Naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcohol

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcohol"

Transcriptie

1 Naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcohol Petra de Bil (red.) Erik Geskus Ilona Keerssemeeckers Nathalie Maes Vlissingen, juni 2011 Hogeschool Zeeland

2 Naleving van leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen in Zeeland bij de verkoop van alcohol Een onderzoek in opdracht van het College voor Zorg en Welzijn (CZW Bureau), uitgevoerd door studenten van de opleiding Social Work van Hogeschool Zeeland, onder begeleiding en redactie van docent/onderzoeker Petra de Bil en met medewerking van Esther van Sprundel, Scoop Zeeland. Bil, P. de (red.), Geskus, E., Keerssemeeckers, I. & Maes, N. (2011). Naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcoholische drank. Vlissingen: Hogeschool Zeeland. 2

3 Samenvatting Onderzoeksvragen Dit afstudeeronderzoek heeft als onderwerp de naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcohol aan jongeren van 15 jaar. Dit onderzoek heeft de volgende centrale onderzoeksvraag en deelvragen: Hoe verloopt de naleving van leeftijdsgrenzen bij alcoholverkoop in supermarkten en slijterijen in Zeeland? 1. In welke mate worden de leeftijdsgrenzen nageleefd in supermarkten en slijterijen in Zeeland? 2. In welke mate is er onderscheid te maken tussen de verschillende regio s binnen Zeeland? 3. In welke mate is er onderscheid te maken tussen stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten binnen de provincie Zeeland? Het doel van dit onderzoek is het neerzetten van een nulmeting voor het provinciale project Jeugd en alcohol, dat tot eind 2013 zal lopen. In opdracht van dit project wordt de naleving van wettelijke leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen bij de verkoop van alcoholhoudende dranken onderzocht, zodat daarmee inzicht verkregen wordt in de behoefte aan eventuele interventies. Onderzoeksopzet Dit onderzoek is uitgevoerd door middel van mysteryshoppen. Hierbij bezoeken 15-jarige jongeren supermarkten en slijterijen en proberen zij een alcoholhoudende drank te kopen. In totaal zijn 142 supermarkten en slijterijen bezocht. De resultaten zijn ingevoerd in het statistisch analyse programma SPSS. Resultaten en Analyse Uit het onderzoek is gebleken dat de leeftijdsgrenzen bij de verkoop van alcohol aan 15-jarige jongeren in Zeeuwse supermarkten en slijterijen in 32% van de aankooppogingen worden nageleefd. Dit komt overeen met recent onderzoek elders in Nederland waar een nalevingspercentage van 27% werd gemeten. Er zijn significante verschillen tussen stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten gevonden, waarbij in stedelijke gemeenten vaker de leeftijdsgrenzen worden nageleefd dan in plattelandsgemeenten (resp. 47% en 21%). Daarnaast zijn er niet-significante verschillen in naleving van leeftijdsgrenzen gevonden tussen de regio Walcheren (42%) en Zeeuws-Vlaanderen (23%). Aanbevelingen De projectgroep Jeugd en alcohol wordt aanbevolen om zich voornamelijk op de plattelandsgemeenten te richten bij interventies die moeten leiden tot verbetering van de huidige resultaten, omdat de leeftijdsgrenzen daar het minst worden nageleefd. De projectgroep wordt aanbevolen onderzoek te laten doen naar het inzetten van hulpmiddelen zoals de rekenhulp en de ageviewer in supermarkten en slijterijen. Omdat in 21% van de aankooppogingen wel om een identiteitsbewijs werd gevraagd maar de alcohol toch verkocht zou worden, is onderzoek naar het aflezen van identiteitsbewijzen en het durven weigeren van een aankoop door met name jong winkelpersoneel aan te raden. 3

4 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding 5 1. Literatuurverkenning Alcoholgebruik jongeren Wet- en regelgeving Naleving van leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen Implicaties voor het onderzoek 9 2. Onderzoeksopzet Soort onderzoek Onderzoekseenheden Procedure Dataverwerking en data-analyse Betrouwbaarheid en validiteit Ethische verantwoording Resultaten en analyse Resultaten en analyse naleving leeftijdsgrenzen Resultaten en analyse per regio Resultaten en analyse stedelijke en plattelandsgemeenten Conclusies en aanbevelingen Conclusies: antwoorden op de onderzoeksvragen Aanbevelingen 15 Literatuurlijst 17 Bijlage I Toestemmingsbrief ouders 19 Bijlage II Brief meegegeven aan 15-jarige mystery shoppers 20 Bijlage III Observatieschema mysteryshoppen 21 Bijlage IV Resultaten onderzoek 23 4

5 Inleiding Op 26 november 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start gegaan. Met deze campagne wordt invulling gegeven aan een Zeeuws jeugd en alcohol project. In dit project werken alle 13 Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland, GGD Zeeland, Indigo Preventie en de Politie Zeeland samen aan een provinciale en regionale aanpak van de alcoholproblematiek onder de jeugd. De doelstellingen van het project zijn als volgt: 1. Het tegengaan van alcoholgebruik door jongeren onder de 16 jaar 2. Verantwoord alcoholgebruik door jongeren vanaf 16 jaar 3. Een blijvend politiek en maatschappelijk draagvlak creëren voor bovenstaande doelen (Terlouw, 2010). Om de eerste doelstelling van dit project te kunnen halen, is het onder andere van belang om inzicht te krijgen in de naleving van de leeftijdsgrenzen bij alcoholverkoop. Hoe makkelijk of moeilijk is het voor 15-jarigen om aan alcohol te komen? En in welke mate is er onderscheid te maken tussen de verschillende regio s binnen Zeeland? Drie studenten van de hogeschool Zeeland voeren dit onderzoek uit in het kader van hun afstudeeronderzoek aan de Hogeschool Zeeland. Vanwege de tijd en capaciteit is ervoor gekozen zich te beperken tot supermarkten en slijterijen. Aanvullend onderzoek is nodig om ook de naleving van leeftijdsgrenzen na te gaan in de horeca en bij sportkantines. Dit onderzoek geeft antwoord op de volgende centrale onderzoeksvraag en deelvragen: Hoe verloopt de naleving van leeftijdsgrenzen bij alcoholverkoop in supermarkten en slijterijen in Zeeland? a. In welke mate worden de leeftijdsgrenzen nageleefd in supermarkten en slijterijen in Zeeland? b. In welke mate is er onderscheid te maken tussen de verschillende regio s binnen Zeeland? c. In welke mate is er onderscheid te maken tussen stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten binnen Zeeland? De problematiek rondom jeugd en alcohol in Zeeland komt overeen met die van de rest van Nederland. Jongeren drinken steeds eerder en vaker, 56% van de 15-jarige drinkende jongens en 48% van de drinkende meisjes drinkt in een weekend gemiddeld tenminste 5 glazen per keer (De Gouw & Franken, 2009). Bij een recent onderzoek naar de handhaving van leeftijdsgrenzen bij de verkoop van alcohol elders in Nederland werd een nalevingspercentage van 27% gemeten (Van Hoof, Gosselt & Baas, 2011). Het is goed om na te gaan hoe deze handhaving in Zeeland verloopt. In dit onderzoeksverslag leest u achtereenvolgens een literatuurverkenning en de onderzoeksopzet. Daarna volgen de resultaten en analyse van het onderzoek, waarna afgesloten wordt met conclusies en aanbevelingen. 5

