Lesbrief. Aanpak huiselijk geweld en de meldcode ZorgvoorKennis 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief. Aanpak huiselijk geweld en de meldcode. 2013 ZorgvoorKennis 1"

Transcriptie

1 Lesbrief Aanpak huiselijk geweld en de meldcode 2013 ZorgvoorKennis 1

2 Voorbereiding op de training Tijdens de training ga je met collega s in gesprek over de verschillende vormen, gevolgen en oorzaken van huiselijk geweld onder ouderen en ouderenmishandeling. Je bespreekt wat het belang is van veiligheid en je eigen verantwoordelijkheid hierin. Je wordt je bewust van eigen waarden en normen ten aanzien van de verschillende situaties. Het signaleringsproces van ouderenmishandeling (observeren en signaleren) komt uitgebreid aan bod. Je neemt kennis van de dilemma's die een rol spelen bij het signaleren van ouderenmishandeling. Er wordt aandacht besteed aan gesprekstechnieken en het werken met het 5-stappenplan. In de training bespreek je casuïstiek en het beleid binnen de eigen organisatie. Je oefent met twee gesprekstechnieken. Na de training ben je in staat om met je eigen teamleden de belangrijkste onderdelen van de richtlijn door te nemen. De leerdoelen: Je hebt inzicht in de verschillende vormen, gevolgen en oorzaken van pesten onder ouderen en ouderenmishandeling. Je weet hoe ouderen te observeren en bent in staat problematische ontwikkelingen vroegtijdig te signaleren Je bent je bewust van je eigen waarden en normen ten aanzien van verschillende situaties Je hebt je gespreksvaardigheden verder uitgebreid en werkt met het 5- stappenplan. Met deze lesbrief kun je een begin maken met het onderwerp. Misschien heb je zelf ook ervaringen en herken je situaties. Als je zelf een of meer casussen meeneemt naar de workshop is dat heel erg welkom. In de training is er veel ruimte voor eigen inbreng en discussie. Juist door zelf te presenteren leer je heel veel. Wat doe je met deze lesbrief? Het is fijn als je hem van te voren doorleest. En het is helemaal goed als je zelf een casus op papier zet en meeneemt naar de training. Het onderwerp huiselijk geweld en ouderenmishandeling Het onderwerp ouderenmishandeling is beladen. Je wilt niet geloven dat het bestaat. Deze eerste reactie is heel natuurlijk en tref je bij iedereen aan. Als je langer in de zorg werkt dan weet je dat het wel bestaat. Dan is het zaak om de ogen niet te sluiten en te handelen als je iets signaleert. De training heeft dan ook de bewustwording als voornaamste doel. Je ziet het pas als je het gelooft ZorgvoorKennis 2

3 Wat is huiselijk geweld? Huiselijk geweld en ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen waardoor de bewoner lijdt. Dit lijden kan lichamelijk of psychisch zijn, maar ook materieel. De pleger heeft een persoonlijke of professionele relatie met het slachtoffer, bijvoorbeeld als mantelzorger of zorgverlener. Bij één op de twintig bewoners boven 65 jaar is sprake van huiselijk geweld. In deze Richtlijn worden zes vormen van huiselijk geweld beschreven. De verschillende soorten huiselijk geweld komen vaak naast elkaar voor. 1. Verwaarlozing Lichamelijke verwaarlozing kan blijken uit ondervoeding, uitdroging, slechte hygiëne of wonden als gevolg van doorliggen. Wanneer de geestelijke behoeften van bewoners worden genegeerd - zoals de behoefte aan aandacht, liefde en ondersteuning is er sprake van psychische verwaarlozing. 2. Psychische mishandeling Bij psychische mishandeling is er sprake van treiteren en sarren, dreigen, vals beschuldigen, beledigen of bevelen. Bij de bewoner leidt dit tot gevoelens van angst, woede, verdriet, schuchterheid, verwardheid of apathie. 3. Financiële uitbuiting Bij deze vorm van huiselijk geweld gaat het om het wegnemen of profiteren van bezittingen van de bewoner. Te denken valt aan diefstal van geld, juwelen en andere waardevolle spullen, aan verkoop of gebruik van eigendommen zonder toestemming van de bewoner en aan gedwongen testamentverandering. Ook iemand financieel kort houden is een vorm van uitbuiting. 4. Schending van rechten Hiervan is sprake wanneer de rechten van bewoners - zoals het recht op vrijheid, privacy en zelfbeschikking - worden ingeperkt. Bijvoorbeeld door post achter te houden, bezoekers weg te sturen en de bewoner te verhinderen het huis te verlaten ZorgvoorKennis 3

4 5. Lichamelijke mishandeling Blauwe plekken, schrammen, zwellingen, fracturen of brandplekken: deze symptomen kunnen het gevolg zijn van lichamelijk geweld. Soms worden bewoners vastgebonden aan een stoel of bed. Ze vertonen dan striemen aan polsen of enkels. Een minder zichtbare vorm van lichamelijk geweld is het geven van te weinig of juist te veel medicijnen (bijvoorbeeld slaapmiddelen). 6. Seksueel misbruik Bewoners kunnen het slachtoffer zijn van seksueel misbruik, zoals exhibitionisme, betasten van het lichaam en verkrachting. Risicofactoren Risicofactoren bij de bewoner Toenemende afhankelijkheid van zorg door lichamelijke en geestelijke achteruitgang. De afhankelijkheid kan ook van financiële of van emotionele aard zijn. Familiegeschiedenis: gewelddadig met elkaar omgaan kan van generatie op generatie worden overgedragen. Ingrijpende voorvallen: stress ontstaan door een verhuizing, de dood van een geliefd persoon, verlies van een baan of scheiding van een huisgenoot. Er kan sprake zijn van financiële nood. Isolement: het slachtoffer heeft weinig contact met de buitenwereld. Risicofactoren bij de pleger Afhankelijkheid: de pleger kan afhankelijk zijn van het slachtoffer, bijvoorbeeld voor huisvesting, sociale contacten of inkomen. Overbelasting: de zorg is teveel geworden of de zorgbehoefte is groter dan de mantelzorger of zorgverlener kan bieden. Ook kan de pleger te kampen hebben met langdurige werkloosheid, moeilijkheden op het werk, relatieproblemen of schulden. Psychische gesteldheid: de pleger kan psychiatrische- of ontwikkelingsstoornissen hebben. Alcoholisme, drugs- en gokverslaving maakt het risico op huiselijk geweld groter ZorgvoorKennis 4

