Hoofdstuk 1b VERKENNING Muntenpuzzel Oplossing Muntenpuzzel Werken en evalueren Oplossing Werken en evalueren...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1b VERKENNING... 10 Muntenpuzzel... 10 Oplossing Muntenpuzzel... 11 Werken en evalueren... 12 Oplossing Werken en evalueren..."

Transcriptie

1 Docent lessuggesties INLEIDING... 3 Hoofdstuk 1a VERKENNING... 4 Introductie van het Jan de Ruiterplein... 4 Lineair... 7 Circulair... 7 Quiz laten maken (diagnostische toets)... 8 Hoofdstuk 1b VERKENNING Muntenpuzzel Oplossing Muntenpuzzel Werken en evalueren Oplossing Werken en evalueren Hoofdstuk 2a INITIATIEFFASE Brainstorm over intakevragen Rollenspel Karel Alcoholgebruik van Karel Maslow en Pinto Hoofdstuk 2b INITIATIEFFASE Kennismaken met je naam Dichtbij kennismaken Hoofdstuk 3a ANALYSE Casus Marie Mishandeling Marie Micro, meso en macroniveau, de Sorteeroefening Hoofdstuk 3b ANALYSE Raar maar waar Hoofdstuk 4a PROBLEEMSTELLING Casus familie Stokkers: Gooi het maar in de prullenbak! Diagnose Karel Stokkers Wondervraag en schaalvraag Hoofdstuk 4b PROBLEEMSTELLING Een streep door de rekening Oplossing oefening Een streep door de rekening Hoofdstuk 5a DOELSTELLING Diagnose Rik Doelstelling voor Rik Rik hoort stemmen Hoofdstuk 5b DOELSTELLING Lijnenspel Hoofdstuk 6a STRATEGIE Casus Het Duifje Casus luiercontainer Wij en Zij? Hoofdstuk 6b STRATEGIE Logische reeks... 46

2 Oplossing oefening Logische reeks Giraffe Oplossing oefening Giraffe Hoofdstuk 7a UITVOERING Casus meneer De Cock Ken jezelf Analfabeet Hoofdstuk 7b UITVOERING Zoek de zevende dwerg Hoofdstuk 8a NETWERKEN Casus Jouw natuurlijke netwerk Casus mevrouw Jansen, haar netwerk Mevrouw Jansen heeft suikerziekte Hoofdstuk 8b NETWERKEN Netwerk kwartetten Hoofdstuk 9a EVALUEREN Casus Muziektent Schets je eigen puberteit Feedback oefening Hoofdstuk 9b EVALUEREN Evalueren zonder woorden Kies je plek Hoofdstuk 10a BIJSTELLEN Casus Joost Je leerhouding bijstellen Je eigen valkuilen Hoofdstuk 10b BIJSTELLEN In de juist volgorde

3 INLEIDING Om de inhoud van het boek Methodisch handelen inzichtelijk over te dragen en/of te verhelderen krijgt de docent een aantal werkvormen aangereikt waaruit hij kan kiezen. Van elk hoofdstuk zijn werkvormen in twee varianten aanwezig: een A-variant en een B- variant. De A-variant biedt ondersteuning bij de leerstof op een meer serieuze, inhoudelijke manier. De B-variant biedt deze ondersteuning meer spelenderwijs. Vaak gaat het hier om puzzels, spellen of raadsels. Door deze variatie in werkvormen kan de docent kiezen welke werkvorm het beste past bij de lessituatie. Niet elke werkvorm is geschikt voor elke docent en de ene werkvorm zal meer aanspreken dan de andere. Een woord vooraf voor de docent. Een dikke handleiding met veel suggesties voor de lessen methodiek. Is dat nu wel nodig? Ik kan er toch wel mijn eigen invulling aan geven? Maar natuurlijk! Ter overweging het volgende verhaal. Rollade braden Een pas getrouwde jongedame wil haar echtgenoot verwennen met een heerlijke zondagse maaltijd. De liefde gaat immers door de maag. Zij besluit op zaterdagavond ter voorbereiding een rollade te gaan braden. Haar echtgenoot bekijkt dit tafereel en ziet dat zij het begin en einde van de rollade afsnijdt en het vlees dan pas in de pan legt. Hij vindt dit vreemd omdat zijn moeder dat nooit zo heeft gedaan. De man besluit een paar dagen later opheldering te vragen bij zijn schoonmoeder. Wat blijkt? De schoonmoeder had haar hele leven lang een wat kleine braadpan waar de rollade niet in paste. Vandaar dat zijn echtgenote stukken van de rollade afsneed. Zij had dit altijd gezien bij haar moeder en nooit geweten wat hiervan de reden was. En, een goed voorbeeld doet immers goed volgen! Alle werkvormen hebben met elkaar gemeen dat ze betekenis geven aan de inhoud van het boek. Het zijn kapstokken waaraan de theorie kan blijven hangen. 3

4 Hoofdstuk 1a VERKENNING Introductie van het Jan de Ruiterplein Deze kapstok/oefening is beschikbaar in PowerPoint. Om de studenten een beeld te laten vormen van het Jan de Ruiterplein zijn een aantal foto s gemaakt en is de plattegrond van het plein in PowerPoint te bekijken. Ook is in PowerPoint een aantal casussen en achtergrondinformatie over het plein beschikbaar. De volgende dia s zijn te gebruiken voor de eerste introductie van het plein. De eerste dia van de presentatie, de plattegrond. Op deze dia staan alle objecten van het plein. Dit zijn hyperlinks. Als je erop klikt dan krijg je een casus te zien met de bijbehorende foto. Wanneer de student klikt op het woord Beschrijving (midden onder op de dia) dan gaat hij naar de tweede dia van de presentatie. 4