6 1. Literatuurverkenning 1.1 Alcoholgebruik jongeren Er wordt op steeds jongere leeftijd begonnen met het drinken van alcohol. De meeste jongeren drinken hun eerste alcoholische drankje tussen hun 11e en 15e levensjaar. Bijna een op de tien leerlingen uit groep 7 en 8 van de basisschool zegt in de afgelopen maand een drankje te hebben gedronken. In het voortgezet onderwijs geldt dit voor de helft van de leerlingen (Monshouwer e.a., 2008). Jongeren van 12 en 13 jaar die hebben aangegeven de afgelopen maand alcohol te hebben gedronken, drinken vooral thuis met hun ouders. Naarmate jongeren ouder worden gaan ze meer buiten de deur drinken, zoals bij vrienden en in het café of in de discotheek. Veel jongeren die al op jonge leeftijd mogen drinken van hun ouders, drinken ook vaker buitenshuis en ze drinken ook vaak meer dan jongeren die niet mogen drinken (Van der Vorst, 2007). Ouders blijken in beperkte mate regels op te stellen over alcoholgebruik. Zo heeft slechts 28% van de leerlingen uit groep zeven en acht met hun ouders de afspraak om tot een bepaalde leeftijd geen alcohol te drinken. Van de scholieren op het voortgezet onderwijs heeft 22% afspraken gemaakt (Monshouwer e.a., 2008). Bij jongeren komt het zogenaamde bingedrinken (in korte tijd vijf glazen of meer alcohol achter elkaar drinken) steeds vaker voor en dit kan leiden tot vervelende en zelfs gevaarlijke gevolgen zoals overlast, agressie, verbaal geweld of lichamelijke problemen zoals alcoholvergiftiging of een hartstilstand. Het bingedrinken komt bij een derde deel van de scholieren van het voortgezet onderwijs voor, dit betreft evenveel meisjes als jongens (Trimbos Instituut, 2010). Naast bingedrinken is het comazuipen een nieuw fenomeen. Jongeren tussen 11 en 18 jaar worden sinds 2000 zes keer zo vaak behandeld voor een alcoholintoxicatie. In 2008 werden 337 gevallen van alcoholintoxicatie gerapporteerd, in 2009 waren dit er 500 en in 2010 is het aantal meldingen gestegen tot 684. Alcohol wordt vooral verkregen met vrienden, maar ook via horeca, supermarkt of slijterij. Ouders zijn bijna altijd afwezig als er sprake is van een alcoholoverdosis. Opvallend is dat er geen regionale verschillen zijn of verschillen in opleidingsniveau. Het zijn ongeveer evenveel jongens als meisjes. Overigens worden niet alle jongeren met een alcoholintoxicatie opgenomen in het ziekenhuis. In de registratie zijn kinderen die door een huisarts zijn behandeld niet meegeteld. Hierdoor is in werkelijkheid het aantal alcoholintoxicaties onder jongeren waarschijnlijk hoger (Van Dalen e.a., 2009; Van der Lely e.a., 2011). Onder jongeren zijn mixdranken en bier het meest populair. Jongens drinken vooral bier, maar ook veel mixdranken. Meisjes drinken meestal mixdrankjes en likeur. Bier is bij meisjes een stuk minder populair (Monshouwer e.a., 2008). De populariteit van verschillende soorten drank hangt ook af van de leeftijd. Bier en wijn worden meer gedronken naarmate jongeren ouder zijn (Vet & Van den Eijnden, 2007). 1.2 Wet - en regelgeving De Drank- en Horecawet (DHW) is de belangrijkste wet als het gaat om de verkoop en het schenken van alcohol. Ondernemers van een horecabedrijf waar alcoholhoudende drank wordt verkocht, moeten zich houden aan de voorschriften uit de DHW. Deze wet geldt niet alleen voor de horeca, maar ook voor supermarkten en slijterijen. Degenen die zich niet aan deze regels houden, lopen het risico op een hoge boete van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). De VWA houdt, in opdracht 6

7 van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), toezicht bij bedrijven en instellingen op de naleving van wetten en voorschriften. De VWA controleert voornamelijk de uitvoering van leeftijdsgrenzen bij de verstrekking van alcohol. Er is veel aandacht voor de leeftijdsgrenzen die gelden bij de verkoop van alcohol. De regel is: jongeren onder de 16 jaar mogen helemaal geen alcohol kopen en jongeren tussen de 16 en de 18 jaar geen sterk-alcoholische drank. In de wet staat beschreven dat drank van 15% of meer, sterkalcoholisch is. Onder de 15% wordt het zwak-alcoholisch genoemd. Dat zijn bijvoorbeeld de meeste soorten bier en mixdranken. Volgens de Drank- en Horecawet is een verkoper van alcohol verplicht de leeftijdsgrenzen scherp in de gaten houden. Bij twijfel over de leeftijd moet er dan ook naar een identiteitsbewijs gevraagd worden. Het is namelijk vaak moeilijk voor een verkoopmedewerker om in te schatten hoe oud iemand is. Als diegene niet kan aantonen hoe oud hij is, dan kan om die reden de verkoop van alcohol geweigerd worden. Volgens de Wet op de identificatieplicht moet sinds 2005 iedereen in Nederland van 14 jaar en ouder een geldig identiteitsbewijs kunnen tonen als de politie of andere toezichthouders daar om vragen. Als er in strijd met de leeftijdsgrenzen toch alcohol verkocht wordt, is de verstrekker in overtreding. De jongere die de drank krijgt is niet strafbaar, want het gebruik van alcohol zelf is namelijk niet verboden. Zwak-alcoholhoudende drank verkopen aan iemand die wel ouder is dan 16, maar waarbij de drank bedoeld is voor iemand die nog geen 16 is, is ook verboden. Dit wordt ook wel wederverstrekking genoemd (Koninklijke Horeca Nederland, 2010; Trimbos Instituut, 2007). Het ministerie heeft alle gemeenten meer bevoegdheden gegeven om alcoholmisbruik aan te pakken. Aanvullend op de Drank- en Horecawet mogen gemeenten extra eisen stellen, bijvoorbeeld wat betreft de vestigingsvoorwaarden en sluitingstijden. Deze eisen worden vastgelegd in de gemeentelijke Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Op korte termijn is het de bedoeling dat gemeenten zelf toezicht gaan houden op de naleving van de regels rond alcoholverkoop (Klink, 2008). Alle zendgemachtigden die reclame uitzenden zijn op grond van de Mediawet verplicht aangesloten bij de Stichting Reclame Code. Vanaf 1 januari 2010 mag er geen enkele alcoholreclame van 6.00 uur tot uur meer te horen of te zien zijn op radio en televisie. Zichtbare sponsoring door een alcoholproducent van programma s vóór uur is wel toegestaan (STAP, 2008; STIVA, 2007; 2010; Stichting Reclame Code, 2009). 1.3 Naleving van leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen Sinds 1 november 2000 is de nieuwe Drank- en Horecawet van kracht. In de supermarkten mag alleen zwak-alcoholische drank verkocht worden. Deze zwak-alcoholische dranken moeten duidelijk gescheiden staan van de frisdranken en andere niet-alcoholische dranken. Dit is voornamelijk bedoeld om verwarring tussen mixdranken en frisdranken te voorkomen. Er mag geen reclame gemaakt worden waarin overmatig alcoholgebruik wordt aangeprezen en reclame voor alcoholische dranken mag niet gericht zijn op minderjarigen. Als de supermarkten (en andere gelegenheden waar deze afspraken ook voor gelden) zich niet aan deze afspraken houden, dan kan de minister besluiten wettelijke regels op te stellen om alcoholreclame te beperken (Stichting Reclame Code, 2009). Sinds 20 november 2007 hebben de gemeenten in Nederland extra bevoegdheden gekregen om alcoholmisbruik aan te pakken. Dit is op eerder vermelde datum door verschillende ministers besloten en vastgelegd in de Hoofdlijnenbrief Alcoholbeleid. Daarin valt te lezen dat de burgemeester, wanneer supermarkten zich niet houden aan de geldende wetten of regels, tijdelijk of permanent het recht kan ontnemen om in die locatie alcohol aan te bieden. De burgemeester wordt 7

