Nalevingsonderzoek. Gemeente Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nalevingsonderzoek. Gemeente Rotterdam"

Transcriptie

1 Nalevingsonderzoek Gemeente Rotterdam Nalevingsonderzoek bij hotspots: onderzoek bij supermarkten, sportkantines, slijterijen en horeca naar leeftijdsgrenzen, doorschenken en dronkenschap op straat. Utrecht, 2012

2 2

3 Nalevingsonderzoek Rotterdam Nalevingsonderzoek bij hotspots: onderzoek bij supermarkten, sportkantines, slijterijen en horeca naar leeftijdsgrenzen, doorschenken en dronkenschap op straat. Colofon Auteur: F. Franken MSc J. de Greeff MSc J. Mulder MSc Nederlands instituut voor alcoholbeleid Postbus GT Utrecht Goeman Borgesiuslaan ET Utrecht 2012 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. 3

4 Inhoudsopgave 1. Inleiding Alcohol en jongeren Alcoholgebruik van Nederlandse jongeren Beschikbaarheid van alcohol Programma Drugs & Alcohol in Rotterdam Opzet van het onderzoek Hoofdvraag Subvragen Methode Nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen Nalevingsonderzoek doorschenken Achtergrond onderzoeksmethode Huidig onderzoek Evaluatie dronkenschap op straat Meetinstrument Locatie en tijdstip Protocol uitvoering Promillages Resultaten Nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen Nalevingscijfers Interventies Horecagelegenheden Nalevingsonderzoek doorschenken Nalevingscijfers Interventies door barpersoneel Uitspraken van het personeel Achtergrondvariabelen Evaluatie dronkenschap op straat Beschrijvende statistieken Vragenlijst drinkgedrag Binge-drinkers

5 5. Conclusie Nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen Nalevingsonderzoek doorschenken Evaluatie dronkenschap Aanbevelingen Referentielijst 42 Bijlage 44 5

6 1. Inleiding In dit rapport worden de resultaten besproken van een onderzoek dat in de maanden april tot en met juni 2012 heeft plaatsgevonden in de gemeente Rotterdam. Het onderzoek heeft als doel de naleving van de leeftijdsgrenzen, de naleving van het doortapverbod en dronkenschap op straat in beeld te brengen. Het onderzoek richt zich op zogenoemde hotspotgebieden in Rotterdam: omgeving Oude Haven, omgeving Stadhuisplein en omgeving Emmastraat. In deze hotspotgebieden zijn alcoholverkooppunten zoals supermarkten, sportkantines, slijterijen en horecagelegenheden aanwezig waar veel jongeren komen en waar de kans op het niet naleven van de Drank- en Horecawet serieus aanwezig is. Deze verkooppunten worden ook wel hotspots genoemd. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Rotterdam: GGD Rotterdam-Rijnmond en de Directie Veiligheid. Het onderzoek dient als nulmeting voor het Programma Drugs & Alcohol van de gemeente Rotterdam. De doelstelling van het programma is het terugdringen van drugs- en alcoholgebruik onder jongeren (zie paragraaf 1.2). Dit onderzoek richt zich specifiek op het thema alcohol Alcohol en jongeren Alcoholgebruik van Nederlandse jongeren Nederlandse jongeren drinken relatief vaak alcohol vergeleken met andere Europese jongeren. Uit de Europese ESPAD studie uit 2007 komt naar voren dat Nederlandse jongeren op de tweede plek staan wat betreft de frequentie van drinken. Uit deze studie blijkt dat in % van de Nederlandse jongeren meer dan 10 keer alcohol hadden gedronken in de afgelopen maand. Het Europese gemiddelde lag in 2007 op 10% 1. Uit de ESPAD studie in 2011 volgt dat 64% van de 15 en 16 jarige Nederlanders in de maand voorafgaand aan het onderzoek alcohol heeft gedronken. Daarmee bevindt Nederland zich boven het Europese gemiddelde. Het percentage vroege starters ligt onder het Europese gemiddelde met 35% van de 13-jarigen die wel eens alcohol hebben gedronken. Wanneer het echter over de hoeveelheid geconsumeerde alcohol (6,4 centiliter pure alcohol) tijdens de laatste drinkgelegenheid gaat, behoren Nederlandse jongeren tot de acht hoogst scorende landen in Europa 2. Uit het tweejaarlijkse onderzoek naar alcoholverstrekking aan jongeren van het bureau Intraval blijkt dat in % van de Nederlandse jongeren tussen de 13 en 17 jaar aangeeft wel eens alcohol te drinken. Onder de 16 en 17 jarigen is dit percentage 94% 3. Resultaten uit de HBSC studie in voegen hier aan toe dat 67% van de jongeren die de afgelopen maand alcohol hebben gedronken, wel eens aan binge drinken doet. Binge drinken is een schadelijke vorm van alcoholgebruik met als definitie het drinken van vijf of meer glazen per gelegenheid. De Rotterdamse jeugd drinkt gemiddeld minder dan Nederlandse leeftijdsgenoten 5. 6

7 Alcohol en gezondheid Wanneer jongeren op jonge leeftijd beginnen met het drinken van alcohol heeft dat schadelijke effecten op de gezondheid van die jongeren. Het gebruik van alcohol kan blijvende hersenschade veroorzaken, omdat de hersenen van jongeren nog niet volgroeid zijn. Bovendien hebben jongeren door hun relatief lage lichaamsgewicht na het drinken van een aantal glazen alcohol een verhoogde kans op een alcoholvergiftiging in vergelijking met volwassenen 6. Het aantal gerapporteerde alcoholvergiftigingen bij jongeren is de laatste jaren exponentieel gestegen. In 2007 werden er 297 alcoholvergiftigingen gemeld, in 2011 waren dit er Daarnaast wordt het risico op verkeersongelukken 8, onveilig vrijen 9, agressie 10 en allerlei ziekten verhoogd door alcoholgebruik. Er is een causale relatie tussen alcoholconsumptie en meer dan 60 soorten ziekten en letsel 11. Alcoholgebruik verhoogt voor alle gebruikers het risico op verschillende soorten kanker 12. Hiervan geldt dat hoe hoger de alcoholconsumptie is, hoe groter het risico op schade Beschikbaarheid van alcohol De beschikbaarheid van alcohol is een belangrijke voorspeller van alcoholgebruik onder jongeren 14. De beschikbaarheid van alcohol wordt onder andere bepaald door de mate van naleving van de wetten, de prijs van alcohol, het aantal verkooppunten, de openingstijden van verkooppunten en de gehanteerde leeftijdsgrenzen voor alcohol. Nederlands onderzoek van Intraval laat zien, via zelfrapportage van jongeren, dat de slaagkans van minderjarige jongeren om alcohol te kopen bij horeca, slijterijen en levensmiddelenzaken boven de 90% ligt. Ook recente nalevingsonderzoeken van STAP laten zien dat 15-jarige jongeren gemakkelijk alcohol kunnen kopen bij alcoholverkooppunten Om alcoholgebruik onder jongeren op collectief niveau terug te dringen, zal betere naleving en handhaving van de leeftijdsgrenzen plaats moeten vinden bij alcoholverkooppunten. Leeftijdsgrenzen De beperking van leeftijd voor het verstrekken van alcohol is vastgelegd in de Drank- en Horecawet: Box 1: Drank- en Horecawet, artikel 20, lid 1. Het is verboden bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank te verstrekken aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt. Onder verstrekken als bedoeld in de eerste volzin wordt eveneens begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie is vastgesteld dat deze de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt, welke drank echter kennelijk bestemd is voor een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt (DHW; artikel 20, lid 1). De leeftijdsgrens voor zwak-alcoholhoudende drank (gedistilleerd met minder dan 15% alcohol, bier en wijn) is 16 jaar en voor sterke drank (gedistilleerd met 15% alcohol of meer) is dit 18 jaar. In de wet is ook de bepaling opgenomen dat de verkoper van alcoholhoudende drank verplicht is te vragen naar een geldig leeftijdsdocument als niet onmiskenbaar duidelijk is dat de koper oud genoeg is. Bij gebrek aan een geldig leeftijdsdocument, mag er geen alcohol aan jongeren verkocht worden. 7

