Wat doe jij als ze komen?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat doe jij als ze komen?"

Transcriptie

1 Folia Magazine weekblad voor HvA en UvA nr /10/2011 Wat doe jij als ze komen? Han van Dissel Nieuwe economiedecaan Mijn deur staat open Moke Gitarist Phil Tilli over zijn onsuccesvolle tijd aan de UvA Slavenschip Hoe 700 slaven verdronken in de Marowijne

2 Opr (advertentie) (adver pr Doe mee aan de Very Short Introduction Vrijdag 25 november 2011, 20:00, Aca Waar draait het om in jouw vak? Wat raakt je? Wat zijn de kernvragen en waarom houden die je hartstochtelijk bezig? Voor de derde keer organiseren Academisch-cultureel centrum SPUI25, Athenaeum Boekhandel en Folia Magazine de Very Short Introductions Competition. Studenten en onlangs afgestudeerden van alle faculteiten van de UvA en de HvA kunnen in de komende weken hun ideeën voor een Very Short Introduction op hun vakgebied inzenden. De tien beste inzendingen worden geselecteerd om op 25 november deze introductie ten gehore te brengen op het podium van SPUI25, live, in woord en beeld. In vijf minuten. Brevity is the soul of wit De 24-delige encyclopedie heeft plaatsgemaakt voor de zoekmachine, die in fracties van seconden met honderden hits tegelijk komt. Oxford University Press heeft de cultuur van het heel korte als leidraad genomen voor de inmiddels meer dan 200 deeltjes tellende serie Very Short Introductions. Bekende specialisten schrijven in honderd à honderdvijftig bladzijden minimonografi etjes over uiteenlopende onderwerpen als fi losofi e, muziek, speltheorie, ethiek, mensenrechten, fascisme, islam, kwantumfysica en linguïstiek. De Very Short Introductions tonen het aan: brevity is the soul of wit.

3 oep tentie) oep Prijzen Een vakjury, bestaande uit Sander Bais (hoogleraar theoretische natuurkunde), Xandra Schutte (hoofdredacteur De Groene Amsterdammer), Merlijn Olnon (manager academische boeken, Athenaeum Boekhandel), Annerienke Fioole (winnares VSI 2010) en Jim Jansen (hoofdredacteur Folia Magazine) kiest tijdens deze avond de winnaar. De hoofdprijs is een Ipad 2. Daarnaast zijn er prachtige boekenpakketten te winnen. s Competition 2011 en win een Ipad 2 demisch-cultureel centrum SPUI25 Meedoen? Wil je deelnemen aan de Very Short Introductions Competiton? Stuur dan, als je student bent, of na 2009 bent afgestudeerd, vóór dinsdag 8 november een naar en leg daarin in maximaal 250 woorden uit waar jij het in je VSI over gaat hebben. Academisch-cultureel centrum

4 inhoud #07 Wanted: dead and alive 11 Het zijn rottende, strompelende en moordende levende lijken. Wat maakt zombies zo aantrekkelijk? De zombie, dat was de rebelse slaaf. Met man en muis 16 Historicus Leo Balai promoveerde op de grootste scheepsramp uit de slavernijgeschiedenis, waarbij 700 slaven de dood in werden gejaagd. Han is de baas van FEB 28 De nieuwe decaan van de Faculteit Economie & Bedrijfskunde heet Han van Dissel. Sommigen hebben me voor gek verklaard dat ik de overstap naar de Roetersstraat wilde maken. Twee decennia SJD 34 In 1991 begonnen 35 studenten aan sociaal juridische dienstverlening. Nu zijn het er 1200 en is de diversiteit gelukkig enorm. Bij verpleegkunde, met alleen maar blonde meisjes, krijg ik de kriebels. Phil over Moke 40 Phil Tilli ging economie studeren, omdat zijn vader dat wou. Maar uiteindelijk volgde hij zijn droom: muziek maken. Kwam ik nu van de middelbare school af dan was ik ook popmuzikant geworden. en verder uitgelicht 6-7 de week/het moment/navraag 8-9 opinie Asis Aynan 19 Emma Curvers 20 brieven/promoties 21 drift 23 op de tong 25 objectief passie 33 de adviesdienst 39 lezingenladder 44 overigens 45 prikbord wasdom stage 49 toehoorders 50 de lezer/deining 51 4 Folia Magazine

5 redactioneel Het grote zwijgen Op 4 juli stapte Karel van der Toorn, voorzitter van de UvA en HvA op. Vorige week kreeg hij, in bijzijn van onder meer burgemeester Van der Laan en SER-voorzitter Rinnooy Kan, een officieel afscheid. In de tussenliggende drie maanden is nooit duidelijk geworden waarom Van der Toorn de pijp aan Maarten heeft gegeven. Zijn vertrek was onverwacht en ook vreemd hij had per slot van rekening net een verlenging van vier jaar gekregen en het consequent zwijgen van alle betrokkenen maakt de zaak nog mysterieuzer. In het geruchtencircuit wordt gezegd dat Van der Toorn te voortvarend de samenwerking met de VU wilde aangaan; ook zouden zijn beperkte managementkwaliteiten hem de kop hebben gekost en werd gesuggereerd dat de zeven UvA-decanen genoeg van hem hadden. Niemand praat en niets wordt bevestigd. Wel is het een feit dat Van der Toorn op 14 juni in bijzijn van de burgemeester, VU-baas René Smit en Robbert Dijkgraaf een afspraak had bij premier Rutte. Twee weken later was het exit Van der Toorn. Ik suggereer niet dat er een causaal verband is, maar het is op z n zachts gezegd opmerkelijk. Net zoals het feit dat er in 379 jaar Universiteit van Amsterdam nog nooit een voorzitter op deze manier is weggegaan. Natuurlijk hebben we meerdere malen aan het lijdend voorwerp zelf gevraagd waarom hij wegging, maar na een geërgerde reactie beëindigt hij dan meteen het gesprek. Net als andere hoofdrolspelers, zoals decanen en leden van het CvB. Interim-voorzitter Paul Doop deed er tijdens de afscheidsceremonie nog een schepje bovenop en meldde aan de aanwezigen op bijna triomfantelijke toon dat er vele vragen waren over Van der Toorns vertrek en dat deze niet beantwoord zouden worden. Van een publiek gefinancierde instelling als de UvA zou je meer transparantie mogen verwachten. Jim Jansen, hoofdredacteur Folia Magazine, 40 Folia Magazine 5

