St. Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "St. Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij"

Transcriptie

1 St. Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij Projectplan Reactivering spoorlijn Leeuwarden - Anjum Als marketingtool ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van Noordwest en Oost Friesland Opgesteld door Peter Hoogenveen i.s.m. Chris Rijff Revisiedocument, februari 2011 tussentijds verslag)

2 Voorwoord Dit document beschrijft de voorgenomen herontwikkeling van de gehele voormalige spoorlijn Leeuwarden Anjum. Het voorziet daarin door een technische en economische inventarisatie op hoofdlijnen te presenteren, op basis waarvan overheden, bestuurders en ambtenaren zich kunnen verdiepen in het proces welke moet worden doorlopen om dit projectplan geheel of gedeeltelijk - ten uitvoer te brengen. Ter ondersteuning van dat proces is op verzoek van de gemeente Dongeradeel - in november een stappenplan opgesteld door bureau Weusthuis & Partners uit Groningen. Dit stappenplan is beschikbaar via de afdeling wachtkamer op de website van de stichting, De hier gepresenteerde documentatie vormt mede de basis van het in juni 2014 gepresenteerde Masterplan It Dockumer Lokaeltsje (Het verbindend element tussen toeristische projecten en ondernemerschap). Voor vragen en nadere toelichting is de stichting bereikbaar via de communicatiekanalen zoals vermeld op pagina 27 van dit document. Utrecht, maart GRA-CV Quattro Pagina 2 van 27

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding Algemeen Doelstellingen Contouren Reikwijdte projectplan Ontwikkeling toeristische spoorlijn Inleiding Wat zijn de kansen voor in regio? De markt De business case Ruimtelijke aspecten Levenscyclus van het project Gebruik en toepassingen De organisatie van de toeristische spoorlijn Situatiebeschrijving Bestaande spoorverbindingen in Friesland Belangrijke oude Spoorverbindingen in Friesland Bedrijventerrein West Leeuwarden Globale opzet tracé Aanpassingen aan het tracé Technische uitgangspunten Verticaal en horizontaal alignement Benodigde aanpassingen bestaand tracé Belangrijke knel- en aandachtspunten Milieuaspecten Geluid Lucht Externe veiligheid Natuur Landschap Cultuurhistorie en archeologie Bodem en water Ruimtegebruik Economische uitvoering Tracé Capaciteit Exploitatie Reistijd en frequentie Stations Procedures en vergunningen Actieve ondersteuning Procedures en aandachtspunten per gemeente Dongeradeel Ferwerderadeel Leeuwarderadeel Leeuwarden Kosten Risico s Verloop van het realisatietraject Kosten Partners Subsidie Colofon Pagina 3 van 27

4 1. Inleiding 1.1 Algemeen In het kader van een historische inventarisatie van de voormalige Noord Friesche Lokaal Spoorwegen is een veldstudie uitgevoerd waarbij vooral de restanten van het noord oostelijke tracé zijn onderzocht. In de volksmond is dit tracé beter bekend als het Dokkumer Lokaaltje. De uitkomsten van dit veldonderzoek hebben in 2010 aanleiding gegeven middels een quick-scan onderzoek te doen naar de huidige situatie en de mogelijkheden daarin voor heraanleg en reactivering van (een gedeelte van) het spoortracé Leeuwarden Anjum. Het primaire doel van voornoemde scan was om helderheid te krijgen of een werkbaar business model in potentie aanwezig is en of voldoende rendement kan worden gegenereerd met de exploitatie van de spoorlijn. De scan heeft voldoende informatie opgeleverd om continuering te rechtvaardigen. In navolging daarvan is reeds een marketingonderzoek uitgevoerd. Hieruit komt duidelijk naar voren dat voldoende draagvlak onder de lokale bevolking en gemeentes lijkt te bestaan om het voormalige baanvak in fasen te reactiveren als museale spoorlijn. Het document NFLS projectbeschrijving is daarvoor de basis geweest voor verdere discussie. Om de ontwikkeling van de spoorlijn en de noodzakelijke investeringen en financiering te kunnen realiseren is faciliterende medewerking (vergunningen etc.) vanuit de gemeenten en eventueel de provincie noodzakelijk. Dit rapport beoogt niet compleet te zijn. Het is een tussenverslag waarin op hoofdlijnen diverse belangrijke aspecten worden aangestipt en toegelicht. In het in het najaar van 2014 gepresenteerde Masterplan wordt uitgebreider ingegaan op het project als geheel. In dit document wordt tevens een helder einddoel geschetst. 1.2 Doelstellingen De uitkomsten van het marketingonderzoek zijn gebruikt om diverse investeringsproposities mee te onderbouwen welke er op gericht zijn om de ontwikkeling van een toeristische spoorverbinding en daaraan gekoppelde (zakelijke) arrangementen te realiseren. Hoewel hiervoor nog geen garanties kunnen worden gegeven zijn de voortekenen bijzonder gunstig. Waar mogelijk zullen toekomstige investeerders worden gesteund door het lokale bedrijfsleven en de middenstand. In de plannen wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de mogelijkheid voor gemeenten en provincie om ook zelf (actief) te participeren in de plannen. Vooralsnog wordt geen financiële ondersteuning aan gemeenten en de provincie gevraagd, behoudens eventuele subsidieregelingen en fondsen. Pas in de uitvoeringsfase zullen deze mogelijk een rol spelen. Laatst genoemde bijdragen staan daarbij m.n. in relatie tot de ontwikkeling van voornoemde arrangementen en losstaande ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het Wadden Wellness bedrijf 1. Wij hopen met ons plan een substantiële bijdrage te kunnen leveren aan de ontwikkeling en stimulering van een unieke historische en toeristische attractie in noord Friesland met een sterk landelijke uitstraling. 1.3 Contouren Om het projectplan te kunnen verantwoorden is via deskresearch zeer gedetailleerd onderzoek gedaan. Hierbij is uitgebreid gebruik gemaakt van beschikbare literatuur, internet en archieven. Tevens is een beroep gedaan op de deskundigheid van tal van mensen en onderzoeksinstellinmgen. Ook is aanvullend veldwerk verricht. Begin 2011 is het gehele tracé vanuit de lucht gefilmd en met behulp van GPS in stappen van 10 meter over de grond gefotografeerd 2. Deze resultaten zullen na aanvan op de website v a n d e N F L S beschikbaar worden gesteld aan het publiek. Inhoudelijk leveren deze resultaten belangrijke input voor het projectplan. 1.4 Reikwijdte projectplan In deze rapportage worden voorstellen gepresenteerd en tussentijds verslag gedaan van de tot nu toe behaalde resultaten. Gestreefd is om een zo compleet mogelijke inventarisatie te presenteren waarbij met name is gekeken naar de ruimtelijke, financiële, planologische en juridische consequenties van het project. Dit gebeurt onder auspiciën van GRA-CV uit Hilversum, welke ook verantwoordelijk is voor het marketingonderzoek. 1 (herontwikkeling Melkfabriek De Dongeradelen in Morra-Lioessens) 2 Een impressie is te zien op website van Friesland Wonderland. Pagina 4 van 27

5 Het hier gepresenteerde onderzoek sluit aan op tal van (beleids)plannen en andere initiatieven welke in de afgelopen tijd door de provincie, gemeenten, non profit organisaties, bedrijven en particulieren zijn genomen. Dit plan wil daarin voorzien door zaken in breder verband (gemeentegrens overschreidend) te presenteren teneinde realisatie en exploitatie van deze toeristische spoorverbinding bottum-up gestalte en inhoud te geven. De reactivering van de spoorlijn betreft vooralsnog het gedeelte Jelsum Anjum. Dat wil zeggen; het gedeelte Leeuwarden Jelsum valt voorlopig buiten de hier gepresenteerde plannen. De doortrekking van een volledig nieuw tracé naar Oostmahorn is wel inbegrepen. In dit rapport wordt de nieuwe spoorlijn verder geduid als de spoorverbinding Jelsum Oostmahorn. Pagina 5 van 27

6 2. Ontwikkeling toeristische spoorlijn 2.1 Inleiding Het plan voorziet in de aanleg en exploitatie van een toeristische spoorlijn op het voormalige NFLS-tracé van Het Dokkumer Lokaaltje in combinatie met o.a. een streekverbinding vanuit Esonstad naar Dokkum. Het bedrijfsmodel (business plan) is daarentegen gebaseerd op de toeristische spoorlijn als aanjager voor andere toeristische ontwikkelingen: de spoorlijn als kralensnoer van toeristische activiteiten. Het uiteindelijke business model voor deze onderneming wordt uiteen gezet in het Masterplan. Op korte termijn zal het gedeelte tussen Stiens en Jelsum worden benut en ontwikkeld tot een toeristische attractie d.m.v. de verhuur van spoorfietsen. De voornaamste voordelen van dit plan zijn: De ontwikkeling van een duurzame toeristische attractie met landelijke en internationale uitstraling. Het aanjagen en ontwikkelen van de regionale economie. Aanmoedigen van lokale bedrijfsactiviteiten en ondernemerschap in de regio. De mogelijkheid (kans) om de demografische leegloop tegen te gaan. Stimulering en scheppen van werkgelegenheid en facilitering van lokale ondernemers en middenstand. Een lokaal vervoersysteem t.b.v. personenverkeer op basis van een dienstregeling met spoorfietsen. Een toeristische spoorlijn kan voorzien in een krachtige economische impuls voor de provincie Friesland en de streek in het bijzonder. Doel is om de delen van de nog aanwezige spoorlijn Leeuwarden Stiens, vanaf Jelsum tot en met Stiens, en het oude baanlichaam tot en met Anjum, te reactiveren als toeristische museumspoorlijn. Vanaf Anjum zal de lijn met ruim 2,8 kilometer nieuw tracé worden verlengd naar Oostmahorn. Nabij Oostmahorn ligt een groot vakantiepark (Esonstad) van Landal Green Parks met overnachtingen per jaar. Via de spoorlijn kan dit park worden verbonden met Dokkum en andere plaatsen langs het tracé. Pagina 6 van 27