8 ook bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang als er toch drank verkocht blijft worden (Klink, 2007). Vanaf maart 2009 hanteert de supermarktbranche een verscherpte legitimatie-eis met als doel geen alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar. Door het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel is een sticker ontworpen met de tekst verkoop alcohol en tabak aan jongeren legitimatie verplicht. Later zijn deze stickers vervangen door geen alcohol onder de 16 - stickers en Nog geen 20 jaar? Laat je legitimatie zien!. Deze stickers worden vanuit de branche uitgegeven en aangemoedigd om te gebruiken, maar zijn niet verplicht (CBL, 2010). Uit onderzoek dat door Stichting Alcohol Preventie in 2009/2010 werd uitgevoerd in 79 Nederlandse gemeenten kwam naar voren dat het gemiddelde Nederlandse nalevingspercentage in horeca, supermarkten en slijterijen ligt op 29% (Van Hoof, 2009/2010). In het voorjaar van 2011 is het onderzoek Beschikbaarheid van alcohol voor jongeren onder 16: minutenwerk uitgevoerd om de beschikbaarheid van alcohol voor jongeren vast te stellen. In twee representatieve regio s zijn in totaal 236 verkooppunten met 14- en 15-jarige mysteryshoppers bezocht. In de resultaten van dit onderzoek is af te lezen dat in 73% van de supermarkten en slijterijen bij een eerste poging een succesvolle koop is gedaan. Bij tweede en derde pogingen in betreffende filialen loopt dit percentage op tot 100%. Het nalevingspercentage bij een eerste poging ligt dus op 27% (Van Hoof e.a., 2011). Uit onderzoek is gebleken dat de meeste overtredingen in supermarkten, bij het verkopen van alcohol, worden gemaakt door een verkeerde inschatting van de leeftijd door het verkooppersoneel (Hermans e.a., 2009). Naast de verscherpte controle met het oog, door onder andere het verkooppersoneel, zijn er daarom in de loop van de tijd ook middelen ontstaan die leeftijdscontrole makkelijker maken. Te denken valt bijvoorbeeld aan het rekenhulpje, ontwikkelt door het CBL, en de age viewer, een camera die op afstand controleert of de consument de juiste leeftijd bereikt heeft. Het rekenhulpje is een kartonnen kaartje waarop aan de ene kant van het kaartje in wordt gevuld welke datum het vandaag is; omgedraaid verschijnt de maximale geboortedatum waaraan alcohol verkocht mag worden. Een deel van de supermarkten in Nederland heeft deze rekenhulp geïntegreerd in het kassasysteem, wat op de lange termijn de bedoeling is voor alle kassasystemen in Nederland. Wanneer een zwak-alcoholistische drank gescand wordt, komt de leeftijd in beeld die als grens geldt voor de verkoop van alcohol. Dit helpt het verkooppersoneel om snel uit te kunnen rekenen of de consument de gewenste producten mag kopen (CBL, 2010). 8

9 1.4 Implicaties voor het onderzoek De regel is dat jongeren onder de 16 jaar geen alcoholhoudende drank mogen kopen en jongeren onder de 18 jaar geen sterk-alcoholhoudende drank. Aangezien er in het verleden onderzoeken zijn gedaan m.b.t. de handhaving van leeftijdsgrenzen en de verkoop van alcoholhoudende drank in andere provincies in Nederland, zal dit onderzoek zich richten op de provincie Zeeland. Sinds 2005 is elke Nederlander die 14 jaar of ouder is verplicht om een ID of paspoort bij zich te hebben zodat hij zich kan identificeren. Als het verkooppersoneel twijfelt over de leeftijd van een persoon, mogen zij vragen naar het identiteitsbewijs. Als de klant zich niet kan identificeren mag de alcohol niet meegegeven worden. Om deze reden zal in dit onderzoek nagegaan worden in hoeverre er gecontroleerd wordt op leeftijd en of het alcoholhoudend product meegegeven wordt of niet. 9

10 2. Onderzoeksopzet 2.1 Soort onderzoek Er wordt onderzoek gedaan naar de naleving van leeftijdsgrenzen bij de verkoop van alcohol aan jongeren in supermarkten en slijterijen. Dit onderzoek is een 0-meting voor de Zeeuwse projectgroep Jeugd en alcohol. Het onderzoek kan na afloop van het driejarig project herhaald worden om te kijken of er verbeteringen in deze naleving te zien zijn. Het onderzoek is een zogeheten mysteryshop-onderzoek; dit is onderzoek waarbij anoniem winkels, horecagelegenheden of bedrijven worden bezocht, met als doel bijvoorbeeld het observeren van klantvriendelijkheid of naleving van bepaalde voorschriften en regels. In het onderzoek naar de naleving van leeftijdsgrenzen bij de verkoop van alcohol, is het doel van het mysteryshop-onderzoek het nagaan in hoeverre deze leeftijdsgrenzen nageleefd worden. 2.2 Onderzoekseenheden De onderzoekseenheden zijn alle supermarkten en slijterijen in Zeeland. Van deze locaties wordt het verkooppersoneel dat op het moment van het onderzoek achter de meest linkse kassa zit, geobserveerd. De activiteiten die geobserveerd worden zijn de volgende handelingen van dit verkooppersoneel: Vragen zij om het tonen van een identiteitsbewijs ja of nee; Zou het alcoholhoudende product verkocht worden ja of nee. Alle supermarkten en slijterijen in Zeeland die in de lijst van de Kamer van Koophandel en op Internet te vinden waren in februari 2011, zijn onderzocht. Onder deze 212 supermarkten en slijterijen bevonden zich 27 campingwinkels. Aangezien deze winkels niet het hele jaar open zijn, zijn deze winkels niet meegenomen in het onderzoek. Vijf supermarkten zijn supermarkten met een islamitische achtergrond, omdat deze geen alcohol verkopen zijn deze supermarkten niet meegenomen in het onderzoek. Een supermarkt hoort bij een huis van bewaring en is ook niet meegenomen in het onderzoek. Van de overgebleven 179 supermarkten en slijterijen bleken er 24 failliet of verhuisd te zijn en 13 filialen waren gesloten op het moment van bezoek. In totaal zijn 142 supermarkten en slijterijen bezocht in de maand april 2011; 113 supermarkten en 29 slijterijen. De hele onderzoekspopulatie van supermarkten en slijterijen in Zeeland is dus meegenomen in dit onderzoek, er is geen gebruik gemaakt van een steekproef. 2.3 Procedure Drie studenten van de opleiding Social Work aan de Hogeschool Zeeland voeren het veldwerk van dit onderzoek uit onder leiding van een docent/onderzoeker van de Hogeschool Zeeland. Deze drie studenten hebben een training mysteryshoppen gehad van medewerkers van de Universiteit Twente en STAP. Via een school voor Voortgezet Onderwijs zijn 15-jarige jongeren geworven als mysteryshoppers. Deze jongeren kregen voorlichting over het onderzoek en de beloning (een VVV-bon van 25 euro per dagdeel). De jongeren die interesse hadden, zijn gescreend op lengte en voorkomen. Alleen jongeren die eruit zien als een gemiddelde 15-jarige kwamen in aanmerking voor deelname aan het onderzoek. Van de overgebleven jongeren zijn de ouders/verzorgers uitgenodigd voor een 10