8 Goede naleving door alcoholverstrekkers is een essentieel onderdeel van effectief lokaal alcoholbeleid. Het reeds genoemde onderzoek van Intraval laat zien dat de verstrekkers van alcohol een ander beeld geven van de naleving van de leeftijdsgrenzen dan de minderjarige jongeren dat zelf doen. In 2011 geeft 57% van de horecagelegenheden, 88% van de slijterijen en 97% van de levensmiddelenzaken aan bij jongeren naar het identiteitsbewijs te vragen. De verstrekkers van alcohol geven dus aan strikt toe te zien op de naleving van de leeftijdsgrenzen, terwijl ruim 9 op de 10 jongeren onder de leeftijdsgrens aangeven gemakkelijk alcohol te kunnen kopen. De geënquêteerde verstrekkers geven dus blijkbaar niet de werkelijkheid weer. Om het huidige nalevingsniveau van de leeftijdsgrenzen bij alcoholverstrekker te kunnen vaststellen is in Rotterdam de mysteryshop methode toegepast bij supermarkten, slijterijen/avondwinkels, horeca en sportkantines. In hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 worden de onderzoeksvragen en methode uitgewerkt. Doorschenken Twee andere vormen van beperking van de beschikbaarheid van alcohol zijn ten behoeve van verantwoorde verstrekking vastgelegd in de Drank- en Horecawet (DHW) respectievelijk het Wetboek van Strafrecht (WvS). De aanwezigheid toelaten van dronken klanten in de horecagelegenheid en het verkopen of toedienen van alcohol aan klanten die reeds in kennelijke staat zijn, is bij wet verboden (zie Box 2). Box 2: Drank- en Horecawet, artikel 20, lid 7; Wetboek van Strefrecht, artikel 252. Het is verboden in een slijtlokaliteit of horecalokaliteit of op een terras de aanwezigheid toe te laten van een persoon die in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen verkeert. (DHW; artikel 20, lid 7) Met gevangenisstraf van ten hoogste negen maanden of geldboete van de derde categorie wordt gestraft: Hij die aan iemand die in kennelijke staat van dronkenschap verkeert, bedwelmende drank verkoopt of toedient. (WvS, artikel 252) Om na te gaan in hoeverre dronken klanten in Rotterdamse uitgaansgelegenheden alcohol kunnen kopen, is in Rotterdam een nalevingsonderzoek doorschenken uitgevoerd. In hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 worden de onderzoeksvragen en methode uitgewerkt. Dronkenschap op straat Naast de beperkingen gericht op de beschikbaarheid van alcohol is in het Wetboek van Strafrecht ook een verbod op dronkenschap op de openbare weg opgenomen: Box 3: Wetboek van Strafrecht, artikel 453. Hij die zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg bevindt, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste twaalf dagen of geldboete van de eerste categorie. (WvS, artikel 453) 8

9 Om na te gaan hoeveel mensen zich dronken (en in welke mate) op de openbare weg in het uitgaansgebied van Rotterdam bevinden, heeft een evaluatie van dronkenschap op straat plaatsgevonden door middel van de afname van blaastesten en vragenlijsten. Aangezien er geen objectieve definitie van dronkenschap bestaat, is het meten van het bloedalcoholgehalte door middel van een blaastest de meest objectieve manier om het alcoholgebruik te bepalen. In hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 worden de onderzoeksvragen en methode uitgewerkt Programma Drugs & Alcohol in Rotterdam De gemeente Rotterdam heeft het programma Drugs & Alcohol opgezet met als doel de negatieve effecten van drugs- en alcoholgebruik terug te dringen onder jongeren (zie Box 4). Het programma draagt bij aan de collegeprioriteiten zoals het terugdringen van schooluitval, het terugdringen van geweld en het bevorderen van gezondheid. Met het programma Drugs en Alcohol wordt een Rotterdamse visie op genotmiddelen ontwikkeld. Daarnaast wordt een preventief programma middelengebruik ontwikkeld met aandacht voor de relatie met overlast, geweld en vernielingen. Met dit programma investeert de gemeente nadrukkelijk in het terugdringen van alcoholmisbruik. Box 4: Doelstelling programma Drugs en Alcohol In 2014 is het gebruik van alcohol en drugs onder jongeren tot 23 jaar met 10% afgenomen ten opzichte van 2009/2010. De gemeente Rotterdam heeft specifiek voor het thema alcohol de volgende doelstelling geformuleerd: in 2014 is de naleving in de hotspotgebieden gestegen met 10%. Onder naleving wordt verstaan: geen dronken jongeren op straat, het niet schenken van alcohol aan jongeren onder de 16 jaar en het niet doorschenken aan jongeren die onder invloed zijn van alcohol. 9

10 2. Opzet van het onderzoek De gemeente Rotterdam wil graag handvatten hebben om de beschikbaarheid van alcohol voor jongeren te beperken. Hierbij is het doel van gemeente Rotterdam om de naleving in de hotspotgebieden te verbeteren. De hotspotgebieden in Rotterdam zijn omgeving Oude Haven, omgeving Stadhuisplein en omgeving Emmastraat. In deze hotspotgebieden zijn alcoholverkooppunten zoals supermarkten, sportkantines, slijterijen en horecagelegenheden aanwezig waar veel jongeren komen en waar de kans op het niet naleven van de Drank- en Horecawet (zie box 2) serieus aanwezig is. Deze verkooppunten worden ook wel hotspots genoemd Hoofdvraag De hoofdvraag van dit onderzoek is: Hoe is de naleving in de hotspotgebieden in Rotterdam in 2012? Deze vraagstelling is drieledig. Ten eerste wordt onderzocht in welke mate niet-commerciële en commerciële verstrekkers van alcoholhoudende drank in hotspotgebieden zich houden aan de in de Drank- en Horecawet opgenomen leeftijdsgrens van 16 jaar voor de verkoop van alcohol. Ten tweede wordt nagegaan in hoeverre commerciële verstrekkers van alcoholhoudende drank in hotspotgebieden zich houden aan de in de Drank- en Horecawet en het Wetboek van Strafrecht opgenomen verboden om de aanwezigheid toe te laten van iemand die in kennelijke staat van dronkenschap verkeert of aan deze persoon alcoholhoudende drank te verstrekken. Tenslotte wordt ook onderzocht hoeveel jongeren zich in kennelijke staat van dronkenschap bevinden op de openbare weg (WvS, artikel 453) in het uitgaansgebied tijdens uitgaanstijden Subvragen De hoofdvraag wordt opgedeeld in zes subvragen: 1. Wat is het nalevingspercentage van de wettelijke leeftijdsgrenzen per type alcoholverkooppunt? 2. Bij hoeveel van de 15 aankooppogingen in cafés en discotheken kunnen acteurs, die zich voordoen als beschonken klanten, een alcoholhoudende drank kopen? 3. Welke interventies (vragen naar leeftijd en/of ID en vragen naar staat van dronkenschap) plegen de verstrekkers van alcoholverkooppunten en in welke mate? 4. Wat is de effectiviteit van de gepleegde interventies door verstrekkers bij de alcoholverkooppunten? 5. Hoeveel jongeren op straat verkeren onder invloed van hoeveel alcohol tijdens een uitgaansweekend? 6. Welke beleidsmogelijkheden zijn er om de naleving in de hotspotgebieden in Rotterdam te vergroten? Toetsing van de onderzoeksvragen zal plaatsvinden met behulp van drie onderzoeksmethoden, die in hoofdstuk 3 worden besproken. 10

11 3. Methode Om de naleving in de hotspotgebieden in Rotterdam na te gaan, is gebruik gemaakt van drie verschillende onderzoeksmethoden. Deze drie methoden worden in dit hoofdstuk beschreven. Het eerste deel van het onderzoek bestond uit het nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen aan de hand van de methode mysteryshopping (paragraaf 3.1), waarbij speciaal getrainde 15-jarige jongeren uit de gemeente Rotterdam, onder begeleiding van onderzoekers, diverse aankooppogingen bij alcoholverstrekkers in de gemeente deden. Om te bepalen in hoeverre reeds beschonken personen nog alcohol krijgen verstrekt en daardoor in staat worden gesteld door te drinken, werden in het nalevingsonderzoek doorschenken (meerderjarige) acteurs ingezet die zich voordeden als dronken klanten (paragraaf 3.2). Een indicatie van het aantal jongeren dat in het uitgaansgebied onder invloed van alcohol verkeert, werd vastgesteld aan de hand van blaastesten en vragenlijsten (hoofdstuk 3.3). Deze drie methoden worden hieronder uitgebreid besproken Nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen Om te onderzoeken of de leeftijdsgrenzen zoals beschreven in de Drank- en Horecawet worden nageleefd bij hotspots in Rotterdam, is gebruik gemaakt van de methode mysteryshopping. Deze methode houdt in dat jongeren van 15 jaar zich voordoen als klant en op deze manier proberen alcohol aan te schaffen. De verkopers zijn hierbij niet op de hoogte van de uitvoering en doelstellingen van het onderzoek. In het huidige onderzoek volgden de jongeren tijdens de uitvoering een gestandaardiseerd en beproefd protocol en werden zij begeleid door onderzoekers. Het onderzoek is uitgevoerd bij hotspots in Rotterdam. In totaal hebben 4 jongens en 4 meisjes van 15 jaar 51 hotspots bezocht. Dit betrof door de gemeente aangewezen hotspots. Tijdens het onderzoek is getracht elk verkooppunt twee keer te bezoeken. De 51 verkooppunten die zijn bezocht, betreffen 14 supermarkten, 5 slijterijen/avondwinkels, 20 horecagelegenheden en 12 sportkantines. Van de 51 verkooppunten zijn er 47 een tweede keer bezocht, wat neerkomt op 98 bezoeken. De supermarkten, slijterijen en cafetaria s zijn afwisselend steeds door één jongen of door één meisje bezocht. De cafés en sportkantines zijn steeds gezamenlijk door een jongen en één meisje bezocht. Tabel 1. Aantal verkooppunten en aantal bezoeken uitgesplitst naar het type verkooppunt. Type verkooppunt Aantal verkooppunten Aantal bezoeken Supermarkt Slijterij/Avondwinkel 5 10 Horeca Sportkantine Totaal