5 Signalen Er zijn meerdere signalen die kunnen wijzen op huiselijk geweld, maar één of enkele van die signalen hoeft zeker niet altijd op geweld te wijzen. Signalen bij de pleger: onverschillig of juist een uiterst vriendelijke houding lijkt overbelast, heeft onduidelijke (pijn)klachten, vaak ziek schelden, schreeuwen afschermen van de oudere voor hulpverleners klagen over de oudere onverschillige houding naar de oudere Signalen bij de oudere: zichtbaar letsel schrikreactie, angstig bij (onverwachte) aanraking onsamenhangende verklaringen over verwondingen depressieve, angstige indruk onverzorgd, verwaarloosd uiterlijk spullen die verdwijnen weigeren van hulp of gesprekken krijgt geen gelegenheid om te praten onverklaarbaar geldtekort 2013 ZorgvoorKennis 5

6 Hulp bieden HULP GEVEN ALS ER NIET MEEGEWERKT WORDT Praten en informeren Ga regelmatig in gesprek over de situatie en geef informatie over mogelijke oplossingen, dit kan mensen uiteindelijk over de drempel helpen om hulp te vragen. Overtuigen en adviseren Als de bewoner ontkent dat er wat gaande is, probeer dan toch betrokkenen te overtuigen van de noodzaak om iets te ondernemen. Draag praktische oplossingen aan. Soms ontstaat pas langzaam het besef dat er iets echt mis is en dat er wat aan gedaan kan worden. Ongevraagd bezoek Als er signalen zijn gekomen van derden dat er mogelijk iets mis is, zal er iemand op bezoek moeten gaan in de woonsituatie. Zich ongevraagd ergens mee bemoeien kan uiteindelijk gewenst blijken te zijn. Confrontatie Benoem het mogelijke probleem in bijzijn van de betrokkenen en stel oplossingen voor aan de bewoner/vertegenwoordiger. Dit vraagt om ervaring en stevigheid van de hulpverlener. Anoniem cliëntoverleg Als betrokkenen uit schaamte of schuldgevoel geen andere of onbekende hulpverleners toe willen laten, kan een anoniem bewonersoverleg de hulpverlener ruggensteun geven. De hulpverlener meldt dat er overleg is, maar dat er geen namen genoemd worden. Beschermingsplan In een beschermingsplan wordt een manier beschreven waarop hulpverleners gaan proberen om de bewoner voor (verder) geweld te beschermen. Het plan vermeldt heel duidelijk de doelen, wie de hulpverleners zijn en wie coördineert. De rol en taak van iedere hulpverlener wordt duidelijk beschreven, evenals afspraken over gebruik van speciale observatiemiddelen, zoals lichaamskaarten ZorgvoorKennis 6

7 Geweld gaat gepaard met trauma's voor alle partijen, dus het is goed om ook afspraken te maken over psychische begeleiding. Zware maatregelen * Beoordeling van wils(on)bekwaamheid, en ingrijpen zondertoestemming van het slachtoffer. * Onder bewindstelling, financiële belangenbehartiging. * Mentorschap, beslissen met en voor de bewoner met betrekking tot verzorging, behandeling, wonen, enzovoorts. * Onder curatele stellen: in geval van dementie. * Scheiding van bewoner en pleger/bopz (Wet Bijzondere Opneming in Psychiatrische Ziekenhuizen: onvrijwillige opneming van lijders aan een geestesstoornis). Dit brengt veel onmacht en verdriet met zich mee voor betrokkenen, maar kan noodzakelijk zijn. * Inhechtenisneming / inbewaringstelling: dit is alleen van toepassing in situaties waar er directe dreiging is van zwaar geweld en bij aangifte van het slachtoffer. HULP GEVEN ALS ER MEEGEWERKT WORDT Informatie en advies geven Luister zorgvuldig naar de beleving en de veranderingswensen van de betrokkenen en noem voorzichtig oplossingen. Veranderen is moeilijk, zeker in een gevoelige situatie. Kom niet met eigen ideeën, probeer de betrokkenen de regie te laten en zelf een keuze te laten maken. Doorverwijzen Bij verdergaande problematiek als verslaving, overbelasting of een geschiedenis van mishandeling of seksueel misbruik kan een andere instantie soms meer betekenen voor de pleger. De pleger kan doorverwezen worden naar bijvoorbeeld de (ambulante) geestelijke gezondheidszorg ZorgvoorKennis 7

8 Derden erbij betrekken Vraag of collega's mee willen denken of zoek contact met andere disciplines. Dit kan binnen de eigen organisatie, maar ook buiten de eigen instelling. Overleg organiseren Bij een complexe situatie, waar meerdere disciplines bij betrokken zijn, helpt het om met alle hulpverleners rond de tafel te gaan en een gezamenlijk hulpplan op te stellen. Eén persoon zal de coördinatie op zich nemen. Een plan van aanpak opstellen Bij een vermoeden dat er echt iets aan de hand is, moeten de verschillende hulpverleners goed afspreken wie wat wanneer doet. Een plan omvat een korte omschrijving van het vermoede geweld, de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende disciplines. Daarnaast wordt er een gedetailleerde registratie bijgehouden van de vermoedens en signalen. Betrek indien mogelijk de pleger in het gesprek De verzorger die geweld gebruikt heeft vaak gevoelens van tekortschieten en minderwaardigheid. Hij/zij kan bang zijn voor veroordeling. Dit roept extra stress op en maakt dat iemand zich terugtrekt. Men raakt meer geïsoleerd. Daardoor ontstaat grotere wederzijdse afhankelijkheid en groter risico op verdere ontsporing. Als zaken bespreekbaar blijken te zijn, kan dit voor alle partijen uiteindelijk een opluchting betekenen. Maar voordat geweld bespreekbaar is, moet er wederzijds vertrouwen zijn. Ingang vinden bij de pleger lukt alleen als je een positieve benadering gebruikt en laat blijken dat iemand niet "verkeerd" handelt, maar steun kan gebruiken. Signaleren is niet hetzelfde als beschuldigen, je kunt iemand wel aanspreken op verantwoordelijkheid. Omdat er vaak onmacht in het spel is, kun je niet altijd spreken van dader en slachtoffer, maar eerder van "twee slachtoffers". Maar als ontlasting van zorg niet helpt om het geweld te stoppen, kan er sprake zijn van opzet en is een andere vorm van ingrijpen nodig ZorgvoorKennis 8