11 voorlichtingsbijeenkomst over het onderzoek. Na deze voorlichtingsbijeenkomst is aan de ouders schriftelijke toestemming gevraagd voor deelname van hun zoon of dochter aan het onderzoek (zie bijlage I). De twaalf overgebleven jongeren kregen een training van de drie studenten in het uit te voeren mysteryshop onderzoek. Zij hebben de volgende procedure geoefend: met z n tweeën een supermarkt of slijterij binnenlopen een mixdrankje, rosébier of een blikje bier uit de schappen pakken bij de meest linkse kassa die open is gaan staan het mixdrankje aanbieden bij de medewerker van de supermarkt of slijterij nagaan of er om het tonen van een identiteitsbewijs wordt gevraagd indien hier om gevraagd wordt; toon het identiteitsbewijs nagaan of het product verkocht zou worden of niet indien het product verkocht zou worden; zeggen dat je te weinig geld bij je hebt, het product laten staan en weglopen. Voor het geval dat een medewerker van een supermarkt of slijterij vragen zou gaan stellen aan de mysteryshoppers over het doel van deze aankooppoging, hebben de 15-jarige mysteryshoppers tijdens het onderzoek een brief op zak waarin de deelname aan een onderzoek uitgelegd wordt (zie bijlage II). Elke student is met een chauffeur en twee 15-jarige mysteryshoppers op pad gegaan. In totaal is er op tien dagdelen onderzoek gedaan; acht keer op een vrijdag van tot uur en twee keer op een maandag van tot uur. De student en de chauffeur bleven in de auto zitten als de 15-jarige mysteryshoppers de winkel binnengingen. De student hield de observatieformulieren (zie bijlage III) bij zich. Zodra de mysteryshoppers de auto weer binnenstapten, heeft de student het observatieformulier ingevuld met de informatie van de mysteryshoppers. 2.4 Dataregistratie en data-analyse De gegevens van alle ingevulde observatieformulieren zijn ingevoerd in het statistisch analyseprogramma SPSS. Vervolgens zijn de volgende analyses uitgevoerd: uitrekenen van aantal keren dat er om een identiteitsbewijs is gevraagd in procenten uitrekenen van aantal keren dat het product verkocht zou zijn in procenten uitsplitsen van bovengenoemde resultaten tussen supermarkten en slijterijen uitsplitsen van bovengenoemde resultaten per regio (Walcheren, Oosterschelderegio en Zeeuws-Vlaanderen) uitsplitsen van bovengenoemde resultaten in stedelijke gemeenten (Middelburg, Vlissingen, Goes en Terneuzen) en plattelandsgemeenten (Veere, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Sluis, Hulst, Borsele, Noord-Beveland en Kapelle) met behulp van de Comparing Column Proportions (z-test) nagaan of de gevonden verschillen tussen supermarkten en slijterijen, tussen de drie regio s en tussen stedelijke en plattelandsgemeenten significant zijn of niet deze Comparing Column Proportions (z-test) is een tweezijdige test, waarbij een betrouwbaarheidsinterval van 95% is gehanteerd bij een significant verschil betekent dit dat het verschil met een betrouwbaarheid van 95% waarschijnlijk niet op toeval berust bij geen significant verschil betekent dit dat het verschil waarschijnlijk op toeval berust. 11

12 2.5 Betrouwbaarheid en validiteit De betrouwbaarheid van een onderzoek zegt iets over de nauwkeurigheid van de metingen; wanneer herhaling van het onderzoek door dezelfde of andere onderzoekers eenzelfde resultaat oplevert, is het onderzoek betrouwbaar. Betrouwbaarheid gaat dus over de herhaalbaarheid van een onderzoek met eenzelfde resultaat. Bij dit onderzoek naar de naleving van leeftijdsgrenzen in Zeeuwse supermarkten en slijterijen worden alle supermarkten en slijterijen in Zeeland eenmalig bezocht. Dit betekent dat bij een bezoek op een ander tijdstip, een andere dag of bij een andere medewerker het resultaat anders zou kunnen zijn. Dit verlaagt de betrouwbaarheid van het onderzoek. Het feit dat alle supermarkten en slijterijen uit Zeeland bezocht worden, verhoogt de betrouwbaarheid. De metingen kunnen ook verschillend uitpakken bij gebruikmaking van verschillende 15-jarige mysteryshoppers. Het feit dat de mysteryshoppers gescreend zijn op lengte en voorkomen van gemiddelde 15-jarigen in Zeeland en de te volgen procedure geoefend hebben, verhoogt de betrouwbaarheid. De validiteit van een onderzoek gaat over de geldigheid van een onderzoek; is het begrip dat onderzocht wordt ook daadwerkelijk gemeten? In dit onderzoek is het te onderzoeken begrip naleving van leeftijdsgrenzen. Dit is geoperationaliseerd als: wordt er gevraagd om het tonen van een identiteitsbewijs ja of nee zou het alcoholhoudende product aan je verkocht worden ja of nee. Omdat de wet over naleving van leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen voorschrijft dat aan alle jongeren onder de 20 jaar een legitimatiebewijs gevraagd moet worden en dat aan jongeren onder de 16 jaar geen alcoholhoudende drank verkocht mag worden, komen deze operationalisaties tegemoet aan het begrip dat gemeten wordt, dit verhoogt de validiteit. 2.6 Ethische verantwoording Aan dit onderzoek wordt meegewerkt door een aantal minderjarige jongeren. Wanneer minderjarigen aan een onderzoek meewerken is daarvoor wettelijk toestemming vereist van de ouders. Daarom is voorafgaand aan het onderzoek een presentatie gehouden voor de ouders en verzorgers van de geïnteresseerde jongeren over de inhoud van dit onderzoek, waarna schriftelijke toestemming is gevraagd (zie bijlage I). Na de toestemming van de ouders is aan de jongeren voorlichting gegeven over het teveel gebruiken van alcohol en de gevolgen daarvan door de studenten. Dit is gedaan omdat de jongeren er mogelijk achter komen hoe gemakkelijk het is om als 15-jarige aan alcohol te komen, en er uit ethische overwegingen voorkomen moet worden dat dit mysteryshop-onderzoek het alcoholgebruik onder de meewerkende jongeren stimuleert. De 15- jarige mysteryshoppers hadden tijdens het onderzoek een brief bij zich waarin uitgelegd werd dat deze jongeren meedoen aan een onderzoek, zodat zij niet in de problemen konden komen wanneer een medewerker van een supermarkt of slijterij verantwoording voor het gedrag van de jongeren zou vragen (iets willen kopen en toch laten staan). 12