5 Tweede dia, beschrijving Jan de Ruiterplein. Na het lezen van de informatie op deze tweede dia, kan de student twee keuzes maken onderin de dia: 1. Gemeentelijke cijfers over de buurt. Wanneer de student dit kiest wordt de volgende dia getoond. 2. Terug naar plattegrond plein. Hierdoor komt de student weer uit op de eerste dia: de plattegrond. 5

6 Derde dia, gemeentelijke cijfers over de buurt. Tip De cijfers van het plein zijn ook als Excel-bestand beschikbaar. Boven in de tabel staan de jaren, te beginnen met vorig jaar. De aanduiding -1 betekent vorig jaar min 1 jaar. De laatste kolom geeft -11 aan, dit gaat over vorig jaar min 11 jaren. We kunnen dus 12 hele jaren terugkijken. Opdracht 1. Het huidige jaar staat niet in de tabel. Waarom is dat? (Antwoord: het jaar is nog niet afgelopen waardoor de definitieve cijfers nog niet bekend zijn). 2. Bekijk de kolom van vorig jaar en de kolom van -11. Wat valt je op? (Antwoord: de cijfers (aantallen) zijn nagenoeg gelijk). 3. Welke conclusie kun je uit je antwoord trekken? (Antwoord: de opbouw van de populatie is niet veel veranderd. Het is wat dat betreft een stabiel plein). 4. Je bent een opbouwwerker en wilt een tienergroep gaan starten voor alleen meiden. Hoe groot is je doelgroep? (Antwoord: de tienergroep bestaat uit jongeren in de leeftijd jaar. Dit waren er vorig jaar 47. Omdat het om een meiden tienergroep gaat, kun je de groep grofweg delen door 2 (een helft jongens en een helft meisjes). Je zou dus ongeveer 24 meiden kunnen verwachten in deze leeftijdsgroep). 6

7 Lineair Om de studenten te laten ervaren wat lineair is, kan de volgende oefening gedaan worden. 1. Schuif stoelen en tafels aan de kant in het lokaal. 2. Maak een groepje van 5 studenten en laat ze plaatsnemen tegen een muur van het lokaal. 3. Geef ze de volgende voorwerpen: - een tafel; - 2 stoelen; - een halve pagina van een krant (formaat Spits, Metro); - en een enveloppe (A5-formaat). 4. Met deze voorwerpen moeten de studenten de overkant van het lokaal bereiken zonder dat ze met hun schoenen op de vloer staan. 5. De overige studenten gaan observeren en mogen geen commentaar of hints geven. Oplossing De voorwerpen (aantal voorwerpen is gelijk aan het aantal spelers) moeten zo worden gebruikt dat er een pad ontstaat waarop de studenten kunnen staan. Het laatste voorwerp wordt dan naar voren doorgegeven zodat het vooraan de rij komt te liggen. Circulair De eerste groep studenten uit de oefening Lineair wordt vervangen door een nieuwe groep studenten met dezelfde opdracht. Deze studenten zullen gebruikmaken van hun ervaring van het observeren. De overkant van het lokaal wordt sneller en efficiënter gehaald. Dit is het gevolg van het toepassen van de opgedane ervaring. In de nabespreking kan de docent aandacht besteden aan de voordelen van cyclisch werken: Je handelt bewust en doelgericht. Je handelen kun je uitleggen en verantwoorden. Je hebt het psychologische voordeel dat je niet het gevoel hebt te mislukken als je doelresultaat niet meteen wordt behaald. Je bent in staat om veel beter het proces te volgen. Je bent in staat om duidelijk procesmatig te werken. Daardoor kun je makkelijk de ene begeleidingsvorm voor de andere vervangen. Je bent flexibel omdat je rekening kunt houden met nieuwe ontwikkelingen. Je cliënt wordt niet afgerekend op zijn falen, hij krijgt immers de ruimte om te experimenteren. 7

8 Quiz laten maken (diagnostische toets) Voorbereiding Neem gekleurd A4-papier, het liefst van 120 gram, voor elke student 1 vel. Voor elk hoofdstuk neem je een andere kleur, bijvoorbeeld groen is hoofdstuk 1, rood is hoofdstuk 2, enzovoort. Snij of knip het papier in vier gelijke stukken. Geef elke student 4 kaarten, als voorbereiding voor de eerstvolgende les. Opdracht Elke student krijgt de opdracht om als voorbereiding thuis op elk van de 4 kaarten een vraag over het betreffende hoofdstuk te schrijven. Onder de vraag wordt door de student het antwoord gegeven. Aan het begin van de les worden de kaarten bij de docent ingeleverd. Hierdoor krijgt de docent een veelvoud aan kaarten over dit hoofdstuk waarmee hij kan overhoren of in de laatste les een spel, zoals vijf op een rij of boter, kaas en eieren (kruisje/nulletje), kan gaan spelen. De student moet door deze werkwijze de stof voorbereiden. Voorbeeld kaart Werkwijze quiz Verdeel de studenten in tweetallen (een ploeg). Bij veel vragen (of beschikbare tijd) kun je vijf op een rij spelen. Bij minder vragen (of minder beschikbare tijd) speel je boter, kaas en eieren (kruisje/nulletje). De ploegen stellen elkaar om de beurt een vraag die op het kaartje staat. Bij een juist antwoord wordt er een vakje in het schema ingekleurd. Wie als eerste vijf op een rij of drie op een rij (bij boter, kaas en eieren) heeft, heeft gewonnen. 8