12 De onderzoeksmethode mystery-shopping is een wetenschappelijk aanvaarde onderzoeksmethode die zeer betrouwbare gegevens oplevert over de mate van naleving van de leeftijdsgrenzen. De methode van onderzoek is grotendeels gebaseerd op het protocol zoals ontwikkeld door Gosselt, Van Hoof, De Jong en Prinsen 17. De uitvoering van dit onderzoek vond plaats in één weekend in maart Nalevingsonderzoek doorschenken In dit deel van het onderzoek wordt nagegaan of er alcohol wordt verstrekt aan dronken jongeren in uitgaansgelegenheden in Rotterdam. Het doorschenken en verkopen van alcoholhoudende drank aan dronken gasten, is volgens de wet verboden. Dit is in het Wetboek van Strafrecht vastgelegd (zie Hoofdstuk 1.1). Daarnaast stelt de Drank- en Horecawet dat er geen toegang verleend mag worden aan iemand die in kennelijke staat van dronkenschap verkeert. Bij het doorschenken speelt het barpersoneel en eventueel de aanwezige portiers een grote rol. Het barpersoneel en portiers dienen in te schatten of gasten zich al of niet in kennelijke staat van dronkenschap bevinden. Op basis van deze inschatting dienen zij de gasten wel of niet toe te laten en wel of geen alcohol te schenken. In dit onderzoek probeerden acteurs, die zich dronken voordeden, alcoholhoudende drank te kopen aan de bar bij verschillende horecagelegenheden. Hiermee werd onderzocht of de desbetreffende gelegenheden de wettelijke regels omtrent doorschenken naleven Achtergrond onderzoeksmethode Het nalevingsonderzoek doorschenken is in Nederland reeds één keer eerder getest en twee keer eerder uitgevoerd. De methode van het onderzoek is in 2008 getest bij 52 horecagelegenheden door het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) en de Universiteit Twente (UT) 18. Vervolgens is het onderzoek twee keer uitgevoerd door STAP en UT in In deze onderzoeken werden de te bezoeken horecagelegenheden vooraf niet over het onderzoek geïnformeerd, om te voorkomen dat ze tijdelijk beter op de naleving van het doorschenkverbod zouden kunnen letten. Het reeds uitgevoerde doorschenkonderzoek is aanvaard door de Ethische Commissie van de Universiteit van Twente vanwege het publieke belang van het onderzoek, namelijk het tegengaan van de schadelijke gevolgen van het alcoholgebruik onder jongeren. Daarnaast werd de anonimiteit van de verkopers en van de verkooppunten in het onderzoek gewaarborgd, zodat er geen maatschappelijke risico s aan het ondezoek waren verbonden voor desbetreffende individuele barmedewerkers en horeca-eigenaren. De methode van onderzoek is grotendeels gebaseerd op het protocol zoals ontwikkeld door Goverde in Goverde heeft vier protocollen, die vooraf zijn getest door deskundigen, onderzocht op betrouwbaarheid. Deze zijn: - 1 acteur die speelt dat hij middeldronken is. 12

13 - 1 acteur die speelt dat hij heel dronken is. - 2 acteurs die spelen dat ze middeldronken zijn. - 2 acteurs die spelen dat ze heel dronken zijn. Alle vier de protocollen zijn betrouwbaar bevonden, maar met het protocol van twee acteurs die zich voordoen als heel dronken werd de onderzoeksvraag van het nalevingsonderzoek doorschenken het beste getoetst. Het protocol is, zoals vermeld, reeds gebruikt in twee nalevingsonderzoeken van STAP en UT in Om de betrouwbaarheid van de methode te controleren was tijdens de uitvoering een onderzoeker aanwezig, die na afloop bij de desbetreffende barmedewerker controleerde of diegene de acteurs als dronken had herkend. In één van de twee onderzoeken kwam het eenmaal van de in totaal 69 bezoeken voor dat de acteurs en de onderzoeker een bezoek aan een horecagelegenheid als onbetrouwbaar rapporteerden. De aanleiding hiervoor was het commentaar van de barmedewerker. Alle overige bezoeken (68) in beide onderzoeken werden betrouwbaar bevonden Huidig onderzoek Bij het doorschenkonderzoek in Rottedam is gebruik gemaakt van hetzelfde protocol dat is ontwikkeld naar aanleiding van bovenstaand genoemde wetenschappelijk gevalideerde onderzoeken. Voor het huidige onderzoek zijn 17 uitgaansgelegenheden in de hotspotgebieden in Rotterdam geselecteerd (zie onderstaand voor nadere informatie hierover). Deze 17 horecagelegenheden zijn hotspots, gelegenheden waar veel jongeren aanwezig zijn. Deze hotspots zijn tijdens één weekend in april 2012 bezocht door een team van twee professionele mannelijke acteurs en één onderzoeker van STAP. De twee dronken (spelende) acteurs gingen samen de horecagelegenheid binnen op het moment dat de onderzoeker reeds binnen was. Dit is om argwaan bij het barpersoneel te voorkomen. De acteurs gingen al dronken (spelend) naar binnen toe, zodat het voor de eventuele aanwezige portier niet te missen was dat de acteurs dronken waren. De acteurs probeerden, terwijl zij zich dronken voordeden, een glas bier te kopen aan de bar. Tijdens de aankooppoging werd ter controle door de onderzoeker en de acteurs gelet op de aard van de reactie van de barmedewerker en op kenmerken van de uitgaansgelegenheid die mogelijk van invloed zouden kunnen zijn op de bereidheid om alcohol te schenken. Wanneer de dronken acteurs een glas bier geschonken kregen, liep één van de acteurs met zijn biertje de wc in en liet deze daar achter. De acteurs dronken geen alcohol tijdens het onderzoek. Na het bezoek aan de wc verlieten de acteurs de gelegenheid. Vervolgens controleerde de onderzoeker door middel van een informeel gesprekje of de barmedewerker door had dat de acteurs dronken waren. De onderzoeker liet hierbij vanzelfsprekend niet merken dat het om een onderzoek ging. Vervolgens verliet de onderzoeker ook de gelegenheid om samen met de acteurs de vragenlijst in te vullen. In de vragenlijst werd het geslacht en de geschatte leeftijd van de barmedewerker genoteerd, aangezien een jongere barmedewerker zijn of haar leeftijdsgenoten wellicht eerder alcohol schenkt dan een oudere barmedewerker. Van de uitgaansgelegenheid zelf 13