7 Behoudens de bezoekersaantallen van Esonstad verblijven ruim toeristen per jaar in de regio langs het spoor. Een belangrijk deel daarvan brengt een vakantiebezoek aan Ameland en/of Schiermonnikoog. Beide eilanden zijn via een haven verbonden met een tweetal stations langs de route, te weten Holwerd en Oostmahorn. Een percentage van 5% van dit bezoekersaantal als reiziger / toerist op de spoorfiets genereert daarmee in potentie een exploitatieomzet van ruim tot meer dan 1 miljoen euro op jaar basis. Momenteel valt niet uit te sluiten dat herstel van de verbinding Stiens Leeuwarden economische perspectieven biedt welke zonder deze verbinding niet kunnen worden benut. Met name dit aspect is een belangrijk onderwerp in de lopende contacten rondom Leeuwarden Culturele Hoofdstad Zo er concrete invulling kan worden gegeven aan dit onderzoek zal aan dat aspect bijzondere aandacht worden besteed. Er is contact geweest met defensie en de gemeente Leeuwarden, maar deze spelen in dit plan nog geen concrete rol. In het Masterplan wordt hieraan al wel aandacht besteed. 2.2 Wat zijn de kansen voor de regio? De noordelijke regio s van Nederland worden gekenmerkt als economisch zwak. Het noorden van Friesland is sinds enkele jaren, samen met een aantal andere Nederlandse regio s zoals Noord- en Oost Groningen, Zuid Limburg en Zeeland één van de koplopers als krimpgebied. Hierdoor is sprake van een vergrijzing en ontgroeningtendens die sterker is dan de landelijke trend. Om demografische leegloop tegen te gaan zijn vanuit Europa diverse stimuleringsregelingen in het leven geroepen om daarin verandering te brengen. Een aantal daarvan komt in aanmerking om te worden aangewend voor de in dit plan beschreven doelstellingen. Aanvullend kan aanspraak worden gemaakt op fondsen ter ondersteuning tot behoud van cultuur historisch erfgoed. Door hier op in te spelen worden goede kansen aan de streek en haar bewoners geboden. De achtergronden van het krimpproces zijn complex en divers, en worden ingeleid door economische ontwikkelingen. Deze terugloop kan echter in belangrijke mate worden beperkt door de regio opnieuw te verbinden met een toeristisch spoor. Het stelt de streek tevens in staat haar bijzondere landschapskwaliteiten als kapitaal te verzilveren waardoor een veel groter publiek zich met deze regio kan verbinden. In een rapport genaamd Krimp biedt ruimte worden deze effecten uitgebreid toegelicht. Recreatie en toerisme in het gehele gebied staan onder druk. De gemeente Dongeradeel heeft daarom de ontwikkeling van recreatie & toerisme als speerpunt in haar beleid. De komst van de spoorlijn zal hier in positieve zin een belangrijke en gunstige invloed op hebben. Daarnaast zorgt de ontwikkeling van het spoor voor een belangrijke economische impuls. Hoewel het een tamelijk grootschalig project betreft heeft de spoorlijn fysiek slechts een geringe invloed als ruimtebeslag. Mogelijk kan het op sommige plaatsen wel een barrière vormen. In (financiële) omvang is het echter veel kleiner dan het recent gepresenteerde plan voor Holwerd aan Zee 3. Noord oost Friesland is een sterk agrarische regio. Het landschap in de noordelijke gemeenten is nagenoeg vlak maar wordt gekenmerkt door typische landschapskenmerken zoals terpen, oude polders, kerken, molens en dijken. Rust en stilte zijn voor menig (buitenlandse) toerist een verademing om te ervaren. Wanneer de eilanden en het waddengebied bij de landstreek worden betrokken is sprake van een ongekende ruimtelijke ervaring. Kapitalisering van deze unieke landstreek bieden goede kansen voor de regio en de slagingskansen voor het project. De Waddenacademie bijvoorbeeld heeft zich in die zin al positief uitgelaten over het plan. De streek heeft diverse (culturele) trekpleisters zoals, terpen, molens en musea. Nabij Oostmahorn ligt een groot vakantie park van Landal Greenparks. Parel in de regio is de noordelijkste stad van het land, Dokkum. Het stadje is met name bekend vanwege Bonifatius, de Elfstedentocht en Sonnema berenburg. Er is een ruime keus aan ontspanning en vermaak voor iedereen. De middenstand en het uitgaansleven zijn hier goed vertegenwoordigd. Ook zijn hier een streekziekenhuis en vele andere publieksvoorzieningen aanwezig. Ook de naam van het spoor verwijst naar deze stad. De verbindingen van en naar de regio zijn goed. Vanaf Leeuwarden slingert de N357 via Stiens, Ferwerd en Marrum naar Holwerd. Dokkum wordt o.a. ontsloten door de N356 vanaf Drachten en de N361 vanuit Lauwersoog, de belangrijkste haven in de regio. In het hele gebied liggen dorpen verspreid in het landschap en langs de spoorlijn. In totaal zijn ruim 18 plaatsen door het spoor met elkaar te verbinden. 3 Bezoek voor meer informatie over dit project de website: Pagina 7 van 27

8 Vanwege demografische ontwikkelingen staat de regio onder druk. Nieuwe generaties hebben daardoor moeite om binding met de streek te houden. Dienaangaande is er behoefte aan een belangrijke toeristische impuls om mensen van buiten de regio naar de streek te krijgen. Het herstel van de spoorlijn Het Dokkumer Lokaaltje zou daarin een bijzonder grote bijdrage kunnen leveren. Het project is bovendien goed te verbinden met andere toeristische ontwikkelingen, zoals het Sud-Ie project, het Eelân-project en het al eerder genoemde Holwerd aan Zee. Met name laatst genoemde ontwikkeling is hierbij relevant nu gemeenten en provincie zich bereid hebben getoond het onteigeningsinstrument in te zetten om recreatie en toerisme in Noordoost Friesland te stimuleren. Het draagvlak onder de lokale bevolking voor het project is daarom groot. Wie het onderwerp Dokkumer Lokaaltje aanroert ontmoet bijna altijd een positieve reactie. Er is zelfs een liedje over de trein geschreven, een echte hit uit de jaren 60. Vanuit de agrarische hoek zijn met name de akkerbouwers sceptisch. De ruilverkaveling speelt daarin een belangrijke rol in. Hoewel ook de veeboeren niet staan te springen valt vanuit deze hoek minder protest te verwachten. Het motto in de streek is: het pas hooi is als het op zolder ligt. Er is de gemeentes veel aangelegen de streek aantrekkelijker te maken voor toeristen. Zij worden daarin zowel door de provincie als het rijk gesteund. Er is vaak gespeeld met de gedachte om (delen) van het spoor te herstellen voor recreatief gebruik. Zelfs enkele stationeigenaren hebben in de afgelopen jaren concrete plannen gemaakt in die richting. Recent uitgevoerd veldwerk en marketingonderzoek bevestigen deze trend. De gelegenheid om zich als landstreek te manifesteren dient zich op unieke wijze aan. In Hegebeintum, nabij het oude spoor, ligt de hoogste terp van Nederland. In Stiens (Troelstra) staat de prachtige St. Vitus kerk. Ook plaatsen als Bartelehiem (Elfstedentocht) en Peasens-Moddergat (Fûgelpits) zijn zeer bekende Friese plaatsen. 2.3 De markt De primaire markt en doelgroep zijn het toerisme en het recreatief vervoer van personen van en naar diverse bestemmingen in de regio langs de spoorlijn. Daartoe behoren o.a. de verbindingen van en naar de eilanden en de belangrijkste plaatsen gelegen aan het tracé. Een derde belangrijke distributie stroom is die van en naar overnachtingsmogelijkheden langs het tracé zoals campings, hotels en Bed & Brochje, waarvan enkele kunnen worden gesitueerd in de nieuw te ontwikkelen historische stations. In het kader van de spoorfietsverbindingen zijn de herbouw van het station van Jelsum en Dokkum dan ook opgenomen in de diverse spoorfietsprojecten 4. Secondair, maar zeker niet minder belangrijk, is de synergie met andere regionale toeristische ontwikkelingen, zoals het Eelận - project en ontwikkelingen in het waddengebied zoals Holwerd aan Zee en het Sud-Ie project. Ook bijzondere arrangementen w.o. de Elfsteden(vaar)tocht kunnen een belangrijke bijdrage leveren. Vanwege de nagenoeg exacte overeenkomst - qua lengte - met die van de marathon, kunnen de toeristische mogelijkheden in dit deel van Friesland in een uniek en bijzonder daglicht plaatsen! Tertiair is er natuurlijk de impuls voor en vanuit het lokale midden en kleinbedrijf zoals middenstand, culturele instellingen, lokale musea 5 Bed & Brochje 6, promotieorganisaties 7 en horecabedrijven. Hiertoe behoren speciaal te organiseren acties, waarbij kan worden gedacht aan personeel feestjes en bedrijfsuitjes. Ook de mogelijkheid om de lijn te gebruiken voor lokaal transport van goederen is in potentie aanwezig. 2.4 De business case Door een integrale (regionale) aanpak zijn reële kansen aanwezig om voornoemde plannen uit te voeren. Tot het ontwikkelen van de spoorlijn behoren ook onroerend goed objecten zoals stations, loodsen en gronden, welke langs het gehele tracé nog beschikbaar zijn. Door een integrale aanpak kan gedurende de investeringsfase aanspraak worden gemaakt op verschillende Europese en provinciale fondsen. De bijdragen uit deze subsidiefondsen kunnen oplopen tot ruim 45% van de totale investeringen. Behoudens de spoorgronden zijn diverse andere locaties langs de spoorlijn potentiele locaties voor ontwikkeling van o.a. vastgoed. 4 Het spoorfietsplan Jelsum Stiens en Dokkum Metslawier is te downloaden via: 5 Musea in noordoost Friesland: 6 Bed & Brochje in Noordoost Friesland: 7 Stichting Regiomarketing; Pagina 8 van 27

9 De St. NFLS beschikt over een zeer uitgebreid (zakelijk) netwerk en heeft daarbinnen kapitaalkrachtige partners welke bereid zijn het project geheel of gedeeltelijk te financieren op basis van een gedegen bedrijfsmodel. Dit zijn private investeerders maar ook partijen uit de regio - zoals banken - en die met affiniteit voor (spoorweg)bouw of de (her)ontwikkeling van historisch erfgoed, doch niet noodzakelijkerwijs beperkt tot deze. Investeerders zullen worden gesteund vanuit het noord Friese bedrijfsleven, de lokale middenstand en de toeristenbranche, hiertoe mede aangespoord door de provincie Friesland en de gemeenten Leeuwarderadeel, Ferwerderadeel en Dongeradeel. Daarnaast mogen investeerders vertrouwen op een breed publiek draagvlak vanuit de lokale bevolking welke zich inmiddels als voorstander van het project lijken te betuigen. Om op termijn deze ontwikkelingen bestuurlijk en ambtelijk goed te begeleiden is door de provincie een accountmanager toegewezen aan het project. Ten behoeve van dit proces hebben de gemeente Dongeradeel en woningbouwvereniging Thús Wonen in 2012 budget beschikbaar gesteld voor een stappenplan 8. In gevolge de uitgevoerde studies naar de historie van de NFLS dienen zich voornoemde mogelijkheden sinds eind 2009 aan. Door initiatieven te bundelen ontstaat een unieke kans om cultuur historisch erfgoed te bewaren voor het nageslacht en de waarschijnlijk meest bekende lokaalspoorlijn van Nederland, het Dokkumer Lokaaltje, opnieuw te laten herleven en winstgevend uit te baten t.b.v de bewoners van Noordoost Friesland. 2.5 Ruimtelijke aspecten Km (hartlijn station Anjum) km tot eindpunt Esonstad in Oostmahorn is nieuw tracé. Onderzocht wordt nog om een aftakking naar de haven van Holwerd op te nemen in de uitvoering van het plan. Hierdoor worden reizigers in staat gesteld gebruik te maken van een directe verbinding met Ameland vanuit Dokkum en Stiens. Hetzelfde geld voor Oostmahorn waar Esonstad een veerdienst onderhoud met Schiermonnikoog. Voor deze laatste locatie zijn slechts zeer beperkte aanvullende maatregelen nodig. Het oorspronkelijke tracé liep tot Anjum. Vanaf deze locatie dient te spoorlijn over een afstand van ongeveer meter te worden doorgetrokken naar Esonstad. Een belangrijke motivering hiervoor wordt ingegeven door de uitvoering van het economisch model en de hierop van toepassing zijnde exploitatie. Het nieuwe spoortracé wil nadrukkelijk ruimte voorzien aan wandelaars en fietsers langs de gehele route. Op verzoek van de gemeente Dongeradeel heeft de NFLS dit opgenomen in de verdere plan ontwikkeling. Om deze situatie te illustreren heeft Bureau Adema-architecten uit Dokkum in opdracht van de NFLS een presentatie opgesteld waarin deze toeristische corridor wordt toegelicht. Op de schets hieronder wordt de situatie inzichtelijk gemaakt. Een gedeelte van het spoortracé (Jelsum Finkum) is feitelijk ook onderdeel van een pelgrimsroute naar Santiago de Compostella waarvan het Jabikspaad de facto deel uit maakt. Fig. 2 Schematische doorsnede spoortracé i.c.m. fiets- en wandelpad Om het historisch karakter zoveel mogelijk te accentueren zal de bovenbouw van het tracé zal zoveel mogelijk in overeenstemming worden uitgevoerd met de oorspronkelijke huisstijl van de NFLS uit Vanwege steeds strengere milieu- en veiligheidseisen zullen hier echter op een aantal punten concessies moeten worden gedaan aan het ontwerp. Dit kan o.a. zijn weerslag hebben op de keuze van bielzen en de inrichting van overwegen. De Europese richtlijnen zijn in deze lijdend, hetgeen in dit geval gunstig is. 8 In opdracht van de NFLS heeft Weusthuis & Partners een stappenplan opgesteld: Dockumer Lokaeltsje Stappenplan initiatieven in Dongeradeel. Dit document is te downloaden via de website van de stichting: Pagina 9 van 27