9 Vijfstappenplan Stap 1. Vermoeden van huiselijk geweld - Sta open voor signalen - Zet aanwijzingen die het vermoeden onderbouwen op een rij - Maak een kleine inventarisatie over de huidige hulpverlening - Hoe is de situatie? Wat is er aan de hand? - Beoordeel de situatie, schat het acute risico in - Stel vragen, uit bezorgdheid bij de bewoner (gebruik het woord geweld niet) Stap 2. Overleg - Bespreek het vermoeden met een collega, leidinggevende, aandachtfunctionaris ). - Houd contact met de betrokkenen. Stap 3. Informatie verzamelen - Onderzoek de situatie: observeer en rapporteer, houd de frequentie bij - Luister goed naar slachtoffer als pleger, neutraal en feitelijk. - Let op lichaamstaal en wees geduldig. - Check of er andere hulpverleners komen en wat zij weten en/of vermoeden. - Leg waarnemingen voor aan de bewoner/ vertegenwoordiger en/of de pleger - Beoordeel de resultaten uit fase 1, 2 en 3 - Besluit welke acties moeten worden genomen - Besluit wie deze acties gaat nemen - Benoem een probleemeigenaar/casemanager 2013 ZorgvoorKennis 9

10 Er zijn drie verschillende situaties mogelijk: Situatie A. Er is géén sprake van geweld of er is twijfel over geweld Situatie B. Er is sprake van geweld maar betrokkenen willen géén hulp Situatie C. Er is sprake van geweld en betrokkenen willen hulp Stap 4. Actie Situatie A. Er is géén sprake van geweld of er is twijfel over geweld - Schakel andere hulp in, indien noodzakelijk - Blijf alert Bij twijfel: - Ga door met verzamelen van informatie en observeren. - Overleg met de aandachtsfunctionaris - Vraag iemand om mee te observeren. - Herhaal (delen uit) het onderzoek. Situatie B. Er is sprake van geweld maar betrokkenen willen géén hulp - Bewoners die slachtoffer zijn van geweld, zijn vaak afhankelijk van de pleger. Dat maakt aanpak lastig. - Blijf, indien mogelijk, contact houden. - Geef een telefoonnummer dat (dag en nacht) bereikbaar is. - Zorg voor een vangnet. - Informeer de arts zodat deze ook alert is. - Meld (uw vermoeden van) huiselijk geweld bij de aandachtsfunctionaris, die houdt contact met de Inspectie 2013 ZorgvoorKennis 10

11 Situatie C. Er is sprake van geweld en betrokkenen willen hulp De omstandigheden die kunnen leiden tot geweld bij een slachtoffer zijn zeer uiteenlopend. De hulp die nodig is om de omstandigheden te verbeteren dus ook. Afhankelijk van de situatie, de vorm van geweld en de ernst van de situatie wordt hulp ingeschakeld. Inventariseer de mogelijkheden. Het geweld wordt gemeld bij de aandachtsfunctionaris die de coördinatie van de verder te nemen stappen op zich neemt (casemanager). Goede verwijzing is het meest essentiële element bij ondersteuning van het slachtoffer. Met het slachtoffer (en pleger) wordt besproken welk soort hulp nodig is. Soms is de situatie zodanig verstoord dat een (veilige) omgeving in een speciaal daarvoor toegeruste voorziening voor een bewoner de enige (tijdelijke) oplossing is om ernstig geweld te voorkomen en om over een lange termijnoplossing na te denken. Voor het bieden van de juiste hulp is een goede infrastructuur, samenwerking en coördinatie van verschillende hulpverlenende organisaties noodzakelijk. Stap 5. Melden Voor een melding van of vragen over huiselijk geweld in de zorg kunnen instellingen contact opnemen via melden gebeurt via de aandachtsfunctionaris die de contacten heeft het de IGZ, via het Steunpunt Huiselijk Geweld of rechtstreeks bij de Inspectie. Evaluatie Belangrijke aandachtspunten in de evaluatie zijn: Zijn de vermoedens met behulp van derden voldoende onderbouwd? Is het stappenplan "op maat" uitgevoerd? Hoe verliep de besluitvorming bij de uitvoering van de stappen? Is de bewoner zorgvuldig en doortastend benaderd? Waren betrokkenen gesprekstechnisch voldoende toegerust? Wat waren (in het algemeen) de knelpunten? 2013 ZorgvoorKennis 11

12 Sta ook stil bij de emoties van de medewerker. Ook als er een redelijke oplossing lijkt te zijn, is het zaak de casus in de gaten te houden. Maak duidelijk dat de hulpverleners weer contact op moeten nemen als het opnieuw mis dreigt te gaan. Schakel (sociale) netwerkleden in om de casus in de gaten te houden. Hou een logboek bij, hou een lichaamskaart bij en maak foto's. Geheimhouding Slachtoffers en plegers van huiselijk geweld vragen meestal niet zelf om hulp. Terwijl er wel degelijk hulp nodig is om het geweld te stoppen. Om toereikende hulp op gang te brengen, zullen beroepskrachten die betrokken zijn bij de aanpak van huiselijk geweld informatie moeten delen. Maar bewonersgegevens wissel je niet zomaar uit. De regelgeving op het gebied van geheimhouding is streng, maar biedt wel enige ruimte om het belang van de bewoner af te wegen tegen het belang van geheimhouding. Omdat iedere situatie anders is, bestaat er geen pasklaar antwoord op de vraag wanneer de geheimhouding doorbroken mag worden. Die beoordeling moet u zelf maken. Met toestemming van de bewoner of diens contactpersoon is gegevensuitwisseling bijna altijd rechtmatig. Maar om toestemming te verkrijgen, zal eerst het probleem op tafel moeten worden gelegd. Huiselijk geweld is een zwaar en beladen onderwerp om ter sprake te brengen. Advies- en Steunpunten Huiselijk Geweld kunnen u adviseren over hoe u dit kunt aanpakken. De manier waarop toestemming moet worden verkregen staat vrij. Mondelinge toestemming om gegevens te verstrekken is in principe voldoende. Maar met het oog op eventuele bewijsvoering verdient schriftelijke toestemming de voorkeur. Meer informatie op ZorgvoorKennis 12