14 werd het type gelegenheid, het geschatte aantal gasten en de gemiddelde leeftijd van de bezoekers genoteerd. Acteurs Voor dit onderzoek zijn twee professionele acteurs benaderd. Beide acteurs zijn man. Ze zijn respectievelijk 23 en 25 jaar. Door hun leeftijd konden ze alle uitgaansgelegenheden in Rotterdam bezoeken. Daarnaast hadden de acteurs geen uitzonderlijk opvallende fysieke kenmerken zoals opvallende haardrachten of kleding, zodat ze niet extra opvielen in de bezochte uitgaansgelegenheden. Voorafgaand aan het onderzoek zijn de acteurs getraind door een professionele regisseur. Tijdens deze training hebben de acteurs geoefend met het protocol en zijn verschillende scenario s voorbereid die in een uitgaansgelegenheid kunnen voorkomen. De scenario s zijn gefilmd en tussentijds teruggekeken onder begeleiding van de regisseur. Steekproef De 17 bezochte uitgaansgelegenheden tijdens het nalevingsonderzoek doorschenken zijn geselecteerd door de gemeente Rotterdam. Het gaat om een selectie van hotspots in de uitgaansgebieden het Stadhuisplein en de Oude Haven. Tabel 2. Aantal (geldige) bezoeken per uitgaansgebied in Rotterdam. Uitgaansgebied Aantal bezoeken Aantal geldige bezoeken Stadhuisplein Oude Haven 4* 2 Totaal * Eén uitgaansgelegenheid was gesloten en één bezoek werd als niet geloofwaardig gerapporteerd. Van de 17 bezoeken zijn er 15 geldig bevonden (zie Tabel 2). Tijdens het onderzoek was één van de hotspots gesloten en werd bij één hotspot het bezoek als niet geloofwaardig gerapporteerd op basis van het commentaar van de barmedewerker Evaluatie dronkenschap op straat Om een zo concreet mogelijke schatting te kunnen geven van het aantal jongeren dat zich onder invloed van alcohol bevindt in het uitgaansleven van Rotterdam, is gebruik gemaakt van blaastesten en vragenlijsten Meetinstrument Om dronkenschap bij jongeren te meten is gebruik gemaakt van een blaasapparaat (Dräger Alcotest 7410) die het bloedalcoholgehalte meet. Aangezien er geen objectieve definitie van dronkenschap bestaat, is het meten van het bloedalcoholgehalte de meest objectieve manier om het alcoholgebruik 14

15 van uitgaande mensen te bepalen. Daarnaast zijn er vragenlijsten afgenomen om te verifiëren of de blazer daadwerkelijk alcohol gedronken heeft. Hierbij werd geinformeerd naar het drinkgedrag en de achtergrondkenmerken van deze persoon Locatie en tijdstip In overleg met de gemeente is vooraf bepaald dat het onderzoek in één uitgaansgebied zou worden uitgevoerd. Op basis van het onderzoek van Bureau Beke 21 naar uitgaanstrends in Rotterdam is gekozen voor het gebied rondom het Stadhuisplein. Uit de resultaten van het rapport van Bureau Beke bleek dat de meeste jongeren die uitgaan op het Stadhuisplein daar ook blijven, terwijl 60% van de jongeren die uitgaan in uitgaansgebied de Oude Haven naar het Stadhuisplein komen gedurende de avond. Daarnaast wisselen jongeren op het Stadhuisplein vaker van uitgaansgelegenheid dan in het uitgaansgebied Oude Haven. Hierdoor zullen meer jongeren op straat zijn. Het huidige onderzoek is gedurende vier avonden uitgevoerd. Het gaat om twee opeenvolgende vrijdagen (25 mei en 1 juni) en zaterdagen (26 mei en 2 juni). In het onderzoek van Bureau Beke (2012) is ook vastgelegd op welke tijden de uitgaanders naar het Stadhuisplein gaan en op welke tijden ze weer naar huis gaan. Op basis hiervan zijn de tijdstippen van de uitvoering van het onderzoek bepaald. In de planning van de uitvoering van het onderzoek stond beschreven dat het onderzoek elke avond om uur begon en eindigde om 5.00 uur. Tussendoor hadden de onderzoekers pauze tussen 1.30 uur en 2.00 uur Protocol uitvoering Voor het onderzoek zijn vijf onderzoeksassistenten geworven, die voorafgaand aan het onderzoek een training hebben gevolgd. Tijdens deze training werd het protocol en de werking van het blaasapparaat uitgelegd aan de onderzoeksassistenten. Tijdens de uitvoering gingen elke avond twee onderzoeksassistenten de straat op om blaastesten en vragenlijsten af te nemen. Dit deden zij elke avond op een vaste plek op het Stadhuisplein. Op deze vaste plek trokken zij voor zichzelf een denkbeeldige lijn over het plein. Zodra een groepje of een persoon over deze denkbeeldige lijn liep, benaderden ze deze passant(en). Op deze manier vond de selectie van de respondenten op een willekeurige manier plaats. Belangrijk bij het benaderen van een groep respondenten was dat de groep maximaal uit vier personen bestond. Dit was om chaos te voorkomen en tegelijkertijd de veiligheid van de onderzoekers te garanderen. Elk groepslid werd vrijwillig verzocht mee te werken aan een blaastest. Van de groep werd telkens de eerste blazer (de persoon die als eerste van de groep de lijn passeerde) na de blaastest gevraagd een paar korte vragen te beantwoorden over zijn of haar alcoholgebruik. De andere groepsleden werden alleen gevraagd een blaastest af te nemen. Wanneer alle groepsleden geblazen hadden en de vragenlijst was ingevuld, bedankten de onderzoeksassistenten de deelnemers en keerden zij terug naar hun vaste plek. Hier noteerden zij de 15

16 promillages van de groepsleden in de vragenlijst en de richting waar de groep vandaan kwam (links/rechts). Na het invullen van alle gegevens benaderden ze de volgende groep die als eerste de denkbeeldige lijn passeerde. Groepen die uit meer dan vier personen bestonden of al eerder op de avond geblazen hadden, werden overgeslagen Promillages Het meten van het bloedalcoholgehalte is, zoals eerder genoemd, de meest objectieve manier om het alcoholgebruik te meten. Het bloedalcoholgehalte wordt door het blaasapparaat (Dräger Alcotest 7410) gemeten en wordt weergegeven in de vorm van een promillage. Eén standaardglas alcohol staat gelijk aan ongeveer 10 gram pure alcohol. Met het drinken van één standaardglas kan maximaal een promillage van 0,20 bereikt worden. Elk soort alcoholhoudende drank heeft echter zijn eigen standaardglas. Zo bevat een standaardglas bier van 5% (25cl), wijn van 12% (10cl) en sterke drank van 35% (3,5cl) allemaal evenveel pure alcohol. In Tabel 3 wordt een indicatie gegeven van de effecten per standaardglas alcohol. De effecten hangen onder meer af van gewicht, leeftijd en geslacht. Tabel 3. Indicatie van de effecten per standaardglas alcohol uitgedrukt in promillage en gemoedstoestand*. Promillage Aantal standaardglazen Gemoedstoestand 0 tot 0,5 1 tot 3 Ontspannen/ontremd/vrolijk 0,5 tot 1,5 3 tot 7 Aangeschoten/tipsy 1,5 tot 3 7 tot 15 Zat/dronken 3 tot 4 15 tot 20 Laveloos 4 en hoger 20 of meer Knock-out * De informatie in deze tabel is een indicatie. Mensen die niet regelmatig drinken én jongeren, kunnen bij veel minder glazen een veel sterker effect verwachten. Het afbreken van alcohol in het lichaam gebeurt voor 95% in de lever. De overige 5% alcohol verlaat het lichaam via adem, zweet en urine. De lever doet ongeveer één à anderhalf uur over het afbreken van een standaardglas alcohol. Dit betekent dat als mensen rond 20:00 uur beginnen met het drinken van meerdere glazen alcohol en stoppen om 1:00 uur s nachts, zijn er ongeveer 4 à 5 glazen afgebroken. Als diegene op dat moment nog een promillage van 1 scoort, zijn er ongeveer 9 à 10 glazen alcohol gedronken