10 De operationele cyclus van het spoor is met name voorzien gedurende het hoogseizoen, welke in dit plan geacht wordt te lopen van 1 april tot eind oktober. Het bijzondere karakter van de lijn staat expansie in beide jaargetijden echter bijzonder goed toe. In uitzonderlijke gevallen kan het spoor ook gedurende de herfst en winter maanden worden geactiveerd. Activiteiten in dit geval zijn bijvoorbeeld de Elf steden(vaar)tocht. Opmerkelijk detail is dat het traject Jelsum tot Oostmahorn een lengte heeft van circa kilometer. Deze lengte is nagenoeg exact overeenkomstig met de officiële afstand (42,195 km) van de marathon. Herbouw van bijvoorbeeld stations kan omwille van de economische versterking van het project een solide aanvulling zijn op de andere bedrijfsactiviteiten, zoals de marketing zelf. Herbouwde stations zijn te beschouwen als toplocaties waaraan verschillende invulling kan worden gegeven. Hiertoe gerekend behoort ook het herstel van de voormalige spoorloodsen in Stiens i.c.m. de gebiedsinrichting aldaar. Hiertoe heeft in 2012 al vooroverleg plaats gehad met o.a. NS vastgoed, Rau Architects 9 uit Amsterdam en enkele investeerders. Behoudens de functie van opstapplaats zullen de nieuwe stations vanwege de hoge gebruikskwaliteit van deze objecten economisch goed exploitabel zijn. Hiertoe zijn voldoende functies te bedenken welke passen in de bestemmingsplannen van de betreffende gemeenten. Zo ligt voor het station van Jelsum een business plan klaar voor een Friese High Tea 10 i.c.m. refuges 11 (overnachting). Het station is tevens vertrekpunt van de spoorfietsen. In de MVO bedrijfsvoering wordt tevens gebruik gemaakt van het WMO loket. In die context zijn afspraken gemaakt met o.a. Doniastate om het project in te zetten voor mensen met een (verstandelijke) beperking en / of afstand tot de reguliere arbeidsmarkt. Ook kan worden gedacht aan samenwerking met een bewonersbedrijf. Een ander voorbeeld van een dergelijk gebruik betreft een ontwikkeling nabij het station van Morra-Lioessens. Hier ligt de voormalige melkfabriek De Dongeradelen, een van de zeer weinige complete gebouwencomplexen op dit punt. Het pand betreft een industrieel erfgoed en verkeert in zeer matige staat. Het tracé ligt op korte afstand, wat naast problemen ook mogelijkheden kan opleveren! Een eventuele integratie van dit complex met het spoortracé is onderzocht door de Hanzehogeschool Groningen 12 en uitgewerkt tot een concreet plan. 2.6 Levenscyclus van het project Het eerste gedeelte van de lijn dat door de NFLS ontwikkeld gaat worden is de verbinding tussen Dokkum en Oostmahorn. In het Masterplan wordt de uitvoering van dit projectonderdeel nader toegelicht. Dit gedeelte van de lijn biedt vanwege het grote aantal bezoekers aan Esonstad de beste mogelijkheden om op termijn reizigers van en naar Dokkum te vervoeren. Dokkum is een stad met een belangrijke regiofunctie en met een ruim aanbod van winkels, horeca en publieke dienstverlening, zoals een streekziekenhuis. Bezoekers uit Esonstad zijn met de nieuwe verbinding in staat Dokkum of andere plaatsen te bezoeken om te winkelen of uit te gaan. Nadien kan men met de spoorfiets terug naar Esonstad. 2.7 Gebruik en toepassingen Het nieuwe spoortracé zal worden gebruikt voor meerdere doeleinden. Behoudens het gebruik als transportmiddel zal langs het gehele tracé ruimte worden gereserveerd voor fiets- en wandelpaden. Het gebruik van deze paden is o.a. van belang om de economische positie van de onderneming mee te versterken. Immers zullen vele wandelaars gebruik willen maken van de overnachtingfaciliteiten (B&B) langs het spoor. Om solide dwarsverbanden te creëren zullen deze stake holders nauw worden betrokken bij het project. Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan de leden van het Gastengilde of de stichting Regiomarketing maar ook aan lokale ondernemers zoals café Veldzicht in Metslawier, welke momenteel moeilijke (economische) tijden doormaakt. 2.8 De organisatie van de toeristische spoorlijn De organisatie richt zich nadrukkelijk op het toeristisch vervoer per spoorfiets op basis van een dienstregeling en als aanvulling op alternatieve lokale vervoersmiddelen, zoals bijvoorbeeld Tuktuk Lauwersoog. Faciliterende taken die tot de kernactiviteiten behoren zijn derhalve personenvervoer, service en transport naar diverse plaatsen in de participerende gemeenten. Ter zake het milieu en eventuele geluidsbelasting zal 9 Rau Architects Amsterdam 10 Het business plan voor de Friese High Tea is uitgewerkt door de hogere hotelschool van Stenden University. 11 Refuges zijn overnachtingsplaatsen welke worden gebruikt i.h.k.v. pelgrimageroutes, zoals het Jabikspaad. 12 Projectplan; Herbestemming voormalige zuivelfabriek De Dongeradelen te Lioessens (Hanzehogeschool Groningen) Pagina 10 van 27

11 onderzoek worden gedaan naar de effecten daarvan. Via gemeentelijk besluit zullen de benodigde vergunningen moeten worden verstrekt aan de uitvoerende organisatie. Hiertoe behoren ook eventuele beperkingen m.b.t. de operationele rijtijden in verban met eventuele stremmingen. Het plan is om in de komende 5 jaar vanuit een speciaal op te richten naamloze vennootschap of stichting de spoorlijn te reactiveren vanuit Esonstad en Anjum naar Dokkum. De ontwerp-, productie-, en faciliterende activiteiten worden gecoördineerd en uitgevoerd door de Stichting NFLS. De totale investering over de komende jaren kan hier oplopen tot ongeveer 5 miljoen Euro. Indien gebruik wordt gemaakt van eerder opgedane kennis, expertise en bedrijven kunnen aanzienlijke geld- en tijdbesparingen op de gehele investering worden behaald. Als dit onderdeel van het plan wordt gerealiseerd worden regionaal tientallen banen gecreëerd, en zal de komende jaren een aanzienlijke economische activiteit gecreëerd worden. I.v.m. het doorrekenen van de financiële projecties kunnen in dit document nog geen definitieve getallen worden gepresenteerd. De NFLS gaat toeristische spoorfietsdiensten en arrangementen uitvoeren in de regio van het spoor, welke mede uit naam van de provincie, de gemeenten, regionale middenstand, bedrijfsleven en toerisme in algemene zin worden gevoerd. Waar mogelijk wordt ingespeeld op reeds bestaande (toeristische) initiatieven elders in de provincie Friesland. Ook zal aansluiting worden gezocht met andere lokale vervoerders in de regio, zoals Wagenborg passagiersdiensten in Holwerd en Esonstad in Oostmahorn. Het business model voor de organisatie wordt uiteengezet in het Masterplan. Aanvullende presentatie(s) voor gemeenten, provincie en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven zijn onderdeel van dat proces. De bedrijven waarmee samenwerking wordt beoogd zijn lokale bedrijven met een aanzienlijke staat van dienst. Deze bedrijven zijn er aan gewend om als business partner te opereren in gebieden met een groeiende lokale economie. Anderszins zijn deze ook in staat de lokale economie een impuls te geven. Ook kunnen deze bedrijven een rol spelen bij het uitwerken van een landelijke promotie door middel van eigen publicaties en marketing activiteiten. Te denken valt bijvoorbeeld aan interne bedrijfspublicaties, brochures en landelijke advertentie campagnes en de media. Van de gemeenten wordt primair medewerking gevaagd om het project te ondersteunen en faciliteren. Door het project met privaat en / of bancaire geld te financieren worden eventuele financiële bijdragen (subsidies) vanuit de lokale en provinciale overheden pas in tweede instantie meegewogen. Pas in uiterste zal een beroep worden gedaan op publieke gelden vanuit het rijk en de provincie. Indien overheden zelf kunnen of willen participeren, zullen zij daartoe worden uitgenodigd en aangemoedigd. De onderneming zal een unieke, en betrouwbare dienstverlening aanbieden voor alle gebruikers. Dit zowel op de spoorfiets als met het baanvak en in de regio zelf. Dit eventueel ook ter plaatse van in privé eigendom beheerde stations. Waar nodig zal de organisatie helpen deze verder te ontwikkelen. Door deze constructie zijn veilige werkomstandigheden voor personeel en publiek goed te garanderen. Het baanlichaam en spoor worden ontworpen voor een maximum snelheid van 25 km/h. Ter plaatse van stations, overwegen en binnen de bebouwde kom zal dus met zeer beperkte snelheid worden gefietst. Op die locaties van het spoor waar geen spoorfietsen kunnen rijden of buiten het seizoen kunnen alternatieven worden aangedragen en uitgevoerd. Bij de samenstelling van het onderhavige cijfermateriaal in het Masterplan is uitgegaan van een bescheiden en voorzichtige ontwikkeling van de activiteiten welke over een periode van 5 tot 10 jaar worden uitgebreid tot en met de completering van het project als geheel. Dit cijfermateriaal geeft aan dat met een investering van maximaal 10,6 miljoen euro een acceptabel netto rendement kan worden gegenereerd. De aanloop investeringen en financieringen van het eerste spoorfietsbedrijf (Jelsum Stiens) 13 is voorzien te renderen binnen circa vijf boekjaren. De amortizeringsperiode van het project als geheel is gesteld op minimaal 20 jaar. Het project zal mede worden ondersteund vanuit fondsen welke beschikbaar kunnen worden gesteld vanuit de Europese Gemeenschap, het rijk, de provincie en de gemeenten. Het totaal van deze subsidies kan oplopen tot ruim 45% van voornoemde investeringsbehoefte. Een deel van het project kan met investeringen vanuit het lokale bedrijfsleven worden gerealiseerd. Het tracé kan worden gebouwd met gebruikte en gecertificeerde spoorwegmaterialen. De aanschafkosten van deze materialen ligt ruim 65% onder de normale prijs. De NFLS heeft hierover principe afspraken gemaakt met toeleveranciers over financiering o.b.v. bruikleenconstructies. 13 In het Masterplan wordt dit op pagina 25 met de quick win propositie toegelicht en gemotiveerd. Pagina 11 van 27