13 Gesprekstechnieken, de LSD techniek: luisteren, samenvatten, doorvragen Luisteren Luisteren doe je niet alleen met je oren, maar met je hele lichaam. Door je lichaamshouding laat je de ander zien dat je geïnteresseerd bent in wat hij te zeggen heeft. Een goede luisteraar let aandachtig op wat de ander te zeggen heeft. Aandachtspunten zijn: de woorden (wat zegt iemand letterlijk?) de manier waarop de ander de woorden uitspreekt (toon, volume, kracht) de lichaamstaal (houding, gebarentaal, gezichtsexpressie) Samenvatten Heeft de ander zijn betoog afgerond, dan vat je het samen in je eigen woorden. Door samen te vatten, check je of je de boodschap goed hebt begrepen. Is dat niet het geval, dan geef je de ander de gelegenheid aan te vullen of te corrigeren. Samenvattingen geven een gesprek structuur. Voorbeeld samenvatting: "Als ik je goed heb begrepen, vind jij dat..." " Je zegt dus dat..." Een goed gesprek heeft een prettige sfeer. De gesprekspartners voelen zich zelfverzekerd en gelijkwaardig, weten waarom ze met elkaar aan het praten zijn en geven elkaar correcte en volledige informatie. Het geheim is een goede gespreksleider die open vragen stelt, doorvraagt en op het goede moment samenvat. Vaste stappen in een gesprek Een goed gesprek leid je globaal volgens deze stappen: - Bedenk tevoren wat je met het gesprek wil bereiken en bedenk bij elk doel de juiste vraag. - Begin het stellen van vragen altijd met een korte neutraal geformuleerde open vraag. - Houd je mond als de ander aan het praten is. - Vraag door op onduidelijkheden. - Vat samen wat er is gezegd en - Laat de ander daarop reflecteren en vraag nog een keer door als het nodig is. Deze volgorde kun je onthouden met het ezelsbruggetje LSD (Luisteren, Samenvatten, Doorvragen) ZorgvoorKennis 13

14 Samenvatten of spiegelen Als je een tijdje vragen hebt gesteld en antwoorden hebt gekregen ligt er een heleboel informatie op tafel. Maar een deel daarvan is echt belangrijk voor het vervolg van het gesprek dat je aan het voeren bent of voor beslissingen die je op basis van het gesprek moet nemen. Jij hebt de leiding van het gesprek. Aan jou de taak om samen te vatten. Waarom is het nodig en hoe doe je dat? Lijn vasthouden Je gesprekspartner dwaalt misschien af en jij dwaalt met hem mee als je niet oppast. Terwijl je wel een agenda hebt die je binnen de tijd wilt afwerken. Dus vat je samen waar je op door wilt gaan en de rest laat je liggen. Als je gaat samenvatten, kondig je dat aan. De ander weet dan dat hij even goed moet luisteren, omdat er anders verkeerde conclusies getrokken worden. Dus als ik je mag samenvatten wil je deze functie graag hebben omdat je veel thuis kunt werken. Nou, dat is niet de enige reden, maar inderdaad wel een belangrijke. Controleren of je het goed hebt begrepen Bij ingewikkelde informatie waarbij motieven van de ander en emoties een beetje troebel zijn, moet je controleren of je kern van het verhaal van de ander nu scherp hebt. Je hebt je collega dus drie keer om hulp gevraagd en toen hij dat voor de derde keer weigerde, durfde je zijn hulp niet meer te vragen. Heb ik dat goed begrepen? Met een goede samenvatting stel je de ander gerust Je gesprekspartner heeft erg zijn best gedaan om een duidelijk antwoord op je vraag te geven. Als jij met een goede samenvatting laat merken dat je aandachtig hebt geluisterd en hem bovendien goed hebt begrepen, geeft dat de ander een prettig gevoel. In het vervolg zal hij bereid zijn je nog meer nuttige informatie te geven. Je bent dus heel blij met je nieuwe taken? Ja absoluut, dat heb je goed gezien! Valkuilen bij samenvatten Wat kun je allemaal fout doen bij samenvatten? - Papegaaien: precies dezelfde woorden herhalen voegt geen enkele waarde toe. - Te snel conclusies trekken, terwijl je nog niet alle info hebt. - Verkeerd interpreteren. Bijvoorbeeld in bovenstaand voorbeeld. Misschien is je collega niet onzeker, maar gewoon kwaad. Je houdt het veilig door altijd te vragen of je samenvatting klopt. - Zeggen wat al overduidelijk is. Dokter tegen patiënt die net heeft gehoord dat hij ongeneeslijk ziek is: U voelt zich niet zo lekker. Klopt dat? - Samenvatting te lang maken ZorgvoorKennis 14