17 4. Resultaten Hieronder worden de resultaten van de drie verschillende onderzoeken afzonderlijk besproken Nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen Als eerste worden de nalevingscijfers van de bezochte verkooppunten beschreven. Het nalevingsonderzoek leeftijdsgrenzen is uitgevoerd in de hotspotgebieden in Rotterdam: omgeving Oude Haven, omgeving Stadhuisplein en omgeving Emmastraat. Vervolgens wordt ingegaan op de mogelijk gepleegde interventies door de verkoper (om de leeftijd vragen en/of om identificatie vragen). Als laatste komen meer specifieke resultaten van de horecagelegenheden aan bod. In paragraaf 4.1 wordt antwoord gegeven op de volgende vragen: 1. Wat is het nalevingspercentage van de wettelijke leeftijdsgrenzen per type alcoholverkooppunt? 2. Welke interventies (vragen naar leeftijd en/of ID en vragen naar staat van dronkenschap) plegen de verstrekkers van alcoholverkooppunten en in welke mate? 3. Wat is de effectiviteit van de gepleegde interventies door verstrekkers bij de alcoholverkooppunten? Nalevingscijfers In Tabel 4 en Tabel 5 is te zien dat de correcte naleving (CN) per type verkooppunt verschilt. Om het gemiddelde nalevingscijfer te berekenen, kijken we bij hoeveel alcoholverkooppunten jongeren alcohol meekrijgen. In totaal konden jongeren bij 98 bezoeken bij 65 keer alcohol kopen wat neerkomt op een gemiddelde naleving van 34% (zie Tabel 4). Hierbij moet worden opgemerkt dat wanneer wordt gekeken naar het aantal keer dat de jongeren daadwerkelijk een aankooppoging konden doen aan de bar, en dus niet zijn geweigerd aan de deur, de naleving neerkomt 21% (zie Tabel 5). Bij het gemiddelde nalevingspercentage van 34% wordt het deurbeleid van de horeca in de berekening meegenomen. Het gemiddelde nalevingsniveau in Nederland ligt ook rond de 30%. De hoogste naleving is in de horecagelegenheden (43%). Deze hoge naleving komt doordat jongeren bij 16 aankooppogingen zijn geweigerd aan de deur. Wanneer alleen wordt gekeken naar de daadwerkelijke aankooppogingen aan de bar is de naleving in de horeca het laagste van alle type verkooppunten, namelijk 4% (zie Tabel 5). In Tabel 9 en 10 gaan we specifiek in op de aankooppogingen, het deurbeleid en de toegangsleeftijden van de bezochte horecagelegenheden. De laagste naleving is te vinden bij sportkantines met 10% correcte naleving. In 2 sportkantines vond een correcte naleving plaats als gevolg van het alcoholbeleid van de sportclub. Hierbij kan worden gedacht aan schenktijden van de sportvereniging. 17

18 Tabel 4. Overzicht nalevingscijfers per type verkooppunt tijdens het eerste bezoek (t=1) en het tweede bezoek (t=2) inclusief deurbeleid. Soort verkooppunt Aantal bezoeken t=1 Aantal bezoeken t=2 Naleving t=1 Naleving t=2 Naleving t=1 + t=2 (% CN) Supermarkt (41%) Slijterij/Avondwinkel (30%) Horeca 20 20* 8** 9** 17 (43%) Sportkantine 12 9*** 2**** 0 2 (10%) Totaal (34%) * 1 keer zijn de jongeren wel naar binnen gegaan, maar hebben geen aankooppoging gedaan vanwege een onveilig gevoel ** 15 keer werden de jongeren geweigerd aan de deur bij een toegangsleeftijd van 18 jaar of hoger (7 keer op t=1, 8 keer op t=2) *** 3 keer was bij het tweede bezoek de sportkantine dicht **** 2 keer naleving als gevolg van het eigen alcoholbeleid van de sportclub (denk hierbij aan vaste schenktijden) Tabel 5. Overzicht nalevingscijfers per type verkooppunt tijdens daadwerkelijke aankooppogingen bij het eerste bezoek (t=1) en het tweede bezoek (t=2). Soort verkooppunt Aantal bezoeken t=1 Aantal bezoeken t=2 Naleving t=1 Naleving t=2 Naleving t=1 + t=2 (% CN) Supermarkt (41%) Slijterij/Avondwinkel (30%) Horeca 12 12* (4%) Sportkantine 12 9** 2*** 0 2 (10%) Totaal (21%) * 1 keer zijn de jongeren wel naar binnen gegaan, maar hebben geen aankooppoging gedaan vanwege een onveilig gevoel ** 3 keer was bij het tweede bezoek de sportkantine dicht *** 2 keer naleving als gevolg van het eigen alcoholbeleid van de sportclub (denk hierbij aan vaste schenktijden) Interventies Tabel 6 geeft het totaal aantal interventies weer; het vragen naar leeftijd en/of ID, die plaatsvonden bij alle aankooppogingen. Tabel 7 en 8 gaan verder in op het effect van de interventie. In totaal is bij 37 aankooppogingen (38%) een interventie gepleegd. Deze interventie kan zijn gepleegd door een portier of door een verkoper. In supermarkten zijn de meeste interventies gepleegd, namelijk bij 63% van de bezoeken (n=17). In sportkantines is slechts één interventie gepleegd (5%). 18

19 Tabel 6. Aantal interventies per type verkooppunt. Soort verkooppunt Aantal bezoeken Interventies (%) Supermarkt (63%) Slijterij/Avondwinkel 10 3 (30%) Horeca (40%) Sportkantine 21 1 (5%) Totaal (38%) Tabel 7 en 8 beschrijven de gevolgen van de gepleegde interventies op de naleving. Een interventie kan bestaan uit het vragen naar leeftijd, identificatie (het tonen van de ID), of allebei tijdens het eerste bezoek( t=1) en het tweede bezoek (t=2). In totaal is er 37 keer een interventie gepleegd (20 keer op t=1, 17 keer op t=2). Van deze 37 interventies leidden er 27 tot een correcte naleving (16 keer op t=1, 11 keer op t=2). Daarnaast werd 6 keer nageleefd zonder dat daar een interventie aan vooraf ging. De meest gepleegde interventie is het vragen naar identificatie (26 keer). Het minst is gevraagd naar zowel de leeftijd als het ID (1 keer). Tabel 7. Aantal keer gevraagd naar leeftijd, identificatie (ID), allebei (leeftijd + ID), niets gevraagd en totaal op t=1. Niets Leeftijd (CN) ID (CN) Leeftijd + ID (CN) gevraagd (CN) Totaal (CN) Supermarkt 1 (0) 10 (8) 0 (0) 3 (0) 14 (8) Slijterij/Avondwinkel 0 (0) 2 (2) 0 (0) 3 (0) 5 (2) Horeca 4 (3) 2 (1) 0 (0) 14 (4) 20 (8) Sportkantine 1 (1) 0 (0) 0 (0) 11(1) 12 (2) Totaal 6 (5) 14 (11) 0 (0) 31 (5) 51 (20) Tabel 8. Aantal keer gevraagd naar leeftijd, identificatie (ID), allebei (leeftijd + ID), niets gevraagd en totaal op t=2. Niets Leeftijd (CN) ID (CN) Leeftijd + ID (CN) gevraagd (CN) Totaal (CN) Supermarkt 0 (0) 5 (2) 1 (1) 7 (0) 13 (3) Slijterij/Avondwinkel 0 (0) 1 (1) 0 (0) 4 (0) 5 (1) Horeca 4 (4) 6 (4) 0 (0) 10 (1) 20 (9) Sportkantine 0 (0) 0 (0) 0 (0) 9 (0) 9 (0) Totaal 4 (3) 12 (7) 1 (1) 30 (1) 47 (13) 19

20 Horecagelegenheden In onderstaande tekst gaan we specifiek in op de naleving van de leeftijdsgrenzen bij de horecagelegenheden. De uitsplitsing tussen de naleving van de portiers en de naleving van het barpersoneel wordt in onderstaande twee tabellen weergegeven. Tabel 9 geeft weer welke interventies er bij horecagelegenheden zijn gepleegd aan de deur door een portier, uitgesplitst naar eerste en tweede aankooppoging. In deze tabel laten we het verschil zien tussen horecagelegenheden die een toegangsleeftijd hebben van 18 jaar en ouder en horecagelegenheden die deze toegangsleeftijd niet hebben. Bij in de totaal 40 aankooppogingen bij horecagelegenheden stond bij 22 pogingen een portier aan de deur. Bij deze 22 aankooppogingen kwamen de jongeren 16 keer niet binnen (correcte naleving). Bij de aankooppogingen waarbij de jongeren zijn geweigerd, is door de portier 7 keer om leeftijd gevraagd en 4 keer om ID. Daarnaast is er 5 keer niets gevraagd, maar zijn de jongeren geweigerd door de portiers zonder te vragen naar leeftijd of ID. Bij de horecagelegenheden waar de jongeren zijn geweigerd door de portier was de toegangsleeftijd bij 14 van de 16 aankooppogingen 18 jaar of ouder (7 verkooppunten hadden tijdens het onderzoek een toegangsleeftijd van 18 jaar en ouder en 7 verkooppunten hadden tijdens het onderzoek een toegangsleeftijd van 21 jaar en ouder). Twee keer kwamen de jongeren niet binnen bij een horecagelegenheid die een toegangsleeftijd had van 16 jaar en ouder. De 15-jarige jongeren gaven tijdens het onderzoek aan dat ze 16 jaar oud waren. Tabel 9. Aantal bezoeken bij horecagelegenheden met portier waarbij de portier vroeg naar leeftijd, identificatie (ID), allebei (leeftijd + ID), of niets en het aantal weigeringen (Correcte naleving = CN) op t=1 en t=2. Niets Leeftijd Leeftijd + ID gevraagd (CN) ID (CN) (CN) (CN) Totaal (CN) Eerste bezoek (geen 18+) 0 (0) 0 (0) 0 (0) 2 (0) 2 (0) Eerste bezoek (18+) 4 (3) 1 (1) 0 (0) 4 (4) 9 (8) Tweede bezoek (geen 18+) 0 (0) 1 (1) 0 (0) 1 (1) 2 (2) Tweede bezoek (18+) 4 (4) 2 (2) 0 (0) 3 (0) 9 (6) Totaal 8 (7) 4 (4) 0 (0) 10 (5) 22 (16) Tabel 10 geeft het aantal interventies weer van het barpersoneel, wanneer de jongeren wel binnen kwamen. Wanneer de jongeren de horecagelegenheid binnen kwamen (24 keer), is er door de verkopers 4 keer om ID gevraagd. Dit resulteerde één keer in een correcte naleving (4%). 20

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting. Fieke Franken Ellen Selten

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting. Fieke Franken Ellen Selten Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting Fieke Franken Ellen Selten Titel: Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Ondertitel: Nalevingsonderzoek

Nadere informatie

FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G

FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G 1 FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G N o v e m b e r 2 0 1 1 O N D E R Z O E K E R S : Dr. J

Nadere informatie

Rapport regio Noord-Holland Noord. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Rapport regio Noord-Holland Noord. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Rapport regio Noord-Holland Noord Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek regio Noord-Holland Noord 2013 Colofon Auteurs: Fieke Franken Amber Bosman Nederlands Instituut voor

Nadere informatie

Nalevingsonderzoek Doorschenken

Nalevingsonderzoek Doorschenken Nalevingsonderzoek Doorschenken Nalevingsonderzoek naar doorschenken in de horeca en paracommercie in de regio Zuidoost-Brabant In opdracht van: Samenwerkingsverband regio Eindhoven (SRE) Utrecht, april

Nadere informatie

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP FACTSHEET GGD & Iriszorg regio Nijmegen 0 ONDER ZOEK Nuchter kenniscentrum leeftijdsgrenzen Inleiding In opdracht van het regionaal alcoholmatigingsproject

Nadere informatie

De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015.

De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015. De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015. Het resultaat van ruim 5800 aankooppogingen door mysteryshoppers

Nadere informatie

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN.

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. In regio Zuidoost-Brabant. Jim Krokké, MSc Dr. Joris van Hoof 1 ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. In regio Zuidoost-Brabant. O N D E R Z O E K E R S : J i m K r o k k é, M S c D

Nadere informatie

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten. Fieke Franken Ellen Selten

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten. Fieke Franken Ellen Selten Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten Fieke Franken Ellen Selten Titel: Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Nadere informatie

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht Hotspotonderzoek bij supermarkten, 1-meting Colofon Auteurs : Fieke Franken Amber Bosman Nederlands Instituut

Nadere informatie

Het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen

Het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen Het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen Een onderzoek naar de problematiek, knelpunten en oplossingen omtrent het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen. Utrecht, september 2012 1

Nadere informatie

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. Een landelijk nalevingsonderzoek O N D E R Z O E K E R S : D r. J O R I S V A N H O O F ( 5 3 4 8 9 6 1 3 1 ) J I M K R O K K É, M S c F a c u l

Nadere informatie

Alcohol verkoop aan jongeren 2014

Alcohol verkoop aan jongeren 2014 Alcohol verkoop aan jongeren 2014 ONDERZOEK NAAR DE NALEVING IN DE GEMEENTEN BAARN & SOEST Achtergrond In opdracht van de gemeente Baarn en de gemeente Soest heeft Nuchter een nalevingsonderzoek alcohol

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar Nalevingsonderzoek regio Noord-Holland Noord 2015 Colofon Auteurs: Anke van Beurden Msc Fieke Franken Msc Kirsten Vegt Msc Nederlands Instituut

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar Nalevingsonderzoek Fryslân 2015 Colofon Auteurs: K. Vegt, MSc A. van Beurden, MSc F. Franken, MSc M. Lubbers, MSc Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren CO LO F O N St. I NTRAVAL Postadres Postbus 1781 971 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl Kantoor Groningen: St. Jansstraat 2C Telefoon - 313 4 2 Fax - 312 7 26 Kantoor Rotterdam: Goudsesingel

Nadere informatie

Alcoholbeleid AID 2015

Alcoholbeleid AID 2015 Alcoholbeleid AID 201 1 Inhoudsopgave Artikel 1: Algemeen Artikel 1.1: Openingstijden Artikel 1.2: Schenktijden Artikel 1.: Alcohol nuttigen Artikel 1.4: Alcohol schenken en doorspelen Artikel 1.: Drankaanbod

Nadere informatie

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE INTRODUCTIE EN AGENDA Onderzoeker Universiteit Twente 2010: dissertatie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Onderzoek kopen tabak door jongeren

Onderzoek kopen tabak door jongeren meting 214 Onderzoek kopen tabak door jongeren A Kruize B. Bieleman 1. Inleiding Vanaf 1 januari 214 is de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabaksproducten van 16 naar 18 jaar gegaan. De verstrekker

Nadere informatie

Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 JZ-15903-DHW

Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 JZ-15903-DHW Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Methode... 4 3. Resultaten - op basis van locatie... 5 4. Resultaten - op basis van

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Rommelen met je identiteit Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Utrecht, maart 2005 2 Rommelen met je identiteit Uitvoerder:

Nadere informatie

Bestuursreglement alcohol in de sportkantine van rksv VOLKEL

Bestuursreglement alcohol in de sportkantine van rksv VOLKEL Bestuursreglement alcohol in de sportkantine van rksv VOLKEL Vastgesteld in de ledenvergadering van 17 december 2001 Enigszins aangepast en geaccordeerd tijdens de bestuursvergadering van 4 maart 2013

Nadere informatie

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Sportverenigingen. Zeelandia 02-04-2013

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Sportverenigingen. Zeelandia 02-04-2013 Nieuwe Drank- en Horeca Wet Sportverenigingen Zeelandia 02-04-2013 Programma 19.30 uur welkom door burgemeester Harald Bergmann 19.40 uur toelichting op de nieuwe Drank- en Horecawet 20.00 uur vragen over

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE

BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement Alcohol

Nadere informatie

Reglement Alcohol in sportkantines december 2011

Reglement Alcohol in sportkantines december 2011 Reglement Alcohol in sportkantines december 2011 Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een alcoholreglement; in dit verband

Nadere informatie

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek 4. SAMENVATTING Op 7 mei 2002 is in het Staatsblad 2002 nummer 201 de gewijzigde Tabakswet gepubliceerd. Naar aanleiding hiervan wil de Keuringsdienst van Waren goed inzicht in de naleving van het onderdeel

Nadere informatie

Evaluatie veilig uitgaan

Evaluatie veilig uitgaan Evaluatie veilig uitgaan Gemeente Amersfoort Dorien de Bruijn, Ben van de Burgwal 5 december 2014 Ruim 90% van het ondervraagde uitgaanspubliek voelt zich altijd of meestal veilig tijdens het uitgaan in

Nadere informatie

MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014. Inleiding en doel

MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014. Inleiding en doel 11 oktober 2014 01 MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014 Inleiding en doel Per 1 januari 2013 is de handhaving van en het toezicht op- de bepalingen uit de Drank- en Horecawet overgegaan van de Nederlandse

Nadere informatie

heeft het bestuur het volgende bestuursreglement Alcohol in sportkantines vastgesteld. Paragraaf 1 - Algemene bepalingen Artikel 1 - Begripsbepalingen

heeft het bestuur het volgende bestuursreglement Alcohol in sportkantines vastgesteld. Paragraaf 1 - Algemene bepalingen Artikel 1 - Begripsbepalingen DVH BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES Inleiding In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; in dit verband

Nadere informatie

ongeoorloofde vormen van concurrentie met de reguliere horeca te voorkomen;

ongeoorloofde vormen van concurrentie met de reguliere horeca te voorkomen; BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES Preambule In overweging nemende dat: een bestuursreglement Alcohol in sportkantines ; - en Horecawet dienen te beschikken over beheer, aangesloten bij een door

Nadere informatie

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar - Factsheet - Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar NIGZ, Project Alcohol Voorlichting en Preventie 3 juli 2003 Inleiding Het NIGZ voert elk jaar, als onderdeel van het Alcohol

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Alcohol in de Sportkantine

Alcohol in de Sportkantine Dit bestuursreglement is vastgesteld in de bestuursvergadering van 12 januari 2015. Zevenhuizen, Voorzitter: R.J. Holman Handtekening: Secretaris: H. Meijer Handtekening: Preambule In overweging nemende

Nadere informatie

Bestuursreglement. Alcohol in sportkantines. van de v.v. Wieldrecht.

Bestuursreglement. Alcohol in sportkantines. van de v.v. Wieldrecht. Bestuursreglement Alcohol in sportkantines van de v.v. Wieldrecht. Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een

Nadere informatie

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2009

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2009 NALEVING LEEFTIJDSGRENZEN 16 EN 18 JAAR DRANK EN HORECAWET: TWEEJAARLIJKSE METINGEN Monitor alcoholverstrekking jongeren B. Bieleman A. Kruize C. Zimmerman Monitor alcoholverstrekking jongeren NALEVING

Nadere informatie

Model Bestuursreglement Alcohol in Sportkantines

Model Bestuursreglement Alcohol in Sportkantines Model Bestuursreglement Alcohol in Sportkantines Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; - in dit verband

Nadere informatie

Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen. Sandra van Ginneken, Adviseur DHW

Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen. Sandra van Ginneken, Adviseur DHW Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen Sandra van Ginneken, Adviseur DHW Doorschenken Art. 252 WvS: verkopen en doorschenken aan dronken klanten en jongeren dronken

Nadere informatie

Bestuursreglement Alcohol in sportkantines V.V. Schagen Vastgesteld d.d. 1 Januari 2014

Bestuursreglement Alcohol in sportkantines V.V. Schagen Vastgesteld d.d. 1 Januari 2014 Bestuursreglement V.V. Schagen Vastgesteld d.d. 1 Januari 2014 Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement;

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Methode

1. Inleiding. 2. Methode 1. Inleiding Overmatig alcoholgebruik op jonge leeftijd kan zowel direct als ook later in het leven leiden tot gezondheidsproblemen zoals blijvende hersenschade en een verhoogde kans op verslaving. 1,2

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES

BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een

Nadere informatie

Reglement alcoholgebruik sportkantine WFHC Hoorn

Reglement alcoholgebruik sportkantine WFHC Hoorn Reglement alcoholgebruik sportkantine WFHC Hoorn Paragraaf 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen a) Alcoholhoudende dranken: Zwak alcoholhoudende drank: bier, wijn en gedistilleerd met minder

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

s.v. Veensche Boys BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES s.v. Veensche Boys Westerveenstraat 42 3864 EN Nijkerkerveen

s.v. Veensche Boys BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES s.v. Veensche Boys Westerveenstraat 42 3864 EN Nijkerkerveen s.v. Veensche Boys Westerveenstraat 42-3864 EN Nijkerkerveen Postadres: Postbus 181-3860 AD Nijkerk T 033-257 12 57 - veenscheboys@gmail.com Kvk Harderwijk 400940623 - Rabobank 3478.32.563 BESTUURSREGLEMENT

Nadere informatie

LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek. Rapportage

LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek. Rapportage LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek Rapportage LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek

Nadere informatie

Bestuursreglement Alcohol in sportkantines

Bestuursreglement Alcohol in sportkantines Bestuursreglement Alcohol in sportkantines Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; - in dit verband

Nadere informatie

REGLEMENT VERSTREKKING ALCOHOLHOUDENDE DRANKEN

REGLEMENT VERSTREKKING ALCOHOLHOUDENDE DRANKEN REGLEMENT VERSTREKKING ALCOHOLHOUDENDE DRANKEN Bedrijfslocatie: Faculty Club / Academiegebouw, gevestigd Rapenburg 67-71 te Leiden Omvattende: het restaurant, de Brasserie en de Receptiezaal Preambule

Nadere informatie

Tielse LTC. Bestuursreglement 'alcohol in sportkantines

Tielse LTC. Bestuursreglement 'alcohol in sportkantines Bestuursreglement 'alcohol in sportkantines Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; in dit verband met

Nadere informatie

bestuursreglement kv De Hazenkamp richtlijnen alcohol

bestuursreglement kv De Hazenkamp richtlijnen alcohol bestuursreglement kv De Hazenkamp richtlijnen alcohol Preambule In overweging nemende dat: - Sportvereniging op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; - in dit

Nadere informatie

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet September 2014 Opdrachtgever: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking

Nadere informatie

WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN

WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN SAMENVATTING. Eind 2005 werd in Nederland het eerste onderzoek uitgevoerd naar de naleving

Nadere informatie

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Winkeliers/slijterijen. Stadskantoor 28-03-2013

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Winkeliers/slijterijen. Stadskantoor 28-03-2013 Nieuwe Drank- en Horeca Wet Winkeliers/slijterijen Stadskantoor 28-03-2013 1 Programma 19.30 uur welkom door burgemeester Harald Bergmann 19.40 uur toelichting op de nieuwe Drank- en Horecawet 20.00 uur

Nadere informatie

GMHC BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES. Preambule

GMHC BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES. Preambule GMHC BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; in dit verband

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2011

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2011 NALEVING LEEFTIJDSGRENZEN 16 EN 18 JAAR DRANK- EN HORECAWET: TWEEJAARLIJKSE METINGEN 1999- Monitor alcoholverstrekking jongeren B. Bieleman A. Kruize C. Zimmerman MONITOR ALCOHOLVERSTREKKING JONGEREN

Nadere informatie

Reglement sociale hygiëne RSC ALLIANCE

Reglement sociale hygiëne RSC ALLIANCE Reglement sociale hygiëne RSC ALLIANCE Inhoudsopgave Inleiding...3 Paragraaf 1 Algemene bepalingen...4 Artikel 1 Begripsbepalingen...4 Artikel 2 Wettelijke bepalingen...4 Artikel 3 Vaststellen en wijzigen...4

Nadere informatie

KANTINEREGLEMENT. (gebaseerd op het model bestuursreglement alcohol in sportkantines opgesteld door NOC*NSF)

KANTINEREGLEMENT. (gebaseerd op het model bestuursreglement alcohol in sportkantines opgesteld door NOC*NSF) KANTINEREGLEMENT (gebaseerd op het model bestuursreglement alcohol in sportkantines opgesteld door NOC*NSF) In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken

Nadere informatie

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015 Presentatie DHW voor studenten Dinsdag 12 mei 2015 Vergunningen (paracommercie) 1. DHW-Vergunning voor schenken alcohol op grond van de Drank- en Horecawet. Schenkt uw vereniging alcohol in eigen beheer?

Nadere informatie

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar. Nalevingsonderzoek gemeente Den Haag Hotspotonderzoek

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar. Nalevingsonderzoek gemeente Den Haag Hotspotonderzoek STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Den Haag Hotspotonderzoek Colofon Auteurs: Fieke Franken Amber Bosman Jeroen de Greeff Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid

Nadere informatie

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Opdrachtgever Koninklijke Horeca Nederland (augustus 2009) Marktonderzoeksbureau De Vos & Jansen Marktonderzoek Onderzoekers: Robert Turk, MSc & dr. Marnix

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen

Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen Emiel Krijt, Accountmanager Public Affairs NOC*NSF 1 You created this PDF from an application that is not licensed to print to novapdf printer (http://www.novapdf.com)

Nadere informatie

KORFBALVERENIGING IJSSELVOGELS BESTUURSREGLEMENT INZAKE DE VERSTREKKING EN HET GEBRUIK VAN ALCOHOL IN HET CLUBHUIS

KORFBALVERENIGING IJSSELVOGELS BESTUURSREGLEMENT INZAKE DE VERSTREKKING EN HET GEBRUIK VAN ALCOHOL IN HET CLUBHUIS KORFBALVERENIGING IJSSELVOGELS BESTUURSREGLEMENT INZAKE DE VERSTREKKING EN HET GEBRUIK VAN ALCOHOL IN HET CLUBHUIS MOORDRECHT, 14 JULI 2001, GEWIJZIGD 26 OKTOBER 2005 Preambule In overweging nemende dat:

Nadere informatie

Handhavingsmodel horeca en alcohol

Handhavingsmodel horeca en alcohol Handhavingsmodel horeca en alcohol Inleiding De Drank- en Horecawet (DHW) die op 1 januari 2013 inging, geeft aan dat er in 2013 een handhavingsmodel met betrekking tot de DHW moet worden vastgesteld.

Nadere informatie

Culemborgse Mixed Hockeyclub. Bestuursreglement Alcoholverstrekking

Culemborgse Mixed Hockeyclub. Bestuursreglement Alcoholverstrekking Culemborgse Mixed Hockeyclub Bestuursreglement Alcoholverstrekking Versie:.September 2015 1 Conform artikel 23 van de Statuten van de vereniging dienen het Huishoudelijk Reglement en andere regelementen

Nadere informatie

Alcoholbeleid van sportverenigingen in de Food Valley regio

Alcoholbeleid van sportverenigingen in de Food Valley regio FrisValley Factsheet Alcoholbeleid van sportverenigingen in de Food Valley regio Onderzoek naar de schenktijden en andere alcoholmaatregelen in de sportsector Drinken is geen sport van: Suzanne Aarts,

Nadere informatie

bestuursreglement alcohol in het Trefpunt

bestuursreglement alcohol in het Trefpunt bestuursreglement alcohol in het Trefpunt Verenigingen / stichtingen in een dorpshuis dienen op basis van de Drank-en Horecawet te beschikken over een bestuursreglement; Het dorpshuis met een drank-en

Nadere informatie

Voetbalvereniging Zwartemeer Sportpark De Planeet. Secretariaat: Postbus 122 7890 AC Klazienaveen. BTW Nr.: 68.40.929.B.01.

Voetbalvereniging Zwartemeer Sportpark De Planeet. Secretariaat: Postbus 122 7890 AC Klazienaveen. BTW Nr.: 68.40.929.B.01. Bestuursreglement Alcohol in onze kantine Inhoudsopgave........................................................ 1 Bestuursverklaring..................................................... 1 Paragraaf 1 Algemene

Nadere informatie

Alcohol en jongeren in Amersfoort

Alcohol en jongeren in Amersfoort Alcohol en jongeren in Amersfoort Beleidsinventarisatie gemeente Amersfoort NALEVINGSONDERZOEK DRAAGVLAKONDERZOEKEN BELEIDSVERKENNNEND ONDERZOEK & BELEIDSADVIES STAP (Stichting Alcoholpreventie), Utrecht

Nadere informatie

Bestuursreglement Alcoholverstrekking vv Westerwolde t.b.v sportaccommodatie de Barlage

Bestuursreglement Alcoholverstrekking vv Westerwolde t.b.v sportaccommodatie de Barlage Bestuursreglement Alcoholverstrekking vv Westerwolde t.b.v sportaccommodatie de Barlage =Preambule; In overweging nemende dat: Rechtspersonen geen BV of NV zijnde met een sport accommodatie, op basis van

Nadere informatie

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.

Nadere informatie

Bestuursregelement VV Lekkerkerk

Bestuursregelement VV Lekkerkerk Bestuursregelement VV Lekkerkerk Artikel 1 Begripsbepalingen Paragraaf 1 Algemene bepalingen a) Alcoholhoudende dranken: Zwak-alcoholhoudende drank: bier, wijn en gedistilleerd met minder dan 15% alcohol

Nadere informatie

Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66

Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66 Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66 Inhoud Bestuursreglement - protocol alcohol in de sportkantine z.v.v. Blauw Wit '66 pag. 3 Instructie Verantwoord Alcohol schenken pag. 6 Bestuursreglement

Nadere informatie

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014 Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014 Inleiding De gemeenten Goes, Kapelle, Reimerswaal, Borsele, Noord-Beveland, Duiveland, Middelburg en Vlissingen willen inzicht in de mate waarin alcoholverstrekkers

Nadere informatie

Bestuursreglement Alcohol in de sportkantine. Preambule. In overweging nemende dat:

Bestuursreglement Alcohol in de sportkantine. Preambule. In overweging nemende dat: Bestuursreglement Alcohol in de sportkantine Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement; - in dit verband

Nadere informatie

Reglement alcohol en de tuinvereniging

Reglement alcohol en de tuinvereniging Reglement alcohol en de tuinvereniging Naam rechtspersoon: Gevestigd te: Tot het vaststellen van dit reglement is volgens de statuten van de vereniging de algemene vergadering bevoegd. Dit reglement is

Nadere informatie

Waarom sociale hygiëne?

Waarom sociale hygiëne? Waarom sociale hygiëne? Met ingang van 2000 geldt voor verenigingen, buurt- en clubhuizen de volgende regeling: Twee leidinggevende personen per vereniging dienen over een SVH Verklaring Sociale Hygiëne

Nadere informatie

alcohol in sportkantines

alcohol in sportkantines Bestuursreglement T.C. Sint-Annaland Januari 2015 Bestuursreglement Paragraaf 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen a) Alcoholhoudende dranken: Zwak-alcoholhoudende drank: bier, wijn en gedistilleerd

Nadere informatie

Model bestuursreglement alcohol in sportkantines West-Friesland

Model bestuursreglement alcohol in sportkantines West-Friesland Model bestuursreglement alcohol in sportkantines West-Friesland Versie november 2010 Statutaire naam vereniging: Secretariaat: (naam secretaris, straat en huisnummer, postcode Plaatsnaam en telefoonnummer

Nadere informatie

Bestuursreglement bargebruik

Bestuursreglement bargebruik Bestuursreglement bargebruik Preambule In overweging nemende dat: 1. rechtspersonen - niet zijnde een BV of NV - die zich richten op activiteiten van recreatieve, sportieve, sociaal-culturele, educatieve,

Nadere informatie

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier JORIS DE JONGH MSC. LIANNE WORRELL MSC. AMSTERDAM, MEI 2013 NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief

Nadere informatie

Bestuursreglement Alcohol

Bestuursreglement Alcohol Bestuursreglement Alcohol 11 november 2011 versie 1.2 Bart van Bokhoven (Bestuurslid Facilitair) Hockeyvereniging H.O.D., Valkenswaard, info@hod-online.nl, www.hod-online.nl Lid van de K.N.H.B. Opgericht

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT TOS BERGEIJK 'ALCOHOL IN TENNISPAVILJOEN'

BESTUURSREGLEMENT TOS BERGEIJK 'ALCOHOL IN TENNISPAVILJOEN' BESTUURSREGLEMENT TOS BERGEIJK 'ALCOHOL IN TENNISPAVILJOEN' Preambule In overweging nemende dat: TOS Bergeijk op basis van de gemaakte afspraken bij de afgifte van de vergunning voor horeca-activiteiten

Nadere informatie

Alcohol in het Atalante clubhuis. Bestuursreglement AKV Atalante

Alcohol in het Atalante clubhuis. Bestuursreglement AKV Atalante Alcohol in het Atalante clubhuis Bestuursreglement AKV Atalante juni 2004 2 Inleiding In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement;

Nadere informatie

Bestuursreglement alcoholverstrekking gemeenschapshuis

Bestuursreglement alcoholverstrekking gemeenschapshuis Op 19/12/2011 opnieuw vastgestelde versie. stichting Gemeenschapsvoorzieningen Schin op Geul www.geboew.nl Dagelijks Bestuur Secr. Mauritiussingel 51 6305 AZ Schin op Geul tel. (043) 459 2660 E-mail: dgswapm@planet.nl

Nadere informatie

Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010

Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010 Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010 Versie 3 Datum 17 juni 2011 Status definitief Colofon Project Sportactie Leeftijdsgrenzen Alcohol 2010 CE 10 1711 Contact Afdeling Toezichtvoorbereiding

Nadere informatie

IN OPDRACHT VAN HET PLATFORM KOCON KATWIJK

IN OPDRACHT VAN HET PLATFORM KOCON KATWIJK F A C T S H E E T Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar in de gemeente Katwijk. Nalevingsonderzoek, derde meting F I E K E F R A N K E N J O R D Y G O S S E L T J O R I S V A N H O O F N I

Nadere informatie

CLUBHUIS reglement. Goedgekeurd 3 juli 2006. Clubhuisreglement LTCM 3 juli 2006 pagina 1 van 6

CLUBHUIS reglement. Goedgekeurd 3 juli 2006. Clubhuisreglement LTCM 3 juli 2006 pagina 1 van 6 CLUBHUIS reglement Goedgekeurd 3 juli 2006 Clubhuisreglement LTCM 3 juli 2006 pagina 1 van 6 Clubhuis reglement LTCM Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet

Nadere informatie

Van belang is om te realiseren, dat de gemeente in het komende jaar van plan is, om de naleving van de voorschriften streng(er) te gaan controleren.

Van belang is om te realiseren, dat de gemeente in het komende jaar van plan is, om de naleving van de voorschriften streng(er) te gaan controleren. Brielle, december 2012 Aan de leden van BVT E 68 Betreft: BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES Dames, Heren, De Drank- en Horecawetgeving schrijft voor, dat de vergunning voor het schenken van alcoholhoudende

Nadere informatie

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Publicatiedatum: 29-5- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het 1V Jongerenpanel, gehouden van 13 t/m 21 mei 2014, deden 725 jongeren van 16

Nadere informatie