9 Schema s: Vijf op een rij en Boter, kaas en eieren 9

10 Hoofdstuk 1b VERKENNING Muntenpuzzel De volgende hersenbreker kan als huiswerk worden meegegeven. Aan het begin van de daaropvolgende les kan de oplossing worden gegeven en besproken. De metafoor bij deze puzzel is dat methodisch werken niet een trial and error-methodiek is, maar een bewust vooraf bedachte werkwijze. De opdracht kun je uitvoeren met bijvoorbeeld 6 suikerzakjes, 6 bierviltjes, 6 koekjes of (zoals in dit voorbeeld) 6 munten. Kun jij door 1 munt te verplaatsen 2 rijen van 4 munten krijgen? De oplossing staat op de volgende pagina. 10

11 Oplossing Muntenpuzzel 11

12 Werken en evalueren Deze kapstok/oefening is beschikbaar in PowerPoint. Een eenvoudig model van methodisch werken kenmerkt zich door uitvoering en evalueren. De volgende puzzel maakt dit duidelijk. De plaatjes met de E staan voor evalueren en de plaatjes met de twee personen staan voor werken. Kun jij het werken en evalueren zo neerleggen dat er een rij van afwisselend werken en evalueren ontstaat? Spelregels zijn: Je moet deze oefening in maximaal vier stappen volbrengen. Bij elke stap moet je twee naast elkaar liggende items oppakken en die op een andere plek weer naast elkaar neerleggen. Door de student hiermee te laten schuiven, worden de begrippen werken en evalueren actueel. Tip Je kunt de student acht kleine briefjes (bijvoorbeeld Post-it) laten beschrijven: vier keer werken en vier keer evalueren. Op de volgende pagina staat de oplossing. 12

13 Oplossing Werken en evalueren Stap 1: Stap 2: Stap 3: Stap 4: Resultaat: 13

14 Hoofdstuk 2a INITIATIEFFASE Brainstorm over intakevragen 1. Laat de studenten voor zichzelf in 2 minuten opschrijven welke vragen ze hebben bij de volgende categorieën intakevragen: a. biografische gegevens; b. de leefsituatie in beeld brengen. 2. Na 2 minuten gaan de studenten tweetallen vormen en vergelijken ze elkaars lijst. Ze maken een nieuwe lijst met daarop elkaars unieke vragen. De twee lijstjes zijn nu 1 nieuwe lijst geworden. Discussie is in dit stadium niet gewenst, het doel is een nieuwe lijst te maken. 3. Na 3 minuten gaan de tweetallen zich samenvoegen met een ander tweetal. Dit viertal gaat de twee lijsten samenvoegen tot een nieuwe unieke lijst met vragen. Discussie is niet gewenst. 4. Na 4 minuten gaan de viertallen zich samenvoegen met een ander viertal tot een achttal. Deze gaan de twee lijsten samenvoegen tot 1 unieke lijst. Ook hier is geen discussie toegestaan. 5. Er zijn nu een aantal lijsten van 8 personen gemaakt. In een klas van 24 zijn er dan 3 lijsten. Deze worden door een vertegenwoordiger van elke groep in een kolom op het bord geschreven. 6. Nu wordt er klassikaal besproken wat men van deze opsomming vindt. In schema: 14

15 Rollenspel Karel Totale duur ongeveer 35 minuten De studenten lezen de casus over Karel in hoofdstuk 2.2. De rollen worden verdeeld in: Student 1: Karel; Student 2: hulpverlener; Student 3: observator. Laat alle drie de studenten nadenken over een aantal relevante intakevragen. Het rollenspel wordt in drietallen gedaan. Na 5 minuten stopt het spel en geeft de observant zijn reactie op wat hij gehoord heeft. Hiervoor kan de observatielijst gebruikt worden. De nabespreking duurt ook 5 minuten. Daarna wisselen de studenten van rol totdat ieder elke rol heeft gehad. Vraag type Probleem verduidelijken Oorzaken probleem Aantal keren gesteld Reactie Karel Beleving Invloed op dagelijks leven Omgaan met probleem Anamnese Compenserende omstandigheden Sociale omgeving Wensen en behoeften Verwachting van hulpverlening Bijstelling van hulpvraag Alcoholgebruik van Karel In de casusbeschrijving lezen wij: 15

