kwamen er dieren naar het nieuwe land? Hoe is het om te boeren op pas drooggevallen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "kwamen er dieren naar het nieuwe land? Hoe is het om te boeren op pas drooggevallen"

Transcriptie

1 Nieuwsbrief Zover je keek was er niks De visie van de ontginners en eerste bewoners op het landschap en de natuur van onze bijzondere provincie, is niet eerder vastgelegd. Reden voor Landschapsbeheer Flevoland om hier een bijzonder vrijwilligersproject van te maken. Eén van de resultaten van dit Oral History project is de publicatie van een boek met interviewfragmenten. Op vrijdag 6 september heeft Leen Verbeek, Commissaris van de Koning het eerste exemplaar ontvangen van Geert Gielen, directeur van Landschapsbeheer Flevoland, tijdens een bijeenkomst in Nieuwland Erfgoedcentrum. nieuwsbrief nummer 45 0ktober 2013 In dit nummer o.a.: Onderzoek naar ringslangen Natuurwerkdag? Doen! Toekomst Landschapsbeheer Flevoland Superprovincie Flevoland Flevoland is het resultaat van het grootste inpolderingsproject ooit: het Zuiderzeeproject. Duizenden mannen trokken in de vorige eeuw naar de drooggevallen zeebodem om te werken aan het bewoonbaar maken van de nieuwe polders. En dat roept interessante vragen op. Hoe zag de drooggevallen zeebodem eruit? Wat groeide er als eerste? Wanneer en hoe kwamen er dieren naar het nieuwe land? Hoe is het om te boeren op pas drooggevallen zeebodem en hoe zag het jonge landschap eruit? Landschapsbeheer Flevoland initieerde een oral history-project om antwoord te vinden op deze en andere vragen over de natuur en het landschap in de beginperiode van de Noordoostpolder en Oostelijk Flevoland. vervolg op pagina 2 Weidevogels dit jaar in de plus! Bodemschatten in Flevoland Lekker Landschap voor meer plukplezier

2 natuur/landschap vervolg van pagina 1 Zeventig mannen en vrouwen van het eerste uur werden door vrijwilligers geïnterviewd. Ze haalden herinneringen op die nooit eerder op schrift waren gesteld, maar al die jaren bewaard waren gebleven in hun geheugen. De mooiste verhalen zijn door historica Lenie Hanse-Bolle gebundeld en van tekst voorzien in Zover je keek was er niks. Ooggetuigen over de geschiedenis van het Flevolandse landschap. Op de site kunt u fragmenten uit de interviews nalezen. Heeft u interesse in dit boek? De voorintekening voor de 2e druk is gestart. Kijkt u voor meer informatie op onze website Hier twee fragmenten uit het boek. Je zag een vlakte. Zover je keek was er niks. In de verte ging het over in riet en moerasandijvie [ ]. Je keek van Ramspol* zo in de woestijn. Je stapte met je laarzen vanaf de dijk de prut in. Het graven ging niet zo hard, mechanisatie was er niet. Het was allemaal die zweetlepel. Polderpionier Rocus van de Griend (1919) Rocus was één van de velen. Duizenden jonge mannen trokken naar de nieuwe Noordoostpolder in de hoop op een toekomst, een boerderij. Sommigen waren ronduit verbijsterd toen ze bij aankomst ontdekten dat de polder niets anders was dan een kale vlakte. In de onafzienbare leegte van de Noordoostpolder groeven ze vijftig uur per week greppels. Met de zweetlepel zoals ze hun schop noemden. Soms zaten we enkele dagen geïsoleerd vanwege kruiend ijs Lelystad Haven was de eerste jaren alleen bereikbaar over water, later ook via de Knardijk. Maar af en toe was Lelystad Haven helemaal niet bereikbaar. Wim Meuleman maakte dat mee. Soms zaten we enkele dagen geïsoleerd vanwege kruiend ijs. Hele ijsmassa s schoven over elkaar heen. Mijn baas heeft toen nog geluk gehad. Hij ging ter plekke foto s nemen en reed met zijn autootje de Knardijk op. Stond hij daar te fotograferen, hoort hij achter zich rutterutterut en ziet een berg ijs schuiven. Via de berm kon hij nog net de dijk af komen, anders had hij tussen twee bergen ijs gezeten. Van de grote krachten in kruiend ijs kun je je geen voorstelling maken. Dat het zulke bergen op de dijk worden. Eén keer hebben die bergen daar tot maart gezeten. Aankomst polderwerkers achtergrond leegte. Ik wil dit blijven doen! Het ministerie van Economische Zaken heeft (weer) geld beschikbaar gesteld voor het project Groen en Doen. Een project dat ervoor moet zorgen dat vrijwilligers(groepen) uit de groene sector goed opgeleid en goed voorbereid hun werkzaamheden in natuur en landschap kunnen uitvoeren. In het boekje Ik wil dit blijven doen! komen vrijwilligers die actief zijn in Groen en Doen-projecten in beeld en aan het woord. Ook drie vrijwilligers uit Flevoland. Dit boekje is te vinden in de webwinkel op onze website Landschapsbeheer Flevoland is een van de partijen die vanuit dit project geld ontvangt en zal dit ten goede laten komen aan onze vrijwilligers(groepen). Het geld kan ingezet worden voor bijvoorbeeld cursussen natuurbeheer, maaien met de zeis, EHBO of de vorming van een vrijwilligersgroep. Ook kan gedacht worden aan individuele cursussen of juist opleidingen voor een grotere groep mensen. De aanschaf van veiligheidsmiddelen als helmen, handschoenen en schoenen kan eveneens uit dit project bekostigd worden. Mocht u na het lezen van dit artikel een goede bestemming weten, dan kunt u altijd contact opnemen met Jeroen Reinhold, Colofon Wilt u naar aanleiding van deze nieuwsbrief reageren? U kunt ons bellen, schrijven of en. Deze nieuwsbrief verschijnt 3 keer per jaar en is een uitgave van: Landschapsbeheer Flevoland Botter 14-03, 8232 JP Lelystad Tel. (0320) , fax. (0320) Samenstelling/foto's medewerkers Landschapsbeheer Flevoland Mirjam Stoffer Eindredactie Arda van der Lee Ontwerp en lay-out Ruitervorm BNO Oplage 2900 stuks Landschapsbeheer Flevoland maakt zich sterk voor behoud, beheer en ontwikkeling van natuur en landschap buiten de eigenlijke natuurgebieden. Ons werk wordt mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Europese Commissie, het Ministerie van Economische Zaken, de Provincie Flevoland, de Flevolandse gemeenten en de Nationale Postcode Loterij. 2

3 organisatie column Onderzoek naar ringslangen Vol enthousiasme gaan we door! In 1988 is de ringslang voor het eerst in Zuidelijk/Oostelijk Flevoland gesignaleerd, namelijk in het Oostvaardersveld. Aanleiding voor Landschapsbeheer Flevoland om broeihopen aan te leggen en oevers natuurvriendelijker te maken zodat de populatie zich uit kon breiden. Jaren later is de ringslang ook aangetroffen in omliggende gebieden, één van deze gebieden is de Ecozone nabij Lelystad. Dit jaar heeft stagiair Onno Korver een populatiegrootteonderzoek uitgevoerd in dit gebied. Hij probeerde zoveel mogelijk slangen te vangen en een foto te maken van hun buikschubben. Het vlekkenpatroon op de buikschubben is voor iedere slang uniek, waardoor ze individueel herkenbaar zijn. Door zoveel mogelijk hervangsten te realiseren, kan er een schatting van de populatiegrootte gemaakt worden. In het voorjaar leek het een sprookje te zijn dat er ringslangen in de Ecozone rond kronkelen; heel april en mei werd er geen slang gezien. Maar gelukkig, in juni begon het onderzoek te vlotten. De vrouwtjes trokken naar de broeihopen (plek waar ringslangen hun eieren afzetten) en waren ze een stuk makkelijker te vinden. Uiteindelijk zijn er 22 slangen gevangen waaronder 4 hervangsten. Dit leidt tot een voorzichtige populatieschatting van 60 slangen. Later in de zomer, toen de juveniele slangen uit hun ei kropen, werden deze regelmatig rond de broeihopen aangetroffen. Er werden 50 jonge slangetjes gevangen, 2 daarvan lieten zich nog een keer vangen. Bijna dagelijks werden 2-3 slangetjes gevangen, maar dat bleken dus elke keer nieuwe dieren. Jonge slangen blijken na uitkomst maar heel kort bij de broeihoop te blijven. Uiteindelijk werd het aantal juveniele slangen op 374 geschat. Gezien hun schuwe aard is het ook goed te verklaren waarom er zo weinig hervangsten zijn gedaan. Het aantal jonge slangen kan ook anders bepaald worden. Het aantal geopende eischalen in een broeihoop geeft aan hoeveel slangen er daadwerkelijk uitgekomen zijn. Bij het openbreken van de broeihopen werden in totaal 873 eieren gevonden. Hiervan zijn er 760 uitgekomen, wat neer komt op een percentage van 87% jonkies. Dit hoge percentage zegt ons dat de kwaliteit van de broeihopen over het algemeen goed is en dat we voor de broeihopen de komende jaren hetzelfde recept aan moeten houden. De schatting van de juveniele populatie is lager uitgevallen, dit komt waarschijnlijk door (kleine) kans op vangst en door het geringe aantal hervangsten. Met de natuurwerkdag op 2 november wordt het startschot gegeven voor het nieuwe beheerseizoen. Honderden Flevolandse vrijwilligers, jong en oud komen ons dan weer helpen met deze opknapbeurt van het landschap. Landschapsbeheer Flevoland staat in de startblokken. Er wordt weer als vanouds op veel locaties gewerkt. Met snoeien en zagen, schonen van poelen, bouwen van insectenhotels en takkenrillen maken, worden de overlevingskansen voor flora en fauna weer vergroot. Landschapsbeheer Flevoland ziet ook na de natuurwerkdag, in 2014 weer veel kansen om samen met de vrijwilligers het beheer van het mooie Flevolandse landschap voort te zetten. Overheden zijn momenteel druk bezig met het schrijven van nieuwe beleids- en uitvoeringsplannen voor de periode Landschapsbeheer heeft daarom een toekomstvisie gemaakt om de kansen die zich gaan voordoen, te pakken. Wij gaan in deze periode met vol enthousiasme door met projecten binnen de vier werkvelden burgerparticipatie, soortenbeleid, cultuurhistorie/aardkunde en landschap. Vrijwilligers (ruim 3300 alleen al in Flevoland) staan centraal in ons werk. Ieders inzet is welkom en vele handen maken licht werk. Jaarlijks wordt er maar liefst ruim uur zorg aan het landschap van Flevoland besteed. Dankzij onze vrijwilligers weten wij ook wat er speelt in het veld! Met deze inzet, gecombineerd met onze kennis en ervaring leveren we een belangrijke bijdrage aan de zorg voor landschap en natuur. De komende beleidsperiode van wil Landschapsbeheer Flevoland zich dan ook verder ontwikkelen als 'spil in het landschap' en een brug vormen tussen overheid en burger, maar ook tussen bedrijfsleven en burger. Het visitekaartje van Landschapsbeheer Flevoland is en blijft de kwaliteit van ons werk. Het verbeteren van de kwaliteit en het uitdragen van onze gerealiseerde werkzaamheden kent een hoge prioriteit. Kortom, we gaan door en wel met zoveel enthousiasme dat u zeker van ons hoort! Geert Gielen directeur 3