6 Onze dagelijkse kroket Het lijkt erop dat de rechter zich opnieuw moet buigen over wie volgend jaar de catering van UvA-HvA mag verzorgen. Eerst won Sodexo, maar klaagde Eurest over misstanden bij de gunning, nu zijn de rollen omgedraaid. Vooralsnog lijkt het erop dat Eurest vanaf 1 januari de kroketten in het vet mag gooien op de Universiteit en Hogeschool van Amsterdam, een rol die het bedrijf ook al vervult op onder meer de Vrije Universiteit. tekst Annemarie Vissers / foto Danny Schwarz De kroket is verreweg de meest populaire snack in het assortiment van de cateraar, blijkt uit de cijfers van Eurest. Communicatiemedewerkster Rianne Wijnhoven zocht het even op: Als er voor een warme snack gekozen wordt kiest zestig procent voor een kroket. Ook blijken studenten en medewerkers dol op de frikadel en de kipcorn. In de categorie frisdranken blijkt cola het goed te doen, hoewel water in populariteit stijgt. Eveneens opvallend: met name voor en tijdens tentamenperiodes vliegt de Red Bull de schappen uit. Onze broeders en zusters aan de Vrije Universiteit (waar Eurest eveneens de catering verzorgt) zijn lovend over wat ze voorgeschoteld krijgen door de toekomstige HvA- en UvA-cateraar. Gevraagd naar de tevredenheid over het eten en drinken geven de VU ers Eurest een rapportcijfer tussen de zeven en negen. Lang geen slechte score. Hoewel een zeldzame criticus opmerkt: Je moet niets meer bestellen na drie uur. Dan is alles hard en ranzig. Zie voor meer commentaar het filmpje dat CampusTV maakte op FoliaWeb.nl/videos 6 Folia Magazine

7 Hoewel Eurest de koelschappen nog niet eens heeft ingeruimd en het vet nog niet in de frituur heeft kunnen gooien, staat de concurrentie al te trappelen. Trok Eurest eerder uiteindelijk een lange neus naar cateraars Sodexo en Vitam nadat de aanbesteding volledig opnieuw moest van de rechter, nu zijn daar studenten Charlotte van Leeuwen (UvA, natuur- en sterrenkunde) en Maaike de Reuver (VU, religiestudies). Het tweetal heeft zich georganiseerd in Yeswecanteen en wil met hun cateringconcept kleinere partijen uitnodigen om tegen studentenprijzen met elkaar de concurrentie aan te gaan. Het duo heeft toestemming gekregen om in de week van 14 november een foodcourt in het Atrium op te zetten. Op leggen ze de achterliggende gedachte uit. Cateraar Eurest is een onderdeel van het internationale cateringbedrijf Compass Group en gaat alle maaltijden en dranken verzorgen in alle mensa s, op vergaderingen en feestjes en partijen van de HvA en UvA. Of, zoals de partij zichzelf omschrijft op haar website: Onze ambitie is een aanbieder van wereldklasse te zijn van food- en support services, bekend om onze great people, great service, great results. Vanaf 1 januari zal de HvA er en de UvA er het gaan meemaken. yyy Folia Magazine 7

8 de week Berlusconi seksbelust? Waar halen ze het vandaan? Etruskische koningen waren hartstikke seksbelust. Weer iets nieuws geleerd deze week. Meer zijn we helaas niet te weten gekomen over de Etrusken die zo n drieduizend jaar geleden de dienst uitmaakten in Midden-Italië. Het feit dat de Italiaanse ambassadeur beledigd opstapte tijdens de opening van de tentoonstelling in het Allard Piersonmuseum leidde een beetje af. Het schoot de diplomaat in het verkeerde keelgat dat journaliste Andrea Vreede de Etrusken die dus wel pap lustten van een goed robbertje fellatio in haar openingspraatje vergeleek met Silvio Berlusconi. Toen de woorden bunga bunga party vielen, stiefelde de ambassadeur aangedaan weg. Zou Berlusconi de kwalificatie seksbelust beledigend vinden? De zelfverklaarde dekhengst had het hoogstwaarschijnlijk een grotere belediging gevonden als Vreede had gezegd: De Etrusken, daar kan Silvio nog een puntje aan zuigen. Die neukt namelijk maar acht vrouwen per nacht. Burgemeester Eberhard van der Laan die ook aanwezig was, probeerde de boel tevergeefs te sussen. Hij legde uit dat de universiteit een plaats is voor vrije meningsuiting. Maar dat wist de Italiaanse diplomaat al lang. Ik weet alles van universiteiten. Die zijn immers geboren in Italië, citeerde dagblad De Pers hem. Zo is het maar net. Op universiteiten moet je vrijuit kunnen spreken. Behalve dan over het onverwachte vertrek van Karel van der Toorn als voorzitter van het College van Bestuur. Want daar wordt nog steeds in alle toonaarden over gezwegen. Ook op zijn afscheidsfeestje afgelopen week. Daar werd hij vriendelijk bedankt voor zijn inzet en kreeg hij een schilderij van zichzelf aangeboden. Dat zal vast aardig staan in zijn Zo ziet een beledigde Italiaanse ambassadeur (r) er dus uit. Burgemeerster Eberhard van der Laan doet zichtbaar zijn best de gekwetste man te bedaren. Tevergeefs, een diplomatiek relletje was geboren. Waarnemend collegevoorzitter Paul Doop (l) staat erbij en kijkt er naar. nieuwe werkkamer, ergens in een muffig achterafhoekje van de Faculteit der Geesteswetenschappen. Van der Toorn komt namelijk terug als hoogleraar godsdienst & maatschappij om onderzoek te doen naar religieuze minderheden. De religieuze minderheden op het hbo willen erg graag bij de Nederlandse samenleving horen. Tenminste de Marokkaanse studenten, zo blijkt uit recent onderzoek. Ze denken met een hbo-diploma eindelijk te worden geaccepteerd door de maatschappij. Een beetje droevig is dit nieuws wel, nu afgelopen jaar bekend werd dat je bij Inholland al een diploma cadeau kreeg als je maar lang genoeg over je studie deed. De HvA is ook nog niet uit het slop. De hogeschool kreeg van de Keuzegids HBO een magere 5.5 op een schaal van 10. Met de hakken over de sloot dus. Jet Bussemaker noemde het dramatisch, maar oud nieuws. Gelukkig dat we nog iets over de Etrusken hebben opgestoken deze week. yyy Eva Rooijers 18 oktober 2011 tweet van de Laura Gremmee HA HA, mijn opleiding journalistiek is beter dan Utrecht. Ik twijfelde tussen beide opleidingen, maar heb dus goed gekozen. #HvA #HBO #HU foto George Maas / Fotonova 8 Folia Magazine