13 3. Resultaten en analyse 3.1 Resultaten en analyse naleving leeftijdsgrenzen In het onderzoek is nagegaan hoe vaak er om het tonen van een identiteitsbewijs is gevraagd. In 74 van de 142 supermarkten en slijterijen werd gevraagd om een identiteitsbewijs (52%). In de andere gevallen werd er niet naar een identiteitsbewijs gevraagd (48%). In 68% van de gevallen zou het alcoholische product aan een 15-jarige jongere zijn verkocht, daarmee komt de naleving van leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen in Zeeland op 32%. In 1% van de gevallen werd niet om een identiteitsbewijs gevraagd maar werd de aankoop direct geweigerd. In 21% van de gevallen werd er wél om een identiteitsbewijs gevraagd, maar zou de alcohol toch verkocht worden. In deze gevallen is het identiteitsbewijs wellicht niet goed bestudeerd, er is verkeerd gerekend of durfde de medewerker de aankoop niet te weigeren. De mysteryshoppers is gevraagd na te gaan of er stickers of borden aanwezig waren met daarop de mededeling dat alcohol niet wordt verkocht onder de 16 jaar. In driekwart van de gevallen waren deze niet aanwezig of niet zichtbaar (zie tabel 4 in bijlage IV). De mysteryshoppers is ook gevraagd op het observatieformulier een inschatting te maken van de leeftijd van de medewerker aan de kassa. Hoewel deze inschattingen minder betrouwbaar zijn, doen de resultaten vermoeden dat vooral jongere supermarktmedewerkers moeite hebben met het naleven van de leeftijdsgrenzen (zie tabel 5 in bijlage IV). Ja Nee Totaal Is er naar je ID gevraagd? % 48% 100% Zou het product aan je zijn verkocht? 96 68% Tabel 1: Resultaten naleving leeftijdsgrenzen in Zeeland 46 32% % Er zijn 29 slijterijen bezocht en 113 supermarkten. Tussen de naleving van de leeftijdsgrenzen in supermarkten en slijterijen is wel een verschil te zien, in 55% van de slijterijen zou het product zijn verkocht en in 71% van de supermarkten. Volgens de Column Proportions test (z-test) is vastgesteld dat dit verschil echter niet significant is. Ja Nee Totaal Zou het product zijn verkocht in slijterijen 16 55% Zou het product zijn verkocht in supermarkten 80 71% Tabel 2: Resultaten supermarkten en slijterijen 13 45% 33 29% % % 13

14 3.2 Resultaten en analyse per regio Zeeland is op te delen in drie regio s; Oosterschelderegio, Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen. Tussen de regio s Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen is een verschil te zien dat volgens de Comparing Column Proportions z-test echter niet significant is. De naleving van leeftijdsgrenzen is in Walcheren het hoogst (42%) en in Zeeuws-Vlaanderen het laagst (23%). De resultaten van de Oosterschelderegio komen exact overeen met die van Zeeland als geheel, 32% naleving van leeftijdsgrenzen bij de verkoop van alcohol aan 15-jarigen. Zou het product zijn verkocht in de Oosterschelderegio? Ja Nee Totaal % 32% 100% Zou het product zijn verkocht in Walcheren? 25 58% 18 42% % Zou het product zijn verkocht in Zeeuws-Vlaanderen? 30 77% 9 23% % Tabel 3: Resultaten per regio 3.3 Resultaten en analyse stedelijke en plattelandsgemeenten Bij onderzoek in Zeeland wordt behalve onderscheid tussen de drie regio s ook wel onderscheid gemaakt tussen de zogeheten stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten. De stedelijke gemeenten zijn Middelburg, Vlissingen, Goes en Terneuzen. De plattelandsgemeenten zijn Veere, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Sluis, Hulst, Borsele, Noord-Beveland en Kapelle. Tussen de stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten is een significant verschil (volgens de Comparing Column Proportions z-test) in naleving van leeftijdsgrenzen te zien, in stedelijke gemeenten is deze handhaving 47% en in plattelandsgemeenten 21%. Ja Nee Totaal Zou het product zijn verkocht in stedelijke gemeenten? 33 53% 29 47% % Zou het product zijn verkocht in plattelandsgemeenten? 63 79% 17 21% % Tabel 4: Resultaten stedelijke en plattelandsgemeenten Voor een overzicht van de overige resultaten, zie bijlage IV. 14

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting. Fieke Franken Ellen Selten

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting. Fieke Franken Ellen Selten Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Katwijk 4 e effectmeting Fieke Franken Ellen Selten Titel: Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Ondertitel: Nalevingsonderzoek

Nadere informatie

FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G

FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G 1 FACTSHEET ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN IN TWENTE E E R S T E M E T I N G N o v e m b e r 2 0 1 1 O N D E R Z O E K E R S : Dr. J

Nadere informatie

Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 JZ-15903-DHW

Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 JZ-15903-DHW Rapportage Mystery Guest Drank & Horeca Gemeente Oldebroek Uitgevoerd oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Methode... 4 3. Resultaten - op basis van locatie... 5 4. Resultaten - op basis van

Nadere informatie

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN.

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. In regio Zuidoost-Brabant. Jim Krokké, MSc Dr. Joris van Hoof 1 ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. In regio Zuidoost-Brabant. O N D E R Z O E K E R S : J i m K r o k k é, M S c D

Nadere informatie

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten. Fieke Franken Ellen Selten

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten. Fieke Franken Ellen Selten Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht hotspotonderzoek bij supermarkten Fieke Franken Ellen Selten Titel: Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Nadere informatie

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP FACTSHEET GGD & Iriszorg regio Nijmegen 0 ONDER ZOEK Nuchter kenniscentrum leeftijdsgrenzen Inleiding In opdracht van het regionaal alcoholmatigingsproject

Nadere informatie

De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015.

De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015. De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015. Het resultaat van ruim 5800 aankooppogingen door mysteryshoppers

Nadere informatie

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek gemeente Utrecht Hotspotonderzoek bij supermarkten, 1-meting Colofon Auteurs : Fieke Franken Amber Bosman Nederlands Instituut

Nadere informatie

Rapport regio Noord-Holland Noord. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar

Rapport regio Noord-Holland Noord. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Rapport regio Noord-Holland Noord Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 16 jaar Nalevingsonderzoek regio Noord-Holland Noord 2013 Colofon Auteurs: Fieke Franken Amber Bosman Nederlands Instituut voor

Nadere informatie

Soms moet je nee verkopen

Soms moet je nee verkopen COLOFON Stichting Platform Verkoop Alcoholhoudende Dranken voor Thuisgebruik (PVAD) Postbus 182 2260 AD Leidschendam F 070 317 5046 pvad@raadndh.nl Huisregels en leeftijdsstickers zijn tegen kostprijs

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN

ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN ALCOHOLVERKOOP AAN JONGEREN. Een landelijk nalevingsonderzoek O N D E R Z O E K E R S : D r. J O R I S V A N H O O F ( 5 3 4 8 9 6 1 3 1 ) J I M K R O K K É, M S c F a c u l

Nadere informatie

CBL Code verantwoorde alcoholverkoop in de supermarkt

CBL Code verantwoorde alcoholverkoop in de supermarkt CBL Code verantwoorde alcoholverkoop in de supermarkt Augustus 2012 2 1. Inleiding Verantwoorde verkoop van alcohol in de supermarkt Alcoholhoudende dranken maken een belangrijk deel uit van het assortiment

Nadere informatie

Alcohol verkoop aan jongeren 2014

Alcohol verkoop aan jongeren 2014 Alcohol verkoop aan jongeren 2014 ONDERZOEK NAAR DE NALEVING IN DE GEMEENTEN BAARN & SOEST Achtergrond In opdracht van de gemeente Baarn en de gemeente Soest heeft Nuchter een nalevingsonderzoek alcohol

Nadere informatie

Quickscan Jeugd en Alcohol in Zeeland

Quickscan Jeugd en Alcohol in Zeeland Middelburg, maart 2009 Colofon Scoop 2009 Samenstelling Maarten de Gouw Linda Franken in opdracht van de Provincie Zeeland Scoop Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling Achter de Houttuinen

Nadere informatie

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Bij deze opgave horen informatiebronnen 1 en 2. In informatiebron 1 zijn enkele overzichten opgenomen over het gebruik van alcohol onder scholieren

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014 Nalevingsonderzoek verkoop alcohol, 2014 Inleiding De gemeenten Goes, Kapelle, Reimerswaal, Borsele, Noord-Beveland, Duiveland, Middelburg en Vlissingen willen inzicht in de mate waarin alcoholverstrekkers

Nadere informatie

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Rommelen met je identiteit Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Utrecht, maart 2005 2 Rommelen met je identiteit Uitvoerder:

Nadere informatie

Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014

Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014 Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014 Regelmatig (te veel) alcohol drinken is schadelijk voor de gezondheid en leidt vaak tot problemen. Bijvoorbeeld agressie in het uitgaansleven of verkeersongelukken.

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan

Preventie- en handhavingsplan 08OKT.2014 Gemeente Delft Preventie- en handhavingsplan Voor de uitvoering van de Drank en Horecawet - 2014 Astrid Lensink & Irma Lauwers 14-04-2014 Inleiding Op I januari 2014 is de Drank- en Horecawet

Nadere informatie

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE INTRODUCTIE EN AGENDA Onderzoeker Universiteit Twente 2010: dissertatie

Nadere informatie

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen Bergen NH 2 Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen 1. Inleiding In het beleidsplan Naar een nuchter Bergen 2012 2015 zijn de volgende ambities

Nadere informatie

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Partijen: De minister van Veiligheid en Justitie (VenJ); De Vereniging van Zeeuwse Gemeenten, namens de 13 gemeenten in Zeeland, hierna te noemen de gemeenten;

Nadere informatie

WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN

WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN WERKING EN EFFECTIVITEIT VAN ID-SCANNERS BIJ HANDHAVING LEEFTIJDSGRENS BIJ VERKOOP VAN LEEFTIJDSGEBONDEN PRODUCTEN SAMENVATTING. Eind 2005 werd in Nederland het eerste onderzoek uitgevoerd naar de naleving

Nadere informatie

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken Themarapport Voortgezet onderwijs NR Gezonde Leefstijl april 008 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen die

Nadere informatie

Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen

Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen Verantwoord alcohol schenken binnen verenigingen Emiel Krijt, Accountmanager Public Affairs NOC*NSF 1 You created this PDF from an application that is not licensed to print to novapdf printer (http://www.novapdf.com)

Nadere informatie

Alcoholbeleid AID 2015

Alcoholbeleid AID 2015 Alcoholbeleid AID 201 1 Inhoudsopgave Artikel 1: Algemeen Artikel 1.1: Openingstijden Artikel 1.2: Schenktijden Artikel 1.: Alcohol nuttigen Artikel 1.4: Alcohol schenken en doorspelen Artikel 1.: Drankaanbod

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Sabine Uitslag Juni 2012 Voorwoord Voor u ligt de samenvatting van het Aanvalsplan Alcohol & Jongeren. Met dit integrale aanvalsplan wil de CDA Tweede Kamerfractie,

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Winkeliers/slijterijen. Stadskantoor 28-03-2013

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Winkeliers/slijterijen. Stadskantoor 28-03-2013 Nieuwe Drank- en Horeca Wet Winkeliers/slijterijen Stadskantoor 28-03-2013 1 Programma 19.30 uur welkom door burgemeester Harald Bergmann 19.40 uur toelichting op de nieuwe Drank- en Horecawet 20.00 uur

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege inspirerend - betrokken - ondernemend 2009 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 5 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren CO LO F O N St. I NTRAVAL Postadres Postbus 1781 971 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl Kantoor Groningen: St. Jansstraat 2C Telefoon - 313 4 2 Fax - 312 7 26 Kantoor Rotterdam: Goudsesingel

Nadere informatie

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Gemeente Hillegom Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Inleiding Per 1 januari 2013 is de Drank- en Horecawet (DHW) gewijzigd. Door deze wijziging zijn gemeenten de belangrijkste uitvoerders

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar Nalevingsonderzoek regio Noord-Holland Noord 2015 Colofon Auteurs: Anke van Beurden Msc Fieke Franken Msc Kirsten Vegt Msc Nederlands Instituut

Nadere informatie

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar

STAP.NL. Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar STAP.NL Alcoholverstrekking aan jongeren onder de 18 jaar Nalevingsonderzoek Fryslân 2015 Colofon Auteurs: K. Vegt, MSc A. van Beurden, MSc F. Franken, MSc M. Lubbers, MSc Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid

Nadere informatie

Alcohol en jongeren: gemeenten aan zet!?

Alcohol en jongeren: gemeenten aan zet!? Alcohol en jongeren: gemeenten aan zet!? Wim van Dalen, 1 april 2015 www.stap.nl Alcoholconsumptie in Nederland is na een explosieve stijging tussen 1960 en 1975 noch afgenomen, noch gestegen 2 1 Alcohol

Nadere informatie

Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland. 2. De nieuwe drank en horecawet. 3. Feiten en fabels uit de praktijk. Als afsluiter een happy drink!

Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland. 2. De nieuwe drank en horecawet. 3. Feiten en fabels uit de praktijk. Als afsluiter een happy drink! Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland 2. De nieuwe drank en horecawet 3. Feiten en fabels uit de praktijk Als afsluiter een happy drink! 1 op de 6 scholieren (klas 4 VO) in Kennemerland is een

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Figuur 1: De risico s van alcohol uitgedrukt in het geconsumeerde volume per distributiekanaal

Figuur 1: De risico s van alcohol uitgedrukt in het geconsumeerde volume per distributiekanaal GemeentenenAgeviewers Met Ageviewers kan de verkoop van zo n 80% van alle in gemeenten geconsumeerde alcohol in volwassen banen geleid worden. Gemeenten hoeven geen toezicht meer te organiseren op de naleving

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Sportverenigingen. Zeelandia 02-04-2013

Nieuwe Drank- en Horeca Wet. Sportverenigingen. Zeelandia 02-04-2013 Nieuwe Drank- en Horeca Wet Sportverenigingen Zeelandia 02-04-2013 Programma 19.30 uur welkom door burgemeester Harald Bergmann 19.40 uur toelichting op de nieuwe Drank- en Horecawet 20.00 uur vragen over

Nadere informatie

MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014. Inleiding en doel

MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014. Inleiding en doel 11 oktober 2014 01 MYSTERIE GUEST ONDERZOEK 11-10-2014 Inleiding en doel Per 1 januari 2013 is de handhaving van en het toezicht op- de bepalingen uit de Drank- en Horecawet overgegaan van de Nederlandse

Nadere informatie

Decentralisatie Toezicht

Decentralisatie Toezicht Decentralisatie Toezicht Presentatie NVWA 8-12-2011 De AID, PD en VWA bouwen aan één nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit Programma Wijzigingen DHW Taakverdeling gemeente/politie/nvwa Decentralisatie toezicht

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek 4. SAMENVATTING Op 7 mei 2002 is in het Staatsblad 2002 nummer 201 de gewijzigde Tabakswet gepubliceerd. Naar aanleiding hiervan wil de Keuringsdienst van Waren goed inzicht in de naleving van het onderdeel

Nadere informatie

INFORMATIE OVER DE NIEUWE DRANK- EN HORECAWET VOOR JONGEREN EN HUN OPVOEDERS

INFORMATIE OVER DE NIEUWE DRANK- EN HORECAWET VOOR JONGEREN EN HUN OPVOEDERS BROCHURE ALCOHOL EN DE WET Tekst brochure Alcohol en de wet, NIGZ INFORMATIE OVER DE NIEUWE DRANK- EN HORECAWET VOOR JONGEREN EN HUN OPVOEDERS 1 Sinds 1 november 2000 is de nieuwe Drank- en Horecawet van

Nadere informatie

MYSTERYSHOP ONDERZOEK NALEVING LEEFTIJDSGRENS VERKOOP ALCOHOL ZUID-LIMBURG 2015

MYSTERYSHOP ONDERZOEK NALEVING LEEFTIJDSGRENS VERKOOP ALCOHOL ZUID-LIMBURG 2015 MYSTERYSHOP ONDERZOEK NALEVING LEEFTIJDSGRENS VERKOOP ALCOHOL ZUID-LIMBURG 2015 MYSTERYSHOP ONDERZOEK NALEVING LEEFTIJDSGRENS VERKOOP ALCOHOL ZUID LIMBURG 2015 DR. JORIS VAN HOOF ARIANNE COLENBRANDER,

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Methode

1. Inleiding. 2. Methode 1. Inleiding Overmatig alcoholgebruik op jonge leeftijd kan zowel direct als ook later in het leven leiden tot gezondheidsproblemen zoals blijvende hersenschade en een verhoogde kans op verslaving. 1,2

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

2.15 Alcohol gevaren en regels

2.15 Alcohol gevaren en regels 2.15 Alcohol gevaren en regels Uit werkmap Veiligheid in het jeugd- en jongerenwerk Zorg voor elkaar Vragen De veiligheid van deelnemers én vrijwilligers komt ernstig in het geding bij (onverstandig) gebruik

Nadere informatie

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2009

Monitor alcoholverstrekking jongeren 2009 NALEVING LEEFTIJDSGRENZEN 16 EN 18 JAAR DRANK EN HORECAWET: TWEEJAARLIJKSE METINGEN Monitor alcoholverstrekking jongeren B. Bieleman A. Kruize C. Zimmerman Monitor alcoholverstrekking jongeren NALEVING

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 27 565 Alcoholbeleid Nr. 135 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen.

Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen. PERSBERICHT 25 april 2012 Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen. Het aantal kinderen en jongeren met een acute alcoholvergiftiging is in 2011 opnieuw toegenomen. In het afgelopen

Nadere informatie

Factsheet Alcohol intoxicaties NSCK 2007 tot en met 2012

Factsheet Alcohol intoxicaties NSCK 2007 tot en met 2012 710 Factsheet Alcohol intoxicaties NSCK 2007 tot en met 2012 Onderzoekers Drs. G Boeynaems, arts-assistent kindergeneeskunde Reiner de Graaf Gasthuis Delft Dr. N. van der Lely, kinderarts-opleider Reiner

Nadere informatie

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal Ontwerpbeleidsregel, vastgesteld door de burgemeester op 13 augustus 2012 afdeling Bouwen, Milieu en Handhaving 1 Beleidsregel

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE

BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN DE SKF KANTINE Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een bestuursreglement Alcohol

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17 Jongeren en alcohol peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 17 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Sociaal en Economisch Beleid, SEB Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail:

Nadere informatie

Factsheet alcoholintoxicaties 2007 tot en met 2013

Factsheet alcoholintoxicaties 2007 tot en met 2013 Factsheet alcoholintoxicaties 2007 tot en met 2013 Meldingen 2013 Kinderartsen meldden over 2013 in totaal 713 gevallen waarbij een minderjarige, met alcohol in het systeem, door een kinderarts in het

Nadere informatie

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015 Presentatie DHW voor studenten Dinsdag 12 mei 2015 Vergunningen (paracommercie) 1. DHW-Vergunning voor schenken alcohol op grond van de Drank- en Horecawet. Schenkt uw vereniging alcohol in eigen beheer?

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 september 2014 gemeente roerdalen 2014-2018 1 Hoofstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse jongeren drinken veel, vaak en op jonge leeftijd. Daarnaast

Nadere informatie

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren R a p p o r t Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren Telefonisch onderzoek onder ouders en jongeren 2013 In opdracht van Laat ze niet (ver)zuipen Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland november 2013,

Nadere informatie

Met een ontheffing mag u na middernacht sluiten. Hiervoor moet u wel aan een aantal eisen voldoen:

Met een ontheffing mag u na middernacht sluiten. Hiervoor moet u wel aan een aantal eisen voldoen: 1. 1 van 5 Bureau Beleid en Juridische Ondersteuning Contactpersoon : T.J. Ton Telefoonnr. : 0229-252497 E-mail : gemeente@hoorn.nl Uw brief van : - Uw kenmerk : Ons kenmerk : 09.58919 Bijlage(n) : 1 Onderwerp

Nadere informatie

De nieuwe Drank- en Horecawet

De nieuwe Drank- en Horecawet De nieuwe Drank- en Horecawet Iedereen welkom heten, voorstelrondje. 1. De nieuwe Drank- en Horecawet Hoe gaat het in Borne worden? 2. Aanleiding nieuwe DHW Jeugd drinkt teveel Landelijk: wijziging DHW

Nadere informatie

Handhavingsprotocol Drank- en Horecawet (behorend bij besluit d.d. 25-11-2013)