12 3. Situatiebeschrijving 3.1 Bestaande spoorverbindingen in Friesland Het huidige spoorwegnet in Friesland bestaat uit: Spoorverbinding Leeuwarden - Groningen via o.a. Veenwouden, Buitenpost en Grijpskerk Spoorverbinding Leeuwarden Stavoren via o.a. Sneek en Mantgum. Spoorlijn Leeuwarden Harlingen via o.a. Deinum en Franeker. Spoorlijn Leeuwarden Heerenveen - Meppel. (Deze lijn betreft een Intercity en stoptreinverbinding). Op voornoemde lijnen is een concessie verleend welke wordt uitgebaat door Arriva, met uitzondering van de intercity verbinding welke wordt uitgebaat door de NS. Het beheer van het spoorwegnet valt in zijn geheel onder de verantwoordelijk gedelegeerde ProRail. Op de lijn Jelsum Anjum kunnen vanaf medio 2015 de eerste toeristische spoorfietsen worden verzorgd door de stichting NFLS tussen Jelsum en Stiens. 3.2 Belangrijke oude Spoorverbindingen in Friesland Het historische spoorwegnet bestond uit: Spoorverbinding Stiens - Harlingen Spoorverbinding Leeuwarden Tzummarum Franeker (Parochielijntje) Spoorverbinding Leeuwarden Anjum (Dokkumer Lokaaltje) Spoorverbinding Drachten Groningen (Philips treintje) Historisch gezien is de belangrijkste bijdrage van de NFLS haar functie voor de streek geweest, welke zonder haar inzet minder tot ontwikkeling zou zijn gekomen. Een aantal belangrijke restanten van deze erfenis zijn nog tastbaar aanwezig. Het behoud en ontwikkeling daarvan zijn onderdeel van de hier gepresenteerde plannen. Op basis van de eerste drie hierboven genoemde spoorlijnen (de historische NFLS lijnen) is een speciale webapp ontwikkelt waarmee zowel Noordwest als ook Noordoost Friesland kunnen worden verkend op hun toeristische mogelijkheden. Deze web-app is beschikbaar via een speciale website; Tussen Leeuwarden en Stiens was tot 1997 sprake van een beperkte goederenverbinding welke gedeeltelijk over het terrein van de Luchtmachtbasis Leeuwarden liep. Deze verbinding is al jaren buiten gebruik gesteld. Het spoor tussen Leeuwarden en Stiens is daarom in ernstig verval. Het gedeelte over het industrieterrein west in Leeuwarden is zelfs geheel verwijderd. Ook is de functie spoorlijn is in het bestemmingsplan van de gemeente Leeuwarden en Leeuwarderadeel gewijzigd. In het verleden zijn diverse voorstellen gedaan om het tracé een andere bestemming te geven maar een definitief besluit daarover is nog niet gevallen. De nog aanwezige restanten worden intussen de facto gebruikt als fiets en wandelroute. Met dit document wordt uitvoering gegeven aan een concreet plan om spoorfietsen te verhuren op een nieuw aan te leggen spoor tussen Jelsum en Stiens, waarmee een unieke bestemming kan worden gegeven aan het nog meest complete deel van het tracé. 3.3 Bedrijventerrein West Leeuwarden Een eventueel herstel van de verbinding met Leeuwarden wordt vooralsnog een verantwoordelijkheid geacht van de Provincie Friesland en de gemeente Leeuwarden, en eventuele andere belanghebbenden. Derhalve vormen zij geen onderdeel van het hier gepresenteerde projectplan. Het valt echter niet uit te sluiten dat een herstel van deze verbinding op termijn opnieuw tot stand wordt gebracht en geëxploiteerd in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad Door het ontbrekende deel van het spoor tussen Leeuwarden en Stiens weer terug te plaatsen zou een bijzondere invulling kunnen worden gegeven aan dit internationale evenement. Een unieke (eenmalige) kans om Leeuwarden en Friesland wereldwijd op de kaart te zetten! De in dit projectplan gepresenteerde plannen hebben daarom alleen betrekking op het noordoostelijke stuk van de spoorlijn Leeuwarden Anjum, waarbij met name het gedeelte vanaf Jelsum - nabij de N357 tot en met Oostmahorn - specifiek is onderzocht op economische en maatschappelijke haalbaarheid. De belangrijkste beperking in dit onderzoek toont echter ook de contouren van het maximale economische rendement wat uit de streek gehaald kan worden. In de huidige situatie ligt dat economisch rendement zo rond de 85 miljoen euro. Pagina 12 van 27

13 3.4 Globale opzet tracé De nieuwe spoorlijn gaat lopen vanaf de N357 nabij Jelsum tot Esonstad nabij Oostmahorn. Het tracé is eenvoudig en veel beperkter van opzet dan het oorspronkelijke ontwerp uit Behoudens enkele passageplaatsen nabij stations is het gehele tracé enkel spoor. Zo er een noodzaak mocht ontstaan, kan nabij stations het spoor worden uitgebreid t.b.v. passeren, rangeren of overslag. Een belangrijk voordeel van deze opzet is dat een nieuw aan te leggen spoor daar waar nodig - gewoon door de dorpskernen kan lopen. Immers zal de NFLS geen treinen inzetten waarmee de veiligheidsrisico s uitermate beperkt zullen blijven. Fig. 3 Overzichtskaart spoortracé Jelsum Oostmahorn Op het tracé tussen Jelsum en Stiens is voldoende ruimte aanwezig voor een gecombineerd gebruik van spoorfietsen en een fiets- wandelpad. Uit de spoorwegwet vloeit namelijk voort dat een baanvak voor enkelspoor ongeveer 11 meter breed is. Het tracé tussen Jelsum en Stiens vormt daarin geen uitzondering. Hoewel sommige delen smaller lijken zoals bijvoorbeeld de boog vanaf de Pim Mulierwei (foto s) richting de spoorbrug over de Stienservaart behoren de naast gelegen slootjes en nog aanwezige en zichtbare afrasteringen tot het tracé. Het verderop gelegen deel van het tracé, richting Britsum, Koarnjum en Jelsum, ligt grotendeels op maaiveld hoogte waarmee ook hier voldoende ruimte over blijft voor de fiets- en wandelpaden. Wel kan de situatie ontstaan dat (delen) van het fiets- en wandelpad wisselend aan de linker of rechter zijde van de spoorbaan komen te liggen. Deze inrichting van het tracé ziet de NFLS als een gezamenlijke praktische uitdaging om daar invulling aan te geven. Zodoende kan de toeristische verbinding (corridor) als geheel het best worden aangekleed waarbij tevens de plannen voor een arboretum 14 kunnen worden betrokken bij die ontwikkeling. Een mooie PPS-constructie dus. 14 Een arboretum of bomentuin is een bomenverzameling in een (grote) tuin of een park. Pagina 13 van 27

14 3.5 Aanpassingen aan het tracé De locaties en plaatsbepalingen die in dit plan worden gehanteerd zijn herleid uit het oorspronkelijke bestekplan van de NFLS spoorlijn Leeuwarden Anjum. Hierbij is het gedeelte km (Leeuwarden) tot km (N357) nabij Jelsum voorlopig komen te vervallen. Metingen, plaatsbepalingen en referenties worden derhalve vanaf km berekend. Op onderstaande kaart is het tracé tussen Stiens en Jelsum ingetekend. De bruine strook is het tracé, de daarin vermelde cijfers (geel) betreft de gemiddelde breedte van het baanvak. Getoonde metingen en maatvoerigen zijn geleverd vanuit het kadaster Technische uitgangspunten Het gehele tracé zal worden ontworpen en geschikt gemaakt voor een baanvaksnelheid van max. 25 km/h. Vanwege een beperktere ruimte ter hoogte van enkele locaties langs het voormalige spoortracé zullen op enkele plaatsen aanpassingen moeten worden gedaan. Bogen en eventueel wissels kunnen worden aangelegd op basis van voornoemde baanvak snelheid Verticaal en horizontaal alignement De hoogteligging van de spoorlijn over het gehele tracé varieert van - 0,9 tot maximaal + 3 meter. Het hoogste punt + 2,8 NAP ligt ter hoogte van Oostmahorn bij km en het laagste punt 0,3 NAP ligt ter hoogte van Anjum bij km Om de invloed van kleine horizontale boogstralen en eventuele hellingen mee te nemen in het ontwerp zijn voor de boogstralen in combinatie met mogelijke snelheden conservatieve waarden als uitgangspunt genomen. Uitgangspunt in het ontwerp zijn hellingen van maximaal 1,5 tot 3 en spoorbogen van maximaal Bron: Pagina 14 van 27

15 Het grootste grondverzet vindt plaats nabij hellingen of opnieuw aan te leggen bruggen. Voorbeelden daarvan zijn de brug over de Jaerlasloot tussen Dokkum en Metslawier en een kleine brug nabij de historische melkfabriek in Morra. Passages over duikers en overwegen blijven in lijn met het tracé. Vanwege de aanwezige drainage systemen in de landbouwgebieden is aanvullend geografisch onderzoek nodig i.v.m. de diepte van het nieuw aan te leggen baanlichaam. Het nog volledig aanwezige baanlichaam (cunet) tussen Stiens en Jelsum behoeft voornamelijk aanpassingen in de bovenbouw. Met name planten en gras overwoekeren nu het tracé Benodigde aanpassingen bestaand tracé Voor het eerste deel van het tracé (km km , hartlijn station Stiens) zijn slechts zeer beperkte aanpassingen nodig om het bestaande baanlichaam geschikt maken voor toeristische spoorfietsen. Het gaat dan met name om het terugplaatsen van bielzen en rails. Dit kan snel en deels handmatig worden uitgevoerd door gebruik te maken van complete spoorsecties. Er is van dit materiaal voldoende beschikbaar uit (door)lopende spoorsaneringen elders in Nederland en kan via regulier wegtransport worden aangevoerd. Plaatsing kan veilig en eenvoudig geschieden met een hydraulische excavator 16 met grondlaser. Vanaf km tot km (hartlijn station Anjum) moet de gehele bovenbouw van het spoor volledig worden vernieuwd. Waar nodig dient het baanlichaam opnieuw te worden ingegraven of opgeworpen. Verder tracé zoveel mogelijk maaiveld volgend. Op diverse plaatsen is het oude baanlichaam nog (volledig) aanwezig, of is het in gebruik t.b.v. fiets- en wandelpaden. Enkele voorbeelden zijn het fietspad bij Finkum, wandelpad door Ferwerd en de spoorboog in Dokkum. Het gehele tracé kruist in totaal 65 maal de openbare weg. Hiervan zijn 13 overwegen die zich op landwegen en opritten bevinden. Als gevolg van de opdeling van landbouwpercelen zullen hier mogelijk een aantal extra passages aan worden toegevoegd. Dit zullen voornamelijk onbewaakte overwegen zijn. Beveiliging van de overwegen N357 Bredyk Stiens, Doniaweg Hallum, N357 Marrum, De Stelling Ferwerd, Farrewei Blija, N356 Stationswei Holwerd, Stasjonswei Ternaard, Stasjonswei Hantum, Rondweg noord Dokkum (rotonde), Lauwersseewei Dokkum, N358 Dongerawei Metslawier en N361 Gerbrandywei (Morra Anjum middels AHOB. Ter beveiliging van de overige kruisingen kan worden volstaan met AKI en WILO overwegen. De alignementen van de nog bestaande taludbanen hoeven slechts op enkele locaties te worden aangepast. Op diverse locaties zal het zand en grindlichaam over langere afstand opnieuw moeten worden aangebracht. Ter hoogte van (enkele) stations zullen passagesporen en wissels worden aangelegd i.v.m. de dienstregeling. De nog bestaande en in gebruik zijnde brughoofden dienen bouwkundig te worden onderzocht op kwaliteit en bruikbaarheid. Nieuwe duikers en grondbuizen zullen worden ontworpen naar moderne maatstaven en met moderne middelen worden uitgevoerd. Vanaf km (hartlijn station Anjum) tot km (eindpunt Esonstad in Oostmahorn) moet een nieuw tracé worden ontworpen en aangelegd. In het Masterplan wordt op pagina 19 aangegeven hoe dit deelproject kan worden opgepakt. 3.6 Belangrijke knel- en aandachtspunten Overzicht van de belangrijkste knel- en aandachtspunten in het gehele tracé: Het belangrijkste obstakel in het traject bevindt zich in Stiens nabij de Hearrewei 32. Hier is een woning op het tracé gebouwd welke een vrije doorgang blokkeert. Ook de tuinen van een aantal andere woningen langs dit gedeelte van het tracé tot aan de N357 richting Finkum liggen betrekkelijk dicht langs het spoor. Met de bewoners van Hearrewei 32 is nog geen contact geweest. Nabij de stationslocatie in Finkum is een garage gebouwd op het tracé. Ter plaatse is echter voldoende ruimte aanwezig om het tracé te verleggen. De aansluiting op het vervolg van het baanvak levert weinig problemen op. Afgelopen jaar is er contact geweest met de dorpsvereniging i.v.m. de inrichting van de overweg aldaar met andreaskruisen, welke intussen op kosten van de gemeente zijn geplaatst. 16 Een excavator is een hydraulische kraan welke wordtgebruikt bij tal van grondverzet werkzaamheden. Pagina 15 van 27