9 foto Danny Schwarz Spinozastraat, maandag 24 oktober, 9.00 uur. Op de eerste etage van de arbodienst van het AMC krijgt Erik Assems (DEM) gratis griepprikken toegediend door verpleegkundige Patty Boers. De HvA/UvA biedt elke medewerker een gratis griepvaccinatie nu het griepseizoen is begonnen. Garanties worden er echter niet gegeven. Er wordt nog tot en met 3 november 2011 geprikt, meer informatie: yyy Danny Schwarz navraag Rachel Esner Rachel Esner is docente kunstgeschiedenis aan de UvA en gespecialiseerd in de negentiende eeuw. Ze is co-redacteur van de essaybundel Overal Vincent: De (inter)nationale identiteiten van Van Gogh. In een vorige week verschenen biografie opperen de auteurs dat de kunstschilder geen zelfmoord pleegde, maar werd gedood. Esner is verbaasd. Gelooft u het? Ik ben altijd zeer sceptisch over dit soort nieuwe feiten. Het is lang geleden en alles is van horen zeggen. Doordat het in een pas verschenen biografie staat, lijkt het op sensatiezucht; alsof Steven Naifeh en Gregory White Smith hun boek met dat nieuws op de wereldkaart willen zetten. Een jaar of twee geleden werd er ook beweerd dat Gauguin het oorlelletje van Van Gogh had afgesneden. Dat deed veel stof opwaaien, maar is uiteindelijk allemaal ontkracht. Dus ze hebben gelogen? Dat denk ik niet. Deze mannen zijn zeer gerenommeerd en deden jarenlang onderzoek naar Van Gogh. Ze schreven al eerder een fantastische biografie over Jackson Pollock, die is beloond met de Pulitzer Prize. We moeten hen serieus nemen. Volgens mij houden ze zelf ook een behoorlijke slag om de arm. Ze zeggen dat het waarschijnlijk is. Het is een interessante en complexe zaak, waarover het laatste woord nog niet is gesproken. Wat hoopt u in de biografie te lezen? Het gaat altijd over zijn depressiviteit, maar tegelijkertijd was hij tijdens zijn leven steeds bezig met het creëren van een kunstenaarsgemeenschap en ontzettend gepassioneerd over zijn vak. Zo n man moet toch vrienden en een bepaalde levenslust hebben? Daarover wil ik meer weten. Waar komt uw eigen fascinatie voor Van Gogh vandaan? Mijn interesse werd aangewakkerd in mijn kindertijd. Net als miljoenen andere pubers hoorde ik het liedje Vincent van Don McClean, een eerbetoon aan Van Gogh uit Het is een bijzondere schilder, en juist het feit dat men hem zo fascinerend vindt, houdt me bezig. Ik wil weten waarom en hoe die reputatie tot stand is gekomen en wat de consequentie ervan is voor hoe we als kunsthistorici tegen kunstenaars aankijken. yyy Kim Bos Folia Magazine 9

10 (advertenties) Tijd om je......punt Restaurant Puri Indonesia is op zoek naar leuke en flexibele part-timers voor in de bediening en in de keuken. Voor interesse, bel of te maken folia-puri indd :12:42 Op zoek naar een leuke voetbalvereniging? Kom eens kijken bij ons of train een keer mee! T.O.S.-Actief Sportpark Middenmeer, Radioweg / / Ontdek de masters van de Universiteit Leiden Kom in november naar de Masterdagen en ontdek meer dan zestig masters van de Universiteit Leiden en veel bijzondere specialisaties. Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. TEDx Delft ansichtkaart A6 drukklaar.indd 1 10/6/11 1:45 PM ad_100x127-5_tedx.indd :43

11 Meer levend dan ooit Zombies zijn aan een ongekende opmars bezig. De ontbindende lijken bevolken de laatste jaren steeds meer films, tv-series, boeken, computerspelletjes en apps. Maar waaruit bestaat de aantrekkingskracht van de levende doden? Folia Magazine zocht het uit. De zombie is een metafoor voor de razernij van de massa. tekst Eva Rooijers / foto s Jan-Maarten Hupkes / beeldbewerking Pascal Tieman / grime Liselotte Bredero / model Marcus Besjes Folia Magazine 11

12 Zombies zijn hot. De wandelende lijken, immer hongerig naar mensenvlees, zijn op het moment alomtegenwoordig in de populaire cultuur. Een paar jaar geleden kreeg ik altijd vreemde blikken als ik vertelde dat ik zombiefilms leuk vond, de laatste tijd reageren mensen juist positief, zegt Megen Molé, masterstudente Literary Studies en Engelse literatuur. In de jaren tachtig waren veel zombiefilms pure cult, de ultieme wansmaak; splatter & gore movies die in een donker hoekje van de videotheek stonden en alleen bekeken werden door de liefhebber. Maar zombies bevolken ondertussen menig Hollywoodfilm en de serie The Walking Dead is een kijkcijferkanon in Amerika. Ook op eigen bodem zijn zombiefilms in de maak waaronder Shouf Shouf Zombibi, Hockey Zombie Sletjes en de aso s uit Maaskantje nemen het in de nieuwe New Kids-film ook op tegen zombies. Naast films zijn er talloze boeken, computerspelletjes en apps met zombies in de hoofdrol. Sommige mensen zijn zo idolaat van zombies dat ze meedoen aan zombiewalks, ook in Amsterdam. Al meer dan zevenhonderdvijftig mensen hebben zich aangemeld op een Facebookpagina om op 29 oktober verkleed als zombie van het Rokin naar het Westergasterrein te wandelen. Daarna kunnen ze los gaan op een zombiefeest. Ook de wetenschap heeft zich op het fenomeen zombies gestort. En niet alleen filmwetenschappers, zegt universitair docent mediastudies en liefhebber van het zombiegenre Dan Hassler-Forest. Hij gaat in juli 2012 naar The First International Conference on Zombies in Montreal, georganiseerd door wetenschappers van verschillende universiteiten. Sociologen, filosofen, theologen, filmwetenschappers, politicologen en cultureel wetenschappers zullen daar allemaal hun licht laten schijnen op het fenomeen zombie. Dat zombies hun weg naar het grote publiek hebben gevonden, lijdt dus geen twijfel. Maar wat is nu eigenlijk de aantrekkingskracht van de wandelende lijken? 12 Folia Magazine Rebelse slaaf Sinds mensenheugenis worden er verhalen verteld over doden die herrijzen. Ook in de Bijbel wordt gesproken over een wederopstanding der doden. Maar de geschiedenis van de zombie voert volgens Hassler-Forest terug naar het Haïti van begin twintigste eeuw. De Amerikanen hadden in die tijd een enorme fascinatie voor dat exotische land met zijn voodoo-cultuur waar bovendien een succesvolle slavenopstand had plaatsgevonden. Schrijvers die er waren geweest, kwamen terug met kleurrijke verhalen over mensen die je in een soort slaapwandelende toestand het werk kon laten doen, maar die tegelijkertijd heel gevaarlijk en opstandig waren. De zombie, dat was de rebelse slaaf, aldus Hassler-Forest. In de zombiefilms uit de jaren dertig, zoals White Zombie, zag je ook een blanke meester die mensen zombificeert om ze aan een vorm van slavernij te onderwerpen. Pas met de klassieker Night of the Living Dead van George Romero uit 1968 heeft volgens Hassler-Forest de moderne zombie zoals wij die nu kennen zijn vorm gekregen. Die zombie is een wandelende dode, altijd hongerig naar mensenvlees. Wie wordt gebeten door een zombie, verandert niet veel later zelf in een wandelend lijk. Op die manier kan het zombievirus zich razendsnel verspreiden. De moderne zombie is een metafoor voor de onbeteugelde razernij van de massa, aldus Hassler-Forest. Fragment uit The Walking Dead Zombiemarathon De film van Romero staat donderdagavond ook op het programma van de UvA-studenten Jessica Ritsema (20, media & cultuur), Luuk Rooijers (22, sociologie), Tim Nikken (23, geschiedenis), Bart van Overbeek (22) en Tristan Coco (21), beiden psychologiestudent. Ze zijn helemaal klaar voor een zombiemarathon: een ijskast gevuld met Euroshopperbier, twee grote zwarte leren banken, voldoende wiet en vloei om een paar stevige joints te draaien, een bakbeest van een TV, een X-box en een USB-stick vol met zombiefilms. Vorige week hebben ze in een avond alle afleveringen van de populaire serie The Walking Dead gekeken. Even opfrissen voordat het tweede seizoen in Nederland uitkomt op 1 november. Vanavond staat naast Night of the Living Dead ook Dead Alive uit 1992 van Peter Jackson op het menu. Maar ze trappen af met een paar korte filmpjes die parallel lopen aan het verhaal van het eerste seizoen van The Walking Dead. In het eerste filmpje rent een blonde vrouw over een verlaten straat, schreeuwend om haar kinderen. Wanneer ze de hoek omgaat, stuit ze op twee zombies die zich tegoed doen aan een mensenlichaam. Ze bekijkt het tafereel vol verbazing en walging. Zou ze al weten dat er een zombie-epidemie is uitgebroken? vraagt Tim. Nee man, zegt Bart. Dat weten ze nooit meteen. Tim: Weet je wat ik niet snap: iedereen heeft toch wel eens een zombiefilm gekeken? Alleen de mensen in zombiefilms niet, anders zouden ze direct doorhebben wat er aan de hand is. Een paar filmpjes later verschuilen de kinderen van de vrouw zich in een gangkast. Een bloeddorstige zombie beukt op de deur. De moeder weet de zombie te onthoofden en vlucht met de kinderen de straat op. Niet veel later wordt ze bedolven onder een horde zombies. Voor Tim aanleiding om de volgende vraag in de groep te gooien: Wat zouden jullie liever willen? Dat een zombie een hapje neemt en dat je vervolgens zelf zombie wordt of dat zombies echt feasten op

13 Fragment uit Night of the Living Dead je lichaam en dat je daarna dood bent? Tristan en Luuk tegelijkertijd: Sowieso een beet en dan zombie worden. Tim: Echt? Maar het is toch vet nasty om zombie te zijn? De vraag rijst of je nog een bewustzijn hebt als zombie. Tristan denkt van niet. Daarom is het ook legitiem om zombies neer te knallen. Maar waarom schieten mensen in zombiefilms dan hun tot zombie verworden geliefden dood, als ze toch geen bewustzijn meer hebben? Bart: Omdat in Amerikaanse films iemands ziel ten ruste gelegd moet worden en dat soort bullshit. Volgens Tim doen mensen het niet voor hun geliefde maar voor zichzelf. Want het is natuurlijk best kut als je je chick rond ziet lopen als een zombie. Zombies en vampieren Na het laatste korte filmpje lassen de jongens en Jessica een korte pauze in. Tim haalt nieuwe biertjes, want de ijskast is alweer leeg en Luuk draait nog een jointje. Daarna is het tijd voor Romero s klassieker Night of the Living Dead. Toevallig ook de favoriete zombiefilm van Hassler-Forest. Het is echt een fantastische film, zegt de universitair docent. Een klein groepje mensen wordt geïsoleerd in een afgelegen huis waar ze zich moeten verschansen. Maar omdat de personages niet kunnen samenwerken vallen ze een voor een ten prooi aan de zombies buiten. De film toont volgens Hassler-Forest een soort microkosmos van de Amerikaanse samenleving in dat tijdperk. De zombies staan symbool voor het idee dat de wereld een gevaarlijke plek is ge- Folia Magazine 13

14 (advertentie) It s my #mission to change the face of banking Take #that to the bank The world is the only stage big enough for your energy, your talent and your ambitions. So ING has designed a Business Course around your personal and professional objectives. You learn fast. Share your ideas and thoughts with the best professional and personal mentors. And you show the world what you can do. Check ingbusinesscourse.nl for more info or to apply directly. ING Business Course. December : Apply now!