Handhavingsprotocol Drank- en Horecawet (behorend bij besluit d.d. 25-11-2013) Handhavingsprotocol Drank- en Horecawet (behorend bij besluit d.d. 25-11-2013) Artikel Beschrijving Omschrijving overtreding Maatregel(en) toezichthouder Maatregel(en) bestuur Artikel 3 Verbod zonder vergunning

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Volp (PvdA) over het stijgende aantal jonge comazuipers (2016Z05066).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Volp (PvdA) over het stijgende aantal jonge comazuipers (2016Z05066). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen Inhoud Alcoholpreventie Jeugd Gemeente Dalfsen 1 Alcoholpreventie Jeugd 1. Inleiding Het alcoholgebruik onder de jongeren is de laatste jaren een landelijk probleem waar steeds meer aandacht voor is, zowel

Nadere informatie

FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES

FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES 2011-2012 REGIO ZAANSTREEK - WATERLAND 1 Colofon: Joris van Hoof (Universiteit Twente) E-mail: j.j.vanhoof@utwente.nl T: (053) 489 6131 Fieke Franken (Nederlands Instituut

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 1 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje 80013-1-6b Analyse maatschappelijke vraagstuk: alcoholgebruik onder jongeren tekst 1 Wat zegt de wet? Volgens de Drank-

Nadere informatie

Bestuursreglement. Alcohol in sportkantines. van de v.v. Wieldrecht.

Bestuursreglement. Alcohol in sportkantines. van de v.v. Wieldrecht. Bestuursreglement Alcohol in sportkantines van de v.v. Wieldrecht. Preambule In overweging nemende dat: - sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een

Nadere informatie

ongeoorloofde vormen van concurrentie met de reguliere horeca te voorkomen;

ongeoorloofde vormen van concurrentie met de reguliere horeca te voorkomen; BESTUURSREGLEMENT ALCOHOL IN SPORTKANTINES Preambule In overweging nemende dat: een bestuursreglement Alcohol in sportkantines ; - en Horecawet dienen te beschikken over beheer, aangesloten bij een door

Nadere informatie

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet September 2014 Opdrachtgever: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-13-1-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: alcohol en jongeren 5 10 15 20 25 30 tekst 1 Meisjes vaker ziek van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES

BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES BESTUURSREGLEMENT Mixed Hockey Club Roden ALCOHOL IN SPORTKANTINES Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van artikel 9 van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een

Nadere informatie

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Schouwen Duiveland

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Schouwen Duiveland Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Schouwen Duiveland De burgemeester van Schouwen-Duiveland; gelezen het voorstel van de afdeling REB, cluster Uitvoering d.d. ; gelet op artikel

Nadere informatie

Actieplan alcohol en jeugd gemeente Teylingen 2008-2011 Definitieve versie: 10 juli 2008

Actieplan alcohol en jeugd gemeente Teylingen 2008-2011 Definitieve versie: 10 juli 2008 Bijlage II : Actieplan Alcohol en jeugd Teylingen Actieplan alcohol en jeugd gemeente Teylingen 20082011 Definitieve versie: 10 juli 2008 1. Inleiding Jongeren in ons land drinken te jong, te vaak en te

Nadere informatie

Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010

Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010 Factsheet Sportactie Leeftijdgrenzen Alcohol 2010 Versie 3 Datum 17 juni 2011 Status definitief Colofon Project Sportactie Leeftijdsgrenzen Alcohol 2010 CE 10 1711 Contact Afdeling Toezichtvoorbereiding

Nadere informatie

Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen. Sandra van Ginneken, Adviseur DHW

Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen. Sandra van Ginneken, Adviseur DHW Doorschenken en openbare dronkenschap; een overzicht van relevante wetsartikelen Sandra van Ginneken, Adviseur DHW Doorschenken Art. 252 WvS: verkopen en doorschenken aan dronken klanten en jongeren dronken

Nadere informatie

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2014-2017

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2014-2017 Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2014-2017 Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude Juli 2014 Inhoudsopgave Inleiding 1. Probleemanalyse 2. Beleidsfocus 2.1. Uitgangspunten en onderbouwing van beleid

Nadere informatie

OBOKT. goh a. Activiteitenplan - bijlage bij Preventie- & Handhavingsplan - Gemeente Delft 2014. I. p jler: fysieke ert sociale omgeving

OBOKT. goh a. Activiteitenplan - bijlage bij Preventie- & Handhavingsplan - Gemeente Delft 2014. I. p jler: fysieke ert sociale omgeving OBOKT. goh a I. p jler: fysieke ert sociale omgeving Onderwerp/resultaat Actie Doelgroep Locatie Uitvoerder Periode Kosten Gezonde school Bij complexe vragen ta.v. middelengebruik in klassen of van individuele

Nadere informatie

Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1

Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1 Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1 Samen naar een verantwoord alcoholgebruik voor een gezonder Nederland De afgelopen maanden hebben vertegenwoordigers van Stichting Verantwoord

Nadere informatie

Reden waarom ik in deze brief graag alsnog de visie en standpunten van Koninklijke Horeca Nederland naar voren wil brengen.

Reden waarom ik in deze brief graag alsnog de visie en standpunten van Koninklijke Horeca Nederland naar voren wil brengen. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport T.a.v. staatssecretaris de heer M.J. Van Rijn Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Woerden, 20 juni 2014 Onderwerp Contact : Integraal alcoholbeleid : 0348-489423

Nadere informatie

VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN SCHENKEN

VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN SCHENKEN SCHENK VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN A guide for alcohol retailers [Insert Makro Logo] Waarom is Schenk Verstandig belangrijk voor uw zaak?

Nadere informatie

FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES 2007 TOT EN MET 2014

FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES 2007 TOT EN MET 2014 Onder embargo tot maandag 16-02-2015 06:00 FACTSHEET ALCOHOLINTOXICATIES 2007 TOT EN MET 2014 1. Meldingen 2014 Kinderartsen in Nederland behandelden in 2014 in totaal 783 minderjarige jongeren als gevolg

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 27565 Alcoholbeleid Nr. 133 Herdruk 1 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 6 mei 2015 Vanuit de Drank-

Nadere informatie

Reglement Alcohol in sportkantines december 2011

Reglement Alcohol in sportkantines december 2011 Reglement Alcohol in sportkantines december 2011 Preambule In overweging nemende dat: sportverenigingen op basis van de Drank- en Horecawet dienen te beschikken over een alcoholreglement; in dit verband

Nadere informatie

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Improving Mental Health by Sharing Knowledge Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Ninette van Hasselt Trimbos-instituut Rob Bovens Hogeschool Windesheim, Trimbos-instituut 2 1 Persoon omgeving

Nadere informatie

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Datum: 12 mei 2014 Directie Openbare Orde en Veiligheid en GGD Amsterdam Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Alcoholbeleid in Amsterdam 4 3. Doelstellingen Preventie-

Nadere informatie

De gewijzigde Drank- en Horecawet Wat betekent dat bij evenementen?

De gewijzigde Drank- en Horecawet Wat betekent dat bij evenementen? De gewijzigde Drank- en Horecawet Wat betekent dat bij evenementen? Inhoud Presentatie Korte introductie Aanleiding & Historie wetswijziging Wijzigingen DHW Toezicht in de praktijk Rondvraag 25-3-2013

Nadere informatie