16 De stationslocatie in Hijum is vrij van belemmeringen. De aansluiting op het vervolg van het baanvak levert eveneens weinig problemen op. Gebruik van het station als stopplaats is vooralsnog uitgesloten. Het station is in gebruik als woonhuis. Een vervangende halte kan naar voorbeeld van de retiradegebouwtjes worden aangelegd. Op enkele locaties zal over een wat langere afstand rails moeten worden aangelegd binnen een bestaand wegprofiel. De grond ter plaatse is bijvoorbeeld in gebruik als rangeergebied voor vrachtwagens of wordt gebruikt als oprit. Voorbeelden zijn de passage nabij Garage Hellema in Hallum en tussen het station en Loonbedrijf Wijbenga in Marrum. Met garage Hellema is contact geweest. De eigenaar heeft plannen voor grondaankoop welke zijn gelegen onder het tracé aldaar. Ondanks verdringing in de dorpskern van Ferwerd biedt de situatie nog voldoende ruimte om het tracé door de dorpskern te leiden. Voor dit tracédeel moet wel een nieuw verticaal en horizontaal alignement worden ontworpen. Het spoor zal zoveel mogelijk op maaiveld komen te liggen ten einde de aanlegkosten te reduceren. Een deel van het oorspronkelijke tracé zal plaatselijk geplaveid moeten worden om enkele woningen normaal toegankelijk te houden. Het oude baanvak kan worden gevolgd maar gebruik ervan kan mogelijk stuiten op bezwaren van bewoners. Nabij het station in Ternaard is een woning half op het oude baanvak gebouwd. Ter plaatse is beperkt ruimte om het tracé iets te verleggen waarna het oude baanvak richting het station kan worden gevolgd. In verband met deze verdringing vraagt deze locatie extra aandacht. Er is nog geen contact geweest met de bewoners van dit huis. De bewoners van het station in Ternaard (noordelijkste station van Nederland) hebben in het verleden zelf plannen ontwikkelt voor een recreatief emplacement. In Dokkum is een deel van de rondweg aangelegd op het voormalige spooremplacement. Vanuit de richting Hantum kruist de spoorboog het hart van een rotonde gelegen op de kruising rondweg - Hantumerweg. Na passage van de rotonde is in beperkte mate ruimte aanwezig langs de zuid zijde van de rondweg tot en met het autobusstation. Vanaf hier wordt de corridor breder en bied deze voldoende ruimte voor het spoor. Ter hoogte van de oude stationslocatie is voldoende ruimte aanwezig om het station te herbouwen en één spoor aan te leggen. Een eventueel aan te leggen passagespoor kan een eindje verderop worden gerealiseerd. Hierna kruist een enkel spoor de Dongeradyk nabij autobedrijf van den Akker. Vanaf hier buigt het spoor even verderop naar links om de N361 te kruisen waarna het tracé het oude baanvak kan volgen richting Metslawier. In dit scenario zijn weinig planologische obstakels te overwinnen. Details zijn beschikbaar in het spoorfietsplan Dokkum Metslawier. Nabij het station van Metslawier zijn een aantal nieuwe woningen gebouwd tegen het oude baanvak aan. Ter plaatse is echter voldoende ruimte aanwezig om het spoor te verleggen waarna het tracé het oude baanvak langs het station kan blijven volgen. Gebruik van het station aldaar is voorlopig uitgesloten. Er is nog geen contact geweest met de bewoners van het station. Net als in Finkum zijn hier twee overwegen aangekleed met andreaskruisen en spoorhekjes. Nabij het station van Morra-Lioessens ligt de voormalige melkfabriek De Dongeradelen. Dit pand betreft een gedeeltelijk industrieel erfgoed en verkeert in zeer matige staat. Het baanvak passeert op korte afstand, wat naast problemen ook kansen kan bieden. Een aansluiting op het tracé is onderzocht. Nabij het station van Anjum eindigt het oorspronkelijke NFLS tracé. Hier staat ook nog een oude locomotieven loods. Naast de loods is voldoende ruimte om het spoor 2,8 kilometer door te trekken naar Esonstad. De huidige bewoners van het station in Anjum staan niet te trappelen met de voorgenomen plannen rond het spoor. Een verbinding met Oostmahorn biedt goede (recreatieve) kansen voor het dorp en de bezoekers / gasten van Esonstad. Voor het tracédeel naar Esonstad moet een nieuw verticaal en horizontaal alignement worden ontworpen. Uitgangspunt is om het spoor zoveel mogelijk op maaiveld aan te leggen ten einde de aanlegkosten te reduceren. Om versnippering van landbouwpercelen maximaal tegen te gaan dient het spoor nagenoeg parallel met de aanvoerweg naar Esonstad te worden aangelegd. De stationslocatie aldaar bevindt zich op grond welke reeds in eigendom van Esonstad is. Pagina 16 van 27

17 4. Milieuaspecten 4.1 Geluid Rails kan grotendeels met zogenaamde thermietlassen worden verbonden i.p.v. met lasplaten, welke verantwoordelijk zijn voor de bekende wielcadans van een trein. Met een frequentie van maximaal 4 tot 8 spoorfietscycli per dag gedurende het hoogseizoen in beide richtingen is de geluidsbelasting voor de omgeving minimaal. De kosten van het thermietlassen zijn echter wel veel hoger dan die van lasplaten. Hoewel de nieuwe spoorlijn soms vlakbij bewoning ligt is gegeven de lage snelheid van de spoorfietsen de geluidsproductie op deze locaties bijzonder laag. Nabij alle stations wordt met beperkte snelheid gereden. Gedacht moet worden aan snelheden van rond de 8 kilometer per uur. In Stiens wordt mogelijk een nieuwe woonwijk langs een deel van het tracé gepland. Overige woonbebouwing is veelal op veel grotere afstand gelegen met uitzondering van stations en enkele woonwijken. Het eventueel nieuw te bouwen station van Jelsum zal evenwel geïsoleerd zijn gesitueerd. Het geluidsniveau zal door gebruik van aangepast materieel naar verwachting niet toenemen. Eventuele elektrische tractie kan bv. eenvoudig worden aangepast om geluidsproductie nog verder te verminderen. De spoorfietsen zullen alleen overdag worden ingezet, behoudens wellicht uitzonderlijke evenementen. Eventuele avondritten kunnen worden aangepast om geluid tot een minimum te beperken. Het is niet aannemelijk dat ergens op het tracé spoorfietsen worden ingezet na 22:00. Ook hier kan echter in uitzonderlijke gevallen van worden afgeweken. De spoorfietsen zelf zijn zullen worden uitgevoerd met kunststof wielen van nylon. De NFLS heeft hier goede ervaringen mee opgedaan met een project in België. 4.2 Lucht Verwacht mag worden dat de spoorlijn en het betrekkelijk geringe aantal spoorfietsen niet of nauwelijks tot een negatief effect op de luchtkwaliteit zullen leiden. Daarnaast is het overgrote deel van de woonbebouwing vrij ver van de spoorlijn gelegen. Spoorfietsen kunnen bovendien worden aangepast te worden gebruikt met kunststof wielen i.p.v. staal. Eventuele elektrische tractie is met eenvoudige middelen goed aan te passen. De inzet van spoorfietsen wat betreft frequentie is dermate gering dat slechts sprake zal zijn van een zeer geringe milieubelasting. De diverse aanpassingen zijn dan ook gericht op het minimaliseren van het probleem. 4.3 Externe veiligheid De spoorlijn kruist een aantal malen drukke autowegen. Net name genoemd zijn dit de overwegen tussen Stiens en Finkum (N357), de splitsing met overweg nabij Hallum, de overweg nabij het Station van Marrum (N357), de weg Holwerd Dokkum nabij het station Holwerd. De rondweg in Dokkum (1 maal een rotonde en 1 maal de N361 nabij de weg naar Metslawier), de Roptawei nabij Metslawier (2 maal) en de N361 tussen Morra en Anjum richting Lauwersoog. Langs delen van het tracé liggen op enkele plaatsen persleidingen langs het spoortracé. De locaties hiervan zijn precies bekend. Dit zijn belangrijke aandachtspunten vanuit RO. 4.4 Natuur In 2013 heeft de stad Leeuwarden een ecologische beoordeling laten uitvoeren naar de herinrichting groenstrook Valeriuskwartier-Westeinde 17, Leeuwarden. De resultaten van dit ecologische onderzoek zijn in een officiële notitie vastgeled. Mede op basis van deze notitie heeft de NFLS zelf een vergelijkbare inventarisatie gemaakt met betrekking tot het tracé Jelsum Stiens. Bekeken is in hoeverre en welke dieren in het gebied aanwezig zijn en of de effecten van de spoorlijn gemitigeerd kunnen worden. Afgaande op de situatie in Leeuwarden bestaan de plannen in Leeuwarderadeel eveneens uit de aanleg van paden (routes) op het voormalige baanvak, in combinatie met een spoorbaan. De NFLS streeft er dan ook naar om de bermen en oevers langs dit tracé op een natuurvriendelijke manier te herprofileren. Het gebruik van de spoorlijn t.b.v. het spoorfietsen zal mogelijk voor enige verstoring van de fauna zorgen. Met name weidevogels zouden kunnen worden verjaagd, net als hazen en reeën. Echter kan ook een gewoon fiets- en wandelpad voor een dergelijke verstoring zorgen. Flora en fauna langs het spoor zullen dus nagenoeg onaangetast blijven. 17 Het spoor van het Dokkumer Lokaaltje loopt door dit deel van Leeuwarden. Pagina 17 van 27

18 De NFLS is er echter op gericht deze natuurwaarden te versterken en waar nodig te beschermen. Natuur die eventueel verloren is gegaan zal overeenkomstig de Flora- en fauna wet gecompenseerd dienen te worden. In het gebied zullen echter geen belemmeringen optreden voor het water en de daarin aanwezige dieren.uitvoering van het spoofietsproject i.c.m fiets- en wandelpaden levert geen conflict op met natura Dit is namelijk ook het uitgangspunt geweest bij de herinrichting van het spoor in het Valeriuskwartier en de wijk Westeinde. 4.5 Landschap De openheid van het landschap zal op enkele locaties zeer beperkt verloren gegaan door herbouw van stations. Het negatieve effect van de nieuwe spoorlijn is echter minimaal. Gestreefd wordt naar maximale harmonisatie. Een gedeelte van de spoorlijn loopt mogelijk door beschermd gebied. Grote problemen worden hier echter niet verwacht, maar een licht negatief effect op landschap en natuur is bijna onvermijdelijk. Hier tegenover staat echter een toegenomen romantische beleving van het landschap juist vanwege het spoortracé. 4.6 Cultuurhistorie en archeologie De landstreek kent diverse culturele monumenten zoals terpen en Stinzen welke cultuurhistorisch waardevol zijn. Gegeven de geschiedenis van de trein en het spoor is deze zelf een natuurlijk onderdeel van die cultuurhistorie. De spoorlijn kruist geen belangrijke archeologische vindplaatsen, welke mogelijk een vertragende factor bij de aanleg zouden kunnen hebben. 4.7 Bodem en water Uitgravingen en ophogingen zorgen mogelijk voor een licht negatief effect op bodem en water. Er moet zoveel mogelijk voorkomen moeten worden dat er gebiedsvreemde grond wordt gebruikt. Gezien het verwachtte grondverzet zal dit vermoedelijk ook niet nodig zijn. Af te graven kleigronden kunnen mogelijk elders worden hergebruikt. Waar nodig zullen deze elementen worden afgestemd met het waterschap en eigenaren. 4.8 Ruimtegebruik Over het gehele traject worden enkele woningen en bedrijfsterreinen doorsneden. Verder ligt de nieuwe spoorlijn voornamelijk in agrarisch gebied. In de bouwstreek nabij Marrum bijvoorbeeld zou met hulp van de Dienst Landelijk Gebied door ruilverkaveling een belangrijk deel van de kaveldoorsnijdingen kunnen worden ondervangen. Ook elders kan dit principe worden toegepast. Om onnodige versnippering van particuliere gronden tegen te gaan dient het tracé op bepaalde locaties mogelijk te worden verlegd. Door het bottum up karakter van het project is er meer tijd, en dus gelegenheid, om bepaalde ontwikkelingen op elegante wijze op te lossen. Echter valt mogelijk niet te voorkomen bepaalde dwangmiddelen in te zetten. Een voorbeeld daarvan is de aanleg van de Centrale-as. Recentelijk is het instrument van onteigening ook omarmd door de provincie en de gemeente Dongeradeel ten einde het project Holwerd aan Zee te kunnen realiseren. De NFLS is van mening dat de inzet van dit zware bestuursinstrument echter zoveel mogelijk vermeden dient te worden, al is de economische grondslag voor het project maatschappelijk verdedigbaar. Pagina 18 van 27

19 5. Economische uitvoering 5.1 Tracé Het oorspronkelijke tracé liep tot Anjum. Vanaf deze locatie dient te spoorlijn over een afstand van ongeveer meter te worden doorgetrokken naar Esonstad. Een belangrijke motivering hiervoor wordt ingegeven door de uitvoering van het economisch model en de hierop van toepassing zijnde exploitatie. Het nieuwe spoortracé wil nadrukkelijk ruimte voorzien aan wandelaars en fietsers langs de gehele route. Een gedeelte van het spoortracé (Jelsum Finkum) is feitelijk al onderdeel van een pelgrimsroute naar Santiago de Compostella. Om het historisch karakter zoveel mogelijk te accentueren zal de bovenbouw van het tracé zal zoveel mogelijk in overeenstemming worden uitgevoerd met de oorspronkelijke huisstijl van de NFLS. Vanwege steeds strengere milieu en veiligheidseisen zullen op een aantal punten concessie moeten worden gedaan. Dit heeft mogelijk zijn weerslag op de keuze van bielzen en de inrichting van overwegen. Verder zijn er weinig belemmeringen. 5.2 Capaciteit Grondslag voor een goede exploitatie is om de spoorlijn maximaal te kunnen benutten. Dit kan o.a. worden bereikt door de spoorfietsen zoveel mogelijk op vooraf vastgestelde tijden te laten rijden, waardoor het een betrouwbare aanvulling kan zijn op het bestaande openbaar vervoer in de streek. Er is hierover verkennend contact gaande met vergelijkbare initiatieven in België, Duitsland, Frankrijk en Engeland. Uitgangspunt is een dienstregeling op basis van één spoorfietscyclus per dagdeel. Een hogere frequentie van deze dienstregeling kan alleen op bepaalde tijden en dagen worden toegepast. Zo er een noodzaak zou ontstaan spoorfietsen op uur basis te laten rijden dient dit per locatie te worden aangepast en afgestemd. Spoorfietsen passeren elkaar ter hoogte van de tweesporige gedeeltes nabij stations of elders. Door de keerplateaux aan beide einden van een tracé is rangeren niet noodzakelijk. Tegelijk kan het keren van de spoorfietsen onderdeel zijn van de toeristische aantrekkingskracht en beleving. 5.3 Exploitatie In algemene zin kan worden gezegd dat het karakter van het spoor geen echte capaciteit biedt voor al te uitgebreide vervoersdiensten. In volgorde van reizigersbezetting zijn de vier drukste gedeeltes van het tracé Jelsum - Stiens, Blija Ferwerd, Dokkum - Metslawier en Anjum - Oostmahorn. Vanuit het oogpunt van economische concentratie zal het gedeelte Dokkum Oostmahorn het meeste spoorfietsverkeer opleveren. Waar mogelijk zullen de rijtijden van de spoorfietsen worden afgestemd op bestaande verbindingen zoals bijvoorbeeld de veerdiensten naar Ameland en Schiermonnikoog en belangrijke (buurt) busverbindingen. Toeristische arrangementen zijn uitvoerbaar onder gunstige condities. Als bij toenemende toeristische stromen de spoorfietsen vaker kunnen worden ingezet zal dat leiden tot meer economische activiteit. Vanaf het uitvoeren van een dienstregeling met een frequentie van 1x per uur zijn, door de lengte van het gehele tracé en daarbij behorende doorlooptijd van spoorfietsen meer bewegingen noodzakelijk. Exploitatie van het spoor als aanvulling op het openbaar vervoer valt buiten de scope van het projectplan. Wel wordt nadrukkelijk ruimte gereserveerd om (zakelijke) arrangementen goed af te stemmen. Namelijk is gebleken dat een professionele exploitatie van het tracégedeelte tussen Dokkum en Oostmahorn tot de mogelijkheden behoort. Een eventueel bedrijf- of beroepsmatig gebruik van het spoor valt buiten de scope van dit projectplan maar krijgt wel aandacht in het Masterplan en de spoorfietsplannen. Indien de verbinding met Leeuwarden kan worden hersteld zijn unieke arrangementen mogelijk. Een dergelijk verbinding biedt goede exploitatiemogelijkheden voor toeristische arrangementen, met name in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad Een dergelijke verbinding kruist de N357 en dient derhalve aan strengere veiligheidsnormen te voldoen. In Groesbeek wordt dit ondervangen met automatische stoplichten. Pagina 19 van 27

20 5.4 Reistijden en frequentie De totale gemiddelde reistijd tussen twee (station)locaties is ongeveer 3 tot 4 uur. Een frequentie van één spoorfietscyclus per dagdeel is voorlopig een redelijke verwachting voor wat betreft de bezoekersaantallen. Desgewenst kunnen op de weekenddagen extra spoorfietsen worden ingezet of enkele ritten worden aangeboden. De werkelijke frequentie wordt echter bepaald door vraag en aanbod. In onderstaand overzicht wordt een voorbeeld gepresenteerd van een dergelijke dienstregeling. De operationele cyclus van het spoor is met name voorzien gedurende het hoogseizoen, welke in dit plan geacht wordt te lopen van 1 april tot eind oktober. Het bijzondere karakter van de lijn staat expansie in beide jaargetijden echter goed toe. In uitzonderlijke gevallen kan het spoor ook gedurende de winter maanden bijvoorbeeld de kerstperiode - worden geactiveerd. Activiteiten in dit geval zijn bijvoorbeeld ook een eventuele Elf stedentocht, het schaatsseizoen in algemene zin of eventueel een marathon. 5.4 Stations Van de oorspronkelijke 18 haltes zijn er nog 11 in gebruik als woonhuis of bedrijfspand. Afgezien van de nog aanwezige haltes langs het traject zullen de voormalige haltes Jelsum, Finkum, Hallum, Ferwerd, Hantum en Dokkum waar mogelijk worden herbouwd. Dat met name ook om het authentieke karakter van de spoorlijn zoveel mogelijk te laten herleven en benadrukken. Een aantal stations, zoals Hijum, Marrum-Westernijkerk, Blije en Morra-Lioessens verkeren nagenoeg in originele staat. Een aantal bewoners van deze panden hebben reeds te kennen gegeven geen bezwaar te hebben tegen eventuele heraanleg van het spoor over hun grondgebied. Op termijn dienen hierover echter wel juridische afspraken te worden gemaakt. Het station van Marrum wordt momenteel gereed gemaakt voor horeca. Ook is een flink stuk spoor met wissels aangelegd waarop een aantal locomotieven en wagons staan. Herbouw van stations is o.a. noodzakelijk omwille van de economische versterking van het project. Herbouwde stations zijn te beschouwen als toplocaties waaraan diverse invullingen kunnen worden gegeven. Hiertoe gerekend behoort ook het herstel van de voormalige spoorloodsen in Stiens i.c.m. de gebiedsinrichting aldaar. Momenteel is een bedrijf uit Heerenveen actief met de spoorloodsen. Behoudens de functie van opstapplaats zullen de nieuwe stations vanwege de hoge gebruikskwaliteit van deze objecten economisch goed te exploiteren zijn. Hiertoe zijn voldoende functies te bedenken welke passen in de bestemmingsplannen van de betreffende gemeentes. Deze nieuw te bouwen objecten dienen echter altijd deels beschikbaar te blijven als halte voor de spoorfietsen. Pagina 20 van 27

Startnotitie Voet- fietspad op voormalig spoortracé Stiens - Jelsum

Startnotitie Voet- fietspad op voormalig spoortracé Stiens - Jelsum Startnotitie Voet- fietspad op voormalig spoortracé Stiens - Jelsum Versie behorend bij collegebesluit 14 april 2015 Datum 7 april 2015 Auteur afdeling VROM Aanleiding Gemeente Leeuwarderadeel heeft in

Nadere informatie

Bedrijfstoepassingen Personenvervoer Cultuur historisch erfgoed en Toerisme. Onderdeel van de Marketing Tool van de toeristen spoorlijn

Bedrijfstoepassingen Personenvervoer Cultuur historisch erfgoed en Toerisme. Onderdeel van de Marketing Tool van de toeristen spoorlijn Spoorfietsenplan Bedrijfstoepassingen Personenvervoer Cultuur historisch erfgoed en Toerisme Onderdeel van de Marketing Tool van de toeristen spoorlijn Jelsum - Oostmahorn (Tracé gedeelte Marrum Ferwert)

Nadere informatie

Startnotitie. Spoorfietsattractie op het voormalige spoortracé Jelsum Stiens

Startnotitie. Spoorfietsattractie op het voormalige spoortracé Jelsum Stiens Startnotitie Foto: spoortracé voormalige AKZO lijn in Hengelo Spoorfietsattractie op het voormalige spoortracé Jelsum Stiens Versie behorend bij de raadsvergadering 23 april 2015 Datum 21 april 2015 Auteur

Nadere informatie

Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van Noordoost Friesland d.m.v. Reactivering spoorlijn Leeuwarden - Anjum

Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van Noordoost Friesland d.m.v. Reactivering spoorlijn Leeuwarden - Anjum Master plan Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van Noordoost Friesland d.m.v Reactivering spoorlijn Leeuwarden - Anjum als toeristische marketingtool It Dockumer Lokaeltsje

Nadere informatie

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013 RUIMTELIJKE ONDERBOUWING, BEHOREND BIJ DE AANGEVRAAGDE VERGUNNING OMG-12-181 Voor de inrichting en het gebruik van een evenemententerrein in deelgebied De Druppels, tegenover Wagenweg 22/24 te Oudkarspel

Nadere informatie

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Datum bijeenkomst: 22 oktober 2012 Auteur: Els Holsappel Locatie: Landal GreenParks Coldenhove in Eerbeek (met dank aan gastheer Martin Bes) Aanwezig: 60

Nadere informatie

3Generiek Programma. van Eisen HOOFDSTUK 3.4 UITGANGSPUNTEN 3.1 INLEIDING 3.2 EISEN VAN DE OPDRACHTGEVER 3.3 EISEN

3Generiek Programma. van Eisen HOOFDSTUK 3.4 UITGANGSPUNTEN 3.1 INLEIDING 3.2 EISEN VAN DE OPDRACHTGEVER 3.3 EISEN HOOFDSTUK 3.1 INLEIDING 3Generiek Programma van Eisen Dit Programma van Eisen geldt voor het opnieuw in dienst stellen van de spoorverbinding tussen en zoals omschreven in hoofdstuk 2. Aan de hand van

Nadere informatie

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL 6.10 EMPLACEMENT AUTOHANDEL PON Emplacement PON is nu alleen in gebruik bij autohandel PON. Deze autohandel heeft al aangegeven in de toekomst te willen beschikken over een extra spoor. In paragraag 6.9

Nadere informatie

Projectplan. Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van noordoost Friesland d.m.v een

Projectplan. Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van noordoost Friesland d.m.v een Projectplan Ter versterking van toerisme, economische spin-off en streekmarketing van noordoost Friesland d.m.v een Business case voor een spoorfietstracé tussen Jelsum en Stiens Opgesteld door Chris Rijff

Nadere informatie

2.4 VAN VERVOERSSTROMEN NAAR NETWERKEN.

2.4 VAN VERVOERSSTROMEN NAAR NETWERKEN. HOOFDSTUK 2Benutten van spoor 2.1 INLEIDING In dit hoofdstuk wordt het nut en de noodzaak van de reactivering en uitbreiding van de huidige PON spoorlijn naar een verbinding verantwoord / onderbouwd. De

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân

provinsje fryslân provincie fryslân Heerenveen provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 5125 ;vvsv.fryslan.ni provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000 F 070-456 1111 Getypt door / paraaf H.C.