15 Fragment uit Zombieland worden. Dat gevoel leefde sterk in het Amerika van eind jaren zestig, door onvrede, rassenrellen en Vietnam. Het is dus best een nihilistische film over hoe Amerikanen op dat moment niet in staat zijn met elkaar te communiceren en hoe dat een apocalyps met zich meebrengt. Wat veel mensen tegenwoordig ook schrijven over de zombie is dat ze een klassensysteem vormen met de vampier, zegt de universitair docent mediastudies. De vampier verbeeldt de aristocratie, leeft in een kasteel en is heel decadent. De zombie staat voor de lagere klasse, de vrees om opgeslokt te worden door de domme consumerende massa en daardoor ook voor het volledige verlies van identiteit. Studente en zombiefan Megen herkent deze metafoor. Ik voel me soms best een zombie. In de zin dat je deel bent van een massa en niet weet wat jouw plek is. Je hebt maar één doel en dat is dingen consumeren, je bent niet productief. Ik zou liever een vampier willen zijn, een slimme persoon met heel veel invloed. Ze vindt het interessant om na te denken over de vraag wat mensen onderscheidt van zombies. Ons geheugen is een belangrijk aspect, want zombies herkennen hun familie niet meer. En het menselijk vermogen om eigen verhalen te creëren is voor mij ook een belangrijk verschil. Jessica, het enige meisje dat deelneemt aan de zombiemarathon, zegt niet op zo n bewuste manier naar zombiefilms te kijken. Maar ik herken me wel in het gevoel later geen nummertje te willen worden in een groot bedrijf. Zien te overleven De jongens identificeren zich eerder met de groep die moet zien te overleven. Bij Bart en Luuk is de liefde voor het zombiegenre namelijk aangewakkerd door het computerspel Resident Evil, waarin zombies neergeschoten moeten worden. We waren een jaar of acht en zaten met alle jongens uit de straat voor het scherm, zegt Bart. Maar niemand durfde te spelen omdat het spel zo eng was. Volgens Luuk was het leuke aan Resident Evil dat je zelf de controle hebt. In plaats van dat je naar die willoze slachtoffers zit te kijken die allemaal stomme beslissingen nemen. Je gaat daardoor ook tactisch naar zombiefilms kijken. Waarom gebruik je nou zo veel munitie? Bewaar dat nou voor later. Ren gewoon weg! Dat is voor veel fans ook de grote aantrekkingskracht van het genre: bedenken wat jij zou doen als er een zombie-epidemie uitbreekt. Hele fora worden er over volgeschreven. De mannen hebben zo hun eigen theorieën over het ultieme plan van aanpak. Tim houdt het simpel. Ik zou me direct door mijn hoofd schieten. De rest lacht. Heb je geen drang om te overleven of zo? vraagt Bart. Nee man, daar zou ik echt geen zin in hebben. Bart: Het lijkt me het chillst in een middeleeuws kasteel met slotgracht. Luuk vraagt aan Bart waar hij zijn eten vandaan zou halen, want die zombies zijn er nog wel een tijdje. Daarom moet je zo veel mogelijk mensen organiseren, zegt Bart. En veel auto s, benzine en wapens regelen zodat je er ook uit kan om weer nieuwe shit te verzamelen. Met dat organiseren gaat het nou net mis in zombiefilms. Ook in Night of The Living Dead, zoals Hassler-Forest al beschreef. Voor de inmiddels ietwat beschonken Tim is de film uit 1968 veel te traag. Een van de hoofdpersonen is al bijna een uur bezig om het huis te barricaderen. Tim: Je ziet echt elke spijker die hij slaat. Ik sta best open voor oude films, maar deze shit is kapot saai. Ik heb ook al zo veel bier gedronken dat mijn concentratievermogen gewoon weg is. Voor Hassler-Forest is het interessante aan de zombie dat hij gekoppeld kan worden aan alles Fragment uit Resident Evil wat wij eng vinden in het postmoderne tijdperk. De zombie staat niet alleen symbool voor het kapitalisme en de domme consumerende massa, maar ook voor gebrek aan controle door secularisering, globalisering en de angst voor besmettelijke ziektes zoals aids, Sars en de Mexicaanse griep. Je kan dus heel veel betekenissen op de zombie plakken. Dat is volgens hem ook een van de redenen dat de zombie de afgelopen jaren zo enorm aan populariteit heeft gewonnen. Naast het feit dat horror in de bioscoop de laatste tien jaar mainstream is geworden met het succes van films als Scream in de jaren negentig en later Saw. Vroeger draaiden dat soort films alleen als middernachtvoorstelling in obscure zaaltjes. Nu is horror cool en acceptabel. Je ziet vaker dat iets een lange tijd cult is en op een gegeven moment wordt ingelijfd door de muziekindustrie of Hollywood. Studente Megen vindt het aan de ene kant wel jammer dat het zombiegenre zo mainstream is geworden. Het voelt toch een beetje alsof ze je niche hebben gestolen. Maar aan de andere kant brengt het mensen samen die anders niets met elkaar zouden hebben. En de populariteit van dit soort subgenres beweegt altijd in cycli, dus er komt vast een tijd dat zombiefilms weer cult zijn. yyy Wil je weten wat volgens Dan Hassler-Forest de top vijf is van de beste zombiefilms ooit gemaakt? Ga dan naar FoliaWeb.nl/foliavond/zombietop5 Folia Magazine 15

16 Als ratten in de val Op 1 januari 1738 verging het slavenschip Leusden op de Marowijnerivier in Suriname. Met ruim 700 doden de grootste scheepsramp uit de slavernijgeschiedenis. Historicus Leo Balai promoveerde op een onderzoek naar dit onontdekte deel van de geschiedenis. Er werd gesproken over een groot verlies. Niet aan mensen maar aan kapitaal. Floor Boon Het was slecht weer, de eerste dag van het jaar Het slavenschip Leusden van de West- Indische Compagnie kwam uit Afrika en had na een reis van 44 dagen (de kortste oversteek van het schip ooit) de kust van Suriname bereikt. Kapitein Jochem Outjes wilde de Surinamerivier insteken om zo de hoofdstad te bereiken. Regenbuien en harde wind belemmerden het zicht en het schip voer de verkeerde rivier op, de Marowijnerivier. Die rivier was niet diep genoeg voor het grote Zevenhonderd slaven werden in de nacht gesmoord en speciaal voor slavenvervoer vervaardigde schip met 716 Afrikaanse slaven en 74 bemanningsleden aan boord. Het schip liep vast op een zandbank. Het was vier uur s middags en alle slaven waren aan dek om te eten. Outjes beval de slaven naar het ruim te gaan om het schip beter te kunnen navigeren en terwijl getracht werd het anker te lichten, schuurde het schip tegen de bodem van de rivier en raakte lek. Het schip begon te zinken. Uit angst dat de in paniek geraakte slaven de bemanning zouden vermoorden, werden de luiken naar het ruim dichtgetimmerd. Zevenhonderd slaven werden in de nacht gesmoord. Een zwarte bladzijde Dit is de grootste scheepsramp uit de hele geschiedenis van de slavernij, maar tot voor kort was er nog weinig over bekend. Het proefschrift van Leo Balai, waar hij 21 oktober op promoveerde, brengt daar verandering in. Balai deed onderzoek naar de ramp, het schip en de eigenaar van het schip, de West-Indische Compagnie (WIC) en bracht veel nieuwe feiten aan het licht over een zwarte bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis. Niet alleen was er maar weinig bekend over het schip Leusden en hoe het verging in Suriname, ook over hoe slaven van Afrika naar de Caraïben werden vervoerd geeft Balai nieuwe inzichten: dat Nederland überhaupt schepen bouwde die expliciet waren ingericht op slavenvervoer was onbekend. Dat er Afrikaanse zelfstandigen, bomba s, werden aangetrokken om tijdens de overtocht als bewaker te dienen is volgens Balai de meest spectaculaire ontdekking van zijn onderzoek. In het archief kwam ik de term bomba tegen, maar eerst dacht ik dat het om een kist of plunjezak ging, vertelt Balai. Het bleken Afrikanen te zijn die als een soort zzp ers aan boord van de slavenschepen werkten als toezichthouders. In documenten over de Deense en Engelse slavenhandel komt de term ook voor, maar daar waren het zelf ook slaven. Het lijkt erop dat Nederland de bomba s als enige echt in dienst nam. Slavernij is hot Het Nederlandse slavernijverleden staat sinds een paar weken vol in de aandacht. Vijf zondagen zond de NTR de documentaireserie De Slavernij uit en oogstte zowel veel kijkers als lof. Het is toeval dat deze serie samenvalt met mijn promotie, meent Balai, die voor het programma Twee jongetjes werden als cadeau naar Nederland verscheept naar Suriname afreisde om daar de plek van de ramp te bezoeken. Door het programma krijgt nu ook mijn proefschrift veel aandacht, dat is fantastisch. In de zeventiende en achttiende eeuw voerde Nederland een bloeiende handel in slaven. De West-Indische Compagnie (WIC), opgericht in 1621, had lange tijd een monopolie, dat later en mede door mismanagement is overgenomen door de Middelburgse Commercie Compagnie. De slavenhandel bereikte een hoogtepunt vanaf 1630, toen Nederland 16 Folia Magazine

17 Brazilië veroverde op de Portugezen. De suikerplantages daar werden bewerkt door Afrikaanse slaven en de WIC besloot dat voort te zetten. Voor een vol schip met slaven voer een schip soms maanden langs de kusten van West-Afrika om slaven op te kopen. Zij aan zij werden ze in de schepen geladen, de mannen geboeid in het voorruim en zowel mannen als vrouwen naakt. Het waren vreselijke tochten, aldus Balai, die soms maanden duurden. De grootste angst was dat er ziektes zouden uitbreken, of een slavenopstand. Een groot verlies aan kapitaal Dat slaven onderweg gefolterd werden, acht Balai niet aannemelijk. Slaven werden gezien als handelswaar en een goede handelaar zorgde dat zijn waar veilig aan de overkant kwam. Dat de bemanning van het schip Leusden zich niet bekommerde om het lot van de slaven, is volgens Balai wel misdadig, maar was in die tijd niet vreemd. Balai: De WIC nam de ramp ter kennisgeving aan. Er werd gesproken van een groot verlies, maar dat ging over het verlies aan kapitaal, niet Een (onrealistische) 19e eeuwse lithografie van het ruim van een slavenschip (boven), en een ets over het vervoeren van slaven in het Britse slavenschip Brookes uit aan mensen. Zestien slaven overleefden de ramp. Zij werden in Suriname verkocht voor vierduizend gulden totaal. Over twee van hen, kleine jongens die als cadeau naar Nederland moesten worden verscheept, is wel documentatie bewaard gebleven. Net zoals een discussie over 23 kilo goud die de bemanning succesvol van boord had gered en waar ze een beloning voor eisten. Aanknopingspunten voor vervolgonderzoek in overvloed, als het aan Balai ligt. Hij heeft zijn archiefvondsten goed gedocumenteerd en uitgebreid beschreven in de bijlagen van zijn proefschrift, om anderen de kans te geven verder te gaan waar hij is gebleven. Over die twee jongetjes die naar Nederland zijn verscheept, zou ik wel meer willen weten, aldus Balai. Zij waren bestemd voor de broer van een rijke handelaar uit Afrika, maar toen de jongetjes daar aankwamen, was de man al overleden. Het zou interessant zijn om meer te weten te komen over hun verdere lotgevallen. yyy Folia Magazine 17

18 opinie Weg met de middelmaat Selectie aan de poort en hervorming van de financieringsstructuur van wetenschappelijk onderzoek zijn nodig om het Nederlandse hoger onderwijs aan de top te brengen, vinden Barbara Baarsma, Rob Krams en Steffen Westra. illustraties Marc Kolle de Engelse universiteiten geen geld; in tegendeel, de buitenlandse studenten dragen met hun collegeld tien procent bij aan het budget voor universitair onderwijs. Bovendien neemt door de instroom van knappe koppen uit het buitenland de intellectuele concurrentie op deze universiteiten toe en stijgt daardoor het niveau van het onderwijs. De middelmaat regeert en het met veel bombarie gepresenteerde topsectorenbeleid verandert daar niets aan. Om het innoverend vermogen van de economie te verhogen is geen verkapt industriebeleid nodig, maar een kwaliteitsslag in het onderwijs. Ons onderwijssysteem creëert goede gemiddelde kwaliteit, maar geen toppers. Ons universitair onderwijs bevindt zich internationaal gezien al in de middenmoot. In de QS World University Rankings staan vier Nederlandse universiteiten in de top 100, in de Academic Ranking of World Universities (Arwu) twee, en in de Times-Reuter Ranking geen enkele universiteit. Alleen in de Arwu staat een Nederlandse universiteit in de top 50, de Universiteit Utrecht op nummer 50. Dit leidt tot een neerwaartse spiraal, omdat buitenlandse studenten deze waarderingslijstjes gebruiken om uit te zoeken waar ze willen studeren. Deze vaak bovengemiddeld slimme studenten op graduate schools worden niet voor niets vooral buitenlandse studenten toegelaten laten Nederlandse universiteiten links liggen en gaan naar bijvoorbeeld Engeland waar veel universiteiten met een topnotering zijn gevestigd. Een derde tot de helft van de studenten van Oxford, Cambridge en Imperial College London komt uit Japan, India, Pakistan of China. Dat kost 18 Folia Magazine

19 Aynan Het Nederlandse systeem leidt niet tot toponderzoek en -onderwijs De gang naar wetenschappelijk toponderwijs vereist ten minste twee aanpassingen: een andere financieringsstructuur voor onderzoek en strengere selectie van studenten. De financiering van wetenschappelijk onderzoek berust nog te veel op een vast bedrag dat naast een vaste voet is gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten en het aantal behaalde diploma s. Deze eerste geldstroom wordt verdeeld via het College van Bestuur over de faculteiten. Dat is op z n zachtst gezegd een inefficiënte allocatiewijze. Niet alleen blijft te veel geld hangen in stroperige besluitvorming, ook gaan er te weinig prikkels van uit om toponderzoek te verrichten. Beter is het een belangrijk deel van de eerste geldstroom te verplaatsen naar de tweede geldstroom waar de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) subsidies verstrekt aan het beste idee. Dit stimuleert een overgang van de financiering van instellingen naar de financiering van ideeën, waarbij de slimste wetenschappers de mensen zijn met de meeste beurzen. Hoe meer het geld bij de beste onderzoekers terechtkomt, hoe beter ook het onderwijs kan zijn dat binnen de betreffende afdeling wordt gegeven aan studenten. Het Nederlandse systeem leidt niet tot toponderzoek en -onderwijs. De stroperige besluitvorming omtrent bijvoorbeeld subsidies creëert managementachtige hoogleraren. Dat staat niet noodzakelijkerwijs goedlopend onderzoek in de weg, maar het heeft over het algemeen geleid tot onderzoek met minder wetenschappelijke impact. Daarnaast verkleint deze hiërarchische structuur de kans op een snelle wetenschappelijk carrière, doordat wetenschappers eerst allerlei ambtelijke lagen door moeten. Het systeem selecteert niet primair op kwaliteit. Sommige wetenschappers, onder wie in het verleden Nobelprijswinnaar Andre Geim, vertrekken door deze structuur naar het buitenland. Een tweede aanpassing is afstappen van hetzelfde onderwijs voor iedereen. Een strenge selectie aan de poort zorgt dat de beste en meest gemotiveerde studenten in de collegebanken zitten. Dat is goed voor de kwaliteit van het onderwijs aan deze toppers. Selectie kan plaatsvinden op gemiddeld eindexamencijfer en/of een toelatingsexamen. Het meewegen van het eindexamen in de selectie heeft als bijkomend voordeel dat meer leerlingen in het voortgezet onderwijs hun best gaan doen. Als excelleren in het voortgezet onderwijs wordt beloond met een topstudie aan de universiteit komt een cultuurverandering op gang waardoor middelbare scholen en universiteiten meer op kwaliteit gaan concurreren. Juist omdat bovengemiddelde kwaliteit een plek krijgt in het onderwijs, zullen leerlingen en studenten ook meer gaan eisen van de onderwijsinstellingen. Omdat niemand van tevoren weet in welke sectoren nieuwe winnaars ontstaan, kan dat alleen door generiek, voorwaarden scheppend beleid. Toch heeft de overheid in de jaren zeventig en tachtig geprobeerd met industriebeleid de markt te sturen en probeert ze dat nu weer met topsectorenbeleid. Het bedrijvenkerkhof ligt vol met winnaars van gisteren. Winnaars van de toekomst hebben baat bij toponderwijs nu. yyy Barbara Baarsma is directeur van onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek. Rob Krams is hoogleraar moleculaire bioengineering aan Imperial College London. Steffen Westra is crisis- en verandermanager bij adviesbureau CE System. Via-via (2) Een deel van ons leven spenderen we aan roddelen. Door het spreken over andermans gebreken maskeren we de eigen mankementen. In wezen een onschuldige activiteit. Misschien zelfs noodzakelijk. Het wordt kwalijk wanneer over de ander wordt gesproken in de hoop op een reprimande of een zedencorrectie; negatieve sociale controle. Naast mij zat een jongerenimam. We waren de hoofdrolspelers van een debat in jongerencentrum Argan aan de Overtoom. De imam vertelde dat een jongen en een meisje nooit mogen daten. Wanneer de twee toch willen afspreken, dan dienen ze vóór het samenzijn elkaar te beloven dat ze zich binnen afzienbare tijd zullen verloven. Ik haalde diep adem en zei tegen de jonge imam dat ik begreep dat een geestelijke vasthield aan dogma s, maar dat de praktijk ondertussen een volledig andere dynamiek kent die geen boodschap heeft aan de theorie. De geestelijke herhaalde zijn woorden. De zaal reageerde met applaus. Ik keek opzij en zag een man die niet in dienst stond van een (geloofs)gemeenschap. De groep buigt blijkbaar het hoofd voor haar gangmaker. In het vertrek, dat uit zijn voegen barstte, was het warm. Lichaamsgeurwarm. Sommige van de jongeren had ik wel eens in Paradiso, Jimmy Woo of andere nachtclubs gezien. In antwoord op het handgeklap zei ik tegen de mensen in het donker dat ze juist moesten vrijen, zo veel mogelijk seks. Als er maar een capotes anglaises werd gebruikt. De zaal ging over op boeën. Na het debat vroeg ik aan iemand, met wie ik regelmatig glazen wijn klink: Jij hebt toch een vriendin? Vreemd dat je meeklapte. Jij snapt er echt niets van, hè, reageerde hij. Dit is het hol van de leeuw. En als je wil dat ze over je gaan praten, of erger, dan moet je vooral je mond opendoen of ertegenin gaan. yyy Asis Aynan Folia Magazine 19

20 opinie Curvers De plank volkomen mis De kritiek van een ex-student dat een kritische houding op het ILO niet gewenst is, is behalve slecht gefundeerd ook nog onterecht, vindt Sander Claassen. Het is waarschijnlijk de tijd waarin we leven. Individualistisch opkomen voor je eigen belangen. Niet willen luisteren naar anderen. Mensen hufterig aanspreken onder het mom van vrijheid van meningsuiting. Een kritische houding aannemen zonder daarbij je redenering te onderbouwen. Dat is wat ik dacht toen ik met stijgende verbazing het opiniestuk van Hans Mooijer over de ILO in Folia Magazine van 12 oktober las. Na er ongeveer een maand te hebben rondgelopen, was Mooijer er al van overtuigd dat de ILO een dogmatische fabriek [is] waarin waardeloze diploma s worden uitgekeerd aan studenten van wie niets anders dan blinde gehoorzaamheid en een uiterst niet-academische houding worden verwacht. Dat is nogal een bewering, maar Mooijer wordt niet één keer concreet om zijn standpunt te onderbouwen. Hij verwijst alleen naar een zeven jaar oud artikel van Fred Korthagen over competentiegericht opleiden. Het bizarre is dat als je dat artikel leest, duidelijk wordt dat op de ILO juist veel wordt gedaan met Korthagens aanbevelingen. Een voorbeeld hiervan is het samenstellen van een videoportfolio met opnames van gegeven lessen. Elke student reflecteert hierop, maar studenten moeten ook elkaar feedback geven. Dat is soms confronterend, maar altijd zeer leerzaam. Juist aan dergelijke activiteiten zegt Mooijer zich te ergeren. Kortom, Mooijer slaat de plank volkomen mis. Zelf heb ik afgelopen jaar met grote tevredenheid de lerarenopleiding aan de ILO gevolgd. Het programma zit goed in elkaar. Zeer waardevol en inspirerend waren de vele sessies met medestudenten en docenten, waarin we onder andere praktijkervaringen deelden. In tegenstelling tot wat Mooijer beweert, heb ik ervaren dat het vormen van een eigen visie op onderwijs juist sterk werd gestimuleerd. Dat gebeurt vooral tijdens de twee onderzoeken die moeten worden uitgevoerd. In een daarvan moet de student aan de hand van een zelf ontwikkelde lessenreeks analyseren wat de effecten daarvan zijn. Iets anders wat ik op de ILO heb geleerd, is dat het maken van fouten prachtig is voor het leerproces. Het is daarbij niet belangrijk wie de fout maakt. Een kritische houding is zeer gewenst, maar dan wel gecombineerd met de bereidheid open te staan om eigen verbeterpunten te analyseren. Als docent werk je dagelijks met leerlingen die je ondanks hun weerstand moet blijven motiveren. Cruciaal daarbij is dat je zelf het goede voorbeeld blijft geven. Met dit alles in het achterhoofd betwijfel ik dat het onderwijs een goede docent misloopt, nu Mooijer de opleiding niet afmaakt. yyy Sander Claassen is dit jaar cum laude afgestudeerd aan de ILO als docent wiskunde voortgezet onderwijs. Hij werd door de UvA genomineerd voor de landelijke OnderwijsTopTalentPrijs, die hij won. Heler Ja, fietsen worden gejat, dat heb ik geaccepteerd. Waar ik minder goed mee omga, is het morele onweer waarin ik vervolgens terechtkom. Ik stond op het station, laat, dus pissig en blutter dan Griekenland. Ik was die week al bij de Aldi geweest, en Duo gaf niet langer gratis geld voor feestrente. Ik zwaaide naar een taxi. Hij stopte, maar zo bedoelde ik het niet. Volgens mijn vrienden rechtvaardigt zo n financiële situatie een gestolen fiets. Die haal je op de Sleutelbrug, dat weet iedereen toch? Tuurlijk, zei ik. Voorzichtig stond ik een tijdje op de Sleutelbrug fietsbehoefte uit te stralen. Zoals gewoonlijk, áls ik dan eens door rood wil lopen, springt het licht goddomme op groen. Men deed ineens, alsof hier nooit geen gestolen fiets fietste. Ik had het 06-nummer van Koos de Aardige Fietsenjunk... Iedereen weet dat je geen stevige zwarte omafiets met gouden letters moet nemen, de omloopsnelheid van stevige zwarte omafietsen met gouden letters is het allerhoogst. Heeft u ook iets met een verlaagde instap? vroeg ik dus. Iets anders afzichtelijks, een vouwfiets misschien? Nee. Eigenlijk kun je bij de Aardige Fietsenjunks gewoon voor losgeld je gegijzelde fiets terugkopen. Misschien vond ik het toch best een fraai systeem. De stad telt duizenden inwisselbare kutfietsen, zodat onze junks óók naar de Aldi kunnen. Ik rekende mezelf maar tot het Fietsleger des Heils. Koos en zijn kompanen zouden vanavond schone drugs spuiten onder een knus Amsterdams dak. Zo werd ik een heler. Als er een hel bestond zou ik daar vast eeuwig slagen in mijn wiel krijgen, maar hier op aard fietst het vooralsnog prima. Oké, het siert me niet heel erg. Dus lief fietsdiefstalslachtoffer, als je een foto kan overleggen van jezelf met mijn nieuwe fiets in betere tijden krijg je hem terug. Voor vijfentwintig euro. Ik moet ook naar de Aldi, dat begrijp je. O ja, het is dus een stevige zwarte omafiets met gouden letters. yyy Emma Curvers 20 Folia Magazine

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?!

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams) Jim Laura Jim Laura Jim wijn aan) Laura Hallo Laura (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel) Hoe voel je je nu? Beter? Ja. Ja, dankje. Dit is voor jou. Een beetje

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Ik geloof dat er in mijn achterband

Ik geloof dat er in mijn achterband Ik geloof dat er in mijn achterband Sinterklaastoneelstukje geschreven door Ron Jansen In een slaperig plattelandsdorpje komen op een zekere dag, vlak voor Sinterklaas, twee pieten aangelopen, met de fiets

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a De Evolutietheorie Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a 1 Inhoudsopgave 2. Inleiding... 3 3. Wat is Evolutie en wie is Darwin?... 4 3.1 Wat is Evolutie?... 4 3.2

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Esther Gerritsen. Dorst. de geus

Esther Gerritsen. Dorst. de geus Esther Gerritsen Dorst de geus De auteur ontving voor het schrijven van dit boek een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds Esther Gerritsen, 2012 Omslagillustratie en -ontwerp Berry van Gerwen isbn

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Noah(een kerstverhaal)

Noah(een kerstverhaal) Noah(een kerstverhaal) Josja loopt mopperend tussen de tafeltjes door. Hij heeft een hotelletje aan de rand van Bethlehem. Het is druk in zijn hotel en alles loopt in het honderd. Daarom is hij binnensmonds

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden, September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

HETTY LUITEN. Voorbij de einder. GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer

HETTY LUITEN. Voorbij de einder. GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer HETTY LUITEN Voorbij de einder GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer 1 Ja, dit is m! dacht Ankie. Dit is de pagina die ik zocht. Ze wipte van enthousiasme met haar stoel op en neer en keek vol belangstelling

Nadere informatie

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op,

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op, Het team Hé, broeder, Kan ik je even spreken? Ja, wacht even, oké, oké, ja, zeg het maar. Nou, ja, het zit eigenlijk zo: je hebt mij heel erg pijn gedaan. O? Ja. Ik heb één van je oude toespraken beluisterd.

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 3 blz. 1 Hieronder zie je een lammetje dat op zoek

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking.

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking. Hoe je hier mee om wilt gaan? Zou het in de vorm van een aantal lessen doen Uit het verhaal kun je zelf vragen bedenken voor een bespreking met de catechisanten. Zie dit als een aanzetje Ben ik iets vergeten

Nadere informatie

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht.

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht. 1. Vakantieplannen Yeeesss! roept Vera. Had ik wel verwacht, bromt Edwin. Vader kijkt hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Wel verwacht? Natuurlijk, reageert Edwin. We hebben nog een rondvlucht met de

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky Vandaag moesten we leraren tegen 8 spelen. Dat waren een heleboel opdrachten en die moesten binnen 2 uur uitvoeren. Maar het is ons gelukt en dat vond ik het leukste van de dag. Ik ben benieuwd wat we

Nadere informatie

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal.

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. In het verhaal staan twee opdrachten. Gebruik al je fantasie

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Sylvia Vanden Heede De kooi

Sylvia Vanden Heede De kooi DE KOOI Met dank aan Michaël Vanden Heede, Frederiek Le Comte en Alain Remue om na te lezen en advies te geven Sylvia Vanden Heede De kooi 2013 Sylvia Vanden Heede & Uitgeverij Vrijdag Jodenstraat 16,

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus.

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. De engel zei: God zal jou een kind geven. God zal jou Zijn Kind geven. God zal jou Jezus geven.

Nadere informatie

D Artagnan gaat naar Parijs

D Artagnan gaat naar Parijs D Artagnan gaat naar Parijs Artagnan reed op zijn oude paard, een uitgeputte knol met een trieste blik. Ook al was zijn paard op zijn minst vreemd te noemen en ook al waren de kleren die hij droeg verbleekt,

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

Gemeente van Christus, mensen van God,

Gemeente van Christus, mensen van God, Gemeente van Christus, mensen van God, Het lijkt vanmorgen over kloven te gaan, kloven tussen mensen. Mensen die niet meer bij elkaar kunnen komen, die elkaar niet meer kunnen bereiken. Geen weg meer terug,

Nadere informatie

Gegevens van het boek

Gegevens van het boek Gegevens van het boek Titel: Het gouden ei Schrijver: Tim Krabbé Gelezen: 33e druk. 1e druk, 1984, Amsterdam, uitgeverij Bakker (nu Prometheus). Er staat geen motto in het boek. In het boek staan geen

Nadere informatie