Tilburg University. Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tilburg University. Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf)"

Transcriptie

1 Tilburg University Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf) Publication date: 2014 Link to publication Citation for published version (APA): Zekic, N. (2014). Werkzekerheid in het arbeidsrecht Kluwer Academic Press General rights Copyright and moral rights for the publications made accessible in the public portal are retained by the authors and/or other copyright owners and it is a condition of accessing publications that users recognise and abide by the legal requirements associated with these rights. Users may download and print one copy of any publication from the public portal for the purpose of private study or research You may not further distribute the material or use it for any profit-making activity or commercial gain You may freely distribute the URL identifying the publication in the public portal Take down policy If you believe that this document breaches copyright, please contact us providing details, and we will remove access to the work immediately and investigate your claim. Download date: 20. sep. 2015

2 Werkzekerheid in het arbeidsrecht

3

4 Werkzekerheid in het arbeidsrecht Mr. N. Zekić Deventer

5 Dit boek werd als proefschrift door de auteur verdedigd op 25 juni 2014 aan Tilburg University. ISBN ISBN (E-book) NUR , N. Zekić Ontwerp omslag: Bert Arts bno Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h t/m 16m Auteurswet jo. het Besluit van 27 november 2002, Stb. 575, dient men de daarvoor verschuldigde wettelijke vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp). No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever(s) geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor gevolgen hiervan. Op alle uitgaven van Kluwer zijn de algemene leveringsvoorwaarden van toepassing. Deze kunt u lezen op of kunt u opvragen via de klantenservice. Zie inhoud van deze uitgave ook op:

6 INHOUDSOPGAVE Voorwoord /V Lijst van gebruikte afkortingen /XI HOOFDSTUK 1 Introductie /1 1.1 Aanleiding voor het onderzoek / De probleemstelling van het onderzoek / Onderzoeksvraag / Methode van onderzoek / Disciplinaire inbedding / Begrenzing van het onderzoek / Opbouw / 15 HOOFDSTUK 2 De zekerheden op de arbeidsmarkt / Inleiding / Europees beleid / Flexicurity: de strekking / Flexicurity: de rechtvaardiging / Nationaal beleid / Overheidsbeleid / Beleid van de sociale partners / Afbakening van de begrippen / Baanzekerheid en werkzekerheid: what s in a name? / De elementen van baan- en werkzekerheid / Werkgelegenheid in cao s / Ondernemingsbeleid als uitgangspunt bij onderzoek / Elementen van werkzekerheid: inzetbaarheid en transities / Inzetbaarheid / Transities / Belemmeringen bij transities op de arbeidsmarkt / 48 V

7 Inhoudsopgave 2.5 Werkgelegenheid in de juridische context: werk als recht of werk als eigendom? / Recht op arbeid als grondrecht / De implicaties van het recht op arbeid voor werkgelegenheidsbeleid gericht op werkzekerheid / Recht op arbeid in horizontale verhoudingen / Baan of werk als eigendom van de werknemer / De implicaties van de juridische kaders voor werkzekerheid / Conclusie / 70 HOOFDSTUK 3 De wenselijkheid van het vergroten van werkzekerheid vanuit een arbeidsrechtelijk perspectief / Inleiding / De verenigbaarheid met het arbeidsrecht / Economische versus sociale doelen / Arbeidsrecht als beschermingsrecht / Kan werkzekerheid baanzekerheid vervangen? / De verenigbaarheid met het cao-recht / Het juridische kader van de cao / De bijzondere ordeningsfunctie van de cao / Werkzekerheid en bescherming van werknemers in cao s / Werkzekerheid en standaardsetting van arbeidsvoorwaarden / De legitimiteit van de cao als veranderingsinstrument / Conclusies / 103 HOOFDSTUK 4 In hoeverre is het individuele arbeidsrecht gericht op baan- dan wel werkzekerheid? / Inleiding / Internationale normen voor het individuele ontslagrecht / Het Nederlandse ontslagrecht en baanzekerheid / De toetsingscriteria / Toetsing van ontslagaanvragen door het UWV / Rechterlijke toetsing achteraf: kennelijk onredelijk ontslag / Rechterlijke toetsing bij ontbinding / Tussenconclusie / De opzegtermijn en de opzegverboden / De gevolgen van het ontslag / De ontslagvergoeding / De transitievergoeding / Het meewegen van (investeringen in) werkzekerheid bij ontslag / Flexibele arbeidsrelaties en baan- en werkzekerheid / Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd / Uitzendarbeid / 140 VI

8 Inhoudsopgave Meer zekerheid bij flexibele contracten? / Conclusies / 142 HOOFDSTUK 5 De juridische ruimte voor cao-onderhandelingen over baan- en werkzekerheid / Inleiding / Wet CAO en Wet AVV: cao als contract en cao als wet / De (collectieve) contractsvrijheid / Algemeen belang als beperking van de contractsvrijheid / Ongelijkheidscompensatie als beperking van de contractsvrijheid / Onderhandelingsmacht en het recht op staken / Collectieve contractsvrijheid en gelijke behandeling / Cao s en EU-recht / Vrij verkeer en collectieve acties / Mededingingsrecht en cao s / Europese Richtlijnen / Collectief ontslag / Overgang van onderneming / De Uitzendrichtlijn / Het Nederlandse arbeidsrecht als grens van de collectieve contractsvrijheid / Inzetbaarheid en transitie in cao s / Het ontslagrecht en cao s / De ketenregeling / De opzegtermijnen / Overige aanpassingen van het ontslagrecht bij cao / Toekomstig driekwartdwingend ontslagrecht / Werkgelegenheid in cao s / Wervingsbeleid in cao s / Arbeidsorganisatiebeleid in cao s / Conclusies / 190 HOOFDSTUK 6 Werkzekerheid in de praktijk: empirisch onderzoek naar cao-afspraken op het gebied van baan- en werkzekerheid / Inleiding / Welke cao s zijn onderzocht? / Hoe zijn de cao s onderzocht? / Werkgelegenheidsbeleid / Inzetbaarheid / Samenhangend pakket maatregelen / Scholing / Algemeen werkgelegenheidsbeleid / Werkgelegenheidsgaranties / Limitering van uitbesteding van werk aan derden / 221 VII

9 Inhoudsopgave 6.5 Arbeidsorganisatiebeleid / Leeftijdsbewust personeelsbeleid / Interne mobiliteit / Wijziging van arbeidsvoorwaarden bij overgang van onderneming / Overwerk / Aanstellings- en wervingsbeleid / Interne werving boven externe werving / Voorkeursbeleid in externe werving / Flexibele arbeidsrelaties / Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd / Uitzendkrachten / Baanzekerheid voor de insiders en werk voor de outsiders? / Concurrentie en nevenarbeid / Ontslagbeleid / Opzegtermijnen / Van-werk-naar-werk regelingen / Arbeidspools en mobiliteitscentra / Conclusies / 253 HOOFDSTUK 7 Juridisch bereik en werking van collectieve werkzekerheidsafspraken / Inleiding / De rechtsgevolgen van de cao / Gebondenheid aan een sociaal plan / Gedwongen transities / Verslechtering van arbeidsvoorwaarden in ruil voor werkgelegenheidsgaranties / Ex-werknemers en de cao / Tussenconclusie: de cao op basis van vrijwilligheid / Naleving van werkgelegenheidsgaranties / Uitleg en soort bepaling / Sanctie bij niet-naleving / Gebruik van de term garantie / Bijzondere omstandigheden / Onvoorziene omstandigheden / Conclusies / 295 HOOFDSTUK 8 Conclusies / Inleiding / Doelstelling van het onderzoek en de onderzoeksvragen / Recapitulatie van de belangrijkste bevindingen / Werkzekerheid als beleidsstrategie en de rol van het arbeidsrecht / De wenselijkheid van werkzekerheid / 301 VIII

10 Inhoudsopgave In hoeverre is het arbeidsrecht gericht op baan- dan wel werkzekerheid? / De mogelijkheid van de cao als juridisch instrument om baan- dan wel werkzekerheid te regelen / Werkzekerheid in cao s / Juridisch bereik en werking van werkzekerheidsafspraken / Beantwoording van de centrale onderzoeksvraag / Slotbeschouwing / 315 Overzicht van de onderzochte cao s /317 Summary / 325 Literatuurlijst / 339 Jurisprudentielijst /361 IX

11

12 LIJST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR Arbeidsovereenkomst (losbl.) Arbeidsovereenkomst, hoofdred. L.G. Verbug, Deventer: Kluwer (losbl.; online). Arbeidsrechtelijke themata C.J. Loonstra en W.A. Zondag, Arbeidsrechtelijke themata, Den Haag: Boom Juridische uitgevers 2010, 4e druk. Asscher-Vonk-bundel M.S. Houwerzijl en S.S.M. Peters (red.) Exit: onderneming, werknemer en het einde van de dienstbetrekking, Liber amicorum voor Irene Asscher-Vonk, Deventer: Kluwer Asser/Hartkamp & Sieburgh 6-III* Mr. C. Assers Handleiding tot de beoefening van het Nederlands Burgerlijk Recht, Zesde deel Verbintenissenrecht, Algemeen overeenkomstenrecht, 13 e druk, bewerkt door A.S. Hartkamp en C.H. Sieburgh, Deventer: Kluwer De Schets W.H.A.C.M. Bouwens, M.S. Houwerzijl en W.L. Roozendaal, H.L. Bakels. Schets van het Nederlands arbeidsrecht, Deventer: Kluwer 2011, 21 e druk. De toekomst van het cao-recht A.Ph.C.M. Jaspers en M.F. Baltussen (red.) De toekomst van het cao-recht, Deventer: Kluwer Fase/Van Drongelen W.J.P.M. Fase en J. van Drongelen, C.A.O.-recht. Schets van het recht met betrekking tot c.a.o. s, verbindend verklaren van bepalingen ervan en aanverwante regelingen, Deventer: Kluwer Frenkel-bundel L. Bots e.a. (red.) Blinde vlekken in het sociaal recht. Opstellen aangeboden aan prof. Mr. B.S. Frenkel, Deventer: Kluwer XIII

13 Lijst van verkort aangehaalde literatuur Jacobs 2005 A.T.J.M. Jacobs, Collectief arbeidsrecht, Kluwer Deventer Jacobs-bundel W.G.M. Plessen, J. van Drongelen en F. Hendrickx (red.), Sociaal Recht: tussen behoud en vernieuwing, Paris: Zutphen Van der Grinten W.C.L. van der Grinten, Arbeidsovereenkomstenrecht, bewerkt door W.H.A.C.M. Bouwens en R.A.A. Duk, 23 e druk, Deventer: Kluwer Tekst & Commentaar Arbeidsrecht P.F. van der Heijden, J.M. van Slooten en E. Verhulp (red.), Tekst & Commentaar Arbeidsrecht, Deventer: Kluwer XIV

14 HOOFDSTUK 1 Introductie 1.1 Aanleiding voor het onderzoek De arbeidsverhoudingen, inclusief de verhoudingen tussen de werknemers onderling, maar ook de verhouding van het individu tot zijn werk, zijn aan het veranderen. Die veranderingen worden veroorzaakt door verschillende factoren. Sommige factoren worden door de ene groep als onmiskenbaar belangrijk genoemd terwijl de andere groep de relevantie van die factoren en soms zelfs het bestaan ervan betwist. Dit geldt onder andere voor de globalisering, de snelle technologische ontwikkelingen, de vergrijzing en het daarmee samenhangend tekort aan arbeidskrachten in West- Europa. Andere ontwikkelingen zijn aan minder controverse onderhevig. Men kan hierbij denken aan de toegenomen heterogeniteit onder werknemers, de groei van zelfstandigen zonder personeel en de afnemende en vergrijzende organisatiegraad. Al deze factoren hebben hoe dan ook invloed op onze (collectieve) arbeidsverhoudingen. 1 Vaak leiden zij ook tot andere beleidsstrategieën. Het uitgangspunt daarbij is vaak de wens om het de bedrijven mogelijk te maken om sneller en goedkoper te kunnen reageren op de veranderingen in de markt. Het idee dat ook werknemers moeten anticiperen op veranderingen en dat zij breder én langer inzetbaar moeten zijn wordt breed gedragen. Werknemers moeten in staat zijn om verschillende werkzaamheden en functies te vervullen, in het eigen bedrijf, in andere bedrijven en mogelijk in andere sectoren of zelfs andere beroepen. 2 Een baan voor het leven, wat naar men aanneemt vroeger toch vaak een impliciete belofte was, komt steeds minder voor. De meeste (beursgenoteerde) bedrijven wensen dit soort arbeidsrelaties niet meer; in economisch goede tijden niet en in slechte tijden al helemaal niet. 3 Ook op Europees en nationaal overheidsniveau gaan politici en beleidsmakers in deze beweging mee en stellen dat mensen hun inkomenszekerheid dan ook niet langer aan hun werkgever of hun huidige baan moeten ontlenen of aan overheidssteun, maar 1 Zie bijv. A.G. Nagelkerke, W.G.M. Plessen en A.C.J.M. Wilthagen, Van arbeidsverhouding naar verhouding tot de arbeid: een paradigmawisseling?, SMA 2008, nr. 11/12. 2 Zie bijv. D.J.B. Wolff, De zorgplicht van de werknemer voor zijn loopbaan in J.J.M. Theeuwes (red.), De werknemer in beweging, Den Haag: Sdu Uitgevers 2007, p J. Visser en M. van der Meer, Mobiliteit, interne arbeidsmarkten en arbeidsverhoudingen naar een nieuwe dynamiek?, in WRR, Arbeidsflexibiliteit en ontslagrecht, Amsterdam University Press 2007, p

15 1.1 Introductie aan hun vermogen om op grond van hun capaciteiten steeds betaald werk te kunnen vinden. Dit wordt werkzekerheid genoemd. 4 Werkzekerheid wordt in Nederland al enige tijd gepropageerd. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft bijvoorbeeld in 2007 in een belangrijk rapport geadviseerd dat werkzekerheid het oplossingsinstrument is voor een optimaal functionerende arbeidsmarkt. 5 In 2008 verscheen het rapport Naar een toekomst die werkt waarin werkzekerheid werd gepresenteerd als nieuwe, maar robuuste zekerheid die maakt dat bestaande zekerheden aan betekenis verliezen en zelfs overbodig worden. 6 De Commissie-Bakker, die verantwoordelijk was voor dit rapport, was in 2007 ingesteld om een dreigende kabinetscrisis over het ontslagrecht af te wenden. 7 Het ontslagrecht is echter nooit van de agenda verdwenen. Het in 2013 gesloten Sociaal Akkoord belooft het ontslagrecht te gaan hervormen op een manier waarbij weer het bieden van werkzekerheid centraal staat. 8 Het concept werkzekerheid is echter afkomstig uit de beleidsstrategie van de Europese Commissie. 9 Daar wordt het gepresenteerd als de zekerheidskant van flexicurity. Flexicurity wordt omschreven als een bewuste strategie om tegelijkertijd en gecoördineerd zowel de flexibiliteit van de arbeidsmarkt, de organisatie van de arbeid als de arbeidsverhoudingen te versterken en tegelijkertijd meer zekerheid te ontwikkelen, in het bijzonder meer werkzekerheid en inkomenszekerheid. 10 Dit beleid wordt door velen gezien als een Europees alternatief voor de Angelsaksische arbeidsmarktpolitiek en min of meer een logische stap binnen het Europese sociale beleid. 11 Het is ook onderdeel geworden van de Lissabon-agenda voor meer en betere banen. 12 Hoewel het concept tot op heden tot weinig concrete acties heeft geleid, heeft de Commissie te kennen gegeven ondanks de kredietcrisis de koers van flexicurity te willen voortzetten. 13 Flexicurity en werkzekerheid worden al dan niet onder dezelfde noemer nog steeds nagestreefd. De Nederlandse regering noemt flexicurity en 4 In het Engels wordt meestal employment security gebruikt voor werkzekerheid en job security voor baanzekerheid. 5 WRR, Investeren in werkzekerheid, Amsterdam: Amsterdam University Press, Commissie Arbeidsparticipatie (Commissie Bakker), Naar een toekomst die werkt, Rotterdam 2008, p Zie bijv. NRC van 27 september 2007, PvdA dreigt Donner met kabinetscrisis ; C. van Zwol, Rapport Bakker kantelde Donners wereldbeeld, NRC van 3 juli Kamerstukken II , , nr. 15, p Europese Commissie (EC), Towards Common Principles of Flexicurity: More and better jobs through flexibility and security, COM (2007) 359 def., 27 juni Zie ook richtsnoer 21 van de EC voor de werkgelegenheidsstrategie. 10 T. Wilthagen, Over de arbeidsmarkt gesproken. Voorstellen voor vernieuwing en verandering, Tilburg: Celsus juridische uitgeverij 2010, p Zie bijv. L. Calmfors, Flexicurity An Answer or a Question? European Policy Analysis, Swedish Institute for European Policy Studies 2007, p. 2; F. Hendrickx, Regulating Flexicurity and Responsive Labour Law, in F. Hendrickx (red.) Flexicurity and the Lisbon Agenda, Antwerpen: Intersentia 2008, vol. 17, p Europese Raad, Conclusies van het voorzitterschap, Lissabon 23 en 24 maart Zie o.a. EC, New Skills for New Jobs. Anticipating and matching labour market and skills needs, COM (2008) 868 def. 2

16 De probleemstelling van het onderzoek 1.2 (de overgang van baanzekerheid naar) werkzekerheid bijvoorbeeld als speerpunten in het Nationaal Hervormingsprogramma van Of men nu flexicurity als breder beleidskader neemt voor werkzekerheid of niet, feit blijft dat werkzekerheid ook in de academische literatuur in de meeste gevallen in relatie tot (grotere) flexibiliteit op de arbeidsmarkt wordt behandeld. Meer flexibiliteit kan echter leiden tot meer onzekerheid bij werknemers, zeker wanneer met flexibiliteit de versoepeling van het ontslagrecht wordt bedoeld. Om die reden wordt werkzekerheid juist vaak voorgesteld als een vervanging voor baanzekerheid. Werkzekerheid laat zich immers beter dan baanzekerheid combineren met een flexibele arbeidsmarkt. Werkzekerheid wordt dan voorgesteld als een nieuwe zekerheid. Het is de zekerheid op de arbeidsmarkt; de zekerheid om aan het werk te blijven, maar niet noodzakelijkerwijs bij dezelfde werkgever. De oude zekerheid, baanzekerheid, is de zekerheid van de huidige baan. De nieuwe zekerheid, werkzekerheid, dient echter nog (verder) vormgegeven of geconcretiseerd te worden. Zij moet nog voor een groot gedeelte vertaald worden van beleidswensen naar de praktijk. Wanneer het aankomt op het vormgeven van werkzekerheid worden grote inspanningen van de sociale partners verwacht. Van werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties wordt verwacht om concrete vorm en inhoud aan werkzekerheid te geven, terwijl ze de juiste balans tussen flexibiliteit en zekerheid op de arbeidsmarkt blijven zoeken. Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming heeft een juridisch instrument in handen de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) dat kan worden gebruikt om aan de ene kant uniforme arbeidsvoorwaarden vast te stellen en aan de andere kant deze arbeidsvoorwaarden aan te passen aan de specifieke economische situaties en de bijzondere omstandigheden en kenmerken van de onderneming of sector in kwestie. 15 De cao kan, met andere woorden, maatwerk leveren. De cao heeft daarnaast, althans in theorie, meer dan wetgeving de potentie om nieuwe arrangementen, rechten en plichten te ontwikkelen die de belangen van zowel de werkgevers als de werknemers dienen. De cao heeft ook bewezen meer dan eens voorloper te kunnen zijn van wetgeving. De verwachting is dat dit ook met de ontwikkeling van werkzekerheid het geval zal zijn De probleemstelling van het onderzoek De hierboven beschreven ontwikkelingen in de wereld van het werk vormen grote uitdagingen voor het arbeidsmarktbeleid en het arbeidsrecht. Oplossingen aan beleidszijde worden steeds scherper. Werkzekerheid wordt vanuit verschillende hoeken aangedragen als één van de belangrijkste doelstellingen voor de verdere ontwikkeling van het arbeidsmarktbeleid, maar ook van het arbeidsrecht. Het is 14 Bijlage bij Kamerstuk nr. 398, p. 9, 10, In Nederland worden cao s op ondernemings- of sectorniveau afgesloten. 16 S. Sciarra, Notions of Solidarity in Times of Economic Uncertainty Industrial Law Journal 2010, vol. 39. nr. 3, p

17 1.2 Introductie echter nog allerminst duidelijk hoe het arbeidsrecht zich kan of moet ontwikkelen indien werkzekerheid de doelstelling is, en in welke mate de cao als instrument zich kan inpassen in het realiseren van werkzekerheid. 17 Daarnaast kan de meer fundamentele vraag worden gesteld of werkzekerheid inderdaad de richting is waarin het arbeidsrecht zich moet ontwikkelen. Dat werkzekerheid een arbeidsrechtelijke bestudering verdient, is niet eens zo zeer gelegen in het feit dat het arbeidsmarktbeleid werkzekerheid voordraagt, maar meer in de constatering dat werkzekerheid de kern van het arbeidsrecht lijkt te raken. Werkzekerheid ook als onderdeel van het arbeidsmarktbeleid gaat immers over de wijze waarop werknemers in het arbeidsrecht (zouden moeten) worden beschermd. 18 Ook los van het arbeidsmarktbeleid heeft het arbeidsrecht in de afgelopen jaren te maken gehad met een eigen identiteitscrisis, 19 die wortels heeft in de min of meer gelijke veranderingen zoals in het begin beschreven. Nu werkzekerheid de kern van het arbeidsrecht raakt, terwijl die kern ook in de arbeidsrechtelijke literatuur steeds meer ter discussie wordt gesteld, verdient werkzekerheid in die discussie betrokken te worden. Werkzekerheid kan echter misschien een bruikbare beleidsterm zijn, maar voor het arbeidsrecht roept ze op het eerste gezicht meer vragen dan antwoorden op. Zo is het in de eerste plaats niet op voorhand duidelijk wat werkzekerheid (het steeds een arbeidsplaats kunnen vinden) in juridische zin en meer specifiek in de relatie werkgever-werknemer betekent of kan betekenen. 20 Vervolgens dient de vraag zich aan in hoeverre het geheel van arbeidsrechtelijke regels momenteel op baan- dan wel werkzekerheid is gericht. Bestaan er rechten en plichten in het Nederlandse positieve arbeidsrecht die op enige wijze werkzekerheid van werknemers ondersteunen of is het inderdaad zo dat baanzekerheid de doelstelling is van het arbeidsrecht? Hoe dient men te oordelen over de gerichtheid naar het een of het ander? De laatste vraag heeft betrekking op de wenselijkheid van de voorgestelde verschuiving van baannaar werkzekerheid in het licht van de (fundamentele) uitgangspunten van het 17 Vlg. A.T.J.M. Jacobs, Changing Perspectives on Dismissal Protection, in: R. Blanpain en M. Weiss (red.), Changing industrial relations & modernisation of labour law: liber amicorum in honour of professor Marco Biagi, Kluwer Law International 2003, p Zie bijv. het Groenboek uitgegeven door de EC in 2006 met als doel om de discussie te starten over de noodzakelijke hervorming en modernisering van het arbeidsrecht, waarin employment security genoemd wordt als de zekerheid voor de werkende mensen. EC, De modernisering van het arbeidsrecht met het oog op de uitdagingen van de 21e eeuw, COM (2006) 708 def. Employment security wordt in de vertaling van dit document steeds vertaald als arbeidszekerheid en niet als werkzekerheid. 19 Zie bijv. B. Langille, Labour Law s Theory of Justice in G. Davidov en B. Langille (red.), The idea of labour law, Oxford: Oxford University Press 2011, p. 101: ( ) many lawyers agree ( ) that labour lawyers and labour law face an identity crisis. 20 Vlg. J. Plantenga, Flexibiliteit en de kosten van onzekerheid, in Flexibiliteit en zekerheid op een dynamische arbeidsmarkt: De balans in beweging, SZW Congres 2013, p : Uiteraard impliceert een dergelijk verschuiving weer nieuw vragen, bijvoorbeeld hoe de notie van werkzekerheid juridisch moet worden ingevuld en wat dit betekent voor de rechten en plichten van de werkzoekende en voor de werknemer. 4

18 De probleemstelling van het onderzoek 1.2 arbeidsrecht. Werkzekerheid moet met andere woorden eerst in het arbeidsrechtelijke kader worden geplaatst. De andere vragen betreffen de rol van de cao. Zoals eerder vermeld krijgt de cao in de discussie de voornaamste rol in de realisatie van werkzekerheid. De cao kan hiervoor misschien een geschikt middel zijn, maar het is de vraag of dit ook een legitiem middel is als we kijken naar de (klassieke) rechtstheoretische functies van de cao. Ook wat de geschiktheid van de cao betreft, kunnen echter twijfels opgeworpen worden. De belangrijkste kenmerken van de cao zijn de directe doorwerking in de individuele arbeidsovereenkomsten en de mogelijkheid om cao-bepalingen algemeen verbindend te verklaren, waardoor ze in de gehele sector gaan gelden. Deze brede en algemene werking van cao-afspraken zorgt voor een zekere uniformiteit in arbeidsvoorwaarden, wat een (zeer gewenste) kerneigenschap is van ons cao-stelsel. 21 Tegelijk impliceert het concept werkzekerheid echter een beweging naar meer maatwerk en individualisering in arbeidsvoorwaarden. Wanneer men werkzekerheid wil realiseren voor iedereen, dan zal de arbeidsmarktpositie van de individuele werknemer het uitgangspunt moeten vormen. Deze beweging naar maatwerk correspondeert met de reeds langere tijd gevoelde behoefte naar maatwerk in en flexibilisering van de arbeidsvoorwaarden. 22 Het is duidelijk dat deze twee richtingen niet probleemloos hun invloed in het cao-recht kunnen uitoefenen. Mocht werkzekerheid inderdaad een legitieme doelstelling zijn voor het cao-overleg, dan kan de vraag worden gesteld in hoeverre het recht cao-partijen faciliteert om werkzekerheid te ontwikkelen. In beginsel genieten cao-partijen een grote mate van contractsvrijheid met betrekking tot de inhoud van de cao s, maar die contractsvrijheid is niet onbegrensd. De collectieve arbeidsvoorwaardenvorming vindt plaats binnen bepaalde juridische kaders die de contractsvrijheid aanzienlijk kunnen beperken. Deze kaders zijn echter ook aan verandering onderhevig en staan bloot aan grotendeels dezelfde effecten van globalisering en andere sociaaleconomische ontwikkelingen. Voorts lijken met name de Europese wetgeving en rechtspraak gevolgen te hebben voor het stelsel van collectieve arbeidsvoorwaardenvorming. 23 Het is nog onduidelijk welke effecten deze juridische kaders, waarbinnen de caoonderhandelingen plaatsvinden, kunnen hebben op de totstandkoming van werkzekerheid. Ook de juridische mogelijkheden om werkzekerheid in cao s vorm te geven, moeten, kortom, in kaart worden gebracht. Tegelijk blijkt uit nieuwsberichten dat werkzekerheid inmiddels wel een ingeburgerd begrip is bij cao-onderhandelingen. De vakbonden hebben werkzekerheid zelfs als 21 A.Ph.C.M. Jaspers, Toekomstbestendigheid van het cao-recht, in A.Ph.C.M. Jaspers en M.F. Baltussen (red.) De toekomst van het cao-recht, Deventer: Kluwer, 2011, p Ibid, p Men moet hier vooral denken aan verschillende Europese gelijke behandelingsnormen, zoals het verbod van leeftijdsdiscriminatie in de EU-Richtlijn nr. 2000/78, de Uitzendrichtlijn, maar ook, zij het in mindere mate, aan de Laval- en Viking-zaken van het Europees Hof van Justitie. Zie o.a. T.J.M. Smits en M.S. Wirtz, Uitdagingen voor het Nederlandse cao-stelsel vanuit Europees perspectief bezien in De toekomst van het cao-recht, in Jaspers en Baltussen 2011, p

19 1.2 Introductie één van hun officiële doelstellingen opgenomen. 24 Zij gebruiken het begrip als zodanig ook in hun berichtgeving naar en raadplegingen van hun achterban. 25 Ook de omslag van baanzekerheid naar werkzekerheid komt als zodanig expliciet voor in collectieve arbeidsvoorwaardenvorming. 26 Het is echter nog niet bekend tot welke concrete cao-afspraken deze werkzekerheidsdoelstellingen hebben geleid. Soms blijkt vrij snel dat het in feite gaat om werkgelegenheidsgaranties: garanties dat werkgelegenheid behouden blijft. De vraag is ook of dit soort afspraken inderdaad onder werkzekerheid geschaard kunnen worden of dat dit eerder baanzekerheidsafspraken zijn. Indien het laatste het geval is, kan men de vraag stellen of dergelijke werkgelegenheidsgaranties wenselijk zijn in het licht van de genoemde veranderende omstandigheden. Aannemelijk is echter dat collectief overleg niet alleen gericht is op werkgelegenheidsbehoud. Zo is al lang bekend dat in veel cao s scholing geregeld is, één van de belangrijkste aspecten van werkzekerheid. 27 De vraag naar de concrete invulling van werkzekerheid in cao s blijft echter relevant. Wanneer een inzicht daarin is verkregen kan wellicht ook iets gezegd worden over de mogelijkheid werkzekerheid in het arbeidsrecht (verder) in te bedden. In juridisch perspectief zijn niet alleen relevant de vragen of cao-partijen werkzekerheidsafspraken kunnen maken en in hoeverre ze dit al (lijken te) doen, maar ook wat het rechtskarakter en de rechtswerking is van de cao-bepalingen die als werkzekerheidsbepalingen gekarakteriseerd kunnen worden. Aangenomen mag worden dat beoogd wordt dat werkzekerheidsbepalingen in een cao een algemene werking hebben. Zoals gezegd is de algemene werking van de cao de hoofdeigenschap van de cao. Deze kenmerkende en gewenste werking van de cao is echter vanuit het juridisch oogpunt zeker niet vanzelfsprekend of eenvoudig te noemen; het cao-recht vormt een van de meest complexe gebieden van het arbeidsrecht. 28 Daarnaast is de werking 24 Zie bijv. het Sociaal Akkoord van de Stichting van de Arbeid (ondertekend op 25 maart 2009): De huidige situatie maakt het noodzakelijk om werk boven inkomen te stellen. Dat betekent dat beschikbare middelen eerder aan werkzekerheid en scholing besteed moeten worden dan aan inkomensverbetering. 25 In nieuwsberichten is bijvoorbeeld te lezen dat gemeenteambtenaren loonontwikkeling en werkzekerheid in de cao het belangrijkst vinden. Dat zijn conclusies uit een enquête onder 3365 gemeenteambtenaren. Zie (geraadpleegd op 28 maart 2011). 26 Dit zien we in een nieuwsbericht over de onderhandelingen over een nieuwe cao Metaal & Techniek: CNV Vakmensen wil een Werkfonds afspreken met de metaalwerkgevers. Dit fonds biedt de mogelijkheid de omslag van baanzekerheid naar werkzekerheid te maken. Zie www. metaalnieuws.nl/nieuws/5795/cao-overleg-kleinmetaal-hervat.html (geraadpleegd op 28 maart 2011). Ook bij de werkgeversorganisaties komt dit als een afzonderlijk onderwerp voor: Daarnaast streeft AfN (NZ: Aannemersfederatie Nederland) naar een cao waarin werkzekerheid wordt opgenomen in plaats van baanzekerheid. Zie /aannemersfederatie-nederland-stapt-uit-bouwend-nederland.html (geraadpleegd op 28 maart 2011). 27 M.B. Kerkhof en S.F. Sagel, Scholing en collectieve arbeidsovereenkomst in G.J.J. Heerma van Voss, Scholing in het sociaal recht, Deventer: Kluwer 2008, p Zie bijv. A. Stege, De CAO en het regelingsbereik van de sociale partners, diss. VU, Deventer: Kluwer Specifiek over afdwingbaarheid van de collectieve werkzekerheidsafspraken, zie in de Belgische context M. Rigaux, Collectief bedongen werkzekerheid: een vrije reflectie over de grenzen van de subsidiariteit, in M. Rigaux en W. Rauws (red.), Actuele problemen van het arbeidsrecht 8, Antwerpen: Intersentia 2010, p

20 Onderzoeksvraag 1.3 van de cao aan ontwikkeling onderhevig. Die ontwikkelingen wijzen op een sterke relativering van de werking van de cao, wat uiteraard gevolgen kan (en misschien wel moet) hebben voor de collectieve arbeidsvoorwaardenvorming. 29 Daarnaast is het twijfelachtig of regulering van gewezen werknemers bij cao kan geschieden. 30 Dit is in het kader van werkzekerheid een interessante vraag aangezien werkzekerheid uitgaat van een transitiemakende werknemer. Ook het verlagen van arbeidsvoorwaarden bij cao in ruil voor werkgelegenheidsbehoud raakt een ingewikkeld arbeidsrechtelijk leerstuk, namelijk de wijziging van de arbeidsovereenkomst. 31 Kortom, als caopartijen afspraken maken over werkzekerheid dan kan niet op voorhand (eenvoudig) gezegd worden of en hoe deze afspraken zullen doorwerken in individuele arbeidsovereenkomsten. De juridische werking van werkzekerheidsafspraken in cao s is niet een eenvoudige of voor de hand liggende zaak en verdient een eigen bestudering. Wanneer het immers niet zeker is dat de cao op iedereen kan worden toegepast, wordt het (praktische) nut van de cao als collectieve regeling verkleind. 32 De bovenstaande problemen staan centraal in dit onderzoek dat zich kortgezegd richt op de juridische aspecten van werkzekerheid. De probleemstelling kan als volgt worden samengevat. Uit verschillende (beleids)hoeken wordt werkzekerheid aangedragen als doelstelling voor het arbeidsrecht en cao-onderhandelingen. Dit concept lijkt de kern van het arbeidsrecht te raken, terwijl het nog niet duidelijk is wat het precies inhoudt, of het vanuit arbeidsrechtelijk perspectief wenselijk is en in hoeverre het arbeidsrecht nu op baan- dan wel werkzekerheid is gericht. Verder is het onbekend welke juridische ruimte cao-partijen hebben om werkzekerheid te regelen, in hoeverre ze dit nu al (plegen te) doen en wat de juridische werking en het bereik van zulke werkzekerheidsafspraken is. 1.3 Onderzoeksvraag De bovenstaande probleemstelling laat zich vertalen in de volgende onderzoeksvraag die als centrale vraagstelling van dit proefschrift fungeert: Hoe verhoudt werkzekerheid zich als doelstelling tot het arbeidsrechtelijke kader en welke rol kan de cao als juridisch instrument spelen in de realisatie van werkzekerheid? Teneinde tot een gefundeerde beantwoording van deze vraag te komen, worden er zes subvragen geformuleerd. Subvraag 1 Wat betekenen de termen werkzekerheid en baanzekerheid in de beleidsmatige respectievelijk juridische context en welke rol heeft het arbeidsrecht hierin? 29 T. Jaspers, Representativiteit: representeren of vertegenwoordigen? ArA 2008, nr. 1, p Vlg. M.F. Baltussen, De cao en ex-werknemers: een (on)mogelijke combinatie? in Jaspers en Baltussen 2011, p Hoewel er veel geschreven is over dit leerstuk, bestaan er geenszins heldere of eenvoudige antwoorden, zie bijv. J.M. van Slooten, Collectieve verlaging van arbeidsvoorwaarden, in R.M. Beltzer e.a., De onderneming in beweging, Den Haag: SDU Uitgevers 2006, p T. Jaspers, Representativiteit: representeren of vertegenwoordigen? ArA 2008, nr. 1, p

Tilburg University. Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf)

Tilburg University. Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf) Tilburg University Werkzekerheid in het arbeidsrecht Zekic, Nuna Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf) Publication date: 2014 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R.

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Tilburg University Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Published in: Bedrijfskunde: Tijdschrift voor Modern Management Publication date: 1991 Link to publication Citation

Nadere informatie

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999 Tilburg University Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1999 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P.

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Tilburg University Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1987 Link to publication Citation

Nadere informatie

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982 Tilburg University Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988 Tilburg University Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo Published in: De Psycholoog Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen,

Nadere informatie

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M.

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1989 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Tilburg University Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Publication date: 1980 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M.

Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M. Tilburg University Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M. Published in: Adformatie Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring General rights Take down policy

Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring General rights Take down policy Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring Hacker, T.W.F.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1980 Link to publication Citation for

Nadere informatie

De invloed van preferente beschermingsaandelen op aandelenkoersen Cantrijn, A.L.R.; Kabir, M.R.

De invloed van preferente beschermingsaandelen op aandelenkoersen Cantrijn, A.L.R.; Kabir, M.R. Tilburg University De invloed van preferente beschermingsaandelen op aandelenkoersen Cantrijn, A.L.R.; Kabir, M.R. Published in: Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie Publication date: 1992 Link

Nadere informatie

Tilburg University. Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue. Publication date: 1985

Tilburg University. Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue. Publication date: 1985 Tilburg University Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue Publication date: 1985 Link to publication Citation for published version (APA): Pieters,

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1983 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Tilburg University. Deelname aan huisvuilscheidingproeven Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Toegepaste sociale psychologie 1

Tilburg University. Deelname aan huisvuilscheidingproeven Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Toegepaste sociale psychologie 1 Tilburg University Deelname aan huisvuilscheidingproeven Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Toegepaste sociale psychologie 1 Publication date: 1985 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Tilburg University. Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1977. Link to publication

Tilburg University. Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1977. Link to publication Tilburg University Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog Publication date: 1977 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen, T. M. M. (1977). Economische

Nadere informatie

Tilburg University. Chapters 1-7 Bouckaert, L.; Sels, A.T.H.

Tilburg University. Chapters 1-7 Bouckaert, L.; Sels, A.T.H. Tilburg University Chapters 1-7 Bouckaert, L.; Sels, A.T.H. Published in: Waarden-in-Spanning. Conflicterende Keuzen bij Zelfstandige Ondernemers, Land en- Tuinbouwers Publication date: 2001 Link to publication

Nadere informatie

Tilburg University. Domein-specifieke marktsegmentatie van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Handboek marketing, 3e ed.

Tilburg University. Domein-specifieke marktsegmentatie van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Handboek marketing, 3e ed. Tilburg University Domein-specifieke marktsegmentatie van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Handboek marketing, 3e ed. Publication date: 1990 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

De spaarder Alessie, R.J.M.; Camphuis, H.; Kapteyn, A.; Klijn, F.; Verhallen, T.M.M.

De spaarder Alessie, R.J.M.; Camphuis, H.; Kapteyn, A.; Klijn, F.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University De spaarder Alessie, R.J.M.; Camphuis, H.; Kapteyn, A.; Klijn, F.; Verhallen, T.M.M. Published in: Financiele advisering aan de consument Publication date: 1993 Link to publication Citation

Nadere informatie

Tilburg University. Psychologisch marktonderzoek Verhallen, T.M.M. Publication date: 1988. Link to publication

Tilburg University. Psychologisch marktonderzoek Verhallen, T.M.M. Publication date: 1988. Link to publication Tilburg University Psychologisch marktonderzoek Verhallen, T.M.M. Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen, T. M. M. (1988). Psychologisch marktonderzoek.

Nadere informatie

Tilburg University. Publication date: 2005. Link to publication

Tilburg University. Publication date: 2005. Link to publication Tilburg University Naar een Optimaal Design voor Investeringssubsidies in Milieuvriendelijke Technieken Aalbers, R.F.T.; van der Heijden, Eline; van Lomwel, A.G.C.; Nelissen, J.H.M.; Potters, n; van Soest,

Nadere informatie

Tilburg University. De portefeuillekeuze van Nederlandse huishoudens Das, J.W.M.; van Soest, Arthur

Tilburg University. De portefeuillekeuze van Nederlandse huishoudens Das, J.W.M.; van Soest, Arthur Tilburg University De portefeuillekeuze van Nederlandse huishoudens Das, J.W.M.; van Soest, Arthur Published in: De Rol van het Vermogen in de Economie. Preadviezen van de KVS Publication date: Link to

Nadere informatie

Tilburg University. Omgaan met verschillen Kroon, Sjaak; Vallen, A.L.M.; Van den Branden, K. Published in: Omgaan met verschillen

Tilburg University. Omgaan met verschillen Kroon, Sjaak; Vallen, A.L.M.; Van den Branden, K. Published in: Omgaan met verschillen Tilburg University Kroon, Sjaak; Vallen, A.L.M.; Van den Branden, K. Published in: Publication date: 2002 Link to publication Citation for published version (APA): Kroon, S., Vallen, T., & Van den Branden,

Nadere informatie

Tilburg University. De Wet Gelijke Behandeling E-handtekeningen Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening

Tilburg University. De Wet Gelijke Behandeling E-handtekeningen Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Tilburg University De Wet Gelijke Behandeling E-handtekeningen Koops, Bert Jaap Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Publication date: 2000 Link to publication Citation for

Nadere informatie

De actuele invulling van het werkzekerheidsbeleid in Nederlandse cao s Zekic, Nuna

De actuele invulling van het werkzekerheidsbeleid in Nederlandse cao s Zekic, Nuna Tilburg University De actuele invulling van het werkzekerheidsbeleid in Nederlandse cao s Zekic, Nuna Published in: Economisch Statistische Berichten Document version: Publisher final version (usually

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Hoe schadevergoeding kan leiden tot gevoelens van erkenning en gerechtigheid Mulder, J.D.W.E.

Hoe schadevergoeding kan leiden tot gevoelens van erkenning en gerechtigheid Mulder, J.D.W.E. Tilburg University Hoe schadevergoeding kan leiden tot gevoelens van erkenning en gerechtigheid Mulder, J.D.W.E. Published in: Nederlands Juristenblad Document version: Publisher final version (usually

Nadere informatie

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R.

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Tilburg University Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Published in: Financiering en belegging Publication date: 1993 Link to publication Citation

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Evaluatie experiment van werk naar werk tussenrapportage Visscher, K.; de Groot, M.; van Eck, S.; van Gestel, N.; van de Pas, Irmgard

Evaluatie experiment van werk naar werk tussenrapportage Visscher, K.; de Groot, M.; van Eck, S.; van Gestel, N.; van de Pas, Irmgard Tilburg University Evaluatie experiment van werk naar werk tussenrapportage Visscher, K.; de Groot, M.; van Eck, S.; van Gestel, N.; van de Pas, Irmgard Document version: Publisher final version (usually

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Tilburg University. De Trusted Third Party bestaat niet Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening

Tilburg University. De Trusted Third Party bestaat niet Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Tilburg University De Trusted Third Party bestaat niet Koops, Bert Jaap Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Publication date: 1999 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Leidraad inbrengwaarde

Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde drs. ing. F.H. de Bruijne RT ir. ing. T.A. te Winkel RT ISBN: 978-90-78066-47-7 NUR 820-823 2010, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Inleiding Nederlands sociaal recht

Inleiding Nederlands sociaal recht Inleiding Nederlands sociaal recht G.J.J. Heerma van Voss Achtste druk Boom Juridische uitgevers Den Haag 2011 Inhoud Afkortingen 13 1 Het begrip sociaal recht 17 1.1 Het sociaal recht als juridisch vakgebied

Nadere informatie

Tilburg University. Bedrijfsscholing de Wolff, C.J.; Luijkx, Ruud; Kerkhofs, M.J.M. Published in: Over - Werk: Tijdschrift van het steunpunt WAV

Tilburg University. Bedrijfsscholing de Wolff, C.J.; Luijkx, Ruud; Kerkhofs, M.J.M. Published in: Over - Werk: Tijdschrift van het steunpunt WAV Tilburg University Bedrijfsscholing de Wolff, C.J.; Luijkx, Ruud; Kerkhofs, M.J.M. Published in: Over - Werk: Tijdschrift van het steunpunt WAV Publication date: 2002 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Tilburg University. Internationaal marketingonderwijs Verhallen, T.M.M.; de Freytas, W.H.J. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Internationaal marketingonderwijs Verhallen, T.M.M.; de Freytas, W.H.J. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Verhallen, T.M.M.; de Freytas, W.H.J. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1992 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen, T. M. M., &

Nadere informatie

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw ISBN 978-90-78066-42-2 NUR 822 2010, S.J.H. Rutten, Stichting Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk AANSPRAKELIJKHEID VAN SCHOLEN mr.dr. b.m. paijmans Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk 134 Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor

Nadere informatie

Flexibele arbeidsrelaties

Flexibele arbeidsrelaties Flexibele arbeidsrelaties Prof. mr. E. Verhulp (red.) Mr. R.M. Beltzer Prof. dr. K. Boonstra Mr. D. Christe Prof. mr. J. Riphagen KLUWER,Jjp Deventer - 2002 Woord vooraf v Afkortingen xv Lijst van verkort

Nadere informatie

Collectief arbeidsrecht

Collectief arbeidsrecht Collectief arbeidsrecht Prof. dr. A.T.J.M. Jacobs KLUWER Deventer - 2003 Woord vooraf Afkortingen v xm 1 Inleiding i 2 Vakverenigingen en vakverenigingsrecht 5 2.1 Vakbonden 5 2.2 Werkgevers 19 2.3 Vakverenigingsrecht

Nadere informatie

Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity

Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity NVA Lustrumcongres Ton Wilthagen Universiteit van Tilburg wilthagen@uvt.nl www.tilburguniversity.nl/flexicurity Een feestelijke observatie De in

Nadere informatie

N O T I T I E. Algemeen:

N O T I T I E. Algemeen: Bezuidenhoutseweg 60 postbus 90405 2509 LK Den Haag tel. 070-3499 585 fax 070-3499 796 e-mail:e.haket@stvda.nl N O T I T I E Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Van : Stichting van de

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Tilburg University. Nekt personeelsgebrek Brabantse economie? van Schaik, A.B.T.M. Published in: Brabant Provincie Magazine. Publication date: 2000

Tilburg University. Nekt personeelsgebrek Brabantse economie? van Schaik, A.B.T.M. Published in: Brabant Provincie Magazine. Publication date: 2000 Tilburg University Nekt personeelsgebrek Brabantse economie? van Schaik, A.B.T.M. Published in: Brabant Provincie Magazine Publication date: 2000 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Tilburg University. Een kenteken voor Internetters? Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening

Tilburg University. Een kenteken voor Internetters? Koops, Bert Jaap. Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Tilburg University Een kenteken voor Internetters? Koops, Bert Jaap Published in: Informatie : Maandblad voor de Informatievoorziening Publication date: 2000 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Tilburg University. Published in: Economisch Statistische Berichten. Publication date: 2000. Link to publication

Tilburg University. Published in: Economisch Statistische Berichten. Publication date: 2000. Link to publication Tilburg University Komen we steeds meer rood te staan?. [Review of the book De Nederlandse Economie 1999, CBS - Centraal Bureau voor de Statistiek, 2000] van Schaik, A.B.T.M. Published in: Economisch Statistische

Nadere informatie

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen m * * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden L E X I C O N van arbeidsrecht en arbeidsverhoudingen ** k EUR op ir EUROPESE STICHTING TOT VERBETERING VAN DE LEVENS- EN

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Frank en Vrij. Thunnissen-bundel. onder redactie van. mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke

Frank en Vrij. Thunnissen-bundel. onder redactie van. mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke Frank en Vrij Frank en Vrij Thunnissen-bundel onder redactie van mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke ISBN 978-90-78066-26-2 NUR 820 Omslagontwerp en binnenwerk: Rob Kluitenberg 2009, Stichting Instituut

Nadere informatie

Praktische toelichting op de UAV-GC 2005

Praktische toelichting op de UAV-GC 2005 Praktische toelichting op de UAV-GC 2005 prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis mr. A.Z.R. Koning Eerste druk s-gravenhage - 2015 Omslagfoto: De foto op het omslag is van het 3M gebouw gelegen aan de rechterzijde

Nadere informatie

Verplichtingen tot ongevraagde werkzaamheden bij adviseur en notaris TjongTjin Tai, Eric

Verplichtingen tot ongevraagde werkzaamheden bij adviseur en notaris TjongTjin Tai, Eric Tilburg University Verplichtingen tot ongevraagde werkzaamheden bij adviseur en notaris TjongTjin Tai, Eric Document version: Preprint (usually an early version) Publication date: 2009 Link to publication

Nadere informatie

Arbeidsovereenkomstenrecht

Arbeidsovereenkomstenrecht Van der Grinten Arbeidsovereenkomstenrecht Bewerkt door: Prof. mr. W.H.A.C.M. Bouwens en mr. RAA. Duk drieëntwintigste druk Qft Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011 INHOUD Verkort aangehaalde

Nadere informatie

Ontslag in Nederland en België

Ontslag in Nederland en België rode draad Ars Aequi december 2011 897 Rode draad Over de grenzen van het recht arsaequi.nl/maandblad AA20110897 Ontslag in Nederland en België Nuna Zekic* * Mw. mr. N. Zekic werkt als docent bij het departement

Nadere informatie

Tilburg University. Buitengerechtelijke kosten en eigen schuld Vranken, J.B.M. Publication date: 2008. Link to publication

Tilburg University. Buitengerechtelijke kosten en eigen schuld Vranken, J.B.M. Publication date: 2008. Link to publication Tilburg University Buitengerechtelijke kosten en eigen schuld Vranken, J.B.M. Publication date: 2008 Link to publication Citation for published version (APA): Vranken, J. B. M., (2008). Buitengerechtelijke

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Nogmaals enkele kanttekeningen bij de Wet werk en zekerheid van Drongelen, Harry; Rombouts, Bas

Nogmaals enkele kanttekeningen bij de Wet werk en zekerheid van Drongelen, Harry; Rombouts, Bas Tilburg University Nogmaals enkele kanttekeningen bij de Wet werk en zekerheid van Drongelen, Harry; Rombouts, Bas Published in: PS documenta : documentatie periodiek sociale verzekering, sociale voorzieningen

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

Arbeidsmobiliteit: Wat juristen weten (en willen) Zestig Jaar SER Evert Verhulp UvA/Hsi

Arbeidsmobiliteit: Wat juristen weten (en willen) Zestig Jaar SER Evert Verhulp UvA/Hsi Arbeidsmobiliteit: Wat juristen weten (en willen) Zestig Jaar SER Evert Verhulp UvA/Hsi Wat juristen zouden willen weten Arbeidsmobiliteit = ontslagrecht? Ongeveer 1 op 9 baanwisselingen is onvrijwillig.

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Tilburg University. Bespreking van 'Werknemerscompensatie in de steigers' van Dijck, Gijs. Published in: Recht der werkelijkheid

Tilburg University. Bespreking van 'Werknemerscompensatie in de steigers' van Dijck, Gijs. Published in: Recht der werkelijkheid Tilburg University Bespreking van 'Werknemerscompensatie in de steigers' van Dijck, Gijs Published in: Recht der werkelijkheid Document version: Author final version (often known as postprint) Publication

Nadere informatie

Rechterlijke organisatie en organisatie van de rechtspraak Barendrecht, Maurits

Rechterlijke organisatie en organisatie van de rechtspraak Barendrecht, Maurits Tilburg University Rechterlijke organisatie en organisatie van de rechtspraak Barendrecht, Maurits Published in: Nederlands Juristenblad Publication date: 2001 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Optimal design of labour market and social security institution Dekker, Ronald

Optimal design of labour market and social security institution Dekker, Ronald Tilburg University Optimal design of labour market and social security institution Dekker, Ronald Published in: Sociaal Akkoord 2013 Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf)

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Onteigeningsrecht in de praktijk

Onteigeningsrecht in de praktijk Onteigeningsrecht in de praktijk Onteigeningsrecht in de praktijk Mr. J.A.M.A. Sluysmans Mr. J.J. van der Gouw Mr. W.J. Bosma ISBN: 978-90-78066-51-4 NUR 820-823 2011, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

HRM EN ARBEIDSVERHOUDINGEN in kritieke. transitie. lezing HR salon 14 maart 2013 PROF. DR. WILLEM DE NIJS HOOGLERAAR STRATEGISCH PERSONEELSMANAGEMENT

HRM EN ARBEIDSVERHOUDINGEN in kritieke. transitie. lezing HR salon 14 maart 2013 PROF. DR. WILLEM DE NIJS HOOGLERAAR STRATEGISCH PERSONEELSMANAGEMENT HRM EN ARBEIDSVERHOUDINGEN in kritieke transitie lezing HR salon 14 maart 2013 PROF. DR. WILLEM DE NIJS HOOGLERAAR STRATEGISCH PERSONEELSMANAGEMENT RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN Ad Nagelkerke en Willem

Nadere informatie

Tilburg University. De zogenoemde 'cao-ontslagcommissie' nader beschouwd van Drongelen, Harry. Published in: TRA: Tijdschrift Recht en Arbeid

Tilburg University. De zogenoemde 'cao-ontslagcommissie' nader beschouwd van Drongelen, Harry. Published in: TRA: Tijdschrift Recht en Arbeid Tilburg University De zogenoemde 'cao-ontslagcommissie' nader beschouwd van Drongelen, Harry Published in: TRA: Tijdschrift Recht en Arbeid Publication date: 2014 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Collectief arbeidsrecht

Collectief arbeidsrecht Collectief arbeidsrecht Deel 2 Vakverenigingsvrijheid Het recht op collectief onderhandelen Mededingingsrecht Mr. dr. J. van Drongelen Zutphen2009 UITGEVERIJ Inhoudsopgave Afkortingen / 9 Voorwoord /13

Nadere informatie

Gezondheidsstrafrecht

Gezondheidsstrafrecht Gezondheidsstrafrecht Mr. dr. W.L.J.M Duijst Deventer 2014 Omslagontwerp: H2R creatievecommunicatie ISBN 978-90-13-12600-6 E-book 978-90-13-12601-3 NUR 824-410 2014, W.L.J.M. Duijst Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Tilburg University. Europa 2020 Bekker, Sonja; Zeedzen, Boyd. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf)

Tilburg University. Europa 2020 Bekker, Sonja; Zeedzen, Boyd. Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf) Tilburg University Europa 2020 Bekker, Sonja; Zeedzen, Boyd Document version: Publisher final version (usually the publisher pdf) Publication date: 2014 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 2 februari 2015 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 2 Veilig vrijen

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 2 Veilig vrijen PrOmotie Seksuele vorming Werkboek 2 Veilig vrijen Colofon Auteur: Onder redactie van: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Aveline Dijkman (DAT) Aveline Dijkman (DAT), Edu Actief Edu Actief

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 27 januari 2014 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Naar een eenvormig stelsel? Mr.H.JW.AÜ Kluwer - Deventer - 2009 Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau?

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de Cao voor Uitzendkrachten kan grote gevolgen hebben voor uitzendbureaus die niet

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

Boekhouden - Rekenvaardigheid

Boekhouden - Rekenvaardigheid Boekhouden - Rekenvaardigheid Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Lockefeer, R. van Midde, A. Schouten Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: J. Benneker, R. van Midde

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

MODERN WERKNEMERSCHAP

MODERN WERKNEMERSCHAP STECR Werkwijzer MODERN WERKNEMERSCHAP Een actuele kijk op werknemerschap 2 stecr WerkWijzer stecr WerkWijzer 3 - - - stecr WerkWijzer 4 5 stecr WerkWijzer 1 stecr WerkWijzer 2 1 Evers, G. en T. Wilthagen

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk

Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk ISBN 978-90-78066-70-5 ISSN 1574-1915 NUR 822 2012, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag Aan de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad De heer ir. W. Draijer Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE

Nadere informatie

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie.

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Nederlands in beeld Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Vervolgmogelijkheid: Basiscursus 1 ISBN 9789461057228 www.nt2.nl

Nadere informatie

Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht

Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht Mr. C. Bosse KLUWER Deventer - 2003 Voorwoord V Lijst van afkortingen XIII 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond van het onderzoek 1 1.2 Recente

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Individuele ambtelijke rechtspositieregeling op de helling? Vervolg van Drongelen, Harry; Veendam, N.H.

Individuele ambtelijke rechtspositieregeling op de helling? Vervolg van Drongelen, Harry; Veendam, N.H. Tilburg University Individuele ambtelijke rechtspositieregeling op de helling? Vervolg van Drongelen, Harry; Veendam, N.H. Published in: HR Overheid Publication date: 2013 Link to publication Citation

Nadere informatie

HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ

HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ BASISBEROEPSGERICHTE LEERWEG KADERBEROEPSGERICHTE LEERWEG. Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

Doorwerking van Europees recht

Doorwerking van Europees recht Doorwerking van Europees recht De verhouding tussen directe werking, conforme interpretatie en overheidsaansprakelijkheid Jolande M. Prinssen KLUWER Deventer - 2004 INHOUD Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie)

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Januari 2012 Hanzehogeschool Groningen Colofon Titel Co-makership rond Leven

Nadere informatie

Tilburg University. Eigen woning en echtscheiding Gubbels, Nicole. Published in: Fiscaal Praktijkblad

Tilburg University. Eigen woning en echtscheiding Gubbels, Nicole. Published in: Fiscaal Praktijkblad Tilburg University Eigen woning en echtscheiding Gubbels, Nicole Published in: Fiscaal Praktijkblad Document version: Author final version (often known as postprint) Publication date: 2013 Link to publication

Nadere informatie