4 vrijwilligers Natuurwerkdag? Doen! Zaterdag 2 november is het weer zover en wordt alweer voor de twaalfde keer de landelijke Natuurwerkdag georganiseerd. Ook in Flevoland gaan zo'n 700 vrijwilligers die dag lekker buiten aan de slag in de natuur. Een van die vrijwilligers is Kim Boerboom uit Almere. "De Natuurwerkdag is leuk voor jong en oud, voor mensen met groene vingers, maar zeker ook voor mensen met een kantoorbaan die anders nooit in de natuur werken. Het is heerlijk om de hele dag buiten met je handen bezig te zijn", vertelt Kim enthousiast. "In heel Flevoland wordt zaterdag 2 november op de Natuurwerkdag op verschillende locaties gewerkt. Er is dus altijd wel een activiteit bij jou in de buurt. Zelf ben ik een van de enthousiastelingen die aan de slag gaat in het Beatrixpark in Almere. Ik woon daar zo dichtbij, dat het een beetje voelt als mijn achtertuin." Op vorige Natuurwerkdagen hebben we gezaagd, riet gemaaid, met takken en riet gesleept, takkenrillen gemaakt voor konijntjes en... kortom: we hebben wat afgezweet! Ook mijn twee zoontjes vonden het geweldig. Met een stoere helm op gingen ze enthousiast met een zaagje in de weer. En natuurlijk moest ook het gemaaide riet aangestampt worden", lacht Kim. "De jongste had de dag van zijn leven toen hij heerlijk kon springen op een stapel riet." "Aan het eind van de dag konden we onder het genot van een glas limonade en een lekkere koek moe maar voldaan van het resultaat genieten. De poelen waren opgeschoond, wat belangrijk is voor kikkers, salamanders en andere waterdieren. En ook de struiken rond de poelen waren weer uitgedund, waardoor besdragende bomen als lijsterbes nog meer lekkere besjes voor de vogels in het park dragen." "Ik zou echt iedereen op willen roepen om zich ook aan te melden voor de Natuurwerkdag. Want samen werken in de natuur is een belevenis! Ik kan het iedereen aanraden", besluit Kim. "Ook als ik nu met de jongens door het park fiets, weten ze nog goed dat ze hebben meegeholpen op de Natuurwerkdag. De kikkerpoel heeft daarbij hun grootste fascinatie." Roeivereniging PONTOS zoekt het onder water Normaliter zien de leden van roeivereniging Pontos alleen de bovenkant van het water, maar eind augustus hebben ze een blik geworpen op het leven onder het wateroppervlak. Jaarlijks organiseert deze roeivereniging uit Lelystad verschillende roeitochten in en buiten Flevoland. Tijdens de roeitocht met het thema water besteedde jeugdwaterschapbestuurder Nina ter Horst aandacht aan het werk van Waterschap Zuiderzeeland. Vervolgens werd met schepnetten onder leiding van landschapsbeheerder Jeroen Reinhold het onderwaterleven verkend. Met gemak werden vijf verschillende soorten waterplanten, enkele bloedzuigers, veel wantsen en zes soorten vissen gevangen. De 26 deelnemers hebben met deze dag hun blik op hun eigen roeiwater verbreed en kijken, gezien hun reacties, met andere ogen naar het water en de oevers. 4

5 nieuw project Provinciale medewerkers gaan met bedrijfsuitje naar buiten Medewerkers van de afdeling Ruimte, Milieu en Water van de Provincie zijn op donderdagochtend 5 september aan de slag gegaan in het Bergbos in Lelystad. Onder begeleiding van Landschapsbeheer heeft een deel van de groep gemaaid met de zeis. Sommigen wisten van geen ophouden, bezweet en met blaren in de handen hebben ze de hele wei gemaaid. Het maaisel werd door anderen geharkt en afgevoerd en gebruikt om een enorme broeihoop voor ringslangen te maken. Ook in en rond de poel werd gewerkt, een leuke klus op deze warme (na)zomerse dag. De paden werden tenslotte met snoeischaren en takkenzagen vrij gemaakt van overhangende begroeiing. Moe maar voldaan keek iedereen terug op een geslaagde werkochtend. Toekomst Landschapsbeheer Flevoland Rijksbezuinigingen in de natuursector, de voorgenomen opheffing van Landschapsbeheer Zuid-Holland en de beëindiging van het Provinciale meerjarenprogramma van de Provincie Flevoland zijn voor veel mensen signalen om te vragen hoe het eigenlijk met Landschapsbeheer Flevoland gaat. Fijn om te merken dat mensen bezorgd zijn, want dat is een teken dat we er toe doen. En ook goed om uit te leggen dat Landschapsbeheer Flevoland, net als veel andere organisaties, zijn takenpakket (deels) moet herzien. Landschapsbeheer Flevoland is al jaren een projectorganisatie. Dit betekent dat de medewerkers geen uur kunnen werken zonder te weten waar dit uur gefactureerd gaat worden. En dat de werkzaamheden gevat zijn in een project. Projecten hebben de eigenschap om ergens te starten en ergens te eindigen, dus het is voor Landschapsbeheer dan ook geen verrassing dat geld op enig moment stopt en dat daarmee ook de werkzaamheden stoppen. Vervelend is echter wel dat het begeleiden van vrijwilligersgroepen, wat wij toch zien als onze kerntaak, moeilijker te financieren is. Dit betekent dat wij alle groepen nóg zelfstandiger moeten laten opereren. Wellicht moeten we zelfs afscheid nemen van groepen als deze helemaal niet zonder de begeleiding van Landschapsbeheer hun plan kunnen trekken. Jammer, want met enige begeleiding zou zo n groep best goed kunnen functioneren, zij heeft gewoon meer tijd nodig om zich te verzelfstandigen. Burgers die in toenemende mate een eigen verantwoordelijkheid nemen rond natuurbelangen passen overigens goed in het nieuwe beleid van de overheden. Maar wat de overheid zich beter moet realiseren is dat dit niet gratis kan. Dat onze projectportefeuille voor 2014 nog niet vol is, is voor ons ook niet nieuw. De eerste jaren van ons bestaan was het gebruikelijk om slechts de helft van het werk op 1 januari binnen te hebben en de rest van het jaar te benutten om de portefeuille vol te krijgen. Sinds de oprichting van de stichting hebben we ons gerealiseerd dat na een aantal goede jaren ook magere jaren komen. De reserves van de stichting zijn dan ook heel behoorlijk, genoeg om het enige tijd uit te houden. Grote zorgen maakt Landschapsbeheer Flevoland zich dus niet over haar voortbestaan. Wel zijn er zorgen hoe we onze vrijwilligers de komende tijd het beste kunnen helpen bij de uitvoer van hun werk in natuur en landschap. Dat is uiteindelijk waarvoor wij op de wereld zijn. Een 'nieuwe' Nieuwsbrief? De nieuwsbrief van Landschapsbeheer Flevoland verschijnt al weer heel wat jaren in deze vorm. Misschien is de tijd gekomen om vorm en inhoud aan te passen? Graag willen we daarom uw mening over onze nieuwsbrief middels een enquête. Deze vindt u op onze website en in deze nieuwsbrief. Voor ons is het handig als u hem digitaal invult op onze website. Als dat niet lukt, geen probleem. Wilt u dan de papieren versie invullen en daarna opsturen aan Landschapsbeheer Flevoland Antwoordnummer VB Lelystad 5