15 - Geen ruimte geven voor correctie. Als je samenvatting te stellig is en je gaat meteen door op een volgend onderwerp, dreig je de boel te verdraaien. - Vanuit je eigen perspectief samenvatten. Ja ik vind het ook altijd irritant als je het bos in gestuurd wordt. Dit zijn twee fouten ineen, want een uitdrukking als het bos in gestuurd worden maakt het gesprek alleen maar vaag. Wat is een goede samenvatting? Wie voor het eerst met samenvatten begint, voelt zich vaak een papegaai of iemand die steeds naar de bekende weg vraagt. Dat is logisch, want in het begin doe je het vaak verkeerd. Probeer je aan deze regels te houden: - Vat samen in je eigen woorden. Laat daarmee merken dat je de boodschap verwerkt hebt. Alleen letterlijk herhalen is zinloos. - Ga aan het eind van je samenvatting met je stem omhoog. Daarmee maak je duidelijk dat je samenvatting best tegen gesproken mag worden als het niet klopt. - Gebruik u of jij in je samenvatting. Daarmee maak je duidelijk dat het gaat om wat de ander heeft gezegd en niet om jouw mening: "U geeft aan dat het lastig voor u is om samen te werken deze collega omdat hij zo weinig tegen u zegt." - Verwerk zowel de inhoud als het gevoel in je samenvatting. Het gevoel is immers ook belangrijke informatie. Bovendien laat je daarmee empathie zien. Ook is het nuttig omdat je daarmee de ander uitdaagt nog eens te reflecteren op wat hij zelf heeft gezegd. Uitnodigen om te reflecteren Mensen leren pas iets tijdens het werk als ze gestimuleerd worden na te denken over wat ze gedaan of gezegd hebben. Misschien denk je hierbij meteen aan zware gesprekken, maar dat hoeft helemaal niet. Onbewust flappen mensen er van alles uit. Vaak zijn uitspraken die puur vanuit het gevoel komen heel erg waardevol. Als je die niet spiegelt, vervliegt belangrijke informatie weer. Vat samen in nieuwe woorden. Doordat de ander zijn eigen woorden iets anders terug hoort, denkt hij dieper na en ontdekt hij nieuwe inzichten over zichzelf. Een voorbeeld: leren van irritatie door een goede same nvatting Stel dat een collega met een verbeten kop uit een vergadering komt, zijn schrijfblok op tafel gooit en verzucht: Waarom vragen ze me eerst die offerte op te stellen op basis van honderd manuren, dan trekken ze het naar tachtig en nu denken ze dat de klant wel ruimte heeft voor honderdtwintig. En dan zeggen ze dat ik tevoren met Klaas had moeten overleggen omdat hij die klant beter kent. Waarom geven ze die klus dan aan mij? Een goede samenvatting nodigt uit tot reflecteren: Wat je onzeker maakt, is het gevoel dat je opzettelijk te weinig achtergrondinformatie over de klant krijgt. Klopt dat? Ja, dat is het precies. Je wordt met iets aan het werk gezet waar een ander kennelijk meer van weet. Waarom doen ze dat? 2013 ZorgvoorKennis 15

16 Je collega komt een beetje tot rust omdat hij een 'etiket' op zijn ervaring kan plakken. Daarna kun je samen gaan bespreken hoe je collega zijn positie kan versterken. Doorvragen Speur in het gesprek naar aanknopingspunten om door te vragen. Wees alert op: vaagheden subjectieve uitlatingen aannames algemene waarheden zinnen met 'moeten' of 'kunnen' Deze taalpatronen verhullen vaak waardevolle informatie. Let op wat de ander zegt en op wat hij níet zegt. Zo krijg je meer informatie los. Voorbeelden "Mijn medewerkers zijn blij." "De directie is tevreden." Doorvragen: Hoe weet je dat? "Ik moet doorzetten. Ik moet sterk zijn. Ik moet dit beleidsplan op tijd afhebben." Doorvragen: Wat gebeurt er als je dat niet doet? "Ik kan dit niet." "Ik kan afdeling X hier niet mee opzadelen" Doorvragen: Wat weerhoudt je? "Niets gaat goed." "Overal vallen mensen mij lastig". Doorvragen: Kun je geen enkele uitzondering noemen? Gesprekstechiek, laat je eigen OMA thuis! (Oordeel, Mening en Advies) In welke fase je bij een vermoeden van ouderenmishandeling het best een gesprek kunt voeren met de oudere is afhankelijk van de situatie en de mate van vertrouwen. Het is belangrijk om niet te lang te wachten met het uitspreken van je bezorgdheid en de oudere de gelegenheid te geven zijn/haar verhaal te doen. Enkele tips voor het voeren van een gesprek Goed voorbereiden Goed voorbereiden/informatie verzamelen. Ga na of er al hulp in het gezin is. Vraag andere betrokken instellingen om advies of ondersteuning voor het gesprek. Kijk of een collega met jou het gesprek wil oefenen ZorgvoorKennis 16

17 Een gesprek voeren Maak het doel van het gesprek duidelijk. Deel je zorgen, zeg concreet wat je zorg is (niet het woord mishandeling gebruiken). Vraag hoe de betrokkenen de geuite zorgen beleven. Nodig uit om te praten door open vragen te stellen (wie, wat, waar, hoe, wanneer...). Praat vanuit jezelf (ik zie dat...). Bespreek niet alle problemen in één keer. Accepteer, toon empathie, wees oprecht geïnteresseerd nieuwsgierig en oordeel niet. Luister actief en reflecteer. Wanneer de ander helemaal opgaat in de eigen emoties, haal hem/haar dan terug naar het hier en nu, bijvoorbeeld door te vragen of er nog geld in de parkeermeter moet, of suiker of melk in de koffie. Discussie en weerstand zijn tekenen dat er iets moet veranderen in de communicatie en strategie. Wees eerlijk en open, pas op voor vrijblijvendheid. Als aanwezigen zich dreigend uitlaten (wat uitzonderlijk is), benoem dat de ander dreigt en stop het gesprek. Doe geen toezeggingen die je niet waar kunt maken. Beloof niet te snel geheimhouding! Leg afspraken en besluiten na afloop van het gesprek kort en zakelijk vast en geef de betrokkenen een kopie. Soms kan het nodig zijn om te confronteren met de consequenties van het gedrag: de ontoelaatbaarheid van het geweld en de eigen verantwoordelijkheid. Probeer te concretiseren: kunt u voorbeelden geven? Hoe vaak kwam dat voor? Hoe reageerde u daarop? Wat denkt u dat de reden daarvan is? Waarom deed hij dat? Sluit aan bij de belevingswereld en omgangsrituelen van de bewoner Vermijd de rol van de deskundige of de redder Kom tot een gemeenschappelijke probleemdefinitie, draag mogelijke oplossingen aan, maar laat de regie in handen van de betrokkenen ZorgvoorKennis 17

