt je hart. Ruimte om je heen en ruimte voor je plannen. Is dat wat je wilt?

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

Bijlage 1a thema 4 - sportattributen

Bijlage 1a thema 4 - sportattributen Bijlage 1a thema 4 - sportattributen 3e leerjaar thema 4 Mijn sport is top! Bijlage 1b thema 4 - sportattributen 3e leerjaar thema 4 Mijn sport is top! Bijlage 1c thema 4 - sportattributen 3e leerjaar

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna.

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna. Dick Bruna Dick Bruna is geboren in het jaar 1927 en woont in Utrecht. Hij tekent al vanaf zijn kindertijd. Zijn vader wou dat hij uitgever zou worden net als hijzelf en dus ging Dick Bruna naar Londen

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545 Over Willem Willem krijgt op 11-jarige leeftijd door het overlijden van een neef een grote erfenis. Daar hoort ook bij dat hij verhuist van zijn ouders in de naar de grote stad. Daar wordt hij opgevoed

Nadere informatie

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Op 4 november jl. was de première van de documentaire over de ruilverkaveling en streekverbetering die rond 1960 heeft plaatsgevonden in polder

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie