Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn."

Transcriptie

1 Alcohol (g)een probleem? Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn. 2 Alcoholpreventie vanuit de eerstelijn 3 Ondersteuning bij signaleren en bespreken 5 Pilot vroegsignalering alcoholproblematiek 6 Alcoholmatiging in breder perspectief #6

2 Bijna 80% van de Amsterdammers drinkt weleens alcohol. Naast de plezierige effecten, heeft alcoholgebruik ook een keerzijde. Overmatig alcoholgebruik is een belangrijke oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland. Alcoholmisbruik leidt tot tal van acute problemen, van (verkeers)ongevallen tot problemen met de openbare orde en huiselijk geweld. Toch wordt overmatig alcoholgebruik door drinkers en hulpverleners lang niet altijd of te laat onderkend. Deze factsheet besteedt aandacht aan de mogelijkheden voor hulpverleners in de eerstelijn om overmatig alcoholgebruik onder volwassen Amsterdammers te signaleren en daar wat aan te doen. Waarom inzetten op alcoholpreventie? Met preventie van overmatig alcoholgebruik kunnen veel leed en maatschappelijke kosten worden voorkomen. Overmatig alcoholgebruik kan leiden tot psychische klachten en aandoeningen aan de lever, nieren, centraal zenuwstelsel, hart- en bloedvaten, vormen van kanker en vruchtbaarheidsproblemen. Bij zwangere vrouwen kan alcoholgebruik negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van het kind. Ook op sociaal-maatschappelijk vlak heeft overmatig alcoholgebruik grote impact, van problemen in de privésfeer tot overlast op straat. De maatschappelijke kosten van alcoholmisbruik zijn hoog en bedragen naar schatting enkele miljarden euro s per jaar. Belangrijkste kostenposten zijn verlies aan arbeidsproductiviteit door ziekteverzuim en kosten voor de gezondheids- en verslavingszorg. Wanneer drink je teveel? Volgens de Gezondheidsraad heeft alcohol voor volwassenen weinig risico's bij maximaal één glas per dag voor vrouwen en maximaal twee glazen per dag voor mannen. Drink je meer dan deze hoeveelheden, dan spreekt men van overmatig alcoholgebruik en neemt de kans op lichamelijke ziekten toe. Je bent een zware drinker wanneer je als vrouw minimaal één keer per week tijdens het uitgaan of een andere gelegenheid op één dag meer dan drie glazen drinkt of als man meer dan vijf glazen. Mannen en vrouwen die overmatig of zwaar drinken worden probleemdrinkers genoemd wanneer zij door hun alcoholgebruik lichamelijke, psychische en/of sociale problemen ondervinden. Risicogroepen Uit de Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2008 blijkt dat 20% van de Amsterdammers van 16 jaar en ouder te veel drinkt (zwaar en/of overmatig). Er zijn verschillende risicogroepen gesignaleerd. 26% van de hoogopgeleide werkende Amsterdammers en 26% van de Amsterdammers met een bijstandsuitkering drinkt zwaar of overmatig tegenover 20% gemiddeld. 23% van de mensen met een bijstandsuitkering is probleemdrinker, versus 7% gemiddeld. Relatief veel hoogopgeleiden drinken (94%), gemiddeld is dit 80%. 2 Alcohol (g)een probleem?

3 Alcoholpreventie vanuit de eerstelijn Eerstelijns professionals zoals huisartsen, thuiszorgmedewerkers, maatschappelijk werkers of fysiotherapeuten kunnen een belangrijke rol spelen bij het voorkómen van overmatig alcoholgebruik onder volwassenen. Zij komen om verschillende redenen in contact met de doelgroep en zijn doorgaans goed op de hoogte van de leefomstandigheden. In een gemiddelde huisartsenpraktijk heeft bijvoorbeeld 3 tot 10% van de patiënten problemen als gevolg van overmatig drankgebruik. Dit komt neer op zo n 200 mensen. Andere mogelijkheden om alcoholgebruik bij volwassenen aan te kaarten zijn vaak beperkt. In tegenstelling tot jongeren, waarbij de school bijvoorbeeld een belangrijke setting is om problemen te signaleren. In de dagelijkse praktijk blijkt het signaleren en bespreken van overmatig alcoholgebruik door hulpverleners niet eenvoudig. Een te hoge drankconsumptie uit zich vooral in indirecte signalen en onduidelijke klachten (zie kader) waarbij niet direct een relatie wordt gelegd met alcoholgebruik. Zijn er wel duidelijke signalen, dan kost het veel hulpverleners moeite om over het gevoelige onderwerp drankgebruik vragen te stellen. Uit onderzoek blijkt dat veel huisartsen zichzelf onvoldoende getraind vinden om de drinkgewoontes van een patiënt bespreekbaar te maken. Overmatig alcoholgebruik komt veel voor hier in Amsterdam-Noord. Ik denk dat ik als huisarts een heleboel niet signaleer. Antwoord van een huisarts op de vraag naar de omvang van de alcoholproblematiek in zijn patiëntenpopulatie. Signalen overmatig alcoholgebruik psychische klachten, zoals depressie en/of sociale problemen vaak gecombineerd met slaapproblemen frequent gebruik van en verzoek om slaap- en/of kalmeringsmiddelen alcoholgeur of de aanwezigheid van andere sterke geuren ter maskering van een alcoholgeur klachten over vermoeidheid, malaise, hartkloppingen of overmatig transpireren, maag- en darmklachten frequent spreekuurbezoek of frequent bezoek aan eerste hulp in een ziekenhuis Ondersteuning bij signaleren en bespreken Er zijn verschillende instrumenten en methoden beschikbaar ter ondersteuning van het signaleren en bespreekbaar maken van overmatig alcoholgebruik. De Five shot-vragenlijst en motiverende gesprekstechnieken zijn hier twee voorbeelden van (zie kaders). Met de Five-shottest kan een hulpverlener snel een indruk krijgen van de omvang van het alcoholprobleem 1. Hoe vaak drinkt u alcoholische dranken? 2. Hoeveel alcoholische dranken gebruikt u op een typische dag waarop u alcohol drinkt? 3. Ergert u zich wel eens aan mensen die opmerkingen maakten over uw drinkgewoonten? 4. Voelt u zich wel eens schuldig over uw drinkgewoonten? 5. Drinkt u wel eens s ochtends alcohol om de kater te verdrijven? 3

4 Veel van de instrumenten zijn te downloaden via de website van het landelijke Partnership Vroegsignalering Alcohol (http://www.vroegsignaleringalcohol.nl/producten-pva). We noemen er hier een aantal: Handleiding motiverende gespreksvoering bij alcoholproblemen. NHG-standaard Problematisch Alcoholgebruik. Het betreft een richtlijn voor patiënten met alcoholproblemen. Hierin staat beschreven hoe de huisarts het beste kan handelen wanneer probleemdrinken of alcoholafhankelijkheid wordt vastgesteld. Patiëntenbrieven Omgaan met alcohol. Een pakket patiëntenbrieven met onderwerpen als: alcoholdagboek, minderen of stoppen, volhouden. LESA (Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak) Stoornissen in het gebruik van alcohol. De samenwerkingsafspraak is ontwikkeld door huisartsen en verslavingsartsen. Ter ondersteuning van de implementatie en voorlichting zijn verschillende materialen beschikbaar. Toolbox Vroegsignalering en Kortdurende Interventies Problematisch Alcoholgebruik. De toolbox bestaat uit praktische informatie voor de zorgprofessional over de richtlijnen en begrippen verantwoord alcoholgebruik. Websites voor zelfhulp en online begeleiding Betere vroegsignalering van alcoholproblemen betekent op de korte termijn een verhoging van de werkdruk binnen de eerstelijn. Om bijvoorbeeld huisartsen bij de begeleiding van cliënten met alcoholproblemen te ontlasten, kunnen praktijkondersteuners GGZ (POH GGZ) vanuit Jellinek en Prezens worden ingezet. Steeds meer gezondheidscentra of huisartspraktijken maken daarvan gebruik. De praktijkondersteuner richt zich op GGZ- en verslavingsproblematiek binnen de praktijk of het samenwerkingsverband en zorgt voor een goede triage. De praktijkondersteuner kan kortdurende behandeling aanbieden bij lichtere alcoholproblematiek. Bij zwaardere problematiek wordt doorverwezen naar de tweedelijns verslavingszorg. Ingrediënten en tips voor een motiverende gespreksvoering Probeer zoveel mogelijk aan te sluiten bij de behoefte van de cliënt door de functie van het alcoholgebruik te bespreken. Wat zijn de positieve effecten (je prettig en minder geremd voelen)? Wat zijn de gevoelens, ideeën en omstandigheden rondom alcoholgebruik? Het bespreken van de voordelen van alcoholgebruik geeft een goede ingang om ook de nadelen van alcohol aan de orde te brengen. Alleen de nadelen bespreken leidt vaak tot ontkenning en kan ervoor zorgen dat de cliënt er niet (meer) over wil praten. Afkeuren, beschuldigen, confronteren of discussiëren kan men beter niet doen. Dit zorgt meestal voor ontkenning. Als de cliënt zelf niet vindt dat hij of zij teveel drinkt, kan men een informatiebrochure over alcohol meegeven. Probeer een vervolgafspraak te maken om die informatie te bespreken, of kom er anders bij een volgend contact op terug. Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn. 4

5 Meer grip op overmatig alcoholgebruik. Een pilot Om (vroeg)signalering van alcoholproblematiek en de begeleiding van patiënten te verbeteren, is in drie gezondheidscentra in Amsterdam een pilot uitgevoerd. Deze proef richtte zich op huisartsen en andere hulpverleners in de eerstelijn zoals fysiotherapeuten, praktijkassistenten en maatschappelijk werkers. De pilot, een samenwerkingsproject van het cluster Epidemiologie, Documentatie en Gezondheidsbevordering (EDG) van de GGD Amsterdam en Jellinek, bestond uit drie onderdelen: training van hulpverleners om het bewustzijn ten aanzien van alcoholproblematiek te vergroten. Op welke klachten en symptomen moet men alert zijn? Er is geoefend met motiverende gesprekstechnieken om alcoholproblemen bespreekbaar te maken en patiënten te helpen het probleem aan te pakken. De hulpverleners hebben informatie gekregen over beschikbare korte interventies voor cliënten met alcoholproblematiek en over de verwijsmogelijkheden naar de verslavingszorg. inzet van een alcoholconsulent van Jellinek in de gezondheidscentra gedurende een half jaar. Hulpverleners konden hier terecht voor advies en konden cliënten naar deze consulent doorverwijzen voor een gesprek en informatie. multidisciplinaire casuïstiekbesprekingen onder leiding van de alcoholconsulent. Reacties naar aanleiding van de pilot Soms nog wel lastig om in die tien minuten het onderwerp alcohol te bespreken. Er is zeker winst te behalen bij de andere disciplines, maar ook de huisartsen blijven aanmoedigen om ernaar te vragen. (een huisarts die deelnam aan de pilot) Ik geef meer achtergrondinformatie over de gevolgen omdat ik nu beter ingelicht ben en betere gesprekstechnieken onder de knie heb. (een fysiotherapeut na afloop van de pilot) Besteed in de training meer aandacht aan de beschikbaarheid van interventies via internet. Daarvan is nu nauwelijks gebruik gemaakt. (evaluatierapport pilot) 5 Alcohol (g)een probleem?

6 Pilot vroegsignalering alcoholproblematiek werpt vruchten af De pilot vroegsignalering is eind 2010 door EDG geëvalueerd. De deelnemende hulpverleners geven aan dat zij door het project alerter zijn op alcoholproblematiek. De verbeterde gespreksvaardigheden maken het naar hun oordeel eenvoudiger om alcoholgebruik met cliënten te bespreken. De inzet van de alcoholconsulent van Jellinek is volgens de hulpverleners een essentieel onderdeel van het project. De aanwezigheid van de alcoholconsulent zorgt ervoor dat zij het thema alcoholgebruik eerder durven aan te kaarten. Het aantal naar de hulpverlening verwezen cliënten is licht gestegen. Ook hier speelt de aanwezigheid van de alcoholconsulent als laagdrempelige verwijsmogelijkheid en als schakel naar de verslavingszorg een belangrijke rol. Alcoholmatiging in breder perspectief Een effectief alcoholbeleid vraagt om inspanningen van verschillende sectoren, zowel binnen als buiten de lokale overheid. De eerstelijn speelt een belangrijke rol, maar er moet op meerdere fronten worden gewerkt. En dat gebeurt ook. Al jaren worden vanuit de afdeling Epidemiologie, Documentatie en Gezondheidsbevordering (EDG) van de GGD Amsterdam en Jellinek alcoholpreventieprogramma's uitgevoerd op scholen. Doel is uitstel van het eerste gebruik onder jongeren en het verminderen van alcoholgebruik onder drinkende jongeren. In overleg met samenwerkingspartners werkt EDG aan een alcoholmatigingsbeleid voor de gemeente Amsterdam. Dit beleid kenmerkt zich door een brede benadering gericht op verschillende risicogroepen en settings, zoals scholen, sport- en studentenverenigingen en horeca. Daarbij wordt ingezet op een mix van voorlichting, behandeling, wetgeving en handhaving. Deze benadering doet recht aan de verschillende facetten van het probleem en moet leiden tot een effectief pakket aan maatregelen voor alcoholmatiging in de stad. Meer informatie hierover is te vinden op: Om inzicht te krijgen in de effecten van dit soort maatregelen, wordt het alcoholgebruik onder Amsterdammers (16+) door EDG eens in de vier jaar gemeten. Jellinek meet vierjaarlijks het alcohol- en drugsgebruik onder scholieren. Vanaf 2011 zal de GGD het middelengebruik onder scholieren jaarlijks gaan monitoren. Meer weten? Als het gaat om voorlichting, signalering en ondersteuning, is Jellinek een belangrijke partner. Als instelling voor de verslavingszorg, beschikt Jellinek ook over alcoholconsulenten en over een (online) ondersteuningsaanbod. Aanmelding van cliënten kan online (jellinek.nl/behandeling) of telefonisch via Jellinek preventie geeft voorlichting en advies met als doel problemen op verslavingsgebied te voorkomen of te verminderen. Daarnaast traint ze intermediairs zoals huisartsen, docenten en andere professionals. Voor informatie: Het cluster EDG heeft expertise op het terrein van beleid, onderzoek en gezondheidsbevordering. Die kennis willen we graag inzetten bij het ontwikkelen van nieuwe interventies, het verbeteren van de bestaande preventie-infrastructuur en het ondersteunen van koepelorganisaties. Mocht u hierover vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met de GGD Amsterdam, cluster EDG, telefoon Deze factsheet is ook digitaal beschikbaar op de website van de GGD: Colofon Deze factsheet is een uitgave van het cluster Epidemiologie, Documentatie en Gezondheidsbevordering van de GGD Amsterdam, ism Jellinek, Redactie: Anton Janssen, Jan Vlierhuis, Johan Osté, Lidwien Schweitzer, Marcel Buster en Sanne van Meeteren Jaar van uitgave: 2011 Foto s: afdeling Communicatie en Amsterdamse Beeldbank. De personen op de foto zijn willekeurige terrasgangers en niet gelinkt aan het onderwerp van deze factsheet. Vormgeving & druk: Leijten Drukkerij Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn. 6

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Samenwerking tussen algemeen ziekenhuis en GGZ Roxanne Izendooren Projectleider Vroegsignalering alcoholgebruik 23 april 2012 Opdracht: Vragenlijst

Nadere informatie

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts 1. De rol van de huisarts De huisarts kijkt op basis van de anamnese m.b.v. de Audit C of ICD 10 de cliënt alcoholafhankelijk is en doorverwezen moet worden naar

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Informatie voor huisartsen PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Wanneer verwijst u naar de BasisGGZ (Novae) of de Specialistische GGZ (VNN)? WANNEER VERWIJST U NAAR DE BASISGGZ (NOVAE)

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Alcohol Informatie voor patiënten F0931-3415 september 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Datum: 12 mei 2014 Directie Openbare Orde en Veiligheid en GGD Amsterdam Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Alcoholbeleid in Amsterdam 4 3. Doelstellingen Preventie-

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Alcohol en drugs Waar denken we aan? Nadine Mouchart, MSc Medewerker Verslavingspreventie Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? En wat missen

Nadere informatie

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving?

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Dag van de verslaving 12 oktober 2007 Gerard M. Schippers Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Tijdschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Nadere informatie

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen ZORGAANBODPLAN 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Reflectie Hartfalen Het hartfalenprogramma wordt in 4 huisartsenpraktijken geïmplementeerd. Er is een selectie gemaakt van patiënten die geïncludeerd moeten

Nadere informatie

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik Maag-, Darm- en Leverziekten Lichamelijke klachten door alcoholgebruik www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL013 / Lichamelijke klachten door

Nadere informatie

Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen

Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen Drs. Myrna Keurhorst Drs. Ellen Keizer Drs. Juliette Cruijsberg

Nadere informatie

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden Bijlage 1: Concept Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden De regionale aanpak van alcoholmatigingsbeleid: Beleidsvisie en opdracht Inhoudsopgave 1. Urgentie... 1 2. Een complexe opdracht voor

Nadere informatie

Regionaal zorgpad Problematisch alcoholgebruik Zorggroep Synchroon

Regionaal zorgpad Problematisch alcoholgebruik Zorggroep Synchroon Regionaal zorgpad Problematisch alcoholgebruik Zorggroep Synchroon November 2014 1 Regionaal zorgpad Problematisch alcoholgebruik Zorggroep Synchroon, april 2014 2 Zorgpad problematisch alcoholgebruik

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 Doelgroep Inhoud Waar? Type cursus Kosten* Volwassenen Mentaal Vitaal Informatie over psychische gezondheid en overzichtssite met

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Mirro:

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar ik het zoeken moet. Het verwijzerspunt

IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar ik het zoeken moet. Het verwijzerspunt n i e u w s b r i e f v o o r v e r w i j z e r s h a ag l a n d e n - j u n i 2 0 1 6 Op zoek naar tips bij depressie klachten? Ga naar www.geloofjehetselfie.nl IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6 VII Inhoud 1 Inleiding........................................................................... 1 1.1 Gezondheidsbevordering en preventie.............................................. 2 1.2 Verslavingspreventie................................................................

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan U moet de bakens verzetten en noch sterke drank, noch bier meer gebruiken: houdt u aan een matig gebruik van een redelijke

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie Preventie en voorlichting Introductie De afdeling preventie geeft voorlichting en advies over genotmiddelen aan jongeren, ouders en professionals. Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen

Nadere informatie

Dat scheelt een slok op een borrel?

Dat scheelt een slok op een borrel? Dat scheelt een slok op een borrel? Alcoholpoli voor MDL-patiënten Tamara van Lieshout Verpleegkundig Specialist GGZ Onze Lieve Vrouwe Gasthuis 550 bedden Toonaangevend Gastvrij Businessunits PBU Psychiatrie

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08 Comm. : MZ Onderwerp Alcoholpreventie jongeren in Noord Brabant Status oordeelvormend Voorstel 1. Deel te nemen aan het project alcoholpreventie Jongeren Veiligheidsregio Brabant-Noord 2. Vanaf 2009 voor

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Studiemiddag V VN - SPV. GGZ zorg in de eerstelijn; de POH GGZ heeft de toekomst!