6 agenda Activiteiten winter Aanmelden bij Landschapsbeheer Flevoland: (0320) , via /agenda of bij de contactpersoon. Kleinschalig natuurbeheer Heel Flevoland Natuurwerkdag 2 november Ook dit jaar op de eerste zaterdag van november: u kunt uit 19 locaties in Flevoland kiezen voor een leuke en gezellige natuurwerkdag. Ga naar en meldt u aan. Neem vooral ook familie, vrienden en buren mee. Kinderen zijn ook zeer welkom. Veel handen maken licht werk. Beverburchten spotten Op zaterdag 15 februari om 13.00u. beverburchten zoeken in de omgeving van de Trekvogel Almere. Verzamelen voor het bezoekerscentrum aan de Oostvaardersdijk. Opgeven bij Jeroen Reinhold Ook als je zelfstandig een ander deel van Flevoland wilt onderzoeken. Noordoostpolder Ens Omwonenden van de hofjes De Bongerd en de Wingerd gaan op zaterdag 2 november om 13.00u weer aan de slag om te voorkomen dat de gemeente hun plantsoen omvormt tot een grasveld. Op het programma staat struiken uitgraven, snoeien, bollen planten en het pad verder aanleggen. Ook andere vrijwilligers zijn van harte welkom. Informatie en aanmelden bij Wilgenknotten Zaterdag 22 februari bij recreatiebedrijf Eigen Wijze, Schoterpad 1, Bant. Knotten van u. Voor de lunch wordt gezorgd. Informatie en aanmelden per mail of tel Oostelijk Flevoland Biddinghuizen Eiland/dorpsbos Natuurlijk, kleinschalig beheer op het natuureiland en in het dorpsbos. Do. 21 nov., do. 19 dec., do. 16 jan. takkenrillen maken, bomen vellen en lieren en do. 20 feb ijsvogelwand afsteken. Van tot 16.00u. Verzamelen bij het gebouw van de ijsclub, nabij de Sportlaan. Informatie en aanmelden bij Lodewijk van Kemenade (0320) of Dronten Wisentbos Op 8 februari ijsvogelwanden klaarmaken voor het nieuwe broedseizoen. Van tot 12.30u. Informatie en aanmelden bij Ria Heemskerk of Lelystad Bergbos In de herfst en winter werken we op de laatste zaterdagmiddag van de maand van tot 16.00u. Op 2 november, de natuurwerkdag, gaan we zagen voor de vlinderstrook en poelen schonen, en maaien. En op 11 januari en 15 februari gaan we zagen. Verzamelen op de parkeerplaats aan de Bronsweg. Informatie en aanmelden bij Jan Nagel of Lelystad Kwelstrook Batavia In Lelystad bij Bataviastad langs de Houtribweg ligt. In de herfst- en winterperiode wordt er in deze bijzondere natuurstrook gewerkt op de eerste zaterdag van de maand van 9.30uur tot 12.30u. Verzamelen bij de fietsbrug tussen de Boeier en Bataviastad. Deze winter gaan we de botanisch waardevolle delen maaien en afvoeren en wilgen zagen. Informatie en aanmelden bij Dick Luijendijk of Lelystad Spettertuin Op wo 14 nov. zijn er klimactiviteiten op de natuurspeelplaats en 12 dec. worden er slaapplekken voor dieren gebouwd. Elke doemiddag start om en duurt tot 16.00u. Informatie en aanmelden bij Jessica Kips of Swifterbant Dorpsbos Natuurlijk, kleinschalig beheer in het dorpsbos van Swifterbant. O.a. opslag weghalen, takkenrillen maken en stammen lieren op ma 18 nov, 16 dec, 20 jan en 17 feb van tot 16.00u. Verzamelen bij de kruising Zwanebloem-Bisontocht. Informatie en aanmelden bij Lodewijk van Kemenade (0320) of Zuidelijk Flevoland Almere De Knoot Samen met de enthousiaste wilgenknotgroep de Knoot wilgen knotten. Deze groep is al ruim 15 jaar actief. Van okt. tot mrt gaat de groep iedere zaterdagochtend aan het werk. Begin en eindtijden zijn voor niemand een verplichting, er is altijd begeleiding van u. Opgeven bij Theo Haasnoot: xs4all.nl; of (036) Almere Buiten Bosrand De werkdagen zijn de laatste zaterdagochtend van de maand van u. Er liggen veel takken om takkenrillen en houtstapels te maken. Verzamelen bij de witte brug aan het Moutmolenpad. Meer info: Opgeven bij André Heuzer: of Almere Buiten Buitenkans Wilt u eens meewerken om de bosstrook bij deze nieuwe ecologische wijk gevarieerder te maken? Activiteiten zijn op de eerste zaterdagmiddag, van de maand u. Neem contact op met Nellie de Groot (036) / of mail naar 6

7 Almere Buiten Polderpark Kleinschalig beheer en onderhoud van de vlindertuin en bloemenweide. Elke 3e zaterdagochtend van de maand tot 13.00u. Verzamelen onder de pergola in de vlindertuin. Door hard werken is de tuin afgelopen zomer uitgegroeid tot een bijzonder kleurrijk geheel. Informatie en aanmelden bij Gerard Gidding (036) Almere Buiten Sieradenbuurt De wilgen en grienden langs de Aaktocht tussen het Diadeempad en Tiarapad worden door bewoners geknot. Kom eens helpen op zaterdagochtend 16 nov, 14 dec en 18 januari, 15 februari en 15 maart tussen 9.30 tot 12.00u. Informatie en aanmelden bij Zeewolde - Heemtuin Polderwijk Voor aanleg en beheer van de heemtuin in de Polderwijk worden vrijwilligers gezocht. Naast mensen met groene vingers zijn we ook op zoek naar enthousiaste klussers voor het maken van voorzieningen voor dieren. Extra werkdag op de natuurwerkdag 2 november, daarna zijn alle werkdagen in de wintermaanden op de 3e zaterdagmiddag van de maand van uur. Informatie en aanmelden bij Petra Borsch: of Zeewolde Gronddepot Kleinschalig natuurbeheer op za. 1 feb van tot 16.00u. Wilgen knotten en balsempopulieren ringen. Verzamelen bij ingang Gronddepot aan de Gelderse weg. Informatie en aanmelden bij Lodewijk van Kemenade of Almere Haven Hoekwierde Elke 2e zaterdag van de maand wordt er van 9.30 tot 12.30u gewerkt om het vogelbosje aan de Hoekwierde ecologisch gevarieerder te maken. Verzamelen bij de gezamenlijke ruimte aan de Hoekwierde- Centraal Wonen. Informatie en aanmelden bij Jessica Kips of mail naar Cursussen en excursies Weidevogelcursus Een theoretische cursus, met daarbij aansluitend veldbegeleiding van ervaren collega weidevogelvrijwilligers. Op woensdagavond 12, 19 en 26 februari in Bant. Almere Haven Kronkelveld Op 9 nov, 15 feb en 15 mrt wordt er gewerkt om het gebied nog aantrekkelijker te maken voor plant en dier. De groep werkt van u. Opgeven bij Sia Schipper (036) of Cursus erfbeplanting Theorieavonden op dinsdag 12 en 19 november van u in Emmeloord. Een nog nader te bepalen praktijkmiddag in april of mei. Locatie in onderling overleg, indien mogelijk bij één van de cursisten. De kosten bedragen 25,- incl. lesmateriaal. Almere Haven Stadsboerderij Fruitbomen snoeien op zaterdag 1 maart van u. Kemphaanpad 14. Voor de lunch wordt gezorgd. Aanmelden kan bij Tiem van Veen, tel of Almere Stad Beatrixpark Buurtbewoners van het Beatrixpark zetten zich vrijwillig in voor kleinschalig onderhoud voor meer variatie in planten en dieren in het park. Activiteiten: eerste zaterdagmiddag van de maand van u, op de website staat aangegeven wat er allemaal gedaan wordt. Aanmelden of bij Henk Koehorst telefoonnummer Cursus hoogstam snoeien Voor alle eigenaren uit Flevoland met hoogstamfruitbomen en andere geïnteresseerde Flevolanders die het snoeien van hoogstambomen onder de knie willen krijgen. De cursus bestaat uit twee theorieavonden op ma. 4 en 18 november van u in Emmeloord en twee praktijkdagen op za. 23 en 30 november 2013 De cursus wordt gehouden in Emmeloord, maar bij voldoende deelnemers uit Zuidelijk en Oostelijk. Flevoland ook in Almere of Lelystad. De kosten zijn 50,- incl. lesmateriaal. Aanmelden bij Tiem van Veen Almere Stad Lumièrepark Lekker bezig zijn, iets leren over de natuur, gezond en goedkoper dan de sportschool. Activiteiten zijn op de 3e zondagochtend van de maand van u. In de wintermaanden ligt de nadruk op dunnen. Informatie of aanmelden bij Roelof van der Valk: (036) of 7

8 interview Superprovincie Flevoland dan mogelijk minder gauw in beeld. Een zorgwekkende ontwikkeling. Neem bijvoorbeeld de Oostvaardersplassen. De Oostvaardersplassen zijn kenmerkend voor natuur in Flevoland. Het gebied waar nu de Oostvaardersplassen liggen was oorspronkelijk als bedrijventerrein bestemd. De Oostvaardersplassen hebben zich ontwikkeld tot een natuurgebied met internationale allure. "Flevoland heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis. De gedachte van de maakbare samenleving zie je terug in het landschap. Het Flevolandse landschap is uniek in haar soort en verdient dus ook bijzondere aandacht." Aan het woord is Marc Witteman, gedeputeerde van Flevoland. In december 2012 heeft het kabinet besloten om de provincies Noord- Holland, Utrecht en Flevoland samen te voegen. Streefdatum is 1 januari Ik maak me wel zorgen over de gevolgen voor natuur en landschap in Flevoland. Het landschap en de cultuurhistorie van Flevoland zijn het waard om beschermd te worden. We moeten zorgvuldig omgaan met de verdere ontwikkeling van Flevoland. Ik vraag me af of de aandacht voor het unieke karakter van Flevoland niet ondersneeuwt in de superprovincie. De Statenleden van Flevoland komen uit de hele provincie en zijn nauw betrokken bij de eigen omgeving. In de superprovincie komen er in totaal misschien nog maar vier Statenleden uit Flevoland. Die vormen dan een kleine minderheid in het totale provinciebestuur. In vergelijking met Noord-Holland en Utrecht is Flevoland een dunbevolkt gebied. Het zou kunnen dat het bestuur van de nieuwe superprovincie de focus zal leggen op natuur in de buurt van dichtbevolkte gebieden. Bij de verdeling van gelden komt de Flevolandse natuur Het plan van het kabinet kan ook tot gevolg hebben dat delen van Flevoland worden toegevoegd aan Overijssel (Urk, Noordoostpolder en Dronten) en Gelderland (Zeewolde). In dat geval zal de aandacht voor het landschap in de polder worden versnipperd over drie provincies. In mijn ogen een volstrekt ongewenste ontwikkeling. Als het gaat om kwaliteit van het polderlandschap is Flevoland echt één en ondeelbaar. In de jaren tachtig zong het Klein Orkest 'De vogels vliegen van Oost- naar West- Berlijn, omdat ze soms in het westen, soms ook in het oosten willen zijn'. Ik ben geen deskundige en denk dat de natuur zich weinig aantrekt van provinciegrenzen. Maar de natuur in Flevoland is echter totaal anders dan de ons omringende provincies en vraagt dan ook speciale aandacht. Ik maak me daarom hard voor de bescherming van natuur en landschap in onze prachtige superprovincie, besluit Marc. Het speelhuisje gaat naar. de Klipper Landschapsbeheer Flevoland wil schoolpleinen groener maken. Kinderen kunnen er lekker struinen, hun fantasie de vrije loop laten, klimmen en klauteren. Kortom een gezonde en leuke dosis vitamine groen opdoen. Daarom ondersteunt Landschapsbeheer Flevoland scholen die hun schoolplein groener willen maken. Bijvoorbeeld door een ontwerp te maken en dit samen met kinderen aan te leggen. Als extra stimulans heeft Landschapsbeheer Flevoland een prijsvraag uitgeschreven waarbij scholen een Speelhuisje konden winnen voor op hun schoolplein. Uit de inzendingen uit heel Flevoland heeft een deskundige jury één winnaar aangewezen. De keuze is gevallen op de Klipper uit Luttelgeest. Doorslaggevend voor de jury is dat het speelhuisje op deze plek het beste tot zijn recht komt en een stimulans zal zijn om verder te gaan met het vergroenen van het plein. Inderdaad zijn de leerlingen, ouders en leerkrachten het hele jaar al druk met hun schoolplein. Een deel van de tegels heeft plaats gemaakt voor een natuurlijke speelplek met boomstammen en heuveltjes, er zijn fruitbomen voor de school geplant en een prachtig, zelf gebouwd insectenhotel siert het plein. De leerlingen waren natuurlijk heel blij dat hun school gewonnen had en konden niet wachten tot het Speelhuisje officieel werd geopend door de sleutel aan hen te overhandigen. Het Speelhuisje is gebouwd door onze vaste, vrijwillige timmermannen. Wilt u ook een groener schoolplein? Neem dan contact op met Arda van der Lee, 8

9 natuur/landschap overheid/bedrijfsleven Weidevogels dit jaar in de plus! Op 7 april vond Bertus Bruinsma het eerste kievitsei in Flevoland. Nog nooit zo laat werd het eerste kievitsei in onze provincie gevonden. Door het koude weer hadden de weidevogels alle energie voor zichzelf nodig, om warm te blijven, eieren produceren heeft dan niet de hoogste prioriteit. Door de late start was het broedseizoen kort, veel soorten begonnen op hetzelfde moment te broeden. Normaal is er een duidelijke spreiding in het broedbegin per soort te zien. In april vonden de 115 vrijwilligers maar weinig nesten. Maar de weken daarna maakten veel goed. In totaal zijn er 965 nesten gevonden, een toename van 12 procent ten opzichte van Een prachtig resultaat na al die jaren van achteruitgang. Ook het aantal boeren op wiens akkers gezocht mocht worden, nam toe, naar 280. Daarmee kunnen we constateren dat de medewerking van boeren om weidevogellegsels te sparen in de lift zit. Gemiddeld kwam 64% van de nesten succesvol uit. Soorten die het dit seizoen vooral goed deden waren de scholekster met 154 en de kievit met 657 nesten. Het aantal scholeksternesten nam daarmee toe met 35%. Van de grutto werd bijna een kwart minder nesten gevonden, maar het uitkomstpercentage lag bijna een kwart hoger dan vorig jaar. Uiteindelijk zijn er dus netto meer gruttonesten uitgekomen dan in Ondanks de sprong vooruit, blijven er toch een aantal zorgwekkende zaken spelen. Vooral bij groepen in gebieden waar maar weinig nesten worden gevonden, is het moeilijk de vrijwilligers te blijven motiveren. Dit speelt vooral bij de vrijwilligers-groepen in Zeewolde, Kraggenburg en Emmeloord. Ook zijn een aantal groepen samen gegaan. Zoals Dronten en Biddinghuizen en Rutten en Espel in de NOP. Hierdoor wordt het organisatorisch iets makkelijker. Ondanks de crisis zijn er twee nieuwe natuurgebieden voor weidevogels ingericht. Het Flevo-landschap heeft nabij Rotterdamsehoek 2 kavels geschikt gemaakt. De vogels hebben ze snel gevonden, het eerste jaar was al succesvol. Natuurmonumenten heeft Zwartehoek bij Kraggenburg opnieuw ingericht en ook daar deden de weidevogels hun voordeel mee. Een jaartje in de plus, noodzakelijk voor de kwetsbare weidevogels, voldoening gevend voor de vrijwilligers. Soort Totaal Bekend Uit Niet uit % uit Bontbekplevier ,33 Grutto ,38 Kievit ,79 Scholekster ,34 Tureluur ,33 overige vogels ,04 Totaal % 36 % Het genietmoment van Arda van der Lee Na een afspraak in Almere rijd ik als het even kan over de dijk naar Lelystad. Genieten van het weidse uitzicht over het water en het zonlicht op de goudbruine rietkragen. Er komt altijd wel een vogel in beeld: een bruine kiek boven het riet, grauwe ganzen in de berm, een paar nonnetjes in het windluwe water bij de dijk. Eén keer vloog een zeearend met me mee, vlak boven het water langs de dijk, belaagd door een groepje boze meeuwen. Zijn witte kop werd door de zon beschenen. Uiteindelijk werden de krijsende meeuwen te hinderlijk en vloog hij weg. Wat een fantastisch gezicht. Moeilijk om dan nog op de weg te letten. Helaas is het bij die ene keer gebleven. Ik moet het doen met zijn silhouet in staal. 9

10 cultuurhistorie Bodemschatten in Flevoland In de bodem van Flevoland zijn veel interessante zaken te vinden. Bij graafwerkzaamheden komt er regelmatig wat naar boven. Zo is er begin dit jaar bij KWS Potato een oude stronk gevonden bij het graven van een nieuwe sloot vlakbij Nagele. Een stuk van een vele eeuwen oude boomstam, die hier in een grijs verleden is aangespoeld en vervolgens met sediment is bedekt. Zolang er geen lucht bij komt blijft het hout goed geconserveerd. Tijdens de werkzaamheden worden dit soort stammen vaak aan de kant gegooid en rotten, blootgesteld aan de lucht dan snel weg. Deze stam krijgt echter een bijzondere bestemming in het atelier van beeldend kunstenaar Lisanne Sloots. Zij houdt zich in haar beeldende werk al een tijdje bezig met pigment uit archeologische opgravingen en meer recent met de verhalen rondom het verdronken woud in Flevoland. In dat laatste werk krijgt de stam zijn bestemming in een installatie die te zijner tijd geëxposeerd gaat worden. Maaien met de zeis is machtig mooi Om er voor te zorgen dat het oude ambacht van het maaien met de zeis niet verloren gaat, organiseerde Landschapsbeheer Flevoland een landelijke maaidag met de zeis op 31 augustus. Op dit evenement op Landgoed Roggebotstaete in de gemeente Dronten werd iedereen uitgenodigd die plezier heeft in het aloude maaien met de zeis en op een gezellige dag deze kunst nog eens extra wilde oefenen. De dag startte vroeg, om 6.00u, want het maaien gaat het beste als het gras nog vochtig is van de dauw. Niet alleen uit Flevoland, uit heel Nederland kwamen enthousiaste maaiers naar deze dag. Een goede opwarmer voor de nationale zeiskampioenschappen op 14 september. Op het evenement BeleefLandleven in Arnhem streden onder veel belangstelling acht teams om de nationale titel maaien met de zeis. Landschapsbeheer Flevoland organiseerde dit evenement samen met twee andere provinciale organisaties van Landschapsbeheer Nederland. Ook twee Flevolandse teams gingen de strijd aan. Het damesteam bereikte net als vorig jaar de halve finale. Daarin bleek dat het vele oefenen van de dames (net) niet genoeg was om maaiers die van jongs af aan al maaien, te verslaan. In de zeer spannende finale versloeg het Friese team nipt de winnaar van vorig jaar, het team uit Overijssel. Het damesteam onderstreepte met opvallende hoeden op ludieke wijze dat maaien met de zeis niet alleen is weggelegd voor mannen. Voor de Flevolandse teams was winnen niet het belangrijkste. Het ging om liefde voor en plezier met het aloude maaien met de zeis uit te stralen. Of zoals Freek, één van de juryleden, zei: Het gras maaien terwijl je de vogels hoort zingen en de bijen hoort zoemen. Dat is machtig mooi.