Nadere informatie

Visie werkgroep recreatie en toerisme, economie en veiligheid.

Visie werkgroep recreatie en toerisme, economie en veiligheid. Visie werkgroep recreatie en toerisme, economie en veiligheid. Aanleiding: Toekomstvisie Oostflakkee 2030 In oktober 2007 is de voormalige gemeente Oostflakkee gestart met de ontwikkeling van een Toekomstvisie

Nadere informatie

4f 0431/13 TER INZAGE BIJLAGE(N) 19 december 2013 Commissie RZ OZ David Moolenburgh N.N.C. Plug 0297-29 18 31

4f 0431/13 TER INZAGE BIJLAGE(N) 19 december 2013 Commissie RZ OZ David Moolenburgh N.N.C. Plug 0297-29 18 31 Raadsvoorstel [ bijlage] AAN AGENDAPUNT NUMMER RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR TOESTELNUMMER de gemeenteraad 4f 0431/13 TER INZAGE BIJLAGE(N) ja

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

steaten $1. \oni Fnesdw [okii1 Spofli ie!allliil1 Sd1LppiI Yn it Dackumer Lokaeltsje siet men ram t hiee eint Noordstra, lepie

steaten $1. \oni Fnesdw [okii1 Spofli ie!allliil1 Sd1LppiI Yn it Dackumer Lokaeltsje siet men ram t hiee eint Noordstra, lepie Noordstra, lepie Aan: Onderwerp: Bijlagen: hcr@xs4all.nl FW: Brief college Gedeputeerde Staten Friesland + bijlagen B RIEF_N FLS_PROV_STN_FRL_Aan reiken_m asterplan_13102014.pdf; Masterplan_Dokkumer_lokaaltje.pdf;

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst 23 april 2014, ontwikkeling van het spoor

Voorlichtingsbijeenkomst 23 april 2014, ontwikkeling van het spoor Voorlichtingsbijeenkomst 23 april 2014, ontwikkeling van het spoor Op de bijeenkomst werd voor ProRail een toelichting gegeven door dhr. Bert Kassies. Hij is voor ProRail verantwoordelijk voor het project

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord 28 februari 2013 INHOUD 1 Beschrijving project en locatie...3 2 Planologisch kader...4 2.1 Vigerend

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HR Haarlem. Betreft: Samenwerkingsovereenkomsten Afsluitdijk. Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HR Haarlem. Betreft: Samenwerkingsovereenkomsten Afsluitdijk. Geachte leden, POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Dreef 3, tweede etage 2012 HR Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Bewonersinitiatief Versie 1.1 augustus 2013 Inhoudsopgave A Inleiding... 2 B Aanpak van het project... 2 1 Vaststellen plangebied en uitgangssituatie...

Nadere informatie

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl gemeente Langedijk Urhahn Urban Design Tav. de heer S. Feenstra Laagte Kadijk 153 1O18ZD AMSTERDAM Datum 17 maart 2015 B P/PEZ/SA Afdeling/team Uw brief/nummer Inlichtingen bi1 Onderwerp Bijiage(r) De

Nadere informatie

Algemene beschrijving

Algemene beschrijving Algemene beschrijving Lokalisatie De wijk Vogelenzang ligt ten zuidwesten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op het grondgebied van de gemeente Anderlecht. Het gebied van het zwarte punt heeft betrekking

Nadere informatie

Opheffen overweg Beuvinkweg

Opheffen overweg Beuvinkweg Opheffen overweg Beuvinkweg gemeente Dinkelland, geo 026, km. 21.857 Hf Vaan ProRail Kenmerk 370441 8-v2 Datum 18 februari 2015 O n d e r w e r p Opheffen overweg Beuvink w e g Status Definitief Inhoudsopgave

Nadere informatie

ZwolleSpoort. Informatiebijeenkomst voor inwoners van Herfte

ZwolleSpoort. Informatiebijeenkomst voor inwoners van Herfte ZwolleSpoort Informatiebijeenkomst voor inwoners van Herfte 150 jaar spoor in Zwolle Eerste trein juni 1864 Inhoudsopgave 150 jaar station Zwolle: animatie Vernieuwing station Zwolle Aanpassen sporen in

Nadere informatie

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen Bestemmingsplan Ambachtsschool Gemeente Enschede Programma Stedelijke Ontwikkeling Team Bestemmingsplannen Februari 2016 SAMENVATTING EN BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN

Nadere informatie

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel 19:00 19:15 Presentatie IenM 19:15 20:00 Presentatie ProRail 20:00 21:00 Informatie markt 21:00 Gelegenheid tot plenair aandragen zorgen en belangen

Nadere informatie

Gemeente Achtkarspelen (ontwerp) Ruimtelijke onderbouwing "het realiseren van 15 camperplaatsen Blauhûsterwei 49 te Boelenslaan"

Gemeente Achtkarspelen (ontwerp) Ruimtelijke onderbouwing het realiseren van 15 camperplaatsen Blauhûsterwei 49 te Boelenslaan Gemeente Achtkarspelen (ontwerp) Ruimtelijke onderbouwing "het realiseren van 15 camperplaatsen Blauhûsterwei 49 te Boelenslaan" 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding voor de omgevingsvergunning met afwijking Op

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u?

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Het reizigers- en goederenvervoer in Nederland groeit. Deze groei

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Contactpersoon Gosewien van Eck Datum 14 november 2013 Kenmerk N001-1220333GGV-evp-V01-NL Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug 1 Inleiding De gemeente

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing Kavel 12 Arnhem-Centraal Noord van de gemeente Arnhem

Ruimtelijke onderbouwing Kavel 12 Arnhem-Centraal Noord van de gemeente Arnhem Ruimtelijke onderbouwing Kavel 12 Arnhem-Centraal Noord van de gemeente Arnhem oktober 2009 1. Omschrijving van het project 3 2. Beschrijving van het projectgebied 4 3. Geldende planologische situatie

Nadere informatie

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten,

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 10 maart 2009 Nummer PS : PS2009MME05 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008INT233656 Portefeuillehouder : Ekkers

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

Verslag Ondernemersavond 22 januari 2015

Verslag Ondernemersavond 22 januari 2015 Verslag Ondernemersavond 22 januari 2015 1 Ondernemersavond 22 januari 2015 Munnikkenhof Grijpskerke Geachte ondernemer, Hartelijk dank voor uw aanwezigheid op de ondernemersavond op 22 januari j.l. Zoals

Nadere informatie

Samenvatting Projectplan Victoriepark.

Samenvatting Projectplan Victoriepark. Samenvatting Projectplan Victoriepark. De Stichting Vrienden van Victorie heeft een plan ontwikkeld voor het oude IJkkantoor in het Victoriepark te Alkmaar. Het Victoriepark is een verwaarloosd stadspark

Nadere informatie

de Kortsluitroute. Dit nieuw aan te leggen spoortracé verbindt de Havenspoorlijn met de Betuweroute (hier ook wel de verlegde

de Kortsluitroute. Dit nieuw aan te leggen spoortracé verbindt de Havenspoorlijn met de Betuweroute (hier ook wel de verlegde De Kortsluitroute Een onderdeel van het project Betuweroute is het aanleggen van de Kortsluitroute. Dit nieuw aan te leggen spoortracé verbindt de Havenspoorlijn met de Betuweroute (hier ook wel de verlegde

Nadere informatie

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl Zeeland bouwt een www.industrieelmuseumzeeland.nl Wat is het Industrieel Museum Zeeland? locatie Dat het museum in de kanaalzone en meer specifiek in de historische suikerloodsen aan de Westkade 114 in

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden 1. Inleiding Het college heeft op 17 juli 2013 besloten om een intentieoverkomst met Rijkswaterstaat

Nadere informatie

ZwolleSpoort. Informatiebijeenkomst voor inwoners van Zwolle

ZwolleSpoort. Informatiebijeenkomst voor inwoners van Zwolle ZwolleSpoort Informatiebijeenkomst voor inwoners van Zwolle Welkom door Allart Maijers Projectmanager ZwolleSpoort Animatie 150 jaar spoor in Zwolle Eerste trein juni 1864 Inhoudsopgave 150 jaar station

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente.

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 1 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 2 B&W besluit 16 april 2013 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan

Nadere informatie

Het Plaatje Sliedrecht

Het Plaatje Sliedrecht Het Plaatje Sliedrecht Quickscan Kwaliteitsverbetering annex Beeldkwaliteitsplan Plaatje 09 08 2010 rboi adviseurs ruimtelijke ordening 1 2 Het Plaatje Sliedrecht Quickscan Kwaliteitsverbetering annex

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Stuurgroep Nieuw Hydepark

Stuurgroep Nieuw Hydepark Voortgangsrapportage 1 Stuurgroep Nieuw Hydepark Periode januari t/m mei 2013 4 juni 2013 Kleine Synode 21 juni 2013 OZ 13-06 Bestuur Dienstenorganisatie Pagina 3 van 7 Inhoud 1. Inleiding 5 2. Projectkaders

Nadere informatie

Programma Spoorplan Noord-Nederland

Programma Spoorplan Noord-Nederland Programma Spoorplan Noord-Nederland Samenwerken aan optimale bereikbaarheid ProRail, Peter Stam en Jan Mulder 13 mei 2014 / 1 Agenda ProRail Spoorplan Noord Nederland Intermezzo Friese projecten Belangrijke

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

CONCEPT. Bedrijventerrein t Chijnsgoed en LOG Sterksel. Deel 1: Beschrijving van toetsingsconcept en ontsluitingsvarianten

CONCEPT. Bedrijventerrein t Chijnsgoed en LOG Sterksel. Deel 1: Beschrijving van toetsingsconcept en ontsluitingsvarianten Bedrijventerrein t Chijnsgoed en LOG Sterksel Deel 1: Beschrijving van toetsingsconcept en ontsluitingsvarianten CONCEPT 1 1. Inhoud 1. Toetsingscriteria... 3 1.1 Samenstelling van de toetsingscriteria...

Nadere informatie

Aspect Globaal toetsingskader oordeel Belangrijk aandachtspunt ja/nee. Rustig woongebied. nee. Ja, wel gedateerd 1994. nee

Aspect Globaal toetsingskader oordeel Belangrijk aandachtspunt ja/nee. Rustig woongebied. nee. Ja, wel gedateerd 1994. nee Quickscan milieu wijzigingsgebieden BP Centrum Hillegom Onderstaand is een overzicht gegeven van alle in het bestemmingsplan opgenomen wijzigingsgebieden. Middels een globale beoordeling van de aspecten

Nadere informatie

Beleidsplan 2014-2018

Beleidsplan 2014-2018 Beleidsplan 2014-2018 (versie 20 oktober 2014) INLEIDING Wooninitiatief Plu-S is een stichting waarvan het bestuur wordt gevormd door ouders of de wettelijke vertegenwoordigers van mensen met een beperking.

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Gemeenteraad Castricum 25 juni 2014 Robert de Jong (IenM) Inhoud presentatie Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Maatregelen

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie...

65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie... 65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie... Welkom... De interesse voor investeren in steen wint nog steeds aan populariteit, ook al is geld verdienen in vastgoed van alle

Nadere informatie

Schetsontwerp Starterswoningen Achterweg 90 Voormalig Cultureel Centrum, Nieuwe Wetering.