18 Inleidende zinnen Ik wil met u praten over de verandering in het gedrag van uw... Ik maak me zorgen over u of over..., omdat... Er is een verandering ontstaan in uw situatie, sindsdien bent u of is uw... De werkelijke boodschap Vanuit het benoemen van feiten, kan die als volgt luiden: Mij valt op.., het lijkt of.. Ik merk, ik hoor, ik zie, ik denk... U bent de laatste tijd wat stil (ongeconcentreerd, rumoerig, druk, afwezig, verdrietig, boos, geheimzinnig) en daar maak ik me zorgen over. Is er iets gaande in de omgeving (familie, gezondheid, woonsituatie)? Ik merk dat... Het vervolg Ik wil graag nog eens met u praten om te kijken of er verandering heeft plaatsgevonden ZorgvoorKennis 18

19 Aantekeningen 2013 ZorgvoorKennis 19

20 2013 ZorgvoorKennis 20

Richtlijn Ouderenmishandeling

Richtlijn Ouderenmishandeling Richtlijn Ouderenmishandeling www.zorgvoorkennis.nl www.zorgvoorkennis.nl 1 Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen waardoor de oudere persoon lijdt. Dit

Nadere informatie

Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten?

Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten? Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten? Trudy Jacobs, Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige Radboudumc, afdeling geriatrie. Trudy.Jacobs@radboudumc.nl

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld: richtlijn ouderenmishandeling Rivas Zorggroep

Meldcode Huiselijk geweld: richtlijn ouderenmishandeling Rivas Zorggroep Meldcode Huiselijk geweld: richtlijn ouderenmishandeling Rivas Zorggroep Opdrachtgever Opdrachtnemer Referentie Archief Versie Datum Directie D. Brik, clustermanager Meldcode door Werkgroep HKO / A. Nefs

Nadere informatie

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger Ouderenmishandeling Naar schatting worden jaarlijks 200.000 ouderen slachtoffer van ouderenmishandeling. Ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende

Nadere informatie

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling Stichting Definitie ouderenmishandeling Al het handelen of nalaten van handelen jegens (geheel of gedeeltelijk) afhankelijke ouderen, door diegene(n)

Nadere informatie

Doel Het signaleren, onderkennen, bespreekbaar maken en oplossen van ouderenmishandeling.

Doel Het signaleren, onderkennen, bespreekbaar maken en oplossen van ouderenmishandeling. Geriatrisch probleem: Ouderenmishandeling Doel Het signaleren, onderkennen, bespreekbaar maken en oplossen van ouderenmishandeling. Achtergrond Definitie probleem Onder mishandeling van een ouder persoon

Nadere informatie

Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015

Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015 Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015 Marieke Zelissen GZ-psycholoog MetGGZ Esther Stoffers Programmaleider Huis voor de Zorg Programma vanmiddag Informatie over ouderenmishandeling Wat verstaan

Nadere informatie

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Stap 1 Vermoeden van mishandeling klik hier Stap 2 Overleg Stap 3 Informatie verzamelen Stap 4 Actie Stap

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld / Ouderenmishandeling

Meldcode Huiselijk Geweld / Ouderenmishandeling Meldcode Huiselijk Geweld / Ouderenmishandeling Inleiding Naar schatting is er jaarlijks bij 200.000 ouderen boven de 65 jaar sprake van een vorm van ouderenmishandeling, bijvoorbeeld door partners, familie,

Nadere informatie

Ouderenmishandeling stopt nooit vanzelf

Ouderenmishandeling stopt nooit vanzelf Ouderenmishandeling stopt nooit vanzelf 1. Inleiding en doel Per 1 juli 2013 is het instellen van een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling wettelijk verplicht. De meldcode is geen meldplicht,

Nadere informatie

Ouderenmishandeling. Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr

Ouderenmishandeling. Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr Ouderenmishandeling Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr Definitie al het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een persoonlijke en/of professionele relatie met de oudere staan, waardoor

Nadere informatie

7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling

7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling 7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling Bron: De informatie achter dit tabblad is opgesteld door Lies Roeleveld,

Nadere informatie

PROTOCOL MELDCODE HUISELIJK GEWELD, IN HET BIJZONDER OUDERENMISHANDELING

PROTOCOL MELDCODE HUISELIJK GEWELD, IN HET BIJZONDER OUDERENMISHANDELING PROTOCOL MELDCODE HUISELIJK GEWELD, IN HET BIJZONDER OUDERENMISHANDELING Doel Het hanteren van een landelijke meldcode is bedoeld om medewerkers te ondersteunen bij het signaleren en aanpakken van huiselijk

Nadere informatie

Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling

Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling Bron: De informatie achter dit tabblad is opgesteld door Lies Roeleveld, projectmedewerker Mentorschap

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld (excl. ouderenmishandeling) Rivas Zorggroep

Meldcode Huiselijk geweld (excl. ouderenmishandeling) Rivas Zorggroep Meldcode Huiselijk geweld (excl. ouderenmishandeling) Rivas Zorggroep Opdrachtgever Opdrachtnemer Referentie Archief Versie Datum Directie D. Brik, clustermanager Meldcode Huiselijk Geweld door Werkgroep

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Woningoverval Babbeltruc Inbraak Ouderenmishandeling Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Babbeltruc: Afleidingsmanoeuvre om een diefstal ongemerkt te laten plaatsvinden

Nadere informatie

Quiz Als mantelzorg ontspoort...

Quiz Als mantelzorg ontspoort... Quiz Als mantelzorg ontspoort... Antwoorden en toelichting De quiz Als mantelzorg ontspoort... bestaat uit tien vragen: vier basisvragen en zes extra vragen voor verdere verdieping. Bij elke vraag worden

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Protocol. ouderen. mishandeling

Protocol. ouderen. mishandeling N o o r d - h o l l a n d s Protocol ouderen mishandeling * 2 N o o r d - h o l l a n d s Protocol ouderen mishandeling * Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling 3 4 Inhoudsopgave Waarom een protocol?