11 nieuw project Lekker Landschap voor meer plukplezier Eten uit de natuur? Er valt veel te zeggen voor oogsten uit park, plantsoen of de natuur: er zijn veel gezonde planten, vruchten en noten te vinden met een heerlijke, uitgesproken smaak en een hoog gehalte aan vitaminen en mineralen. Al ons eten uit de natuur halen lukt niet, maar er is genoeg te vinden. In de praktijk wordt er echter nog weinig gebruik gemaakt van eten uit het openbaar groen of uit de natuur. Appels rapen of brandnetels plukken, het trekt niet veel mensen. Ze weten niet waar het staat of ze vragen zich af of dat wel mag: zomaar plukken en meenemen. Meestal is het geen enkel probleem, hoewel in de wet staat dat wildplukken niet mag, tenzij de eigenaar van het bos, park of plantsoen er toestemming voor heeft gegeven. Ook kunnen onze plukactiviteiten concurrentie opleveren voor vogels, vlinders en andere insecten die bessen en fruit als voedselbron hebben. Dit knelpunt kan met verstandig plukken en voldoende aanplant voor mens en dier worden opgelost. Aanplant fruitbomen Om meer mensen te laten genieten van de oogst uit het openbaar groen kan er nog veel gebeuren. Zo heeft de gemeente Almere samen met Landschapsbeheer een prijsvraag uitgezet om van bewoners te horen waar zij gezamenlijk met de buurt meer fruitbomen of struiken willen om te oogsten en om die dan ook samen met de buurt te onderhouden. De gemeente Almere stimuleert hiermee het plukken uit de natuur. De winnende ideeën: samen met buurtbewoners op het grasveldje van het Jeroen Boschplantsoen fruitbomen aanplanten om de buurt aantrekkelijker en socialer te maken. Bewoners rond archeologische vindplaats Zenit willen hazelaars planten rondom de toekomstige thee- en pluktuin. Naast deze twee ideeën zijn er nog zes gelukkigen in de prijzen gevallen, waarvoor komend plantseizoen de fruitbomen klaar staan. Foodwalks In heel Nederland zet Landschapsbeheer verschillende FOODWALKS uit. Ook in Flevoland is de eerste FOODWALK online gegaan, een mooie wandeling door het Schokkerbos gecombineerd met een heerlijk recept voor drie soorten seizoens-pannenkoeken uit dit bos. Het is niet nodig de hele maaltijd bij elkaar te zoeken. Bij de meeste FOODWALKS staat aangegeven in welke winkel of bij welke boerderij je langs de route aanvullende ingrediënten kunt kopen. Benieuwd wat u tijdens deze route kunt verzamelen? Kijk dan eens op de website Op deze website worden culinaire hoogstandjes gekoppeld aan fraaie natuurwandelingen in het hele land. Hazelnoten, bramen, vlierbessen, ze groeien vaak zo voor het grijpen. Bij laaghangend fruit is het toch wel even oppassen! Vossenlintworm leidt bij mensen tot een zeer zeldzame, maar wel dodelijke ziekte. Eitjes van de lintworm uit de ontlasting van vossen kunnen achterblijven op bosvruchten. In theorie kunnen mensen zo besmet raken met de lintworm en na 5 tot 15 jaar ziek worden. Deze besmettingsroute is nog nooit aangetoond. Veel waarschijnlijker is een besmetting via huisdieren. Maar als je helemaal zeker wilt zijn: de eitjes worden gedood als de vruchten boven 60 C verhit worden. Zaterdag 2 november: Natuurwerkdag! Oude spijkerbroek en laarzen aan, een regenjas mee. Lekker buiten aan de slag, in weer en wind, samen met gezin of familie, met een groep vrienden of de buren, de sfeer is altijd goed. Er wordt gewerkt op plekken waar je anders niet zou komen. Een wilg knotten, takkenrillen maken, een poel schonen, zagen en snoeien. Het kan allemaal op de Natuurwerkdag op zaterdag 2 november. Onder het motto Leef je uit zijn er de hele dag uiteenlopende activiteiten op verschillende locaties. De Natuurwerkdag is een combinatie van lekker de handen uit de mouwen steken en natuurbeleving. Want of het nou voor de gezelligheid is, om lichamelijk bezig te zijn, voor het natuurgevoel of om te ontstressen, er is voor iedereen wel een goede reden om in de natuur aan de slag te gaan. Zo n 750 deelnemers kunnen dit jaar op meer dan 15 locaties in Flevoland terecht. Er is dus zeker een locatie bij u in de buurt. Geef u snel op, voor wat misschien wel het zwaarste' zaterdaguitje van het jaar is! Kijk voor meer informatie over locaties, activiteiten en aanmelding op 11

12 vrijwilligers Vrijwilligersdag was informatief en vooral gezellig Zaterdag 7 september was het een gezellige drukte in en rond het Colombinehuis. Veel vrijwilligers van Landschapsbeheer waren ingegaan op de uitnodiging om naar de tweejaarlijkse vrijwilligersdag te komen om elkaar te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen. Tijdens de ochtend kon een ieder deelnemen aan lezingen over bv. otters, kruipende huisjes, weidevogels of de toekomst van laanbomen in Flevoland. Anderen maakten een wandeling op zoek naar allerlei eetbaars in de natuur. s Middags was er een gevarieerd buitenprogramma: het bouwen van een otterholt, gezekerd klimmen, een kunst/ natuurwandeling of kokkerellen boven een houtvuur. Anderen plozen weer fanatiek uilenballen op zoek naar muizenschedeltjes. Voor elk wat wils dus. Het programma bood ruimschoots gelegenheid om elkaar te ontmoeten, wetenswaardigheden uit te wisselen en gewoon plezier te hebben. Zo wordt het vrijwilligerswerk bij Landschapsbeheer nog leuker! 12

Nieuwsbrief. Groene scholen. In dit nummer o.a.: Muizenplagen: beheersen of accepteren? Flora- en Faunaonderzoek in Zeewolde.

Nieuwsbrief. Groene scholen. In dit nummer o.a.: Muizenplagen: beheersen of accepteren? Flora- en Faunaonderzoek in Zeewolde. Nieuwsbrief Groene scholen Een schoolplein kan veel meer zijn dan een pauzeplaats of een overblijfplek. Het kan een soort buitenlokaal worden met diertjes, planten en bomen. Een groen schoolplein, waar

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Eten uit de natuur wordt steeds populairder. In dit nummer o.a.: Natuurwerkdag zaterdag 1 november 2014. Fruitboomgaarden in Flevoland

Nieuwsbrief. Eten uit de natuur wordt steeds populairder. In dit nummer o.a.: Natuurwerkdag zaterdag 1 november 2014. Fruitboomgaarden in Flevoland Nieuwsbrief Eten uit de natuur wordt steeds populairder nieuwsbrief nummer 48 Oktober 2014 In dit nummer o.a.: Natuurwerkdag zaterdag 1 november 2014 Fruitboomgaarden in Flevoland Proef het landschap Natuurontwikkeling

Nadere informatie

Overzicht cursusaanbod Groen en Doen

Overzicht cursusaanbod Groen en Doen Overzicht cursusaanbod Groen en Doen Veilig werken als basis voor vrijwilligerswerk (1 module) 1 Maaien met de zeis (3 modules) 1 Leren zeisen 2 Leren haren 3 Zeistechnieken voor gevorderden Snoeien fruitbomen

Nadere informatie

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda Uit de serie Natuur in Gouda 10 2 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda en RAVON lay-out: Steenbergen Ontwerp Studio foto s: André van Kleinwee en Richard

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016 dinsdag 1 maart en donderdag 3 maart: Aan de slag op de kinderboerderij 14.30-16.00 uur Kom kijken welke dieren er allemaal op de kinderboerderij leven! Je ontdekt hoe de dieren heten, wat ze eten, welk

Nadere informatie

Nieuwsbrief special. Groene oase in Almere. In dit nummer o.a.: Het Groene Stadsleven van Bob. Meesterwerk in Hannie Schaftpark

Nieuwsbrief special. Groene oase in Almere. In dit nummer o.a.: Het Groene Stadsleven van Bob. Meesterwerk in Hannie Schaftpark Nieuwsbrief special Groene oase in Almere nieuwsbrief nummer 38 juni 2011 In dit nummer o.a.: Het Groene Stadsleven van Bob Meesterwerk in Hannie Schaftpark Piet Keijzers kan niet stil zitten In haar vrije

Nadere informatie

Veel belangstelling van de pers voor het bouwen van eerste otterholt in Nederland.

