Een met de natuur Natuurbegraven Een kans voor natuurbegraafplaatsen binnen de EHS?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een met de natuur Natuurbegraven Een kans voor natuurbegraafplaatsen binnen de EHS?"

Transcriptie

1 Een met de natuur Natuurbegraven Een kans voor natuurbegraafplaatsen binnen de EHS? 5-Juli-2012 Joep Salet Provincie Noord-Brabant NHTV Breda Stage: 2 Periode: april juli Productverslag - Natuurbegraven 1

2 Algemene informatie voor de Mediatheek Naam: Joep Salet Datum: 5 Juli 2012 Opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie Soort verslag Stage 2 Auteur Joep Salet Titel en Ondertitel Natuurbegraven: Een kans voor natuurbegraafplaatsen binnen de EHS? Naam Stageplaats Provincie Noord-Brabant Plaats Bedrijfsbegeleiders Hogeschoolbegeleider Summary Trefwoorden s-hertogenbosch Fred Panjer Steven Montfoort Barbara van Schijndel Natuurbegraafplaatsen zijn op dit moment nog vrij onbekend in Nederland. Daarom is er vanuit de provincie gevraagd om hier een hard begrip van te maken. Daarnaast zijn er op dit moment fikse bezuinigingen op de EHS, de provincie is daarvoor opzoek naar mogelijke verdienmodellen. In dit verslag worden deze aspecten toegelicht. Natuur en Landschap, Natuurbegraven, EHS, Nieuwe fenomeen, Provincie Noord-Brabant In opdracht van Provincie Noord-Brabant Juli 2012 Productverslag - Natuurbegraven 2

3 Provincie Noord-Brabant Brabantlaan TV s-hertogenbosch NHTV Breda Internationaal hoger onderwijs Breda Mgr. Hopmansstraat JT Breda Naam Hogeschoolbegeleider: Barbara van Schijndel Provincie Noord-Brabant Directie Ecologie Bureau Natuur en Landschap Namen bedrijfsbegeleiders: Steven Montfoort Fred Panjer Datum: Gegevens student Naam: Joep Salet Opleiding: Ruimtelijke Ordening en Planologie Leerjaar: 3 Telefoon: Productverslag - Natuurbegraven 3

4 Voorwoord Voorliggend verslag vormt samen met een mondelinge presentatie het resultaat van de tweede stageperiode van de opleiding Ruimtelijke ordening en Planologie. Het doel van de stage is om een inzicht te krijgen in de kansen of juist de bedreigingen van natuurbegraafplaatsen in de Ecologische Hoofdstructuur binnen de provincie Noord-Brabant. Bij aanvang van de stage was er nog geen duidelijkheid en bekendheid bij de provincie Noord-Brabant over het fenomeen natuurbegraafplaats, terwijl de vraag hiernaar groeit. Vanuit deze toenemende vraag werd de volgende opdracht geschetst: Op welke wijze kan natuurbegraven een bijdrage leveren aan de realisering van natuurdoelstellingen in Brabant? De kernvragen hierbij zijn: Wat houdt natuurbegraven in? Welke natuurdoelstellingen zijn er in Noord-Brabant?;Waarin kunnen deze elkaar versterken?. De Provincie Noord-Brabant is een provincie die veel waarde hecht aan de natuur en wil graag door met het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur. Er wordt gezocht naar een alternatief voor realisatie van de EHS, zowel op maatschappelijk gebied als op financieel gebied. Voordat u begint met het verslag te lezen, zou ik graag een aantal mensen willen bedanken; ten eerste alle mensen van het bureau Natuur en landschap en het bureau Natuur verkenning. Ik heb een super leuke stageperiode achter de rug. Dit komt mede door u en uw enthousiaste houding tegenover mij. Ik hoop dat jullie het ook zo ervaren hebben. Daarnaast wil ik Fred Panjer en Steven Montfoort in het bijzonder bedanken voor hun steun als begeleiders. Iedereen verdient een dergelijk begeleider als jullie en ik heb het geluk dat ik er twee van had. Ook zou ik graag Joyce Sengers en René Poll willen bedanken voor de open houding richting mij. Ik heb me altijd vrij gevoeld om alles te vragen over natuurbegraven. Vanuit school zou ik graag Barbara van Schijndel willen bedanken voor de feedback en de leerzame terugkomdagen. Ook Joris Vinken en Martijn Verhoeven, die in mijn stagegroep zaten, wil ik bedanken. Tijdens mijn stageperiode heb ik veel contact gehad met Joris en Martijn. Dit ging vooral over de manier van rapporteren en hier heb ik dan ook veel feedback op gekregen van hen. Als laatst zou ik graag Jacob Tiellemans, Mark van Schuylenburg en Tim van Steensel willen bedanken, deze heren hebben tijdens mijn stage periode regelmatig een overleg ingelast. Hier werden verschillende aspecten met betrekking op het rapporteren zijn besproken. Joep Salet 2012 Productverslag - Natuurbegraven 4

5 Managementsamenvatting In Nederland is een nieuw fenomeen opkomst: natuurbegraven. De provincie krijgt steeds vaker een verzoek binnen voor de goedkeuring van een natuurbegraafplaats in bestaande of nieuwe natuur. Tot op heden is nog niet veel bekend bij de provincie, daarom is gevraagd om eerste een duidelijk beeld te schetsen van natuurbegraven en vervolgens te kijken wat de kansen voor natuurbegraven zijn binnen of aangrenzend aan de Ecologische Hoofdstructuur(EHS. Daarnaast is de provincie, vanwege de huidige bezuinigen, op zoek naar financiële steun voor de realisatie en uitbreiding van de EHS. Natuurbegraafplaatsen zouden mogelijk een financiële tegemoetkoming kunnen zijn. Natuurbegraafplaatsen hebben in Nederland nog niet veel bekendheid. De voornaamste reden hiervan is het huidige aantal natuurbegraafplaatsen(zeven) en uiteenlopende meningen en definities over natuurbegraven. In Groot-Brittannië en Duitsland is hier al wel een duidelijk mening over, maar deze verschillen van elkaar. Een item is bij iedere mening en begripsbepaling van groots belang: de natuur staat voorop. In Groot-Brittannië worden de begraafplaatsen al snel gelabeld als natuurbegraafplaatsen. Het gaat vaak over natuurbegraafplaatsen die grenzen aan bestaande begraafplaatsen. Hierdoor neemt de natuurlijke sfeer af. Er is sprake van eeuwige grafrechten in Groot-Brittannië, hierdoor krijg de natuur meer rust. Verder zijn hier verschillende mogelijkheden voor de grafaanduiding. Op de ene begraafplaats mag enkel een zwerfkei op het graf en op de andere begraafplaats zijn grafstenen wel toegestaan.(natural Burial Research Group, 2010) Bij de Duitse Friedwald benadering is het enkel toegestaan om urnen te begraven. De begraafplaatsen zijn nauwelijks zichtbaar en altijd gelegen in bestaande bossen. Deze bossen worden aangewezen door boswachters die weten waar het mogelijk is om een Friedwald te realiseren. In Duitsland is enkel een houten schijf toegestaan als grafmonument. (Friedwald.de, 2012) In Nederland bestaan verschillende meningen over natuurbegraven. Tijdens het onderzoek is gesproken met verschillende betrokkenen(onder andere; Landschapsarchitecten, Gemeentes, Project ontwikkelaren, Ecoloog), deze personen hebben alle een andere mening. Het merendeel is het er over eens dat eeuwige grafrechten op een natuurbegraafplaats beter zal zijn voor de natuur, hierdoor krijgt de natuur meer rust. Aan de andere kant vinden enkele dat dit geen duurzame gedachten is en dat de plekken in de natuur vaker gebruikt moeten worden voor een natuurgraf. Hier wordt uitgegaan van een grafrecht van ongeveer 40 jaar. Asverstrooiing is niet toegestaan op de meeste natuurbegraafplaatsen. Uit een onderzoek blijkt namelijk dat asverstrooiing de grootste gevolgen voor de natuur heeft. Bij asverstrooiing komen in grote mate natuur schadelijke stoffen in de natuur terecht. (Alterra, 2007) Met betrekking tot de grafmonumenten is er in Nederland sprake van een beperkte mogelijkheid. Uit ieder interview blijkt dat er in Nederland geen grafstenen mogelijk zijn op een natuurgraf, dan zou het beeld van de natuur verstoord worden. Wel zijn in Nederland houtenmonumenten of zwerkeien toegestaan. Voor de realisatie van een natuurbegraafplaats binnen de EHS, wordt in eerste instantie gekeken of het mogelijk is. Binnen de EHS zijn verschillende regels voor het realiseren van projecten. In de meeste gevallen geldt er een nee voor projecten binnen de EHS, maar er zijn uitzonderingen. Als het project een versterkende rol heeft voor de EHS en als het op geen andere locatie mogelijk is het wel toegestaan binnen de EHS.(Verordening Ruimte, 2011) Uit gesprekken en enkele huidige aanvragen blijkt dat natuurbegraven wel mogelijk is binnen de EHS en het is niet nodig om de regels van de EHS aan te passen. Maar wanneer een natuurbegraafplaats gerealiseerd wordt binnen de EHS, dan moet er gekeken worden naar de natuurtype. Elke natuurtype vraagt om een eigen behandeling, maatwerk is hier van groots belang. Productverslag - Natuurbegraven 5