Schetsontwerp Starterswoningen Achterweg 90 Voormalig Cultureel Centrum, Nieuwe Wetering. Schetsontwerp Starterswoningen Achterweg 90 Voormalig Cultureel Centrum, Nieuwe Wetering. 1 September 2014 Schetsontwerp Starterswoningen Achterweg 90 Voormalig Cultureel Centrum, Nieuwe Wetering. Project:

Nadere informatie

Programma. Vragen en discussie Hoe verder. Napraten tot 22.00 uur

Programma. Vragen en discussie Hoe verder. Napraten tot 22.00 uur Programma Wat is een Technisch Centrum en waarom in de spoorkuil? Hoe ziet het gebouw eruit? Geluid Planten en dieren Procedures en vergunningen Planning Toekomst van de spoorkuil Vragen en discussie Hoe

Nadere informatie

HERONTWIKKELING MOLENWAL

HERONTWIKKELING MOLENWAL STARTNOTITIE HERONTWIKKELING MOLENWAL (VOORMALIGE BUSREMISE) Maart 2011 Gemeente Oudewater Sector REV 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 1 INLEIDING... 3 2 PLANGEBIED... 4 2.1 HET PLANGEBIED... 4 2.2 PROGRAMMA...

Nadere informatie

Onderbouwing van het verzoek van P. Coolen, Ophoven 1 te Roggel voor het verruimen van het bouwperceel.

Onderbouwing van het verzoek van P. Coolen, Ophoven 1 te Roggel voor het verruimen van het bouwperceel. Onderbouwing van het verzoek van P. Coolen, Ophoven 1 te Roggel voor het verruimen van het bouwperceel. Op de locatie is reeds jarenlang een agrarisch bedrijf aanwezig. Binnen het bedrijf wordt melkrundvee

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Waardevolle oogst werkbijeenkomsten verrijkt plannen voor Nieuwe Driemanspolder

Waardevolle oogst werkbijeenkomsten verrijkt plannen voor Nieuwe Driemanspolder NIEUWSFLITS #1 2016 Leiden, 7 januari 2016 Waardevolle oogst werkbijeenkomsten verrijkt plannen voor Nieuwe Driemanspolder De zeven werkbijeenkomsten die het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft georganiseerd

Nadere informatie

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschappelijk advies Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschapsbeheer Zuid-Holland Landschappelijke Advies ontwikkeling Waddinxveen, 12 september 2011 Opdrachtgever : Familie Bergman Tekst : Pieter

Nadere informatie

2 e Plan van wijziging Globaal Bestemmingsplan Houten Vinex. Houtensewetering naast 45

2 e Plan van wijziging Globaal Bestemmingsplan Houten Vinex. Houtensewetering naast 45 2 e Plan van wijziging Globaal Bestemmingsplan Houten Vinex Houtensewetering naast 45 2 Toelichting 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Vigerend bestemmingsplan 1.3 Bestemmingsplan 2 Gebieds- en projectbeschrijving

Nadere informatie

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf Adviescommissie 30 maart 2010 Dagelijks bestuur 8 april 2010 / 10 juni 2010 (mondeling) Algemeen bestuur 1 juli 2010 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10 Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten

Nadere informatie

GEMEENTE BUREN. Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem

GEMEENTE BUREN. Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem GEMEENTE BUREN Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem Projectnr. 061-076 / 27 januari 2016 INHOUD BLZ 1 INLEIDING... 3 1.1 Aanleiding en doelstelling... 3 1.2 Plangebied... 4 1.3 Geldend

Nadere informatie

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970 pagina 1 van 5 Halte Bergentheim Gewijzigd: e:10-07-2010 Inhoud: Gegevens halte Exploitatie Gebouwen Emplacement Spoorweghaven Personeel Gegevens plaats Links: Fabrieksaansluitingen: Turfstrooiselfabriek

Nadere informatie

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist.

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Ten behoeve van de stroomlijning van het vooroverleg over: - voorontwerpbestemmingsplannen

Nadere informatie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie (februari 2013) Ontwikkelstrategie Lammenschans, Leiden in opdracht van: Gemeente Leiden februari 2013, Amsterdam Kerkstraat 204 1017 GV Amsterdam Postbus 15550 1001 NB Amsterdam Soeters Van Eldonk architecten

Nadere informatie

Verkort verkiezingsprogramma. Provinciale Statenverkiezingen 2011

Verkort verkiezingsprogramma. Provinciale Statenverkiezingen 2011 Verkort verkiezingsprogramma Provinciale Statenverkiezingen 2011 2 maart 2011 Inhoud 1 Fryslân blijft een zelfstandige provincie Pagina 3 2 De Friese Cultuurpas Pagina 3 3 Agrarisch ondernemen pagina 4

Nadere informatie

Parkeren in centrum Stiens

Parkeren in centrum Stiens Parkeren in centrum Stiens Hoe, wat en waarom = Definitief = Oktober 2011 INHOUDSOPGAVE blz 1 AANLEIDING 2 2 INVENTARISATIE 3 3 UITWERKING 5 3.1 Verkeersregulerende parkeermaatregelen 5 3.2 Aanleg parkeerplaatsen

Nadere informatie

Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder.

Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder. Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder. Doel van het project. Binnen Den Helder zijn een aantal Stichtingen en Verenigingen die zich bezig houden met het Cultureel Erfgoed van Den

Nadere informatie

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Exclusief de projecten die meegenomen worden in het Rijkscontract (deze zijn apart hiervan uitgebreider toegelicht) Volgnum Mobiliteit 1 Verruiming sluis

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse

HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn achtereenvolgens de ruimtelijke structuur en de functionele structuur van het plangebied uiteengezet. De ruimtelijke structuur is beschreven

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Inleiding

HOOFDSTUK 1 Inleiding HOOFDSTUK 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel In 2010 is het voormalige perceel Strijbeekseweg 23 te Ulvenhout gesplitst in twee percelen, te weten Strijbeekseweg 23 met daarop een boerderij (rijksmonument),

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel

Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel Inleiding en planbeschrijving In Netersel is in de huidige situatie een speelterrein gelegen (zie figuur 1). Dat speelterrein is deels binnen het plangebied

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Programma Fatih Ozdere Algemene introductie Samenwerking met Alblasserdam en SWEK Financien Lennart Graaff - procesmanager Proces project Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

COLLEGEVOORSTEL. Onderwerp Afsluiting / herinrichting Breestraat

COLLEGEVOORSTEL. Onderwerp Afsluiting / herinrichting Breestraat COLLEGEVOORSTEL Onderwerp Afsluiting / herinrichting Breestraat Te besluiten om: 1. alle eerder genomen verkeersbesluiten in stand te laten; 2. niet over te gaan tot fysieke afsluiting door middel van

Nadere informatie

VERBINDINGEN IN HET LANDSCHAP. PROJECTPLAN TENNET 2e FASE

VERBINDINGEN IN HET LANDSCHAP. PROJECTPLAN TENNET 2e FASE VERBINDINGEN IN HET LANDSCHAP PROJECTPLAN TENNET 2e FASE INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 1 PROJECT 1: LANDSCHAPSWANDELROUTE... 4 Verbinding tussen Tennet-landschapsprojecten 1.1 Inleiding 1.2 Eindbeeld 1.3

Nadere informatie

ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM

ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM Nr. Vragen/opmerkingen (gebundeld) 1 Er is vanuit nut en noodzaak, geluidsoverlast, benodigde investeringen en mogelijke route Ranum - Tinallinge - Onderdendam bezwaar tegen

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 Reactienota zienswijzen met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 1. Inleiding Deze nota behandelt de ingekomen zienswijzen op het ontwerp bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11. 2.

Nadere informatie

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte Dorpsbelangen Zoutkamp, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW) plannen voor

Nadere informatie

Lijn 50a. van Lauwersoog naar Leeuwarden. maandag t/m vrijdag. Lauwersoog, Dorp V 8 08. Lauwersoog, Haven Lauwersoog, Haven V. Anjum, Nieuweweg 8 30

Lijn 50a. van Lauwersoog naar Leeuwarden. maandag t/m vrijdag. Lauwersoog, Dorp V 8 08. Lauwersoog, Haven Lauwersoog, Haven V. Anjum, Nieuweweg 8 30 Lijn 50a van Lauwersoog naar Leeuwarden buiten de vakanties Ritnummer 1001 1005 1009 1013 1017 1021 1025 1029 1033 6 17 6 58 Oostmahorn, Esonstad 7 10 njum, Nieuweweg 6 25 7 13 Lioessens, Lioessens 7 19

Nadere informatie

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED STARTPAKKET RURAAL ERFGOED CHECKLIST Startpakket Ruraal Erfgoed komt tot stand onder auspiciën van Innovatieplatform Duurzame Meierij met een financiële bijdrage van Belvedere, EU (Leader+) en IDM. Projectontwikkeling:

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET PLAATSEN VAN (MODEL) TUINHUISJES AAN DE NIEUWE RIJKSWEG 25 TE S-HEER HENDRIKSKINDEREN

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET PLAATSEN VAN (MODEL) TUINHUISJES AAN DE NIEUWE RIJKSWEG 25 TE S-HEER HENDRIKSKINDEREN RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET PLAATSEN VAN (MODEL) TUINHUISJES AAN DE NIEUWE RIJKSWEG 25 TE S-HEER HENDRIKSKINDEREN Versie 2, d.d. 18 augustus 2011 Afdeling Stadsontwikkeling M. Jonker Inhoud 1.

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Onderwerp: Treinverbinding Tiel-Arnhem Portefeuillehouder: Bieze Kerntaak/plandoel: Kerntaak; regionale bereikbaarheid en regionaal openbaar vervoer Plandoel 1: In stand houden en verbeteren

Nadere informatie

Versnelling Benelux 2017

Versnelling Benelux 2017 HENK BOVENLANDER Rail Advies De Bilt, 18 augustus 2015 Versnelling Benelux 2017 De reistijd Amsterdam Brussel van 194 minuten met de Benelux in de dienstregeling 2017 stelt teleur. De achtergrond hiervan

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 12

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 12 GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 12 Stiens, 9 september 2013 Raadsvergadering: 26 september 2013 Voorstelnummer: 2013/ 48 Portefeuillehouder: A. Wachter Behandelend ambtenaar: W. van der Meer E-mail: w.vandermeer@leeuwarderadeel.nl

Nadere informatie

: Inzet middelen Stimuleringsfonds t.b.v. Science Park. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 2.

: Inzet middelen Stimuleringsfonds t.b.v. Science Park. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 2. S T A T E N V O O R S T E L Datum : 31 oktober 2006 Nummer PS : PS2006IME05 Dienst/sector : MEC/ERT Commissie : IME Registratienummer : 2006MEC002172i Portefeuillehouder: Dr. G. Mik Titel : Inzet middelen

Nadere informatie

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering Fair Value Business Valuation Specialist in Ondernemingswaardering PROFIEL Fair Value Business Valuation heeft zich, als één van de weinige bureaus in Nederland, uitsluitend toegelegd op het specialisme

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Herziening PIP Greenportlane: Uitwerking nadere inzichten inzake nationale buisleidingenstrook Rotterdam - Ruhrgebied.

Herziening PIP Greenportlane: Uitwerking nadere inzichten inzake nationale buisleidingenstrook Rotterdam - Ruhrgebied. Herziening PIP Greenportlane: Uitwerking nadere inzichten inzake nationale buisleidingenstrook Rotterdam - Ruhrgebied. 1. Inleiding Deze Toelichting baseert zich op het inpassingsplan Greenportlane, zoals

Nadere informatie

Leefbaarheidplan Zwaagdijk-West 2012-2016. Opgesteld door Dorpsraad Zwaagdijk West d.d. september 2012

Leefbaarheidplan Zwaagdijk-West 2012-2016. Opgesteld door Dorpsraad Zwaagdijk West d.d. september 2012 Leefbaarheidplan Zwaagdijk-West 2012-2016 Opgesteld door Dorpsraad Zwaagdijk West d.d. september 2012 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding 3 2. Algemene informatie dorp / kern 4 2.1 Historie 2.2 Ligging,

Nadere informatie