Veel belangstelling van de pers voor het bouwen van eerste otterholt in Nederland. Nieuwsbrief De otter in Flevoland Eind 2011: op de website www.waarneming.nl werden de nodige doodgereden otters op de A6 gemeld. Voor Landschapsbeheer Flevoland de hoogste tijd om actie te ondernemen

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Spelen in de Spettertuin. In dit nummer o.a.: Vrijwilligers en Landschapsbeheer. Hotel Hoekwierde. * Streekfonds Flevoland

Nieuwsbrief. Spelen in de Spettertuin. In dit nummer o.a.: Vrijwilligers en Landschapsbeheer. Hotel Hoekwierde. * Streekfonds Flevoland Nieuwsbrief Spelen in de Spettertuin nieuwsbrief nummer 37 februari 2011 In dit nummer o.a.: Vrijwilligers en Landschapsbeheer Hotel Hoekwierde * Streekfonds Flevoland Tuin van ons allemaal * Open erven

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Meer bloemen voor de bij. In dit nummer o.a.: Cursus maaien met de zeis. Cursus IVN Gidsen. Adviezen voor flora en fauna.

Nieuwsbrief. Meer bloemen voor de bij. In dit nummer o.a.: Cursus maaien met de zeis. Cursus IVN Gidsen. Adviezen voor flora en fauna. Nieuwsbrief Meer bloemen voor de bij nieuwsbrief nummer 44 juni 2013 In dit nummer o.a.: Cursus maaien met de zeis Cursus IVN Gidsen Adviezen voor flora en fauna Groen Bloed Vorig jaar, in 2012 het jaar

Nadere informatie

Snippentocht. Activiteiten (bouwsteen 4) De hele groep heeft zich prima vermaakt.

Snippentocht. Activiteiten (bouwsteen 4) De hele groep heeft zich prima vermaakt. De Biesbosch leent zich uitstekend om met een groep actief bezig te zijn. Gezellig een dagje weg met vrienden of familieleden. Peddelend met een kano of al varend met een fluisterboot door de kronkelende

Nadere informatie

Bezoekers van de site kiezen de publiekswinnaar. Dit loopt nog tot donderdag 21 juni, de dag waarop de zomer begint.

Bezoekers van de site kiezen de publiekswinnaar. Dit loopt nog tot donderdag 21 juni, de dag waarop de zomer begint. Uitreiking fotowedstrijd Ontdek MooiFlevoland.nl: natuurlijk doen! De afgelopen weken organiseerde MooiFlevoland.nl een fotowedstrijd om deze slogan te verbeelden. Deelnemers aan de fotowedstrijd legden

Nadere informatie

Schooljaar 2014-2015 Maandag 1 juni 2015

Schooljaar 2014-2015 Maandag 1 juni 2015 INFOOTJE NR. 17 Schooljaar 2014-2015 Maandag 1 juni 2015 Agenda Maandag 8 juni OR-vergadering Woensdag 10 juni Alle leerlingen vrij i.v.m. studiedag Donderdag 11 juni 13.05 vertrek per fiets, IVN project,

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

Doe locaties 50-dingenlijst

Doe locaties 50-dingenlijst Doe locaties 50-dingenlijst De 50-dingenlijst Er zijn 50 dingen in de natuur die je eigenlijk gedaan moet hebben voor je twaalfde. Hieronder vind je wat leuke locaties zijn voor elke activiteit. De websites

Nadere informatie

Oogst van twee jaar natuur midden in de samenleving

Oogst van twee jaar natuur midden in de samenleving Oogst van twee jaar natuur midden in de samenleving De oogst van twee jaar Groen en Doen Van oudsher steken vele duizenden vrijwilligers de handen uit de mouwen om onze natuur en ons landschap te beschermen

Nadere informatie

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap.

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. NATUURVERBINDING HOORNEBOEG GOOIS NATUURRESERVAAT Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. PRODUCTIEBOS MAAKT PLAATS VOOR OORSPRONKELIJK HEIDELANDSCHAP TEN ZUIDEN VAN HILVERSUM LIGGEN

Nadere informatie

Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht

Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht Op zaterdag 28 mei 2011 is er vanuit RAVON Utrecht een excursie georganiseerd naar het Kombos te Maarsbergen. Het doel van de excursie was om deelnemers

Nadere informatie

Jaarverslag steenuilen 2013. uitgebreide versie

Jaarverslag steenuilen 2013. uitgebreide versie Jaarverslag steenuilen 2013 uitgebreide versie Jaarverslag steenuilen 2013 uitgebreid Broedseizoen 2013 zit er weer op. Tijd om de balans op te maken en dit met jullie te delen. We hebben qua aantallen

Nadere informatie

Arboplan van aanpak voor de Bosrandwerkgroep

Arboplan van aanpak voor de Bosrandwerkgroep Arboplan van aanpak voor de Bosrandwerkgroep Inhoud Pagina 1. Inleiding 2 2. Risico s volgens de risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e) 3/4 3. Adviezen voor veilige werken 4 4. Begeleiding en toezicht

Nadere informatie

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied.

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied. Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht In deze les en tijdens de excursie gaat het over het gebied de Hooge Boezem achter Haastrecht en het gebied eromheen. In de omgeving van Haastrecht en

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

Het is juni. Het weidevogelseizoen 2010 zit er alweer op. Tijd voor de vrijwilligers

Het is juni. Het weidevogelseizoen 2010 zit er alweer op. Tijd voor de vrijwilligers Nieuwsbrief Weidevogeljaar 2009: een jaar van verlies en winst nieuwsbrief nummer 35 juni 2010 Het is juni. Het weidevogelseizoen 2010 zit er alweer op. Tijd voor de vrijwilligers om de administratie bij

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Veel bloemen voor de bij in Almere. In dit nummer o.a.: Struinen door Flevoland. Natuur op industrieterrein Vaart IV Almere

Nieuwsbrief. Veel bloemen voor de bij in Almere. In dit nummer o.a.: Struinen door Flevoland. Natuur op industrieterrein Vaart IV Almere Nieuwsbrief Veel bloemen voor de bij in Almere nieuwsbrief nummer 41 juni 2012 In dit nummer o.a.: Struinen door Flevoland Natuur op industrieterrein Vaart IV Almere Geheim achter de dijken De laatste

Nadere informatie

Lekker groen eten uit de natuur

Lekker groen eten uit de natuur Lekker groen eten uit de natuur Landschapsbeheer Flevoland www.landschapsbeheer.net 1 Lekker groen Landschap verbindt Landschapsbeheer Flevoland werkt aan ontwikkeling, beheer en behoud van een ecologisch

Nadere informatie

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers Nieuws brief Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de De Biesboschonderzoekers De laatste paar maanden hebben we weer interessante activiteiten ondernomen. Hiervan eerst weer wat korte verslagen.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Gaat u mee op pad? In dit nummer o.a.:

Nieuwsbrief. Gaat u mee op pad? In dit nummer o.a.: Nieuwsbrief Gaat u mee op pad? Onder de noemer 'Op de kuierlatten' zijn op initiatief van Flevolandse boeren al dertien verrassende wandelroutes over boerenerven, akkers en weides uitgezet. De routes zijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 november 2014

Nieuwsbrief 3 november 2014 Nieuwsbrief 3 november 2014 JNC-web JNC-facebook JNC seizoen 2014/2015 In deze editie verslagen van de Open middag 27 augustus Activiteit 1: Help de ringslangen van De Wieden 10 en17 september Activiteit

Nadere informatie

Provincie kiest voor natuur,

Provincie kiest voor natuur, Noordstra, lepie Van: Verzonden: Onderwerp: IVN Gelderland [gelderland ivn.nl] woensdag 12september2012 13:54 IVN-nieuws no. 8-2012 Inshtuut voor natuur educ,tie & duurzairnheid IVN Gelderland 12109 In

Nadere informatie

Nieuwsbrief de XXXste, december 2013 Stichting Eendenkooi Maaspoort

Nieuwsbrief de XXXste, december 2013 Stichting Eendenkooi Maaspoort Nieuwsbrief de XXXste, december 2013 Stichting Eendenkooi Maaspoort Voor U ligt de laatste nieuwsbrief van het 8 ste jaargang. Waarin U kunt zien wat er in de maanden oktober, november en december gebeurd

Nadere informatie

Flora- en faunawet. Gedragscode Bestendig beheer groenvoorziening

Flora- en faunawet. Gedragscode Bestendig beheer groenvoorziening Flora- en faunawet De Flora- en faunawet (Ffwet) is in april 2002 in werking getreden. De wet beschermt alle in het wild levende flora en fauna in Nederland. Bij het uitvoeren van werkzaamheden moet altijd

Nadere informatie

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD.

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. In onderstaande werkprotocollen geeft de tabel aan waneer de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. In de tabel wordt

Nadere informatie

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST!

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! ietsroute Hoogland West OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! 5 4 6 3 2 1 Let op het verkeer en zet je fiets goed aan de kant! Mooi Hoogland-West! 1 Bolle akker locatie 1

Nadere informatie

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 De Hoop 3 1911 KX Uitgeest 0251-880707 info@dewisseluitgeest.nl www.dewisseluitgeest.nl Agenda 10 februari Wisselmiddag techniek

Nadere informatie

Sneeuwklokjes. Sneeuwklokjes, klein en teer Keren ieder jaar maar weer Ondanks regen, sneeuw en ijs Raken ze niet van de wijs

Sneeuwklokjes. Sneeuwklokjes, klein en teer Keren ieder jaar maar weer Ondanks regen, sneeuw en ijs Raken ze niet van de wijs Sneeuwklokjes Sneeuwklokjes, klein en teer Keren ieder jaar maar weer Ondanks regen, sneeuw en ijs Raken ze niet van de wijs Als doodse stilte en vredige rust Over de aarde liggen als een deken Zijn het

Nadere informatie

Vrijwillig Natuurbeheer

Vrijwillig Natuurbeheer Jaarverslag 2013 Studenten in het Ilperveld Aico Lind Vrijwillig Natuurbeheer Natuur dichtbij! Samen maken we Noord-Holland mooier! Zo organiseerden we een Landelijke Natuurwerkdag, maatschappelijke stages

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

Groep 4, 5 en 6 bezoekje aan de veldschuur in Rouveen. Groep 7/8 Vomol Landbouwproject ( s morgens).

Groep 4, 5 en 6 bezoekje aan de veldschuur in Rouveen. Groep 7/8 Vomol Landbouwproject ( s morgens). Nieuwsbrief OBS De 't Iekeblattie Schooljaar 2015-2016 Nummer 118 9 maart 2016 Agenda: Maandag 14 maart Donderdag 17 maart Vrijdag 18 maart Woensdag 23 maart Vrijdag 25 maart Maandag 11 april Woensdag

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Maart 2012 1. Voorwoord Op 20 april 2011 was het zover: de officiële oprichting van de Vereniging Buurtmoestuin Castellum! Het was het tastbare resultaat

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Januari 2014. Cursus fruitbomen snoeien start in januari. Zwerfvuil ruimen in maart

NIEUWSBRIEF. Januari 2014. Cursus fruitbomen snoeien start in januari. Zwerfvuil ruimen in maart NIEUWSBRIEF Januari 2014 Cursus fruitbomen snoeien start in januari Fruitbomen hebben snoeionderhoud nodig. Heeft u (hoogstam)fruitbomen en weet u niet hoe deze gesnoeid moeten worden? Natuuren Milieuvereniging

Nadere informatie

Roostervrij Aanstaande vrijdag hebben de groepen 1 tot en met 4 een roostervrije dag. We wensen jullie een fijn lang weekend toe.

Roostervrij Aanstaande vrijdag hebben de groepen 1 tot en met 4 een roostervrije dag. We wensen jullie een fijn lang weekend toe. Jaargang 5 nr 11 11 november 2014 Eilenbergstraat 258 5011 EC Tilburg 013-4551292 info@stelaertshoeve.nl www.stelaertshoeve.nl Nieuwsbrief voor ouders van basisschool Stelaertshoeve in MFA De Symfonie.

Nadere informatie

0060-0511 Woonhuis : Lohengrin Scorlewald Tijdsvraag : 2 uur, op woensdagmiddag Omschrijving : Wandelen met Matheno in de mooie omgeving van Schoorl.

0060-0511 Woonhuis : Lohengrin Scorlewald Tijdsvraag : 2 uur, op woensdagmiddag Omschrijving : Wandelen met Matheno in de mooie omgeving van Schoorl. Vrijwilligers Scorlewald Een inventarisatie van Wensen 12 mei 2011 Maatjes gezocht: Scorlewalders zitten te springen om jouw hulp! Samen iets leuks ondernemen je krijgt er veel voor terug! Er even tussenuit

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Leerlingen van het Gemini College Lekkerkerk met de boswachter van ZHL bij de broeihoop.

Leerlingen van het Gemini College Lekkerkerk met de boswachter van ZHL bij de broeihoop. BROEIHOPEN AANLEGGEN EN ANDERE ACTIVITEITEN Inleiding De werkgroep ringslang Zuid Holland heeft de afgelopen 2 jaar diverse activiteiten georganiseerd, waaronder het aanleggen van broeihopen. De aanleg

Nadere informatie

Leerlingen-informatieboekje. Groep 7 8 nov. 2015 - maart 2016. NME Liemers Vestersbos 2 6901 BV Zevenaar (0316) 52 77 43

Leerlingen-informatieboekje. Groep 7 8 nov. 2015 - maart 2016. NME Liemers Vestersbos 2 6901 BV Zevenaar (0316) 52 77 43 Leerlingen-informatieboekje Groep 7 8 nov. 2015 - maart 2016 NME Liemers Vestersbos 2 6901 BV Zevenaar (0316) 52 77 43 info@nmeliemers.nl Over wilgen en knotten Jullie gaan binnenkort met de klas wilgen

Nadere informatie

Het was mijn idee om een straatje om mijn bloementuin te maken en ik heb er aardig lang over gedaan. Maar nu is hij eindelijk klaar.

Het was mijn idee om een straatje om mijn bloementuin te maken en ik heb er aardig lang over gedaan. Maar nu is hij eindelijk klaar. Het was mijn idee om een straatje om mijn bloementuin te maken en ik heb er aardig lang over gedaan. Maar nu is hij eindelijk klaar. Er staat nu ook een nieuw tuinplan 2013 bij. Ik ben ook met houtsnippers

Nadere informatie

15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8

15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8 Lijster eens Lijsterhof 6, 3772 AA Barneveld www.obs-delijster.nl 15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8 Van de directie Voor u ligt de laatste Lijstereens van 2014. Een hele dikke, want naast

Nadere informatie

Knotwilgen in trek bij mens en dier

Knotwilgen in trek bij mens en dier Nieuwsbrief Knotwilgen in trek bij mens en dier De knotwilg is een vaste waarde in het Hollandse polderlandschap. Ook in de jonge Flevopolders heeft de knotwilg zijn plek in het cultuurlandschap verworven.

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

obssprinkels Nieuwsbrief obssprinkels Openbaar onderwijs Koedijkslanden & Berggierslanden Meppel Nr. 2015-2016-04 4 september 2015

obssprinkels Nieuwsbrief obssprinkels Openbaar onderwijs Koedijkslanden & Berggierslanden Meppel Nr. 2015-2016-04 4 september 2015 Nieuwsbrief Zuiderlaan 197B 7944 EE M e ppel Tel.: 0522-799111 www.obssprinkels.nl Nieuwsbrief Nr. 2015-2016-04 4 september 2015 Agenda: Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Schoolreisje gr. 1 t/m 6 Vrijdag

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF VAN ATLETIEKVERENIGING FLEVO DELTA VOOR PUPILLEN EN JUNIOREN - NUMMER 8: december 2014/ januari 2015

NIEUWSBRIEF VAN ATLETIEKVERENIGING FLEVO DELTA VOOR PUPILLEN EN JUNIOREN - NUMMER 8: december 2014/ januari 2015 NIEUWSBRIEF VAN ATLETIEKVERENIGING FLEVO DELTA VOOR PUPILLEN EN JUNIOREN - NUMMER 8: december 2014/ januari 2015 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur 3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur Activiteiten en bereik 2011: Vrije bezoekers: 23.119 NME activiteiten: 1046 Avonturenclubs: 1474 Speciale doelgroepen 20 Openbare

Nadere informatie

info 12 schooljaar 2014-2015 Alle kinderen en ouders Team Basisschool de Staaij 024-6961202 E-mail: info@bs-destaaij.nl www.bs-destaaij.

info 12 schooljaar 2014-2015 Alle kinderen en ouders Team Basisschool de Staaij 024-6961202 E-mail: info@bs-destaaij.nl www.bs-destaaij. Aan: Van: Alle kinderen en ouders Team Basisschool de Staaij 024-6961202 E-mail: info@bs-destaaij.nl www.bs-destaaij.nl info 12 schooljaar 2014-2015 Betreft Het schooljaar Vakantie-rooster 2015-2016 Groep

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

Waar staan wij voor?

Waar staan wij voor? Almere, juni 2015 De Stichting Vrienden van Archipel bestaat alweer bijna een jaar. In 2014 zijn we begonnen met het werven van donateurs en sponsors en gelukkig kunnen wij u melden dat we op de goede

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 juni 2013

Nieuwsbrief 3 juni 2013 Nieuwsbrief 3 juni 2013 www.np-weerribbenwieden.nl/jeugdnatuurclub-de-wieden Oranjetipjes zien de Paashaas Marian, begeleidster, 20 maart 2013 Verslag oranjetipjes van 20 maart 2013 Deze middag waren wij

Nadere informatie

Nieuwsbrief 35 16 juni 2014

Nieuwsbrief 35 16 juni 2014 Nieuwsbrief 35 16 juni 2014 Oranjestraat 28, 7681 DN Vroomshoop, tel: 0546-642137 Van de directie Beste ouders, Afgelopen donderdag kreeg u een extra nieuwsbrief over de formatie van het komend schooljaar

Nadere informatie

bosplantsoen Dunnen van

bosplantsoen Dunnen van De gemeente Ede streeft naar een natuurlijk beheer van het openbaar groen. Deze manier van beheren is vooral geschikt voor de grotere groenobjecten, bijvoorbeeld bosplantsoen. Bij het juiste beheer kan

Nadere informatie

13 maart 2014 Nr. 13

13 maart 2014 Nr. 13 13 maart 2014 Nr. 13 10/3-16/3 17/3-23/3 24/3-30/3 start project: Kunst in en uit Amersfoort Open ochtend scholen in Amersfoort studiedag groep 1 t/m 4 31/3-6/4 Beste ouder(s)/verzorger(s), Door grote

Nadere informatie

Het geheim van de piramide

Het geheim van de piramide colofon Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden www.np-weerribbenwieden.nl Illustraties Femke van Gent Vormgeving Ontwerpbureau Lood Velp Het geheim van de piramide In samenwerking met Natuurmonumenten

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

Winterboek. Groep 3/4

Winterboek. Groep 3/4 Winterboek Groep 3/4 inhoud blz. Winter 3 1. Slaap 4 2. Glad 5 3. Geheime plekjes 6 4. Dikke jas 7 5. Dikke vacht 8 6. Vogels voeren 9 7. Broeden in de winter 10 8. Het land van de Eskimo 11 Werkblad winter

Nadere informatie

Nieuwsbrief ASKA Kinderopvang

Nieuwsbrief ASKA Kinderopvang Nieuws van de ASKA Maandelijks laat ik u in deze nieuwsbrief zien welke leuke activiteiten er op onze locaties weer zijn geweest. Naast de activiteiten in het kader van ons jaarthema op de bso s en de

Nadere informatie

Peter in de polder, week 20.