Studiemiddag V VN - SPV. GGZ zorg in de eerstelijn; de POH GGZ heeft de toekomst! Studiemiddag V VN - SPV GGZ zorg in de eerstelijn; de POH GGZ heeft de toekomst! Prof. dr. Niek de Wit, huisarts Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde UMC Utrecht Mijn

Nadere informatie

Ouderen en alcohol. Nanda den Hollander dd 18 april 2016

Ouderen en alcohol. Nanda den Hollander dd 18 april 2016 Ouderen en alcohol Nanda den Hollander dd 18 april 2016 Vraag De beeldvorming die er is ten aanzien van ouderen die overmatig alcohol gebruiken, is van belang. Wat is jullie beeld? Wat vind je ervan? Bijv.

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP Overmatig alcoholgebruik aanpakken met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk RODER Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP De belangrijke eerste stap... U heeft met uw huisarts gesproken over

Nadere informatie

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Gemeente Hillegom Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Inleiding Per 1 januari 2013 is de Drank- en Horecawet (DHW) gewijzigd. Door deze wijziging zijn gemeenten de belangrijkste uitvoerders

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Informatiebrochure. Stichting. Goed. met. Training, voorlichting & scholing. voor iedereen die met psychiatrie te maken heeft

Informatiebrochure. Stichting. Goed. met. Training, voorlichting & scholing. voor iedereen die met psychiatrie te maken heeft Informatiebrochure Stichting Goed met Training, voorlichting & scholing voor iedereen die met psychiatrie te maken heeft Waar denkt u aan bij het woord psychiatrie? Gek Geuzennaam of stigma? Psychiatrie

Nadere informatie

Schakelen naar het juiste recept

Schakelen naar het juiste recept Schakelen naar het juiste recept Onderzoek naar verwijswerkwijze van huisartsen en praktijkondersteuners in Amsterdam-Zuid Voorjaar 2013 Aanleiding onderzoek Er is veel aandacht voor de inzet van de wijkverpleegkundige

Nadere informatie

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen Inhoud Alcoholpreventie Jeugd Gemeente Dalfsen 1 Alcoholpreventie Jeugd 1. Inleiding Het alcoholgebruik onder de jongeren is de laatste jaren een landelijk probleem waar steeds meer aandacht voor is, zowel

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Problematisch alcoholgebruik

Problematisch alcoholgebruik 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M10 van mei 2005. Huisartsen denken bij alcoholproblematiek vaak aan het stereotiepe beeld van de zware drinker, aan wie naar hun

Nadere informatie

Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties

Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties F O C U S O P V E R S L AV I N G s ZO R G VA n doorbreken Begrijpen waar het om gaat Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties hanteren door Leefstijltraining Huisarts

Nadere informatie

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Magnée, T., Beurs, D.P. de, Verhaak. P.F.M. Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek.

Nadere informatie

Stand van zaken: Het huidige beleid van de GGD en in Nederland om probleemdrinken te reduceren.

Stand van zaken: Het huidige beleid van de GGD en in Nederland om probleemdrinken te reduceren. Stand van zaken: Het huidige beleid van de GGD en in Nederland om probleemdrinken te reduceren. G.A.W. Denissen & M.G.H. Laurant 6 augustus 2009 2 Samenvatting Introductie: In Nederland voldoet 10,3 procent

Nadere informatie

Praktijkondersteuner huisartsenzorg GGZ (POH-GGZ)

Praktijkondersteuner huisartsenzorg GGZ (POH-GGZ) Zorg en Welzijn Algemeen Door recente maatschappelijke ontwikkelingen in de 1e lijn is er een toenemende vraag naar deskundige hulpverlening bij psychische klachten. Hierbij speelt de POH-GGZ een belangrijke