6 Wanneer de natuurbeheertype in de EHS geanalyseerd worden blijkt vooral dat natuurbegraven op dit moment niet mogelijk is binnen vochtige gebieden(mede door de wet op lijkbezorging). Hier zou het lichaam niet vergaan en mogelijk mummificeren. Verder is de kans voor een natuurbegraafplaats het grootste in bossen, omdat hier het beeld niet direct verstoord wordt en de maatschappelijke vraag in Nederland naar bosbegraafplaatsen het grootst is. Na een filtering blijkt dat zeven van de vierentwintig beheertype mogelijk geschikt is. Naast de regels van EHS, moet ook gelet worden op de regels vanuit de Natura 2000, Flora en Faunawet, enz. Uit de gesprekken blijkt dat de obstakels bij het realiseren van een natuurbegraafplaats binnen de EHS te overbruggen zijn. Wanneer er meer duidelijkheid ontstaat over het begrip en de randvoorwaarde van natuurbegraven, kunnen de gemeentes en de provincie beter omgaan met een goedkeuring van een dergelijk realisatie plan. Op deze manier worden de kosten van de procedure van de aanvraag van een natuurbegraafplaats lager.(seminar natuurbegraven, 2012) Naast de natuurwaarde is ook de maatschappelijke waarde van natuurbegraven bekeken. Hieruit blijkt dat Nederland behoefte heeft aan alternatieven voor het begraven van dierbare. Steeds vaker zijn er geluiden dat mensen graag in de natuur begraven willen worden. Landgoedeigenaren zijn vaak degene die de eerste aanzet doen voor een natuurbegraafplaats. De landgoedeigenaren vinden het een mooie gedachten om op het eigenlandgoed begraven te worden, maar er zijn ook financiële redenen. De natuurbegraafplaats is een inkomsten bron en daarnaast een garantie voor het natuurbehoud.(landgoedeigenaren Beast&De Hoevens, Seminar 2012) Financieel gezien zou natuurbegraven een meerwaarde voor de EHS kunnen betekenen. Wanneer een natuurbegraafplaats aangrenzend aan de EHS wordt gerealiseerd, zal dit een uitbreiding betekenen van de natuur zonder dat de provincie hier kosten aan heeft. Daarnaast zou een natuurbegraafplaats binnen de EHS een betekenis kunnen hebben voor de kwaliteit van de natuur, realisatie binnen de EHS zal echter lastiger worden dan aangrenzend aan de EHS. Binnen de EHS een project realiseren neemt meer obstakels mee dan aangrenzend aan de EHS. Ten slotte is het maatschappelijk draagvlak van belang. In Nederland is er steeds meer vraag naar een alternatieve manier van begraven. Nabestaande laten hun dierbare steeds vaker verstrooien in de natuur en willen in de rust van natuur begraven worden.(cbs, 2012) Daarnaast kan een maatschappelijk draagvlak voor een natuurbegraafplaats een waarde betekenen voor de natuur zelf. Wanneer mensen weer respect krijgen voor de natuur zal de mens ook meer belang krijgen bij de natuur. Hierdoor krijgt de natuur in Nederland meer draagvlak. (Bureau overleg Natuur&Landschap, 2012) Natuurbegraven biedt dus zeker mogelijkheden voor de natuur en voor de EHS. Het is nu van belang om duidelijke randvoorwaarde per natuurtype vast te stellen, zodat er altijd maatwerk wordt geleverd per natuurbegraafplaats. Productverslag - Natuurbegraven 6

7 Inhoudsopgave 1. INLEIDING AANLEIDING DOEL & BELANG METHODE VAN ONDERZOEK LEESWIJZER ALGEMEEN OVER NATUURBEGRAVEN HET BEGRIP Natural Burial de Britse kijk Voorbeelden uit Groot-Brittannië Friedwald - De Duitse Benadering Voorbeelden uit Duitsland Natuurbegraven de Nederlandse kijk Huidige begraafplaatsen in Nederland Aanduiding binnen bestemmingsplan De mogelijkheden LEREN VAN ANDERE LANDEN De verschillen tussen Nederland en Groot-Brittannië De verschillen tussen Nederland en Duitsland De leerpunten MAATSCHAPPELIJKE BEHOEFTE WET OP LIJKBEZORGING KOSTEN RISICO S Ontbinding stoffelijk overschot Bodembelasting Grond- en oppervlakte waterbelasting Fysieke verstoring Concluderend HET VERSCHIL MET REGULIERE BEGRAAFPLAATSEN VOORDELEN CONCLUSIE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR ALGEMEEN STREEFPUNTEN BEHEERTYPE BINNEN DE EHS JURIDISCHE BEPERKINGEN/MOGELIJKHEDEN EHS: KWALITEITEISEN VANUIT DE EHS GROENBLAUWE MANTEL NATUURBEGRAVEN BINNEN DE EHS? Place Attachment Investeren in de natuur Milieu vriendelijk CONCLUSIE Productverslag - Natuurbegraven 7

8 4. RANDVOORWAARDEN VAN DE BEHEERTYPEN OVERZICHT BEHEERTYPE OMSCHRIJVING VAN DE MOGELIJKE GESCHIKTE GEBIEDEN RANDVOORWAARDEN PER BEHEERTYPE GESCHIKT VOOR NATUURBEGRAVEN? CONCLUDEREND JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DE REALISATIE VAN EEN NATUURBEGRAAFPLAATSS ALGEMEEN NATURA NATUURMONUMENTEN INPASSEN IN HET BESTEMMINGSPLAN OVERIGE REGELS CONCLUSIE MOGELIJKHEDEN VOOR NATUURBEGRAAFPLAATSEN ALGEMEEN VOORDELEN VAN NATUURBEGRAVEN De natuur De maatschappij Beide GROOTSTE BEDREIGING GEWENSTE BEHEERTYPE VANUIT DE MAATSCHAPPIJ BEOORDELINGSTABEL PER BEHEERTYPE CONCLUSIE CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN CONCLUSIE AANBEVELING BRONNENLIJST BIJLAGEBOEK Productverslag - Natuurbegraven 8

9 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De Provincie Noord-Brabant is verantwoordelijk voor de realisatie van Ecologische Hoofdstructuur. De Ecologische Hoofdstructuur(in vervolg EHS) is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter)nationaal belang. Onder de verantwoordelijkheid voor het realiseren van de EHS valt onder andere het goedkeuren van nieuwe plannen die betrekking hebben op de EHS. In het kader van het beoordelen van nieuwe bestemmingsplannen krijgt de provincie de laatste jaren steeds vaker de vraag van landgoedeigenaren en ondernemers naar een mogelijke realisatie van natuurbegraafplaatsen binnen de EHS. Het fenomeen natuurbegraafplaatsen is in Nederland nog vrij onbekend. In Nederland zijn er zeven natuurbegraafplaatsen, waarvan er geen enkele in Brabant is gerealiseerd. In andere landen, vooral Groot-Brittannië, komt het fenomeen al vaker voor. In Groot-Brittannië zijn sinds 1993 meer dan tweehonderd natuurbegraafplaatsen gerealiseerd. Daarnaast groeit het fenomeen ook sterk in Duitsland, waar op dit moment ongeveer 45 Friedwalden. Dit nieuwe fenomeen vraagt om opheldering en duidelijkheid vanuit de overheid. De randvoorwaarden van het realiseren en exploiteren van een natuurbegraafplaats liggen in Nederland niet vast en daarbij verschillen de opvattingen nogal tussen de ondernemers, ecologen en landgoedeigenaren. Waarbij de ondernemer juist de kans ziet in het financiële aspect, zien de landgoedeigenaar en de ecoloog juist de meerwaarde van natuurbegraafplaatsen met betrekking tot de natuur en hun landgoed. De provincie Noord-Brabant is dan ook benieuwd naar de kansen of juist bedreigingen van de natuurbegraafplaatsen binnen de EHS. Naast deze onduidelijkheid kampt de provincie met forse bezuinigen met betrekking tot aankoop en realisatie van de EHS. De provincie is op zoek naar verdienmodellen voor de EHS. Ondernemers zijn geïnteresseerd in natuurbegraven en hier liggen waarschijnlijk kansen. Daarnaast wil de provincie mensen weer betrekken bij de natuur. Door natuurbegraafplaatsen zouden mensen zich mogelijk weer gaan binden met de natuur. Kortom, de vragen die natuurbegraven oproepen zijn: Is er een kans voor natuurbegraven binnen de EHS of juist in nieuwe natuur? En zo ja, onder welke voorwaarden of condities? 1.2 Doel & Belang Het doel van dit onderzoek is het beoordelen van de kansen van natuurbegraven met betrekking tot de EHS. De randvoorwaarden van een natuurbegraafplaats worden onderzocht en de mogelijke bedreigingen geanalyseerd. Deze randvoorwaarden van natuurbegraafplaatsen zullen getoetst worden aan de randvoorwaarden van de beheertypen van de EHS. Verder is onderzocht wat het effect is op de realisatie van de EHS. Dit wordt aan de hand van twee invalshoeken gedaan: het betrekken van mensen in de natuur en investeringen van particulieren in de natuur. Er wordt gekozen voor deze twee invalshoeken omdat particulieren een financiële bijdrage kunnen leveren aan de realisatie van de EHS en individuen betrekken in de natuur is een van de nevendoelen van de EHS. Tot slot zal er bepaald worden in welke beheertypen binnen de EHS natuurbegraafplaatsen de meeste kans hebben. Het belang van dit onderzoek is om een handvat te bieden aan de Provincie Noord-Brabant voor het beoordelen van plannen voor natuurbegraafplaatsen. Zo kan de provincie in de toekomst beter omgaan met de goedkeuring, dan wel afwijzing, van een natuurbegraafplaats. Productverslag - Natuurbegraven 9

10 Tijdens het onderzoek zal de volgende hoofdvraag beantwoord worden: Wat houdt natuurbegraven in en is het mogelijk om een natuurbegraafplaats in de EHS te realiseren en heeft de natuur hier een voordeel bij? Deze hoofdvraag wordt beantwoord door het beantwoorden van de volgende deelvragen: Wat is natuurbegraven? Hoe gaan andere landen met natuurbegraven om? Wat zijn de risico s van natuurbegraven? Wat zijn de voordelen van natuurbegraven? Kan een natuurbegraafplaats versterkend zijn voor de EHS? Welke beheertype binnen de EHS zijn geschikt voor natuurbegraven? Wat zijn de juridische obstakels bij de aanleg van een natuurbegraafplaats? Waar ligt de grootste kans voor natuurbegraven en wat zijn de grootste bedreigingen? 1.3 Methode van Onderzoek Het onderzoek is in zes fasen doorlopen. In deze omschrijving komt naar voren wat er is onderzocht, waarom dit is onderzocht en hoe dit is onderzocht. Fase 1 Definitie en Afbakening In fase 1 is het fenomeen natuurbegraven gedefinieerd en de randvoorwaarden uitgewerkt. Dit is gedaan vanuit drie invalshoeken; de Britse benadering, de Friedwald(Duitse) benadering en de Nederlandse benadering. Daarnaast is in fase 1 het fenomeen afgebakend, dit is aan de hand van de randvoorwaarden gedaan. Aan de hand van deze randvoorwaarden zijn er grenzen bepaald met betrekking tot natuurbegraven. Fase 1 bestaat vooral uit een literatuuronderzoek, hierbij is gebruik gemaakt van Britse onderzoeken en de Britse gegevens. Naast het bestuderen van literatuur is er gesproken met twee ondernemers, René Poll en Joyce Sengers, die bezig zijn met het realiseren van een natuurbegraafplaats. Deze personen hebben beide een eigen mening over de manier van natuurbegraven. De kennis van deze personen is bepalend bij de voortgang van het onderzoek, omdat deze twee personen al veel ervaring hebben met natuurbegraven. Daarnaast is een natuurbegraafplaats in ontwikkeling bezocht(de Hoevens) en een bestaande natuurbegraafplaats(heidepol). Dit geeft onder andere inzicht in de manier van realisatie en het resultaat voor de omgeving. Fase 2 Informatie verzamelen In deze fase is niet alleen gekeken naar natuurbegraven, maar ook naar de ecologische hoofdstructuur. Naast de randvoorwaarden van de natuurbegraafplaatsen, zijn er ook randvoorwaarden vanuit de ecologische hoofdstructuur die het toepassen van de begraafplaatsen bepalen. Verder is in deze fase gesproken met de bureauecoloog, Wiel Poelmans, van het bureau Natuur en Landschap, tijdens dit gesprek zal moeten blijken wat de randvoorwaarden vanuit het bureau zijn per beheertype. Tot slot worden de juridische aspecten nog belicht. Fase 3 Vergelijking van de informatie In deze fase is de informatie die verkregen is tijdens fase 1 en 2 naast elkaar gelegd en vergeleken. Zo kan er nauwkeurig beoordeeld worden in welke beheergebieden het mogelijk is om natuurbegraafplaatsen te realiseren. Productverslag - Natuurbegraven 10

11 Fase 4 Analyse gegevens In fase 4 is een analyse uitgevoerd van de gegevens. Deze zijn uitgewerkt in vergelijkingsmodel waar in naar voren komt in welke beheertypen natuurbegraven een bedreiging vormen en in welke beheertypen het juist een kans is. Fase 5 Uitkomst ter discussie stellen In fase 5 worden vanuit verschillende invalshoeken de opvattingen over natuurbegraven getoetst. Hiervoor is er een seminar georganiseerd vanuit de Provincie Noord-Brabant. Bij het seminar zijn verschillende werkvelden aanwezig die betrokken zijn bij het fenomeen natuurbegraven. Daarnaast vindt er ook nog een discussie plaats, deze is openbaar en hierbij zijn dan ook veel verschillende belangengroepen mee gemoeid. De discussie is via Ruimtelijk Ontwikkelingen op de site LinkedIn te vinden onder Natuurbegraven. Fase 6 Aanbevelingen In fase 6 worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot de het realiseren van natuurbegraafplaatsen binnen de EHS. Dit wordt gedaan op basis van de vernomen kennis tijdens dit onderzoek. 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt het begrip natuurbegraafplaatsen toegelicht, dit wordt gedaan vanuit de Nederlandse benadering, Friedwald benadering en Engelse benadering. Daarnaast wordt hier kort toegelicht wat de risico s zijn van natuurbegraven. Ook de Wet op lijkbezorging wordt hier al uitgelegd. Met kijk op de doelstelling van het rapport wordt in hoofdstuk 3 de ecologische hoofdstructuur uitgewerkt, met daarbij de randvoorwaarden, rechtsregels en doelen. In hoofdstuk 4 worden de beheertypen uitgelicht en gekozen, dit wordt gedaan aan de hand van een aantal criteria. Vervolgens worden deze beheertypen omscherven en de randvoorwaarden benoemd. In hoofdstuk 5 worden de juridische aspecten belicht van natuurbegraven. Hoe wordt de natuurbegraafplaats bestemd in een bestemmingsplan en waar moet rekening mee gehouden worden? Vervolgens worden in hoofdstuk 6 de mogelijkheden geschetst voor natuurbegraven. Hier komen vooral de kansen en bedreigingen naar voren. Tot slot zal in hoofdstuk 7 de conclusie worden getrokken en enkele aanbevelingen worden gedaan. Productverslag - Natuurbegraven 11

12 2. Algemeen over Natuurbegraven Het fenomeen natuurbegraven heeft nog weinig bekendheid in Nederland. Dit mag geconcludeerd worden aan de hand van de uiteenlopende definities(bronnenlijst) en het huidige aantal natuurbegraafplaatsen in Nederland. Er zijn namelijk op dit moment zeven officiële natuurbegraafplaatsen. De natuurbegraafplaatsen verschillen echter veel qua vorm en randvoorwaarden, daarom is er een analyse uitgevoerd waar de natuurbegraafplaatsen tegenover elkaar worden gezet. In dit hoofdstuk wordt het begrip natuurbegraven toegelicht en de randvoorwaarden van natuurbegraafplaatsen worden gerapporteerd. 2.1 Het begrip Begraven in de natuur, of natuurbegraven, wordt nog zelden toegepast in Nederland. Er is nog veel onbekend over de betekenis, de randvoorwaarden en de toepassing van natuurbegraven. Vanwege deze onduidelijkheden in Nederland is gekeken naar de Britse benadering. In Groot-Brittannië zijn sinds 1991 ongeveer tweehonderd natuurbegraafplaatsen gerealiseerd. Voor en tijdens de realisatie zijn in Groot-Brittannië enkele onderzoeken uitgevoerd, zoals een onderzoek naar de ligging van de begraafplaatsen, in welke type natuur het gerealiseerd is en wie de natuurbegraafplaatsen opgericht heeft. Daarnaast is er literatuur verschenen over het toepassen van natuurbegraven. 1 De natuurbegraafplaatsen verschijnen in Groot-Brittannië onder namen als: Woodland Burial, Green Cemetery, Natural Burial Ground en Eco Cemetery. De snelheid waarmee de natuurbegraafplaatsen zich ontwikkelen zijn goed af te lezen in de onderstaande tabel: Jaar Aantal Tabel 1: Groei van aantal natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group Na Groot-Brittannië vindt het concept ook in andere landen zijn navolging. In 1998 is in South Carolina het Ramsey Creek Preserve geopend, de eerste natuurbegraafplaats van Amerika. In onder andere Canada, Zweden en Duitsland is men al actief bezig met natuurbegraafplaatsen en het milieubewuster omgaan met de lijkbezorging. Waarbij de Duitse Friedwald het verst is in haar ontwikkelingen. Dit is echter een andere vorm van natuurbegraven. Dit zal verder toegelicht worden in Groei van natuurbegraafplaatsen in Groot Brittannië Grafiek 1: Groei van aantal natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië Bron: Natural burial research group 1Natural burial research group, Sheffield, 2009, Productverslag - Natuurbegraven 12

13 De Britse en Duitse benadering wordt vergeleken met de Nederlandse benadering, dit geeft inzicht in het verschil tussen de wijze van toepassen en de kijk op het begrip. Afbeelding 1 boskapel Heidepol Natural Burial de Britse kijk De Britse benadering gaat er vanuit dat als een begraafplaats in een natuurlijke omgeving ligt, het een natuurbegraafplaats is. Er zijn minder regels met betrekking tot gedenktekens of grafmonumenten. Hierdoor zijn de natuurbegraafplaatsen vaak gelegen aan bestaande begraafplaatsen, dit heeft invloed op de uitstraling van de natuur. In vergelijking met de Nederlandse kijk wordt de Britse benadering op zes criteria geanalyseerd: de randvoorwaarden, de locatie, het type natuur, de betrokkenen bij de realisatie, de omvang en de wijze van begraven. Randvoorwaarden Vanuit de Britse benadering zijn geen duidelijk randvoorwaarden opgesteld voor natuurbegraven. In Groot-Brittannië worden er vooral randvoorwaarden gesteld aan de manier waarop het lichaam begraven wordt. Hier zal verder op ingegaan worden onder de kop wijze van begraven. Voor de omvang en het type natuur heeft de Britse benadering geen vaste randvoorwaarden. In Groot-Brittannië wordt een gemeentelijke begraafplaats met een hoek met natuur en een begraafplaats al snel gezien als natuurbegraafplaats. Het gaat bij het Britse fenomeen er enkel om dat er natuur aanwezig is op de begraafplaats. Locaties De Britse natuurbegraafplaatsen hebben verschillende locaties als het gaat om haar omgeving. Zo liggen de natuurbegraafplaatsen in standaard landelijk gebied, maar liggen de begraafplaatsen soms in kasteeltuinen of parken in een stad. De verdeling is in de volgende tabel duidelijk gemaakt. Landschapstypen Aantal Landelijk 108 Substedelijk 90 Stedelijk 8 Totaal 205 Tabel 2: Natuurbegraafplaats in Groot-Brittannië gesorteerd op landschapstype Bron: Natural burial research group Uit de gegevens blijkt dat er maar weinig stedelijke natuurbegraafplaatsen zijn, de mogelijke reden hiervoor is dat er minder plekken in de stad zijn om natuurbegraafplaatsen in te passen. De stedelijk natuurbegraafplaatsen die aanwezig zijn, grenzen aan huidige begraafplaatsen.2 In afbeelding 2 is te zien waar de natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië gevestigd zijn. Wat hierbij opvalt is dat weinig natuurbegraafplaatsen in het Noorden van Groot-Brittannië gelegen zijn. Een mogelijke verklaring, volgens de Natural burial research group, hiervoor is het landschapstype en de 2 Natural burial research group, sites van Britse natuurbegraafplaatsen, geraadpleegd 26-April-2012 Productverslag - Natuurbegraven 13

14 bevolkingsspreiding. Het noordelijke gedeelte van Groot-Brittannië bestaat vooral uit ruiger landschap. Type natuur Er zijn zes verschillende typen natuur waar natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië worden toegepast. Deze zes typen zijn: 1. Volwassen Bos: bij volwassen bos betreft het de bestaande natuur waar een natuurbegraafplaats wordt aangelegd. De begraafplaats ligt tussen de bomen. 2. Nieuw bos: bij het realiseren van de natuurbegraafplaats worden er bomen geplant, hierdoor ontstaat er een nieuw bos. 3. Bos rondom de begraafplaats: de begraafplaats is open maar rondom de begraafplaats is bos aanwezig. 4. Open gebied: de begraafplaats ligt in een open gebied, over het algemeen betreft dit gebied heide of bloemrijke graslanden. 5. Afwisselend bos en opengebied door en rondom begraafplaats. 6. Boomgaarden: Er zijn stroken bomen geplant(vaak fruit bomen) waardoor er een boomgaard ontstaat. De natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië worden nooit in moerassen of andere vochtige gebieden gerealiseerd. Daarnaast valt op dat vijf van de zes typen bomen bevat. De verdeling tussen de natuurtypen is als volgt: Type Volwassen Jong bos Bos Open Afwisselend Boomgaarden Totaal natuur bos rondom gebied open/bos Aantal Tabel 3: Type natuur per begraafplaats in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group De meeste natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië hebben dus een open karakter met een bos rondom de begraafplaats. In afbeelding 3 is het type natuur van de begraafplaats weergegeven. Er is geen duidelijke structuur te zien met betrekking tot de ligging en de typen natuur. Afbeelding 2: Eigenaren Natuurbegraafplaatsen Bron: Natural burial research group / maps Afbeelding 3: Natuurtype per begraafplaats Bron: Natural burial research group / maps Productverslag - Natuurbegraven 14

15 Betrokkenen In Groot-Brittannië zijn er tot nu toe zeven verschillende partijen die de natuurbegraafplaatsen realiseren. De opvallendste is misschien wel het goede doel, dit zijn natuurbegraafplaatsen ontwikkeld ter ere van een persoon of van een gemeenschap. Eigenaar Gemeente Bedrijfsmatig Goed Boerderij Begrafenis Kerk Landeigenaar Totaal doel ondernemer Aantal Tabel 4: Eigenaar per natuurbegraafplaats in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group In Groot-Brittannië zijn vaak de gemeenten eigenaar van de natuurbegraafplaats, de verklaring hiervoor is dat de gemeentes sterk opzoek zijn naar alternatief voor het regulier begraven. Vanwege de eeuwige grafrechten komen de natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië vol te liggen. Daarnaast zijn er ook nog de boeren en particulieren die een flink aandeel hebben in het aantal natuurbegraafplaatsen. Omvang De omvang van de natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië loopt erg uiteen, zo is de kleinste hectare en de grootste wel 42.2 hectare. 3 Omvang in Ha Onbekend <1 ha 1-4 ha 4-8 ha >8 ha Aantal Tabel 5: Omvang in har per natuurbegraafplaats in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group Er zijn veel natuurbegraafplaatsen waarvan de omvang niet bekend is. De reden hiervoor is dat deze op het agrarische gebied van boeren liggen die hier geen uitspraak over doen. Aan de hand van deze cijfers kan geconcludeerd worden dat natuurbegraafplaatsen op iedere schaal aan de vraag voldoen van de consument. 3 Research Group UK, Productverslag - Natuurbegraven 15

16 Wijze van begraven In Groot-Brittannië wordt een natuurlijke begraafplaats gezien als een milieuvriendelijk alternatief voor een reguliere begraafplaats. Het lichaam wordt op natuurlijke wijze afgebroken en aan de natuur terug gegeven. Er zijn enkele voorwaarden wat betreft het lichaam dat begraven wordt. Zo mag het lichaam geen chemische conserveringsmiddelen bevatten en wordt het begraven in biologisch afbreekbaar materiaal. Er mag tijdens de uitvaart wel een persoonlijke boodschap worden achtergelaten in de kist of in het graf, met als voorwaarde dat dit van biologisch afbreekbaar materiaal is. Ook de beplanting bij het graf mag niet afwijken van het bestaande landschap. Het is niet toegestaan om flora te planten bij het graf die niet gebiedseigen is. Het wordt wel gestimuleerd om beplanting rondom het graf aan te leggen, dit heeft een positief effect op de natuur in het gebied. Het is niet toegestaan om bestrijdingsmiddelen te gebruiken op en rondom het graf. De natuur beschermt zichzelf. Op de natuurbegraafplaatsen zijn grafmarkeringen toegestaan, mits deze het landschap niet aantasten. Vaak worden hier lokale zwerfkeien, bomen of struiken gebruikt als gedenkteken. Er wordt zorgvuldig bijgehouden waar de exacte locatie van iedere begraafplaats is, dit gebeurt vaak via moderne technieken, zoals geografische informatiesystemen. De natuurbegraafplaats wordt beschermd door de relevante Britse ruimtelijke wetgeving, daarnaast voorkomt het oprichten van een beschermd natuurgebied dat de functie van het gebied gewijzigd kan worden. Natuurlijke begraafplaatsen worden in Groot-Brittannië vaak aangelegd vanwege de vraag van mensen die behoefte hebben aan het minimaliseren van hun impact op de natuur. Daarnaast zijn er mensen die geloven in reïncarnatie die het liefst hier begraven worden. 4 Afbeelding 4 Sfeer Heidepol 4 Research Group UK, Productverslag - Natuurbegraven 16

17 Vergelijkingstabel 1 Aan de hand van de gepubliceerde kaarten wordt er een matrix gemaakt waarin de Britse natuurbegraafplaatsen worden getoetst. Zo ontstaat er inzicht in de betrokkenen per natuurtype. Type natuur/ Eigenaar Volwassen Bos Jong Bos Nieuw Bos rondom Weide/Bos rondom Weide Boomgaarden Totaal Goed doel x x 1 7 Kerk x x x 1 x x 1 Boeren Begrafenis ondernemer x x 8 x 1 x 9 Landeigenaar 3 x x 1 1 x 5 Gemeente x 114 Bedrijfsmatig x x 26 Totaal: Tabel 6: Vergelijkingsmatrix tussen eigenaar en type natuur van natuurbegraafplaats in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group Bij het bekijken van de tabel vallen de volgende punten op. Ten eerste dat het bedrijfsmatig ontwikkelen van natuurbegraafplaatsen vooral gebeurt in volwassen bos. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat deze het meest winstgevend zijn, omdat de bedrijven hier weinig aan hoeven te passen, waardoor de kosten niet zo hoog zijn. Een ander punt dat opvalt, is dat boeren weinig kiezen voor weide als natuurbegraaftype, terwijl dat de kleinste aanpassing in het land zou zijn. De reden hiervoor is onduidelijk. Een interessante ontwikkeling in Nederland is dat landgoedeigenaren vaak aanvragen indienen voor een natuurbegraafplaats. In Groot-Brittannië bezit deze groep juist de op een na kleinste grote. Tot slot valt op dat veruit de meeste begraafplaatsen door gemeentes worden gerealiseerd. Vanwege de standaard eeuwige grafrechten in Groot-Brittannië moeten de gemeentes noodgedwongen op zoek naar alternatieven. Productverslag - Natuurbegraven 17

18 Vergelijkingstabel 2 Type begraafplaats Opzichzelf /Eigenaar Deel van bestaand begraafplaats Deel van een bestaande kerkstuin Tabel 7: Vergelijkingsmatrix tussen aanleg begraafplaats en de eigenaar van natuurbegraafplaatsen in Groot-Brittannië. Bron: Natural burial research group Bij het analyseren van deze gegevens valt vooral op dat gemeente altijd hun natuurbegraafplaats aan een bestaande begraafplaats realiseren. Hierdoor neemt de belevingswaarde van de natuur af. De vraag is of in Nederland dit een natuurbegraafplaats genoemd wordt. Daarnaast valt op dat boeren natuurbegraafplaatsen altijd op hun eigen land realiseren en daarmee dus een nieuw stuk natuur creëren. Het blijkt dus dat de aantal natuurbegraafplaatsen dat door de gemeente wordt gerealiseerd in Groot- Brittannië allemaal aangelegen zijn aan bestaande begraafplaatsen. Als deze niet tot natuurbegraafplaatsen gerekend zouden worden dan heeft Groot-Brittannië maar 90 natuurbegraafplaatsen. Het aantal natuurbegraafplaatsen dat door de gemeente wordt gerealiseerd. Deel van een nieuwe begraafplaats Op eigen boeren land Goed doel 7 x x x 1 8 Kerk x 1 x x x 1 Boeren x x x x Begrafenis 8 1 x x x 9 ondernemer Landeigenaar 4 x x x 1 5 Gemeente x x 115 Bedrijfsmatig 24 5 x x x 29 Totaal Totaal Productverslag - Natuurbegraven 18

19 2.1.2 Voorbeelden uit Groot-Brittannië Ketton Park 5 Ketton park is natuurbegraafplaats bij de plaats Ketton, een klein dorp. De omvang van de natuurbegraafplaats is ongeveer twee hectare, waarbij de begraafplaats gelegen is in een openweide met enkele bomen op de graven. Hierdoor krijgt de natuurbegraafplaats een parkachtig karakter. Monumenten: De graven worden gemarkeerd met een gegraveerde granieten herinneringsplaat. Deze vallen niet op in de natuur. Daarnaast is het gebruikelijk om een boom bij het graf te plaatsen, hiermee wordt het nieuwe leven verbeeld. Strooivelden: Op Ketton Park zijn er enkele strooivelden aangewezen waar de as van een dierbare verstrooid kan worden. De exacte locaties van het as wordt niet bijgehouden. De grafkosten zijn hier rond 400 pond voor een enkel graf. Afbeelding 5 Parkachtige beelden Bron: Afbeelding 6 Sfeer Ketton Park Bron: 5 Green Burial, z.d.,http://www.greenburial.co.uk/index.html Productverslag - Natuurbegraven 19

20 Broocklands 6 De natuurbegraafplaats is gelegen nabij Settle, North Yorkshire en biedt een volledig natuurlijke begrafenis. Voor de ceremonie wordt er gebruik gemaakt van een hooischuur. Verder is Broocklands een begraafplaats in een boomachtige omgeving, deze lijn is doorgetrokken op de natuurbegraafplaats. Monumenten: De graven worden gemarkeerd met een paal waar een nummer op staat, bij de ingang van de begraafplaats is een register bijgehouden met nummers. Doodskisten: De lijken worden in natuurvriendelijk materiaal begraven. Op de site van Broocklands worden kisten en lijkwaden aangeboden die gemakkelijk af te breken zijn door de natuur. De graven zijn op deze natuurbegraafplaats wel duidelijk te herkennen vanwege de ophoging van het graf. Hierdoor ontstaat er wel een minder vriendelijk natuurlijk beeld. De grafkosten zijn rond de 410 pond voor een enkel graf. Afbeelding 7 Zichtbaarheid van de begraafplaats Bron: Afbeelding 8 Verschillende fauna op de begraafplaats Bron: 6Brocklands, z.d., Productverslag - Natuurbegraven 20

Natuurbegraven in de Ecologische Hoofdstructuur

Natuurbegraven in de Ecologische Hoofdstructuur Natuurbegraven in de Ecologische Hoofdstructuur Een creatief middel om nieuwe EHS te realiseren Jan den Braber - 101122 Provincie Noord-Brabant Stageperiode 1: augustus november Productverslag Algemene

Nadere informatie

Wat houdt natuurbegraven in? Respect voor overledene en natuur

Wat houdt natuurbegraven in? Respect voor overledene en natuur Wat houdt natuurbegraven in? Respect voor overledene en natuur 3 Natuurbegraven is de oudste en meest natuurlijke manier om een overledene te begraven. Een manier om het lichaam terug te geven aan de natuur.

Nadere informatie

Notitie (analyse en advies) seminar EHS als kans voor natuurbegraven 15 juni 2012, provinciehuis s-hertogenbosch. Bureau Natuur en Landschap

Notitie (analyse en advies) seminar EHS als kans voor natuurbegraven 15 juni 2012, provinciehuis s-hertogenbosch. Bureau Natuur en Landschap Notitie (analyse en advies) Onderwerp seminar EHS als kans voor natuurbegraven 15 juni 2012, provinciehuis s-hertogenbosch. Inleiding De provincie is verantwoordelijk voor het ruimtelijke beleid in Noord-

Nadere informatie

EEN BIJZONDERE BEGRAAFPLAATS

EEN BIJZONDERE BEGRAAFPLAATS EEN BIJZONDERE BEGRAAFPLAATS MET EEN NATUURBEGRAAFPLAATS VOLGEN WE EEN LANDELIJKE TREND OVER PARKSTAD LIMBURG De regio, de oostelijke mijnstreek, is door de mijnindustrie een verweven stedelijk gebied

Nadere informatie

Het verstrooien van de as in de vrije natuur als persoonlijke wens.

Het verstrooien van de as in de vrije natuur als persoonlijke wens. Het verstrooien van de as in de vrije natuur als persoonlijke wens. De vrije natuur als bewuste keuze voor het verstrooien van as. Over de dood, rouwen en herdenken wordt tegenwoordig anders gedacht dan

Nadere informatie

Wapenveld, 1 oktober 2015. Geachte mevrouw,

Wapenveld, 1 oktober 2015. Geachte mevrouw, OPEN BRIEF Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland Ter attentie van mevrouw J. Meijers Eusebiusplein 1a 6811 HE ARNHEM Wapenveld, 1 oktober 2015 Betreft: Concept beleidsnotitie natuurbegraafplaatsen

Nadere informatie

Toetsing EHS. Grotels Bos te Gemert-Bakel. Rapportnummer 15-0007. www.starobv.nl

Toetsing EHS. Grotels Bos te Gemert-Bakel. Rapportnummer 15-0007. www.starobv.nl Toetsing EHS Grotels Bos te Gemert-Bakel Rapportnummer 15-0007 www.starobv.nl Toetsing EHS Grotels Bos te Gemert-Bakel april 2016 Rapportnummer: 15-0007 In opdracht van: Bureau Verkuylen De Gruyter Fabriek

Nadere informatie

Zienswijzennota Projectbesluit Natuurbegraafplaats

Zienswijzennota Projectbesluit Natuurbegraafplaats Zienswijzennota Projectbesluit Natuurbegraafplaats Lijst van indieners van zienswijzen 1. Indiener 1 (identificeerbaar natuurlijk persoon) 2. Indiener 2 (identificeerbaar natuurlijk persoon) 3. Gedeputeerde

Nadere informatie

Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur

Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur Inhoud 4 Wat houdt natuurbegraven in? 5 Over Hillig Meer Misschien heeft u net een dierbare verloren. Dan komt er veel op u af. Uw verdriet en herinneringen

Nadere informatie

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats?

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren is de laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met

Nadere informatie

Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg

Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Pagina 1 Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Als iemand overlijdt, dan hebben de nabestaanden meestal de emotionele

Nadere informatie

Begraafplaatsen in Zwijndrecht

Begraafplaatsen in Zwijndrecht Begraafplaatsen in Zwijndrecht Begraafplaatsen in Zwijndrecht Inleiding Aan het einde van een mensenleven wacht onvoorwaardelijk de dood. Bij het eind van een leven hoort ook het proces van afscheid nemen.

Nadere informatie

Natuurbegraafplaatsen in Nederland

Natuurbegraafplaatsen in Nederland Natuurbegraafplaatsen in Nederland Landelijke inventarisatie 2013 Wim de Haas en Barry de Vries Dit onderzoek is uitgevoerd door Alterra Wageningen UR in opdracht van en gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

(ontwerp) ruimtelijke onderbouwing afwijking BP Asserstraat 31 Vries

(ontwerp) ruimtelijke onderbouwing afwijking BP Asserstraat 31 Vries (ontwerp) ruimtelijke onderbouwing afwijking BP Asserstraat 31 Vries Gemeente Tynaarlo November 2011 Projectgebied Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Huidige en beoogde situatie... 5 2.1 Beschrijving van

Nadere informatie

De Natuurbegraafplaats in Nederland. William van der Veen Hogeschool Larenstein te Velp De natuurbegraafplaats in Nederland, toekomst of fictie 1

De Natuurbegraafplaats in Nederland. William van der Veen Hogeschool Larenstein te Velp De natuurbegraafplaats in Nederland, toekomst of fictie 1 De Natuurbegraafplaats in Nederland Toekomst of fictie Auteurs: Meintje Jonkman William van der Veen Hogeschool Larenstein te Velp De natuurbegraafplaats in Nederland, toekomst of fictie 1 2 De natuurbegraafplaats

Nadere informatie

Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid.

Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid. Begraafplaats Maastricht Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid. De gemeentelijke begraafplaats in Maastricht. In Maastricht kunnen overledenen begraven worden op een

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

Groensafari naar Nederlandse praktijkvoorbeelden

Groensafari naar Nederlandse praktijkvoorbeelden vvog GidS begraafplaatsen Natuurbegraafplaats Bergerbos, graven worden één met de omgeving Concept natuurbegraafplaatsen Groensafari naar Nederlandse praktijkvoorbeelden GroenindeStad Samen bouwen aan

Nadere informatie

Na de crematie. Bijzetten. Algemene Nis

Na de crematie. Bijzetten. Algemene Nis Asbestemmingen Na de crematie Na de crematie zijn er vele mogelijkheden voor de bestemming van de as. U kunt de as laten verstrooien in een mooie omgeving of op zee; u kunt ook kiezen voor een urnenplaats

Nadere informatie

Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013

Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013 Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013 Aan de deelnemers van de bijeenkomst is gevraagd aan te geven wat de gewenste rol is van de publieke partijen (Rijk, Provincie

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel

Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel Ruimtelijke onderbouwing speelterrein Netersel Inleiding en planbeschrijving In Netersel is in de huidige situatie een speelterrein gelegen (zie figuur 1). Dat speelterrein is deels binnen het plangebied

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Contactpersoon Gosewien van Eck Datum 14 november 2013 Kenmerk N001-1220333GGV-evp-V01-NL Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug 1 Inleiding De gemeente

Nadere informatie

Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur

Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur Een eeuwigdurende rustplaats midden in de natuur Inhoud 4 Wat houdt natuurbegraven in? Dolf van der Weij 5 Over Hillig Meer Misschien heeft u net een dierbare verloren. Dan komt er veel op u af. Uw verdriet

Nadere informatie

Memo. Figuur 1 Ligging Planlocatie (rode ster) (Bron: Google Maps)

Memo. Figuur 1 Ligging Planlocatie (rode ster) (Bron: Google Maps) Memo nummer 1 datum 10 februari 2014 aan Ron Vleugels Gemeente Maastricht van Luc Koks Antea Group Ton Steegh kopie project Sporthal Geusselt-stadion projectnummer 265234 betreft Toetsing natuurwetgeving

Nadere informatie

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen Staat van 2014 Soortenrijkdom Wat is de gemiddelde kwaliteit van de soorten rijkdom in zes biotopen? Voor de vulling van deze zijn gegevens gebruikt van de vlakdekkende inventarisaties in het buitengebied

Nadere informatie

Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN

Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN Inleiding Begraven, het is geen alledaags onderwerp. Toch kunt u er geheel onverwachts mee te maken

Nadere informatie

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Pina Dekker Gemeente Ooststellingwerf, beleidsmedewerker en ondersteunend lid van de werkgroep Es van Tronde. Deze notitie

Nadere informatie

Nieuwe bedrijfslocaties

Nieuwe bedrijfslocaties E c o l o g i s c h e i n v e n t a r i s a t i e Om de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan Midwolda-Nieuwlandseweg Arts/Rulo te toetsen, is een ecologische inventarisatie uitgevoerd. Tevens is gekeken

Nadere informatie

Natuurbegraven. kan bijdragen aan uitbreiding, verbetering en instandhouding van kwaliteit van bos, natuur en landschap in Nederland

Natuurbegraven. kan bijdragen aan uitbreiding, verbetering en instandhouding van kwaliteit van bos, natuur en landschap in Nederland Natuurbegraven kan bijdragen aan uitbreiding, verbetering en instandhouding van kwaliteit van bos, natuur en landschap in Nederland 1 Statement Natuurbegraven kan bijdragen aan uitbreiding, verbetering

Nadere informatie

Referentienummer Datum Kenmerk 318407.ehv.341.N001 3 februari 2012 RVS

Referentienummer Datum Kenmerk 318407.ehv.341.N001 3 februari 2012 RVS Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 318407.ehv.341.N001 3 februari 2012 RVS Betreft Actualisatie natuurcompensatieplan Waalre-Noord Fase 1 1 Algemeen De gemeente Waalre is voornemens woningbouw te realiseren

Nadere informatie

Betreft: inspraakreactie voorontwerp bestemmingsplan natuurbegraafplaats Huis ter Heide

Betreft: inspraakreactie voorontwerp bestemmingsplan natuurbegraafplaats Huis ter Heide Aan het College van Burgemeester en Wethouders Van de gemeente Loon op Zand Postbus 7 5170 AA Kaatsheuvel Rotterdam, 26 mei 2015 Stichting Natuurbegraafplaatswaaromniet.nl Postbus 23130 3001 KC Rotterdam

Nadere informatie

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Opdrachtgever: gemeente Tilburg Maart 2009 Antonie van Diemenstraat 20 5018 CW Tilburg 013-5802237 Eac@home.nl Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Het Bosschap voor bos en natuur

Het Bosschap voor bos en natuur Het Bosschap voor bos en natuur Ir. G.J.P. Jansen secretaris www.bosschap.nl Kerngegevens Bosschap Opgericht in 1954 Publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie Verplichte registratie voor bos- en natuurbedrijven:

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Oprichten aanduidingsmast McDonald s Vlietweg 16 te Santpoort-Noord

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Oprichten aanduidingsmast McDonald s Vlietweg 16 te Santpoort-Noord RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Oprichten aanduidingsmast McDonald s Vlietweg 16 te Santpoort-Noord Ruimtelijke onderbouwing project Vlietweg 16 te Santpoort-Noord W12/000758/ OLO271413 INHOUD 1 Beschrijving

Nadere informatie

Gemeente Dordrecht Vaststellen Heffingsverordening Essenhof 2015 met bijbehorende tarieventabel 2015 - Nr. 1303036 17 december 2014

Gemeente Dordrecht Vaststellen Heffingsverordening Essenhof 2015 met bijbehorende tarieventabel 2015 - Nr. 1303036 17 december 2014 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Dordrecht. Nr. 75592 17 december 2014 Gemeente Dordrecht Vaststellen Heffingsverordening Essenhof 2015 met bijbehorende tarieventabel 2015 - Nr. 1303036 17 december

Nadere informatie

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Betreft Actualisatie locatieonderzoek natuurwaarden 1 Aanleiding In 2007 is door Grontmij het Locatieonderzoek natuurwaarden Projectlocatiegebied

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Inleiding

HOOFDSTUK 1 Inleiding HOOFDSTUK 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel In 2010 is het voormalige perceel Strijbeekseweg 23 te Ulvenhout gesplitst in twee percelen, te weten Strijbeekseweg 23 met daarop een boerderij (rijksmonument),

Nadere informatie

Begraven en asbestemming. Gemeente De Marne Afdeling Burgerzaken Postbus 11 9965 ZG Leens

Begraven en asbestemming. Gemeente De Marne Afdeling Burgerzaken Postbus 11 9965 ZG Leens Begraven en asbestemming Gemeente De Marne Afdeling Burgerzaken Postbus 11 9965 ZG Leens 1 De laatste rustplaats in de Gemeente De Marne Na het overlijden De keuze voor een laatste rustplaats is belangrijk,

Nadere informatie

Bestemmingsplan Buitengebied Ankeveen, wijziging Stichtse Kade 47a en c, Ankeveen Toelichting

Bestemmingsplan Buitengebied Ankeveen, wijziging Stichtse Kade 47a en c, Ankeveen Toelichting Bestemmingsplan Buitengebied Ankeveen, wijziging Stichtse Kade 47a en c, Ankeveen Toelichting Pos Service Holland BV 19 februari 2013 Ontwerp A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND B.V. PLANNING & TRANSPORT

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Reg.nr. : 4106385 B&W verg. : 9 december 2014 Onderwerp: Ontwerp bestemmingsplan '3 woningen Maliskampsestraat 61 1) Status Het voorliggende bestemmingsplan betreft een ontwerp

Nadere informatie

Gemeentelijke begraafplaatsen in Voorst

Gemeentelijke begraafplaatsen in Voorst Gemeentelijke begraafplaatsen in Voorst Twello Gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Voorst Inleiding Dat u deze brochure aan het lezen bent, betekent waarschijnlijk dat u aan het nadenken bent

Nadere informatie

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met 1 crematie

Nadere informatie

Terug naar de natuur. Mogelijke effecten en juridische aspecten t.a.v. natuurbegraven, asverstrooien en urnbijzetting in natuurgebieden

Terug naar de natuur. Mogelijke effecten en juridische aspecten t.a.v. natuurbegraven, asverstrooien en urnbijzetting in natuurgebieden Terug naar de natuur Mogelijke effecten en juridische aspecten t.a.v. natuurbegraven, asverstrooien en urnbijzetting in natuurgebieden J.G. de Molenaar M.G. Mennen F.H. Kistenkas Alterra-rapport 1789,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 2. De gemeentelijke begraafplaats 2. De aula Rond-om 3. Soorten graven 4. Urnen en as 5. Soorten urnen graven 6

Inhoudsopgave. Inleiding 2. De gemeentelijke begraafplaats 2. De aula Rond-om 3. Soorten graven 4. Urnen en as 5. Soorten urnen graven 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 De gemeentelijke begraafplaats 2 De aula Rond-om 3 Soorten graven 4 Urnen en as 5 Soorten urnen graven 6 Aankleding van het graf 7 Het ruimen van graven 7 Tarieven 8 Overige begraafplaatsen

Nadere informatie

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10 Quickscan natuuronderzoek ivm bestemmingsplan en ontwikkelingen Bellersweg 13 Hengelo Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 9 juli 2013 Rapportnummer 0128 Projectnummer 018 Opdrachtgever

Nadere informatie

percelen cultuurgrond

percelen cultuurgrond percelen cultuurgrond gelegen aan de Cromvoirtsedijk te Cromvoirt, ter grootte van 4.77.90 ha Koopsom: Nader overeen te komen Inhoud Kadastrale informatie Omschrijving Bestemmingsplan Verordening Ruimte

Nadere informatie

Breng uitvaartwensen nu in kaart voor later!

Breng uitvaartwensen nu in kaart voor later! Breng uitvaartwensen nu in kaart voor later! 1 Introductie Inhoudsopgave 1 Introductie 3 2 De eerste en bepalende keuze 4 3 Onderwerpen voor een uitvaart 9 4 Voorbereiding op de uitvaart 10 5 Klaarleggen

Nadere informatie

2 BELEIDSKADER EN WETGEVING

2 BELEIDSKADER EN WETGEVING 2 BELEIDSKADER EN WETGEVING De kern van deze bewonersvisie is dat natuur de belangrijkste beleidsfunctie is van het gebied waarbij de gebiedswaarden rust, stilte en donkerte centraal moeten staan en dat

Nadere informatie

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011 s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011 Inhoudstafel 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. De herdenking van overleden personen 4. Allerheiligen 5. De begrafenis 6. Conclusies

Nadere informatie

Bestemmingsplan Haule, Dorpsstraat 56 te Haule V A S T G E S T E L D

Bestemmingsplan Haule, Dorpsstraat 56 te Haule V A S T G E S T E L D Bestemmingsplan Haule, Dorpsstraat 56 te Haule V A S T G E S T E L D Bestemmingsplan Haule, Dorpsstraat 56 te Haule V A S T G E S T E L D Inhoud Toelichting Regels Verbeelding 19 oktober 2010 Projectnummer

Nadere informatie

Wijzigingsplan Grootweg 13a, Berkhout Bestemmingsplan Landelijk Gebied Koggenland, wijziging bedrijfswoning naar plattelandswoning

Wijzigingsplan Grootweg 13a, Berkhout Bestemmingsplan Landelijk Gebied Koggenland, wijziging bedrijfswoning naar plattelandswoning Wijzigingsplan Grootweg 13a, Berkhout Bestemmingsplan Landelijk Gebied Koggenland, wijziging bedrijfswoning naar plattelandswoning Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Beschrijving initiatief

Nadere informatie

Nota zienswijzen ontwerpbestemmingsplan "Recreatieve Poort 2015" Behoort bij het besluit van de raad van de gemeente Goirle van 9 juni 2015 Mij bekend, De griffier Gemeente Goirle Afdeling Ontwikkeling

Nadere informatie

GEMEENTE BUREN. Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem

GEMEENTE BUREN. Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem GEMEENTE BUREN Ruimtelijke onderbouwing Hendriklaan 15 16, Beusichem Projectnr. 061-076 / 27 januari 2016 INHOUD BLZ 1 INLEIDING... 3 1.1 Aanleiding en doelstelling... 3 1.2 Plangebied... 4 1.3 Geldend

Nadere informatie

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak Het Zuid 34 te Drachten 1 Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak

Nadere informatie

Toelichting 1 Inleiding 2 Beleidskader 3 Beoordeling

Toelichting 1 Inleiding 2 Beleidskader 3 Beoordeling Toelichting Wijzigingsplan i.c. bestemmingsplan Buitengebied Sanjesreed 8c Oentsjerk (dagbesteding Bûtenút) 1 Inleiding Werk- en dagbesteding Bûtenút is gevestigd op een deel van de voormalige PTC+ locatie

Nadere informatie

Notitie flora en fauna

Notitie flora en fauna Notitie flora en fauna Titel/locatie Projectnummer: 6306 Datum: 11-6-2013 Opgesteld: Rosalie Heins Gemeente Baarn is voornemens om op de locatie van de huidige gemeentewerf een nieuwe brede school ontwikkelen.

Nadere informatie

Nota. algemene. begraafplaatsen. gemeente. Dalfsen. 1 Paraaf griffier :

Nota. algemene. begraafplaatsen. gemeente. Dalfsen. 1 Paraaf griffier : Nota algemene begraafplaatsen gemeente Dalfsen 1 Inhoud 1 Algemeen 2 Begraafcapaciteit 3 Huidige situatie 3.1 Begraafplaats Ruitenborghstraat 3.2 Begraafplaats Welsum 3.3 Begraafplaats Nieuwleusen 3.4

Nadere informatie

HEILIG LAND STICHTING Het Kerkebos: een funeraire inrichtingsschets. April 2009

HEILIG LAND STICHTING Het Kerkebos: een funeraire inrichtingsschets. April 2009 HEILIG LAND STICHTING Het Kerkebos: een funeraire inrichtingsschets April 2009 1916 Plantekening 1913 Het Kerkebos een funeraire inrichtingsschets Rapporten: Holtland Dendroconsult; Het Kerkebos, opwaardering

Nadere informatie

Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen

Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen NL.IMRO.1730.ABdorpsstr74zuidlv-0301 Projectgebied Situatie Dorpsstraat 74 Zuidlaarderveen 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Huidige en beoogde

Nadere informatie

Wensen bij overlijden

Wensen bij overlijden Wensen bij overlijden De gegevens die op dit formulier zijn ingevuld, zijn bestemd voor degene die mijn uitvaart/crematie regelt. Ondergetekende,... voor... straat en huisnummer... postcode... plaats...

Nadere informatie

MIJN UITVAART GOED GEREGELD

MIJN UITVAART GOED GEREGELD MIJN UITVAART GOED GEREGELD Mijn uitvaart goed geregeld Bijgewerkt op datum: 12-03-2008 pagina 1 Algemeen Rondom de uitvaart moet altijd heel veel worden geregeld. U kunt zelf diverse voorzorgsmaatregelen

Nadere informatie

Mijn uitvaart goed geregeld

Mijn uitvaart goed geregeld Mijn uitvaart goed geregeld April 2011 1 Algemeen Rondom een uitvaart moet altijd heel veel worden geregeld. U kunt zelf diverse voorzorgsmaatregelen treffen, zodat na uw overlijden alles zo verloopt zoals

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse

HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse HOOFDSTUK 2 Gebiedsanalyse 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn achtereenvolgens de ruimtelijke structuur en de functionele structuur van het plangebied uiteengezet. De ruimtelijke structuur is beschreven

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 21 Mei 2014 Rapportnummer 031 Projectnummer 012 opdrachtgever Fam. Ten Dam Kolenbranderweg

Nadere informatie

DIENSTVERLENING MET RESPECT

DIENSTVERLENING MET RESPECT INLEIDING Bij het geven van een bestemming aan de as dacht men vroeger vaak automatisch aan verstrooiing en kwam veelal later het besef dat dit toch wel erg abrupt is. Anders dan bij een begraving mist

Nadere informatie

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt CONCEPT Omgevingsdienst Regio Utrecht juli 2012 kenmerk/ opgesteld door beoordeeld door Ronald Jansen Dagmar Storm INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...

Nadere informatie

Gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel 149 van de Gemeentewet;

Gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel 149 van de Gemeentewet; De raad van de gemeente Vaals, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 november 2014; Gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel 149 van de Gemeentewet; Besluit vast

Nadere informatie

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente.

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 1 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 2 B&W besluit 16 april 2013 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan

Nadere informatie

Het College van B. en W. en leden van de Raad van de Gemeente Nederweert. Postbus 2728 6030 AA Nederweert.

Het College van B. en W. en leden van de Raad van de Gemeente Nederweert. Postbus 2728 6030 AA Nederweert. Aan: Het College van B. en W. en leden van de Raad van de Gemeente Nederweert. Postbus 2728 6030 AA Nederweert. Van: 1) J.H.G. Kunnen. Nobellaan 9 6006 NP Weert Contactpersoon van de Bomenstichting voor

Nadere informatie

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies SPELREGELS EHS Spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in de EHS Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies Ministeries van LNV en VROM en de provincies 2 De Ecologische Hoofdstructuur, ook

Nadere informatie

TE KOOP Bosperceel Hoogerheide (Gemeente Woensdrecht)

TE KOOP Bosperceel Hoogerheide (Gemeente Woensdrecht) TE KOOP Bosperceel Hoogerheide (Gemeente Woensdrecht) Vraagprijs : 53.000,- k.k. (vrij van 6% overdrachtsbelasting en WOZ) Perceel : ruim 2 hectare (21.144 m 2 ) Voor nadere inlichtingen: Ir. L.J.A.M.

Nadere informatie

U bewaart deze bij uw belangrijke papieren of u geeft deze af aan degene die de uitvaart te zijner tijd met ons bespreekt. Geboortedatum: te: BSN:

U bewaart deze bij uw belangrijke papieren of u geeft deze af aan degene die de uitvaart te zijner tijd met ons bespreekt. Geboortedatum: te: BSN: 1 Wilsbeschikking Bij een overlijden voelen nabestaanden zich gesteund als zij weten hoe de overledene dacht over zijn of haar afscheid en uitvaart. Om uw nabestaanden niet in onwetendheid achter te laten

Nadere informatie

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Ruimte voor Limburg Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Colofon Uitgave: Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: postbus@prvlimburg.nl

Nadere informatie

Verslag van de inloopavond op 5 juni 2012 van 17.00 tot 21.00 uur voor het conceptbestemmingsplan Grasrijk

Verslag van de inloopavond op 5 juni 2012 van 17.00 tot 21.00 uur voor het conceptbestemmingsplan Grasrijk Verslag van de inloopavond op 5 juni 2012 van 17.00 tot 21.00 uur voor het conceptbestemmingsplan Grasrijk Er zijn in het gebied bij 1900 woningen wijkinfo s verspreid. In totaal zijn er ongeveer 70 mensen

Nadere informatie

Toelichting Ontwerp correctieve herziening bestemmingsplan Landelijk Gebied NL.IMRO.0342.CHLG0001-0201 10 juni 2014 Toelichting correctieve

Toelichting Ontwerp correctieve herziening bestemmingsplan Landelijk Gebied NL.IMRO.0342.CHLG0001-0201 10 juni 2014 Toelichting correctieve Toelichting Ontwerp correctieve herziening bestemmingsplan Landelijk Gebied NL.IMRO.0342.CHLG0001-0201 10 juni 2014 Raad op dd maand jjjj) 1 Raad op dd maand jjjj) 2 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING...

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Schalkwijkseweg 22

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Schalkwijkseweg 22 RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Schalkwijkseweg 22 2 10 COLOFON TITEL: Ruimtelijke Onderbouwing Schalkwijkseweg 22 STATUS: Definitief PROJECTNUMMER: NL.IMRO.0321.0012PBSCHLKWSWG22 DATUM: 11 februari 2010 AUTEUR:

Nadere informatie

Duinkampen 23 te Paterswolde

Duinkampen 23 te Paterswolde Duinkampen 23 te Paterswolde Projectgebied. Duinkampen 23 Paterswolde 1. Inleiding Deze ruimtelijke onderbouwing is opgesteld voor het bouwen van een bijgebouw, het plaatsen van een schutting en twee kunstwerken

Nadere informatie

Biologische boeren in Noord-Holland. Digitale enquête 2012. Annelies Maarschalkerweerd Stella Blom SAMENVATTING. fotografie: Dick Boschloo

Biologische boeren in Noord-Holland. Digitale enquête 2012. Annelies Maarschalkerweerd Stella Blom SAMENVATTING. fotografie: Dick Boschloo Biologische boeren in Noord-Holland Digitale enquête 2012 Annelies Maarschalkerweerd Stella Blom SAMENVATTING fotografie: Dick Boschloo Samenvatting De provincie Noord-Holland behoort tot de koplopers

Nadere informatie

Tarieven 2008 begraven in Leerdam

Tarieven 2008 begraven in Leerdam Tarieven 2008 begraven in Leerdam Begrippenlijst Zandgraf met bekisting en looproosters Begraaftoestel Baarwagen Rechthebbende : Zandgraf: Keldergraf: Algemeen graf: Familiegraf: Kindergraf: 1e bijzetting:

Nadere informatie

Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd

Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Inhoud Rapport 2 juli 2013 Projectnummer 275.00.01.11.05 I n h o u d s o p g a v e 1 Z i e n s w i j z e n 5 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap

Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap Afdeling milieu September 2007 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 4 1.1. Begripsomschrijvingen... 4 1.2. Werkingssfeer beleidsvisie...

Nadere informatie

Casco beoordeling. Aanvraag casco gemeente Dinkelland. Auteur: Annemarie Kamerling, Martin Degen. Casco Noordoost Twente - 1 -

Casco beoordeling. Aanvraag casco gemeente Dinkelland. Auteur: Annemarie Kamerling, Martin Degen. Casco Noordoost Twente - 1 - Casco beoordeling Aanvraag casco gemeente Dinkelland Auteur: Annemarie Kamerling, Martin Degen Versie: Definitief Rapportnummer: LG-2015-06 / DNK-015 Datum: 30-04-2015 Casco Noordoost Twente - 1 - Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Stadskanaal

Gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Stadskanaal Gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Stadskanaal 1 Inhoudsopgave Inleiding...3 Begraafplaatsen...5 Koopgraven...7 Huurgraven...7 Grafrusttermijn...7 Grafkelders...7 Schoonhouden van graven...7

Nadere informatie

Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol

Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol Drs. Ing. L.M. Scholtens in opdracht van: Gemeente Emmen, Dienst Beleid Afdeling Fysiek Ruimtelijke Ontwikkeling December 2009 Het landschap

Nadere informatie

Besluit college van Burgemeester en Wethouders

Besluit college van Burgemeester en Wethouders Registratienr: 2013/4543 Registratiedatum: Afdeling: Leefomgeving Agendapunt: 49-Va-09 Openbaar: Ja X Nee Reden niet openbaar: Onderwerp: Windpark gemeente Kranenburg (DE) Besluit: Kennis te nemen van

Nadere informatie

Quickscan natuur. Julianalaan 11-13 en Frederik Hendriklaan 30. Zeist

Quickscan natuur. Julianalaan 11-13 en Frederik Hendriklaan 30. Zeist Quickscan natuur Julianalaan 11-13 en Frederik Hendriklaan 30 Zeist 20 december 2011 Zoon buro voor ecologie Colofon Project: Quickscan natuur Julianalaan 11-13 en Frederik Hendriklaan 30 Zeist Opdrachtgever:

Nadere informatie

Model van politieverordening op de begraafplaats(en) Gelet op de nieuwe gemeentewet, inzonderheid op de artikelen 119, 119bis, 133 en 135, 2;

Model van politieverordening op de begraafplaats(en) Gelet op de nieuwe gemeentewet, inzonderheid op de artikelen 119, 119bis, 133 en 135, 2; 1 Model van politieverordening op de begraafplaats(en) Gelet op de nieuwe gemeentewet, inzonderheid op de artikelen 119, 119bis, 133 en 135, 2; Gelet op de artikelen 15bis, 2, tweede lid, 23bis en 32 van

Nadere informatie

Quick scan ecologie AIC te Castricum

Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. ursinus Gemeente Castricum 12.021 april 2012 Het plangebied ligt momenteel

Nadere informatie

Begraven en asbestemming

Begraven en asbestemming Begraven en asbestemming De laatste rustplaats in de gemeente Aa en Hunze Mogelijkheden per begraafplaats Begraven Cremeren Algemeen graf Particulier graf Kindergraf Islamitisch graf Urnen-nis Urnengraf

Nadere informatie

NOTA VAN WIJZINGINGEN. Bestemmingsplan Ede, Kazerneterreinen

NOTA VAN WIJZINGINGEN. Bestemmingsplan Ede, Kazerneterreinen NOTA VAN WIJZINGINGEN Bestemmingsplan Ede, Kazerneterreinen maart 2013 Inleiding Het ontwerp van het bestemmingsplan Ede, Kazerneterreinen is ten behoeve van de nu ter besluitvorming voorliggende versie

Nadere informatie

Artikel 1. Begripsbepalingen

Artikel 1. Begripsbepalingen De raad van de gemeente Grootegast; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 29 oktober 2010, agendapunt 11: gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel

Nadere informatie

Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland)

Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland) Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland) De gemeente Berkelland vraagt voor het nieuwe bestemmingsplan Buitengebied, Kieftendijk Haaksbergseweg

Nadere informatie

Mijn uitvaart... laatste wensenformulier. Vertrouwelijke gegevens voor mijn nabestaanden

Mijn uitvaart... laatste wensenformulier. Vertrouwelijke gegevens voor mijn nabestaanden Mijn uitvaart... laatste wensenformulier Vertrouwelijke gegevens voor mijn nabestaanden HILHORST uitvaartverzorging biedt u hierbij geheel vrijblijvend een Wensenformulier aan. Dit formulier is een hulpmiddel,

Nadere informatie

ZIENSWIJZENNOTA. Ontwerpbestemmingsplan Crematorium Zuiderhof

ZIENSWIJZENNOTA. Ontwerpbestemmingsplan Crematorium Zuiderhof ZIENSWIJZENNOTA Ontwerpbestemmingsplan Crematorium Zuiderhof Gemeente Hilversum, Afdeling Beleidsontwikkeling, Team Advies 21 oktober 2014 INHOUDSOPGAVE Zienswijzennota ontwerpbestemmingsplan Crematorium

Nadere informatie

BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS

BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS In de notitie Hockeyveld(en) MHC Muiderberg, een beslissing in balans met bijbehorende locatiematrix

Nadere informatie

Als ik later dood ben...

Als ik later dood ben... Als ik later dood ben... Veel mensen praten niet graag over de dood en over wat er daarna gaat gebeuren. Alleen het idee al vinden ze eng, griezelig of zelfs luguber. Maar waarom eigenlijk? De dood hoort

Nadere informatie