16 In het gesprek met de politie blijkt dat Karel per se drank nodig heeft om de dag door te komen. Hij drinkt per dag een kratje bier en ongeveer drie tot vier flessen vlierbessenwijn. En, zoals Karel zelf vertelt, tussendoor nog een beetje jenever. 1. Zoek op internet de norm op van aanvaardbaar alcoholgebruik. Antwoord volgens De Gezondheidsraad adviseert gezonde volwassen mannen niet meer dan 2 standaardglazen alcohol per dag te drinken en gezonde volwassen vrouwen niet meer dan 1 standaardglas. Deze hoeveelheden veroorzaken weinig risico's voor de gezondheid. Wel hebben vrouwen ook bij deze hoeveelheid mogelijk een licht verhoogd risico op borstkanker. Wie meer drinkt, loopt meer kans op een hoge bloeddruk, een hersenbloeding, kanker en andere gezondheidsklachten. Het is echter niet zo dat personen die meer dan deze hoeveelheden drinken, per definitie aan alcohol verslaafd zijn. Voor iedereen gelden de volgende adviezen: Hoe minder alcohol, hoe beter! Streef ernaar niet iedere dag alcohol te drinken om zo te voorkomen dat het een gewoonte wordt. Drink geen alcohol wanneer u nog wilt werken, studeren of sporten. Drink geen alcohol als u of uw partner zwanger willen worden. Drink geen alcohol als u nog moet deelnemen aan het verkeer. De wettelijke grens voor deelname aan het verkeer is 0,5 promille. Dit is ongeveer twee standaardglazen. Voor mensen die nog geen vijf jaar hun rijbewijs hebben, is deze grens 0,2 promille. Drinken als reactie op stress of persoonlijke problemen is riskant. Het risico dat u dan meer gaat drinken is groter. Ook kan het een gewoonte worden om bij spanningen te gaan drinken. Pas op met alcohol bij medicijngebruik. Alcohol kan de werking van een medicijn verminderen of de bijwerkingen versterken. Raadpleeg de bijsluiter of vraag dit na bij uw huisarts. 2. Beoordeel het alcoholgebruik van Karel volgens de gevonden norm. Wat is je mening over zijn alcoholgebruik? 3. Onderzoek of jouw mening overeenkomt met die van andere studenten. Zijn er verschillende opvattingen? En zo ja, hoe komt dat? 4. Als je als hulpverlener zelf meer alcohol drinkt dan de geadviseerde norm, kun je Karel dan wel hulp bieden? Motiveer je antwoord. 16

17 Maslow en Pinto Om de begrippen die Maslow en Pinto gebruiken voor studenten te verduidelijken, kun je deze werkvorm gebruiken. 1. Kopieer de afbeelding van de driehoeken van Maslow en Pinto op een A4- of A3-papier. De afbeeldingen staan op de volgende pagina. 2. Laat de student vanuit zijn eigen referentiekader bij elk niveau een aantal concrete voorbeelden beschrijven. Hierbij kan hij denken aan voorbeelden uit zijn eigen leven of die van familie en vrienden. 3. Probeer de student te laten nadenken en voorbeelden te benoemen van beide driehoeken (Maslow en Pinto). 4. De studenten gaan de uitkomsten in groepjes met elkaar vergelijken. Wat valt op? Wat is gelijk aan elkaar? Kun je uit al die voorbeelden per niveau een conclusie trekken? 17

18 Menselijke behoeften in westerse, grofmazige culturen volgens Abraham Maslow. 18

19 Menselijke behoeften in niet-westerse, fijnmazige culturen volgens Pinto. 19

20 Hoofdstuk 2b INITIATIEFFASE Kennismaken met je naam In de initiatieffase is kennismaken een belangrijk onderdeel. De eerste lessen met een groep studenten kun je zien als de initiatieffase. Vragen als: wat gaat ons deze lessen brengen? en wie zijn mijn klasgenoten? spelen bij de meesten door het hoofd. Vandaar een kennismakingsspel. 1. Zorg voor blanco naamstickers. De stickers die gebruikt worden op poststukken zijn prima. Ten minste 1 sticker per student. 2. Laat de student zijn voornaam schrijven op een sticker. Deze sticker plakt de student goed zichtbaar op de voorkant van zijn bovenlichaam. 3. Laat de studenten op een stoel zitten, het liefst in een cirkel- of carrévorm. Om de beurt zeggen de studenten alleen hun voornaam. Na de laatste gaat het spel beginnen. 4. Je vertelt als docent je voornaam en wat je mee neemt naar school. Dit moet beginnen met de eerste letter van je voornaam. Bijvoorbeeld: Ik heet Jos en neem een judopak mee naar school of Ik heet Peter en ik neem een pen mee naar school. Na deze eerste zin zeg je dat het voorwerp (bijvoorbeeld judopak of pen) een goed voorwerp is om mee te nemen. 5. Vervolgens vraag je aan de eerstvolgende student wat hij meeneemt naar school. Als de eerstvolgende student Kim heet dan zeg je bijvoorbeeld: En Kim, wat neem jij mee? Als deze student Kim een voorwerp noemt dat begint met de eerste letter van haar voornaam (in haar geval een K) dan is het een goed voorwerp. Is het een woord dat niet begint met de eerste letter van haar voornaam (alles behalve de K) dan zeg je dat het een fout voorwerp is. 6. De tweede student mag nu zeggen wat hij meeneemt naar school. Ook hier gelden weer dezelfde regels: goed is een voorwerp dat begint met de eerste letter van zijn voornaam. Zo gaan we de kring af en na elke student geven we aan of het een goed of fout voorwerp is. 7. De verwarring ontstaat als Kim bijvoorbeeld een lantaarnpaal wil meenemen (fout) terwijl een lantaarnpaal voor Leo wel weer goed is. 8. Het spel duurt ongeveer 10 minuten. 20

21 Dichtbij kennismaken Deze oefening is een snelle methode om mensen dicht bij elkaar te laten komen. 1. Laat de studenten hun (voor)naam op een sticker schrijven en deze zichtbaar op hun bovenlichaam plakken. 2. Maak groepjes van vier studenten. Groepjes van drie kan ook. Elk groepje krijgt een krant. De exemplaren die gratis bij de spoorwegstations worden uitgedeeld hebben een fijn formaat. 3. De krant wordt vóór elk groepje op de grond gelegd. De gehele groep gaat vervolgens op de krant staan terwijl de schoenen niet buiten de krant de grond raken. De tijdsduur van het staan op de krant is 3 seconden. 4. De krant wordt nu een kwart deel kleiner gevouwen. Ook dan geldt dezelfde opdracht: de deelnemers van de groep moeten erop staan zonder dat hun schoenen buiten de krant de grond raken. De 3 seconden blijft de norm. Overleg is nu noodzakelijk. Let op wie met wie praat. 5. Nogmaals wordt de krant een kwart kleiner gemaakt. De opdracht is bekend en verandert ook niet meer. 6. Het groepje dat de krant het kleinste formaat heeft weten te geven en er toch nog 3 seconden op kon staan, zonder dat de schoenen buiten de krant de grond raakten, heeft gewonnen. Oplossingen waarbij deelnemers elkaars lichaam als steun gebruiken zijn natuurlijk ook prima. 21