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Alcoholproblematiek bij ouderen in de huisartspraktijk

Alcoholproblematiek bij ouderen in de huisartspraktijk Alcoholproblematiek bij ouderen in de huisartspraktijk Signaleren, bespreken en interveniëren Auteur Rachel van Gelder Maatschappelijk werk en Dienstverlening Hogeschool Windesheim 1 Alcoholproblematiek

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan

Preventie- en handhavingsplan 08OKT.2014 Gemeente Delft Preventie- en handhavingsplan Voor de uitvoering van de Drank en Horecawet - 2014 Astrid Lensink & Irma Lauwers 14-04-2014 Inleiding Op I januari 2014 is de Drank- en Horecawet

Nadere informatie

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken*

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Om te garanderen dat zorgverleners kwalitatieve en effectieve zorg bij stoppen met roken aanbieden dienen zorgverleners

Nadere informatie

Problematisch Alcoholgebruik

Problematisch Alcoholgebruik Problematisch Alcoholgebruik Inleiding 3 1. Afbakening 3 2. Herkennen en risicofactoren 4 2.1 Herkennen van problematisch alcoholgebruik 4 2.2 Risico-indicatoren met betrekking tot alcoholproblematiek

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Probleemdrinken aangepakt! Actieplan van het Partnership Vroegsignalering Alcohol

Probleemdrinken aangepakt! Actieplan van het Partnership Vroegsignalering Alcohol Probleemdrinken aangepakt! Actieplan van het Partnership Vroegsignalering Alcohol Actieplan van het Partnership Vroegsignalering Alcohol Colofon Probleemdrinken aangepakt! Actieplan van het Partnership

Nadere informatie

Onderwerp : Uitvoeringsplan alcoholmatigingsbeleid

Onderwerp : Uitvoeringsplan alcoholmatigingsbeleid Aan de Gemeenteraad Raad Status : : 8 mei 2008 Informerend Onderwerp : Uitvoeringsplan alcoholmatigingsbeleid Punt no. : 9b Korte toelichting Het uitvoeringsplanbehorend bij de nota Een Glazen Leeuw wordt

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?!

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Integrale aanpak vroegsignalering alcoholgebruik bij ouderen in de eerstelijn Drs. Myrna Keurhorst Dr. Miranda Laurant Dr. Rob Bovens

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ?

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Verwijzen naar de GGZ Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Nieuwe structuur in de geestelijke gezondheidszorg Om de kwaliteit en de kostenbeheersing in de geestelijke

Nadere informatie

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Parnassia Bavo Groep Brijder Verslavingszorg Preventie Jeugd Zorg ambulant & klinisch Bereidheidliniaal

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Aanwezig: Nicole Buné, Mark Gortemaker, Dirk Hoek, Rolanda Dijkman, Ineke Odink,

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

Alcohol gebruik bij ouderen. 16-09-2010 Dick van Etten

Alcohol gebruik bij ouderen. 16-09-2010 Dick van Etten Alcohol gebruik bij ouderen 16-09-2010 Dick van Etten Inleiding Prevalentie Risicofactoren, lichamelijke aandoeningen Vroegsignaleren en diagnostiek Ontwikkelde interventies U moet de bakens verzetten

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN, VU & ACADEMISCHE WERKPLAATS DRS. MARCEL DIJKENS, RELATIEMANAGER BASIS GGZ, PREZENS (GGZ INGEEST) 19 JUNI 2014 E-HEALTH IN

Nadere informatie

Actie 30 dagen zonder alcohol werkt!