Peter in de polder, week 20. Peter in de polder, week 20. Vissen blijft toch vissen, en niet altijd vangen. Hemelvaartsdag was het prachtig weer, en dus gingen de Peters met een bootje naar het Overdie. Overal was brasem te zien,

Nadere informatie

Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012

Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012 Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012 Contactpersoon RAVON Utrecht Wim de Wild Couwenhoven 7221 3703 HW Zeist wim.de.wild@ziggo.nl tel. 030-6963771 RAVON Utrecht verstuurt onregelmatig een

Nadere informatie

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi!

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi! De Stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel De stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel is opgericht door Landschap Overijssel en Natuurlijk Platteland Oost (de koepelorganisatie van Agrarische

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2014 Hoi! Spreeuwen zijn druktemakers. Ze kwetteren, fluiten en piepen. Ze kletsen samen heel wat af. En ze apen de gekste geluiden na. Denk je dat je een kikker

Nadere informatie

HET LAND - DE NATUUR - HET LEVEN DOE WEL EN ZIE NIET OM JAN VAN SCHAIK. Montfoorts Kunstenaars Collectief

HET LAND - DE NATUUR - HET LEVEN DOE WEL EN ZIE NIET OM JAN VAN SCHAIK. Montfoorts Kunstenaars Collectief DOE WEL EN ZIE NIET OM JAN VAN SCHAIK Montfoorts Kunstenaars Collectief Jan van Schaik is een selfmade man, altijd geweest. Van jongs af aan geboeid door de natuur, alles wat het land te bieden heeft en

Nadere informatie

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden Het sprookje van Wonen op het mooiste plekje van Uden park maashorst parkmaashorst.nl P ark M aashorst 1 Uden Noord, grenzend aan Maashorst, is het ideale gebied voor een bijzondere ontwikkeling. Op de

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

SPREEKBEURT VINK VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT VINK VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT VINK l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VINK BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Lignum nieuwsbrief 2012-2 1

Lignum nieuwsbrief 2012-2 1 Lignum nieuwsbrief 2012-2 1 Aan: Vrienden van Lignum U ontvangt onze nieuwsbrief omdat u belangstelling heeft getoond in Lignum. Als u deze gratis digitale nieuwsbrief wilt blijven ontvangen, kijk dan

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinchilla

SPREEKBEURT Chinchilla l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT Chinchilla ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CHINCHILLA

Nadere informatie

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 Bijbelverhalen voor de komende week Vijf broden en twee vissen, Matteüs 14:13-21 Jezus loopt over het water, Matteüs 14:22-33 Petrus weet wie Jezus is, Matteüs

Nadere informatie

Hoekwoning met veel privacy Aan kindvriendelijk plantsoen

Hoekwoning met veel privacy Aan kindvriendelijk plantsoen Huizen van Hoekstra & van Eck Trasmolenstraat 11, 1333 CW Almere Hoekwoning met veel privacy Keurig onderhouden Parkeren op eigen terrein onder Carport Aan kindvriendelijk plantsoen Alleen bestemmingsverkeer

Nadere informatie

Advies blok Wonen en buitenruimte

Advies blok Wonen en buitenruimte Als Kindergemeenteraad hebben we ons twee jaar lang verdiept in verschillende beleidsterreinen. We werden hierbij ondersteund door drie adviescommissies: Milieu, Economie en Veiligheid. Ook hebben er ruim

Nadere informatie

Maak je schoolplein vogelvriendelijk

Maak je schoolplein vogelvriendelijk Maak je schoolplein vogelvriendelijk Leerlijn: kinderen leren vanuit het perspectief van vogels nadenken over hun omgeving. Wat hebben vogels nodig om te overleven? Schuilmogelijkheden, nestmogelijkheid,

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2007

Nieuwsbrief december 2007 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Secretariaat: Westfriesedijk 164, 1767 CV Kolhorn Telefoon: 0224-531304 Email: info@defrissewind.nl Website: www.defrissewind.nl Nieuwsbrief december 2007

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

SPREEKBEURT GANS VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT GANS VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GANS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GANS BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015 Inleiding Over 3 maanden is het Odensehuis al weer een jaar open. We beginnen goed op gang te komen. Het is duidelijk dat er behoefte is aan

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

gebrouwen en nog veel meer!

gebrouwen en nog veel meer! 2 Fantaziehuiskrant november 2013 Inleiding: De afgelopen vier maanden hebben we weer van alles meegemaakt op het Fantaziehuis, in deze krant kun je lezen wat er zoal gebeurde! In de zomermaanden hadden

Nadere informatie

WELKOM BIJ JNM. JNM kent drie leeftijdsgroepen: Piepers: van 7 tot 12 jaar Ini s: van 13 tot 15 jaar Gewone leden: van 16 tot 26 jaar

WELKOM BIJ JNM. JNM kent drie leeftijdsgroepen: Piepers: van 7 tot 12 jaar Ini s: van 13 tot 15 jaar Gewone leden: van 16 tot 26 jaar WELKOM BIJ JNM JNM is een jeugdbeweging voor iedereen van 7 tot 26 jaar die zich goed voelt in de natuur en zijn schouders niet ophaalt voor het milieu. JNM staat voor Jeugdbond voor Natuur en Milieu.

Nadere informatie

Kindervakantieweek THE STARS

Kindervakantieweek THE STARS Kindervakantieweek 20-22 juli 2015 THE STARS Hutten bouwen Dit jaar zijn onze hutten ook ons «decor» want wij zijn echte «Sterren» Pagina 2 Theater en Musical We leren acteren en muziek maken als echte

Nadere informatie

Nieuwsbrief 16, 28 april 2015

Nieuwsbrief 16, 28 april 2015 Nieuws van Nieuwsbrief 16, 28 april 2015 Kind op maandag... 1 Maandaggeld... 1 Aanmeldingen nieuwe leerlingen... 2 Avond4daagse... 2 Continurooster vrijdag 1 mei... 2 Jantje Beton loterij... 2 Schoonmaakavond

Nadere informatie

Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg

Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg Nieuwsbrief Versie: januari 2015 Ringslang bij het Wasmeer Inhoud 1. Inleiding 2. Zoogdieren 3. Herpetofauna 4. Erosie 5. Internationaal 6. Colofon Wat dragen de ecoducten

Nadere informatie

De verschillen tussen de onderhoudsniveaus basis en accent zijn aangegeven in de tekst door middel van een onderstreping.

De verschillen tussen de onderhoudsniveaus basis en accent zijn aangegeven in de tekst door middel van een onderstreping. BIJLAGE A. BEELDBOEK GROEN KERNEN In de wijken krijgt de openbare ruimte een gemiddelde kwaliteit. Dit onderhoudsniveau noemen we basis. In de wijken dragen inwoners vervolgens zelf bij aan het beheer

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND

NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND Gortdroog voorjaar speelt weidevogels parten, enkele deelgebieden nader bekeken, Grutto s en grutto nesten Grutto nest met 5 eieren gevonden door Tinus Mooy. Het gortdroge voorjaar

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Soms kom je erachter dat je een strijd hebt gestreden die je niet kan winnen.

Soms kom je erachter dat je een strijd hebt gestreden die je niet kan winnen. Update 27-3-2012 Lieve mensen, Soms kom je erachter dat je een strijd hebt gestreden die je niet kan winnen. Vorige week op 18-3-2012 werd Lady ziek. Zij heeft koliek gekregen (buikpijn) en daar zijn we

Nadere informatie

Gezelligheid op Vriezenhuis

Gezelligheid op Vriezenhuis Gezelligheid op Vriezenhuis In het natuurrijke Winterswijk Woold wonen Ineke Esselink-Prakke (70) en haar man Jan Esselink (84) op Landgoed Vriezenhuis. De voorname villa is ingericht voor logies en in

Nadere informatie

Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14

Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14 Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14 Inhoudsopgaven Inleiding...3 Bedrijfsgegevens...4 Afzetmarkt...5 De ligging...6 Het uiterlijk...7 De afdelingen...8 Regels... 9 Personeel...10 Vragen...11 Slot...12 Inleiding

Nadere informatie