22 Hoofdstuk 3a ANALYSE Casus Marie Opdracht 1. Lees de casus over Marie (mevrouw VandenAcker) aan het begin van hoofdstuk Maak een schema waarin je kort een aantal problemen van Marie beschrijft. In de tweede kolom van het schema geef je aan of de problemen belangrijk zijn voor de hulpverlening. 3. In de derde kolom geef je aan of je het probleem kunt indelen in de objectieve, de subjectieve of de sociale wereld van de cliënt (Marie). 4. In de vierde kolom geef je aan of het probleem te categoriseren is binnen het microniveau, het mesoniveau of het macroniveau. 5. Geef nu een volgorde van belangrijkheid aan door voor elk probleem een cijfer (1, 2, 3, enzovoort) te plaatsen. Je gaat een lijstje maken waarbij je elk cijfer maar 1 keer kunt gebruiken. 6. Wat zou je als eerste aanpakken en waarom? In schema: Problemen van Marie Belang hulpverlening? Ja/nee Ja/nee Objectief Subjectief Sociaal Micro Meso Macro 22

23 Mishandeling Marie In de casus lezen wij: Ze werd mishandeld, zo bleek. Ze werd geslagen en geschopt, ze werd psychisch zwaar onder druk gezet. Hij was zeer dominant, hij wilde alles onder controle hebben en deed voortdurend zijn best haar te betrappen op de kleinste fout. 1. Zoek op internet naar algemene gegevens over huiselijk geweld, zoals: - wat is huiselijk geweld? - wat is het vaak vertoonde gedrag van een dader? Tip De site van Steunpunt huiselijk geweld (www.shginfo.nl) geeft informatie over dit onderwerp. 2. Nu je meer informatie hebt gevonden, verandert dat je opvatting over de casus van Marie in hoofdstuk 3? Waarom wel, of waarom niet? 3. Wat zou je verder willen analyseren in deze casus? Hoe ga je dat doen? 23

24 Micro-, meso- en macroniveau, de Sorteeroefening Micro-, meso- en macroniveau zijn termen die binnen de hulpverlening veelvuldig gebruikt worden. In de Sorteeroefening gaan de studenten zicht krijgen op de inhoud van deze termen. 1. Zorg voor drie dozen, bijvoorbeeld lege dozen van kopieerpapier. Op doos 1 zet je microniveau, op doos 2 mesoniveau en op de laatste doos macroniveau. 2. Laat de student op een papiertje een voorbeeld schrijven van microniveau. Dit papiertje wordt in de doos gelegd. Op een volgend papiertje een voorbeeld van mesoniveau. Dit wordt ook in de goede doos gestopt. Het voorbeeld van macroniveau komt in de derde doos. 3. De docent gaat rond met de dozen en laat elke student uit een willekeurige doos een papiertje pakken. 4. Om beurten leest de student zijn papiertje voor en geeft aan of dit papiertje terecht in de goede doos heeft gelegen. Een korte discussie is mogelijk. Variatie op deze oefening 5. Gebruik de volgende voorbeelden (zie volgende pagina) uit hoofdstuk 3.2 om papieren strookjes te knippen. Deze strookjes laat je door de studenten verdelen over de drie dozen. 24

25 Microniveau Je biedt je cliënt in de regel hulp bij problemen van sociaal, psychologische of lichamelijke aard. Bijvoorbeeld, je cliënt heeft te maken met: - een gevoel van overspannen zijn omdat de werkomgeving je cliënt ongelukkig maakt; - rouwverwerking; - opvoedingsproblemen; - grote schulden; - wonen in een leefgroep; - altijd ruzie met partner; - huiselijk geweld; - het feit dat hij in een instelling is geplaatst vanwege het plegen van strafbare feiten; - het feit dat hij wordt behandeld in een instelling; - drankmisbruik, ambulant of residentieel; - angst om dood te gaan. Mesoniveau Bij het mesoniveau moet je denken aan de omgeving waarbinnen de hulpverlening georganiseerd wordt. Je hebt dan iets meer afstand van de cliënt en zijn directe omgeving. Bijvoorbeeld, je cliënt: - voelt zich onveilig in de buurt; - heeft klachten over de vorige hulpverleningsinstelling; - heeft problemen met slechte arbeidsomstandigheden; - heeft ruzie met de sociale dienst; - krijgt geen toegang tot zorginstellingen; - is onverzekerd; - heeft ruzie met zijn werkgever; - heeft ruzie met de woningbouwvereniging; - heeft conflicten met een uitkerende instantie; - heeft een conflict met de gemeente over de aanleg van een nieuw skateparcours. Macroniveau Op dit niveau neemt de hulpverlener deel aan beïnvloedingsprocessen die de grenzen van het micro- en mesoniveau overschrijden. Hij verruimt de kaders van het werkveld door andere samenlevingsverbanden dan het primair proces of de organisatie van de vormen van hulpverlening op te nemen. Bijvoorbeeld: - er komen steeds meer ADHD-kinderen; - cliënten kunnen geen hulporganisatie vinden door lange wachtlijsten; - dak- en thuislozen problematiek neemt toe; - alcoholgebruik onder jeugdigen neemt toe; - plaatsingsmogelijkheden zijn beperkt. 25