Nadere informatie

Welzijn Ouderen. Ouderenmishandeling. Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD

Welzijn Ouderen. Ouderenmishandeling. Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD Welzijn Ouderen Ouderenmishandeling Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD Welzijn Ouderen Ouderenmishandeling Ouderenmishandeling, wat is dat? Onder mishandeling van een oudere persoon (iemand

Nadere informatie

Protocol OUDEREN MISHANDELING

Protocol OUDEREN MISHANDELING 2 Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling 3 4 Inhoudsopgave Waarom een protocol? 6 Gemeenschappelijke aanpak 7 Wat is ouderenmishandeling? 9 Risicofactoren 10 Signalen 11 Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling

Nadere informatie

Geweld tegen ouderen

Geweld tegen ouderen Geweld tegen ouderen Paper; Geweld tegen ouderen.. cursus Netwerken, leefstijlen en culturen. Door Barbara Vos Hoofdagent politie Noord-Holland Geweld tegen Ouderen Pagina 1 Mei 2014 Inhoudsopgave: pag.

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag. Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf. Woonzorg en dagbesteding

Grensoverschrijdend gedrag. Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf. Woonzorg en dagbesteding Grensoverschrijdend gedrag Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf Woonzorg en dagbesteding Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wat is grensoverschrijdend gedrag? 4 2.1 Verschillende vormen 5 2.2 Verschillende

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Onderwerp Bijlage 1: Model- Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling gemeente Boxtel Het College van Burgemeester

Nadere informatie

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO)

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Protocol seksueel misbruik door beroepskracht Route bij grensoverschrijdend gedrag tussen

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder)

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder) Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Route bij signalen van mogelijk geweld- of zedendelict door een collega jegens een

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp voor vrijwilligers 1 Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp Inhoud 1. Inleiding praktijkhulp voor vrijwilligers 3 2.

Nadere informatie

Ouderenmis(be)handeling. meer dan lichamelijk geweld alleen. Informatiebrochure voor hulp- en dienstverleners

Ouderenmis(be)handeling. meer dan lichamelijk geweld alleen. Informatiebrochure voor hulp- en dienstverleners Ouderenmis(be)handeling meer dan lichamelijk geweld alleen Informatiebrochure voor hulp- en dienstverleners Inhoudsopgave pag. 1 Voorwoord pag. 2 Hoofdstuk 1: Informatie over ouderenmishandeling pag. 3

Nadere informatie

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling SOVOR Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Maart 2014 1 Inleiding Het bevoegd gezag van de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Roosendaal (SOVOR) overwegende dat a. SOVOR verantwoordelijk

Nadere informatie

Meldcode Ouderenmishandeling

Meldcode Ouderenmishandeling Meldcode Ouderenmishandeling Wat is ouderenmishandeling? Boven 65 jaar Blijft vaak geheim Ontspoorde mantelzorg Overbelaste mantelzorger, uit onmacht, onwetendheid Glijdende schaal van adequate zorg naar

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert Het college van Burgemeesters en Wethouders van Weert overwegende: dat de gemeente Weert verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van

Nadere informatie

Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen

Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen Masterclass Verwey-Jonker Instituut, 12 december 2012 Marian van der Klein & Jessica van den Toorn Lopende zaken Actieplan Ouderen

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Huiselijk geweld en kindermishandeling: horen, zien en handelen

Huiselijk geweld en kindermishandeling: horen, zien en handelen Voor advies of melding: 088-3083636 Huiselijk geweld en kindermishandeling: horen, zien en handelen Informatie voor mensen die met kinderen van 0 tot 12 werken Signalen van jongeren? Horen, Zien en Handelen

Nadere informatie

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen.

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Sinds juli 2013 is het onderwijs wettelijk verplicht om op scholen met de Meldcode

Nadere informatie

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt;

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt; Inleiding Een Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit soort geweld. Sinds 1 juli 2013 zijn beroepskrachten verplicht zo'n Meldcode

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Geleding Besproken Besluitvorming Directeuren en GMR Jan-mrt 2011 April 2011 Directeuren en GMR Evaluatie mei 2012 Directeuren Evaluatie en update MO 5-3-2013 DB 26 maart 2013 Directeuren Evaluatie DB

Nadere informatie

Programma 0900-1231230 050-3180011. Advies & Meldpunt kindermishandeling. Hoe Wie Tijd. Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min

Programma 0900-1231230 050-3180011. Advies & Meldpunt kindermishandeling. Hoe Wie Tijd. Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min 050-3180011 Programma Voorstellen Hoe Wie Tijd Anne Vogt (AMK) Advies & Meldpunt kindermishandeling 0900-1231230 Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min Voorstellen Karen Jelier (SHG) Wat

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Ouderenmis(be)handeling. Zwijgen biedt geen uitkomst

Ouderenmis(be)handeling. Zwijgen biedt geen uitkomst Ouderenmis(be)handeling Zwijgen biedt geen uitkomst Wat is ouderenmis(be)handeling? Definitie Onder mishandeling van een ouder persoon (iemand vanaf 55 jaar) verstaan we al het handelen of nalaten van

Nadere informatie

Inhoudsopgave pag. 1. Voorwoord pag. 2. Hoofdstuk 1: Informatie over ouderenmishandeling pag. 3. Hoofdstuk 2: Risicofactoren en signalen pag.

Inhoudsopgave pag. 1. Voorwoord pag. 2. Hoofdstuk 1: Informatie over ouderenmishandeling pag. 3. Hoofdstuk 2: Risicofactoren en signalen pag. 1 Inhoudsopgave pag. 1 Voorwoord pag. 2 Hoofdstuk 1: Informatie over ouderenmishandeling pag. 3 Hoe vaak komt ouderenmishandeling voor? Welke soorten mishandeling bestaan er? Hoofdstuk 2: Risicofactoren

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld/ kindermishandeling/ouderen mishandeling, eer gerelateerd geweld

Meldcode Huiselijk geweld/ kindermishandeling/ouderen mishandeling, eer gerelateerd geweld Meldcode Huiselijk geweld/ kindermishandeling/ouderen mishandeling, eer gerelateerd geweld De directie van Basis & Eenheid is verantwoordelijk voor een goede kwaliteit van dienstverlening aan zijn cliënten.

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Senas-zorg

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Senas-zorg Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Senas-zorg Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling maart 2016 Pagina 1 Inhoud 1. Informatie over het document... 3 2. Inleiding en doel... 4 3. Beleid...

Nadere informatie

Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO)

Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Protocol seksueel misbruik door mdw Route bij grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen

Nadere informatie

SKIPOV stappenplan kindermishandeling en huiselijk geweld

SKIPOV stappenplan kindermishandeling en huiselijk geweld 2013 SKIPOV stappenplan kindermishandeling en huiselijk geweld Van Wet Meldcode via SKIPOV-beleid naar concrete stappen op de werkvloer. Versie 1.0, 11-09-2013 Inhoudsopgave 1. Meldcode bij signalen van

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Inhoudsopgave Overeenkomst meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 3 Toelichting meldcode huiselijk

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Meldcode Cibap Vakschool

Meldcode Cibap Vakschool Meldcode Cibap Vakschool Breng de signalen in kaart Vraag advies aan BSS en eventueel het Steunpunt Veilig Thuis Bespreek de signalen met de student Weeg het risico op gevaar voor de student: terugkoppeling

Nadere informatie

Gespreksvoering - 1 -

Gespreksvoering - 1 - Gespreksvoering Toelichting op het gesprek met de ouder(s) Zorgen delen Als u zich zorgen maakt over een kind of de ouder(s), bespreek deze dan zo snel mogelijk met een of beide ouders. Zij zijn uw belangrijkste

Nadere informatie

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Inhoud Inhoud... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Voorwoord... 2 Enkele begrippen... 3 Stappenplan bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling...

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt.

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt. Inleiding Dit protocol beschrijft de stappen die een medewerker in de vrouwenopvang behoort te zetten bij (vermoedens van) kindermishandeling van kinderen van cliënten die verblijven in de vrouwenopvang.

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Doel van de meldcode: Professionals ondersteunen bij het omgaan met signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

Meldcode Cibap Vakschool

Meldcode Cibap Vakschool Meldcode Cibap Vakschool Breng de signalen in kaart Vraag advies aan STB/TTC en eventueel het SHG/AMK Bespreek de signalen met de student Weeg het risico op gevaar voor de student: terugkoppeling STB Melding

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies Florieke Stofmeel Training Coaching Advies www.flexflow.nl Voor pr Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Aanpak van kindermishandeling! Visie Voorkomen is beter dan genezen Preventie, op

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door:

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s Foto Britt Straatemeier Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Tips voor grootouders Foto Susanne Reuling Als in het gezin van

Nadere informatie

Protocollen: Meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling. Protocol: Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Protocollen: Meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling. Protocol: Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Protocol: SPECIAAL BASISONDERWIJS Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 0. Doel van het protocol Het protocol Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is een concreet stappenplan. Instellingen

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling In Nederland heeft 40% van de bevolking ooit te maken gehad met huiselijk geweld Jaarlijks 200.000 mensen in Nederland slachtoffer van huiselijk geweld In

Nadere informatie

Workshop communicatie

Workshop communicatie Workshop communicatie Feedback is collegiale ondersteuning of toch niet? Wat wil de beroepsvereniging betekenen voor Verzorgenden en Verpleegkundigen? Wij willen onze beroepsgroepen in staat stellen hun

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling Versie februari 2012 Je huilde Logisch, je was nog zo klein En wat kon je anders Wanneer er niemand voor je kon zijn? Ik heb het geprobeerd Maar ik was

Nadere informatie

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele Ouderen in veilige handen voor Lize 17 maart 2013 Yvonne Heygele Wat komt bij u op bij het begrip: ouderenmishandeling? Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van

Nadere informatie

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel Goedele Keymolen Kindermishandeling: hoe gaan we ermee om? 28 september 2015 Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel VK Brussel Sainctelettesquare 17 1000 Brussel Tel: 02/477.60.60 Fax: 02/477.87.50

Nadere informatie

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Stichting STUK Door Nicole de Haan en Lieke Popelier 2013 Algemene informatie Uit recent

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl.

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl. Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling De wet Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling treedt 1 juli 2013 in werking. De meldcode is bedoeld om professionals sneller

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren

Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren Dit protocol heeft tot doel jeugdigen die te maken hebben met een vorm

Nadere informatie

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling Stap 1 In kaart brengen van signalen Stap 1: In kaart brengen van signalen De beroepskracht: observeert; raadpleegt

Nadere informatie

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Onderstaand protocol is opgesteld in verband met de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling die met ingang van 1 juli 2013 van kracht is geworden.

Nadere informatie

Interactieve presentatie door:

Interactieve presentatie door: Interactieve presentatie door: Even voorstellen: Annette van Delft Projectleider specialistische thema's Veilig Thuis Brabant Noordoost Akkie de Rouw-Janssens Mantelzorgmakelaar Steunpunt Mantelzorg Welzijn

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Inhoud 1. Wat is kindermishandeling; Quiz 2. De meldcode; 5 stappen 3. AMK werkwijze 4. Signaleren in het basisonderwijs 5.

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld

Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld Fase 1: De vraagouder heeft een vermoeden De vraagouder legt de waarnemingen( eventueel) aan de gastouder

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast:

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast: Het bevoegd gezag van Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, overwegende, - dat Stichting Welzijnswerk Hoogeveen verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan zijn cliënten en dat

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Workshop 17-11-2008. Programma. Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling

Workshop 17-11-2008. Programma. Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling Workshop 17-11-2008 Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling Seaske Verbeek Theo Royers Programma Kennismaken Beeldvorming Ouderenmishandeling Systeemaanpak Casuïstiek Evaluatie Twee groepen 5,6

Nadere informatie