Actie 30 dagen zonder alcohol werkt! Actie 30 dagen zonder alcohol werkt! Factsheet effectmeting 2015 Voor de vierde keer op rij organiseerde GGD Gooi en Vechtstreek in 2015 de actie 30 dagen zonder alcohol. En met succes! Minstens 650 mensen

Nadere informatie

Overzicht van online interventies

Overzicht van online interventies Overzicht van online interventies Voor volwassenen die willen werken aan hun leefstijl, aan thema s: bewegen, voeding, depressieklachten, roken of alcohol. Bent u huisarts of praktijkondersteuner en vraagt

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf Psychologische zorg voor kinderen en jongeren De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren Samen werken aan jezelf Inhoud Belang psychologische zorg voor jeugd Psychologische

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Preventieprogramma Jeugdhulp Hoeksche Waard 2016-2018 14 september 2015

Verslag bijeenkomst Preventieprogramma Jeugdhulp Hoeksche Waard 2016-2018 14 september 2015 Verslag bijeenkomst Preventieprogramma Jeugdhulp Hoeksche Waard 2016-2018 14 september 2015 1 Welkom en introductie Preventieprogramma Jeugdhulp Wethouder Paans spreekt allereerst zijn steun uit aan professionals

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp

Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp Angelique van Gaalen van der Ende Verpleegkundig specialist acute zorg Afdeling Spoedeisende Hulp Medisch Centrum Haaglanden locatie

Nadere informatie

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten GecombinEErde behandeling bij dubbele diagnose Onderdeel van Arkin Hebt u, naast een verslavingsprobleem, last van psychische klachten, zoals

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuid gezond en wel? Van de inwoners van Zuid heeft 81% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1 Rapportage TIP MooiRooi 31 maart 2016 Inhoud Alcohol 1 Alcohol 6 53% 1. Drinkt u alcohol? (n=258) 37% Toelichting: Ja Soms Nee Ja In het weekend of soms een wijntje s avonds Soms is toch ook ja... Soms

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen.

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Er is amper psycho-educatie materiaal beschikbaar voor dubbele diagnose cliënten over de interactie tussen

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Kortdurende interventies voor de eerste lijn

Kortdurende interventies voor de eerste lijn Verslavingszorg Kortdurende interventies voor de eerste lijn Preventieprogramma Vroegsignalering Alcohol Mondriaan voor geestelijke gezondheid 1 Deze informatiemap is ontwikkeld door het Preventieprogramma

Nadere informatie

GGD Amsterdam Epidemiologie, Documentatie en Gezondheidsbevordering

GGD Amsterdam Epidemiologie, Documentatie en Gezondheidsbevordering Alcoholmonitor 2012 1 Joanne Ujcic-Voortman Wilco Schilthuis Johan Osté Marcel Buster Foto s: GGD Amsterdam en Stockexchange Grafische vormgeving: Dagmar van Schaik Amsterdam, augustus 2013 GGD Amsterdam

Nadere informatie

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Marieke Perry, huisartsonderzoeker Kenniscentrum Geriatrie, UMC St Radboud, Nijmegen september 2007 t/m september 2008 Achtergrond Door de toenemende vergrijzing gaat

Nadere informatie

Alcoholpoli voor jongeren

Alcoholpoli voor jongeren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Alcoholpoli voor jongeren z 1 Het WZA heeft een speciale polikliniek voor jongeren tot achttien jaar die op de Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Kernpunten gezondheidsmonitors

Kernpunten gezondheidsmonitors Kernpunten gezondheidsmonitors als evaluatie en vertrekpunt voor het Wmo-beleid 2012 t/m 2015 van de gemeente Heeze-Leende 31 mei 2011 Mieke van Duijnhoven, Onderzoeksmedewerker Antje Eugster, Onderzoeksfunctionaris

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Noord gezond en wel?

Noord gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Meer dan twee derde van de inwoners van heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Preventie van problematisch alcoholgebruik

Preventie van problematisch alcoholgebruik Rapport Preventie van problematisch alcoholgebruik Op 29 juni 2009 uitgebracht aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Publicatienummer Uitgave College voor zorgverzekeringen Postbus 320

Nadere informatie