26 Hoofdstuk 3b ANALYSE Raar maar waar Deze kapstok/oefening is beschikbaar in PowerPoint. De volgende vraag roept veel hoofdbrekens op. Hij maakt duidelijk dat een goede analyse van het probleem een voorwaarde is voor een juiste interpretatie van de gegevens. Vraag: Als hulpverlener kom je in een gezin. Bij de kennismaking vertellen de ouders dat zij twee kinderen hebben. Eén kind is een jongen. Hoe groot is de kans dat het andere kind een dochter is? De mogelijke antwoorden waaruit je kunt kiezen zijn: A 25% B 33% C 50% D 66% E 100% Bij de analyse van het probleem komen veel studenten tot de oplossing dat het juiste antwoord ongeveer 50% is. Immers bij de geboorte van een kind is er ongeveer 50% kans op of een jongen of een meisje. Dit is wat onze intuïtie ons vertelt. Het goede antwoord is echter 66%! De oplossing ligt erin dat er niet gezegd is dat het eerste kind een jongen is. Het tweede kind kan ook een jongen zijn! De volgende vier combinaties zijn mogelijk: Eerste kind zoon zoon dochter dochter Tweede kind zoon dochter zoon dochter De combinatie van twee dochters is niet mogelijk (er is een zoon!): Eerste kind zoon zoon dochter Tweede kind zoon dochter zoon In de overgebleven combinaties strepen we in elke mogelijkheid een zoon weg (die is immers benoemd!): Eerste kind dochter Tweede kind zoon dochter Wat overblijft zijn drie combinaties met 1 zoon en 2 dochters. Dus 1 staat tot 2, oftewel er is 33% kans op een zoon en 66% kans op een dochter! 26

27 Met deze kapstok is het belang van een goede analyse aan te tonen. Ga niet te snel uit van aannames die niet onderbouwd worden. 27

28 Hoofdstuk 4a PROBLEEMSTELLING Casus familie Stokkers: gooi het maar in de prullenbak! Om een discussie niet te laten beïnvloeden door persoonlijke opvattingen over de deelnemers aan de discussie, kun je deze oefening gebruiken. Voorbereiding Zorg voor een lege prullenbak en voor elke deelnemer 1 vel A4-papier. 1. Schrijf allemaal op een stuk papier wat jij het grootste probleem vindt van de familie Stokkers uit hoofdstuk 4. Gebruik daarvoor niet meer dan 2 zinnen. 2. Vouw het papier dubbel en gooi het in een lege prullenbak. Als iedereen zijn papier in de prullenbak heeft gegooid, dan pakt een deelnemer een willekeurig papier uit de prullenbak en leest dit voor. Als het papier door hemzelf beschreven is, dan mag hij een ander pakken. 3. Hierna geeft hij zijn mening over deze probleemstelling: is hij het ermee eens of niet? 4. Hij motiveert zijn mening. 5. Nu is het de beurt aan een volgende deelnemer die dezelfde cyclus doorloopt: pakken, voorlezen, mening geven en motiveren. 6. Als docent kun je ervoor kiezen om wel of geen groepsdiscussie te houden over elke mening. 28

29 Diagnose Karel Stokkers In de casus van hoofdstuk 4 kun je onder ander lezen: Op nummer 50 woont de familie Stokkers. Henk en Anja werken beiden op de bierfabriek. Lieve mensen, die altijd tijd en ruimte in hun leven hebben voor anderen. Ze hebben drie kinderen. Alle drie geadopteerd. Twee schatjes van meiden. Alleen die jongen, daar is wat mee. Karel is op tweejarige leeftijd geadopteerd. Iedereen op het plein weet het, wat een ondeugend ventje, nou ja ventje, hij is inmiddels 17. Er zijn al verschillende diagnoses gesteld: ADHD of ADD, zei de huisarts. Hechtingsproblemen, zei de kinderarts. Dat jong dat deugt niet, zeiden de buren. Henk en Anja moeten eens wat strenger optreden, een draai om zijn oren, dat helpt. Hij is ook verslaafd en staat altijd bij de school om drugs aan kinderen te verkopen, fluistert het plein. Reken maar dat bij Stokkers veel meer aan de hand is. Want dat heeft die jongen niet van een vreemde... Met de meisjes schijnt het op school ook niet goed te gaan Zoek op internet informatie over de volgende diagnoses: - ADHD; - ADD; - hechtingsproblematiek. 2. Hoe zou jij de problematiek van Karel analyseren? Bedenk wat je wilt vragen of onderzoeken en bespreek dat met een andere student. 3. Benoem de probleemstelling zoals jij denkt dat die voor Karel geldt. 4. Hoe zou je deze (voorlopige) probleemstelling kunnen bespreken met Karel? 29

30 Wondervraag en schaalvraag 1. Zoek op internet naar achtergronden bij de wondervraag, zoals: Wie heeft de wondervraag bedacht? In welke situatie vond dat plaats? Zijn er ook varianten op de wondervraag? Waarop is de wondervraag gericht? 2. Zoek op internet naar achtergronden bij de schaalvraag, zoals: Wie heeft de schaalvraag bedacht? In welke situatie vond dat plaats? Zijn er ook varianten op de schaalvraag? Waarop is de schaalvraag gericht? 3. Bedenk ten minste één schaalvraag voor de volgende personen van de familie Stokkers uit de casus van hoofdstuk 4: Schaalvraag voor Henk (vader). Schaalvraag voor Anja (moeder). Schaalvraag voor Karel (geadopteerde jongen van 17 jaar). 4. Bedenk ten minste één wondervraag voor de volgende personen van de familie Stokkers uit de casus van hoofdstuk 4: Wondervraag voor Henk (vader). Wondervraag voor Anja (moeder). Wondervraag voor Karel (geadopteerde jongen van 17 jaar). 5. Wat is jouw opvatting over de wondervraag en schaalvraag? Zou jij die kunnen hanteren? 30

31 Hoofdstuk 4b PROBLEEMSTELLING Een streep door de rekening Deze kapstok/oefening is beschikbaar in PowerPoint. Het boek zegt: In deze fase, de probleemstellingsfase, is het de bedoeling om erachter te komen wat nu precies het probleem is. Het is per slot van rekening toch wel prettig als we de vinger op de zere plek kunnen leggen. Je zult merken dat je analyse en onderzoeksperiode niet is afgesloten maar gewoon doorgaat. Echter, nu ben je niet bezig met een algemene analyse maar spitst jouw speurwerk zich veel meer toe op het probleem. Al jouw vragen, analyse, onderzoek is gericht op waar er nu precies aan gewerkt moet worden om je cliënt te helpen zijn situatie ten goede te keren. De volgende metafoor kun je gebruiken om de student te laten spelen met de begrippen huidige situatie, probleemstellingruimte en gewenste situatie. Probeer het volgende probleem op te lossen: Oplossing op de volgende pagina. 31

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

9. Schrijfopdrachten

9. Schrijfopdrachten 9.1 Poëzie doel Creatief schrijven activeren voorkennis toepassen kennis wanneer n.v.t. groepssamenstelling individueel duur 20 minuten De leerkracht geeft leerlingen een begrip, apparaat, mening, enzovoort.

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: 1 Geluk Weten wat geluk is en dit kunnen omschrijven De leerling kan: zijn definitie van geluk geven; feiten

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

De nieuwe zorgmedewerker

De nieuwe zorgmedewerker Werkblad De nieuwe zorgmedewerker De zorg verandert in snel tempo. Ook jouw rol als verzorgende of helpende verandert: meer aandacht voor individuele cliënten en hun netwerk. Werken met een zorg-leefplan

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Vragen stellen

Handleiding Werkvormen Vragen stellen Handleiding Werkvormen Vragen stellen Inhoud 1. Inleiding 2. Vragen stellen 3. Werkvormen 3.1. Vragenvuurtje 3.2. Geen Ja / Geen Nee 3.3. Doorzagen 3.4. De onbekende weg 1. Inleiding Voor de dialoog is

Nadere informatie

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen en Casus Tafels leren in samenwerking met OBS Het Galjoen, Den Hoorn Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland TU Delft en ontwerpbureau Meeple In deze casus ontwerpen leerlingen een leuke manier om tafels te

Nadere informatie

OPDRACH TE N B I J TH E M A 4

OPDRACH TE N B I J TH E M A 4 OPDRACH TE N B I J TH E M A 4 COM MU N I C A TI E Eén blik en ik weet genoeg. INLEIDING In je toekomstige beroep communiceer je de hele dag: met cliënten, collega s, leidinggevenden, ouders, verzorgers.

Nadere informatie

Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning.

Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning. Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning. Inleiding. De module Vingerspelling en Letterherkenning is onderdeel van de methode AAD. Het is de eerste module, speciaal voor degenen die het Nederlands

Nadere informatie

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL Met dit spel kun je op speelse wijze nagaan of je over de juiste vaardigheden beschikt om de omgang met anderen zo prettig en effectief mogelijk te maken. Het Vaardighedenspel

Nadere informatie

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? -

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? - China Pagina 1 Colofon Uitnodiging voor maaltijd in Chinees Les voor groep 6-8 150-180 minuten Handvaardigheid Let op! In deze les opzet werken leerlingen in tweetallen, en maken samen 1 werkstuk, maar

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 R.K. Basisschool De Vlinder RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 GOEDE STUDIEGEWOONTEN Bij goed studeren (leren) of huiswerk maken

Nadere informatie

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Linda Willemsen www.klasvanjuflinda.nl www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Spelenderwijs rijmen Tekst & vormgeving: Linda Willemsen 2014 www.klasvanjuflinda.nl Linda Willemsen

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Een leefbare school Een presentatie houden Enge plekken Zijn er bij jullie op school of in de buurt enge of lelijke plekken? Plekken die slecht verlicht zijn, of slecht onderhouden

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Opdracht 1 bij 1.2 * Doe de opdracht met de groep. Uitleg voor de docent: De cursisten lopen door elkaar door het lokaal. Laat de cursisten elkaar in tweetallen begroeten,

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6

Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6 Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6 Circuit met verschillende hoeken. Hierbij meerder intellegenties aanspreken. De kinderen wel in vele hoeken laten komen, zodat ze op verschillende manieren

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Het verhaal van mijn leven. Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden

Het verhaal van mijn leven. Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden Het verhaal van mijn leven Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden Cursus voor Fact-cliënten en andere buurtbewoners door Ria Velema, Ann Evers-Schillhorn van Veen, casemanagers Fact Lentis

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Bijeenkomst 7 Module Zorg thuis (2)

Bijeenkomst 7 Module Zorg thuis (2) Bijeenkomst 7 Module Zorg thuis (2) Doelen van deze bijeenkomst Doelen voor de cursusbegeleider: b laten kennismaken met het aanbod van de thuiszorg, inclusief hulpmiddelen b laten kennismaken met de ziekenboeg

Nadere informatie

Dit stappenplan is ingevuld door:

Dit stappenplan is ingevuld door: STAPPENPLAN Dit stappenplan is ingevuld door: Dit is jullie opdracht: Bekijk de kranten en/of nieuwssites die je toegewezen krijgt. Ga op zoek naar een nieuwsartikel waarin techniek een belangrijke rol

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK Van positieve feedback leer ik niets. INLEIDING Feedback geven en ontvangen moet je eerst oefenen en dan toepassen. In de opdrachten hieronder ga je ermee aan de slag. Doelstellingen

Nadere informatie

Les 1 Kikker en de Vreemdeling

Les 1 Kikker en de Vreemdeling Les 1 Kikker en de Vreemdeling Benodigdheden: - Kikker en de Vreemdeling voorleesboek - Kaartje met groene en rode stip - Rode en groene kaartjes Algemene beschrijving: Deze les is een inleiding op de

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

Wijzer in de Liefde LES 1

Wijzer in de Liefde LES 1 Wijzer in de Liefde Draaiboek voor het geven van seksuele voorlichting aan en seksuele vorming van jeugdige asielzoekers en nieuwkomers LES 1 - Kennismaken met seksualiteit - Lesopzet Inleiding Les 1 gaat

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

WELKOM BIJ BOMBERBOT! LES 2: SEQUENTIES I LES 2: SEQUENTIES I WAAR GAAT DEZE LES OVER? INTRODUCTIE

WELKOM BIJ BOMBERBOT! LES 2: SEQUENTIES I LES 2: SEQUENTIES I WAAR GAAT DEZE LES OVER? INTRODUCTIE WELKOM BIJ BOMBERBOT! Bij onze lessen horen ook nog een online game, waarin de leerlingen de concepten die ze geleerd krijgen direct moeten toepassen, en een online platform, waarin u de voortgang van

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar DOELSTELLINGEN De deelnemers worden zich bewust van hun eigen omgang met rouw en verlies en de rol die hun geloof of levensoriëntatie hierbij heeft. De deelnemers weten dat ieder op een eigen manier rouwt

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 2 VOOR GROEP 7 + 8 + GROEP 7 + 8 DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET SAMSAM MIDDEN IN DE WERELD De wheelie van Robert uit Zambia ANDERS? NOU EN! Een slangenbeet veranderde Christabels

Nadere informatie

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s

Nadere informatie

15 min. 1-4. NL Spelregels 1. 17996_ikleer_naar groep2_guide.indd 1 23-09-15 16:10

15 min. 1-4. NL Spelregels 1. 17996_ikleer_naar groep2_guide.indd 1 23-09-15 16:10 4-5 15 min. 1-4 NL Spelregels 1 17996_ikleer_naar groep2_guide.indd 1 23-09-15 16:10 18 Leerzame spellen in 1 doos! Het alfabet leren & samenstellen van woorden 4 kruiswoordplaten, 90 letters en 1 alfabetbord

Nadere informatie

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP15 het functioneringsgesprek dh15-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Het functioneringsgesprek CP15 Waar gaat het over?

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands Kwaliteitenspel PLUS is een vereenvoudigde versie van het Kwaliteitenspel en is bestemd voor mensen die bijvoorbeeld begrippen als flexibel,

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE Kwaliteitenspel PLUS Versie in eenvoudig Nederlands KWALITEITENSPEL PLUS is een vereenvoudigde versie van het KWALITEITENSPEL en is bestemd

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren 1. Inleiding Aan de hand van een concept cartoon verdiepen leerlingen zich in de vraag hoe het komt dat een meisje een meisje is. Een concept cartoon is een visuele

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak.

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. 2 juli 2014 KBS De Hoeksteen 11QH Olmendreef 100 3137 CR Vlaardingen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Hoe maak

Nadere informatie

Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen)

Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen) IK BOX spelregels Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen) Spelmateriaal 1 spelbord (binnenkant van de IK BOX) met aan de zijkanten de grote ZaaiGoedkaarten. 4 pionnen (Tess, Mo, Max en Kate). 4 bakjes.

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Om de beurt halen deelnemers nu de briefjes uit de vuilniszak en lezen ze voor. Bespreek wat erop staat.

Om de beurt halen deelnemers nu de briefjes uit de vuilniszak en lezen ze voor. Bespreek wat erop staat. Ik geloof... iets Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: Thema: Geloven en spiritualiteit, Kerk Tijdsduur: 2 uur en 55 min. Kerk: wat mag weg, wat mag blijven; stellingen; Godsbeeld

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Werkvormen bij een bijbelgedeelte

Werkvormen bij een bijbelgedeelte Werkvormen bij een bijbelgedeelte Vijfvragenmethode Lees voor jezelf het bijbelgedeelte. Beantwoord op een vel papier voor jezelf de volgende vragen: a Wat zegt dit gedeelte over God de Vader en/of de

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Hoe werk je met een zorgleefplan?

Hoe werk je met een zorgleefplan? Hoe werk je met een zorgleefplan? Slagen we erin de cliënt te ondersteunen te leven zoals hij dat wil? Artikel: 2008-003 Datum: 15-12-2008 Auteur: Merel van Uden In een zorgleefplan beschrijf je hoe de

Nadere informatie

LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME

LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME Algemene opzet van de les Doelen: - Kinderen kunnen gedachten, gevoelens en houdingen bij thema s uit de film Gods Lam uitdrukken in dramavorm. - Kinderen

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie