TRAINING & OPLEIDING NAJAAR 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRAINING & OPLEIDING NAJAAR 2015"

Transcriptie

1 Onmisbare opleidingen voor ambitieuze financials BEOORDEELD ALS BESTE FINANCIËLE OPLEIDER Bron: Springest.nl (120+ ervaringen) 8,4 TRAINING & OPLEIDING NAJAAR 2015 Controlling & Risicomanagement, Financiële Analyse, Strategie & Groei, Verslaglegging & Rapportage, Finance & IT, Accountancy, Wet- en Regelgeving, Persoonlijke Vaardigheden, Finance voor niet-financials ALEXVANGRONINGEN.NL

2 TM CBC CERTIFIED BUSINESS CONTROLLER BENT U DE VOLGENDE BUSINESS CONTROLLER? alexvangroningen.nl OPLEIDING CERTIFIED IN 6 MAANDEN CERTIFIED BUSINESS CONTROLLER BUSINESS CONTROLLER De opleiding Certified Business Controller leidt finance professionals in 20 dagen binnen 6 maanden op tot succesvolle business controllers volgens de methodiek van Action Learning. Meld u direct aan via certified-business-controller.nl ASSOCIATION certified-business-controller.nl 60 PE UREN Burgemeester Haspelslaan NB Amstelveen Tel Fax alexvangroningen.nl alexvangroningen.nl

3 inhoud 3 04 overzicht training & opleiding voorwoord 06 visie 6 trends in financieel management voor rondetafel Trends en ontwikkelingen in opleiden financials anno accountancy & fiscaal 3 experts over actualiteiten voor accountants Het accountancyvak blijft in het nieuws en uw werkzaamheden liggen onder een vergrootglas. Transparantie is het toverwoord. Hoe gaat u mee in al het digitale geweld? Op welke manier zorgt u ervoor dat u uw klanten proactief blijft adviseren? Hoe houdt u de omzet op peil en hoe waarborgt u de continuïteit van uw kantoor? 3 experts over actualiteiten voor accountants. 14 strategie & groei Overnames halen een bedrijf uit de flow Door een overname haal je een bedrijf uit de flow. Als je in de flow zit dan lukken alle dingen en solliciteren de beste mensen bij jouw bedrijf. Dat is heerlijk. Bij een overname moet je daarom voorzichtig te werk gaan om de lopende processen niet te verstoren, zegt groeiondernemer Kees de Jong. 18 controlling & risicomanagement De controller als businesspartner: hoe staat het ervoor? Bedrijven zoeken vandaag de dag financials die proactief zijn. Controllers met lef, die zo nodig een afwijkende mening naar voren brengen, die adviezen verkopen en ingewikkelde zaken eenvoudig maken. Hoe staat deze ontwikkeling ervoor? We vroegen het Eric Kemperman, hoofddocent opleiding De Controller als Businesspartner. 24 verslaglegging & rapportage Betaalt u te hoge accountantskosten? Hoogstwaarschijnlijk. Meerwerk is één van de grootste kostenposten bij de jaarrekeningcontrole en tegelijkertijd een belangrijk verdienmodel voor de accountant. Krijg uw meerwerk onder controle met 10 tips. Deze en andere tips komen aan bod in de training Accountantskosten Besparen. 12 strategie & groei Excellent presteren valt te organiseren 20 controlling & risicomanagement Risicomanagement De do s en don ts 7 tips voor de public controller 26 verslaglegging & rapportage In 4 stappen naar goede financiële SAP rapportages 28 fm club Inspirerende editie FM Club in teken van effectief rapporteren 34 financiële analyse Financiële vastgoedkennis is onmisbaar, 3 redenen waarom! 36 finance & it Rekenen met IT-investeringen 5 belangrijke verbeteringen binnen Excel cedeo-certificering Kwaliteit opleidingen Alex van Groningen ook in 2015 gecertificeerd door Cedeo 42 wet & regelgeving 5 belangrijkste wijzigingen in IFRS 44 persoonlijke vaardigheden 5 fundamentele leiderschapsvaardigheden 8 do s en don ts bij presenteren 48 finance voor niet-financials 5 tips voor betere samenwerking finance en sales 50 colofon

4 4 overzicht training & opleiding 2015 Bijeenkomst Pagina Programma Investering PE Uren Accountantskosten Besparen 25, 43 1 dag Actief in Overnames 12 2 dagen Actualiteiten Arbeidsrecht 17 1 dag Actualiteiten Loonheffing 16 1 dag Beïnvloeden en Adviseren 47 3 dagen Betere M&A Deals 14 1 dag BI voor Financials 35, 37 1 dag BTW Actualiteiten 17 1 dag Business Case schrijven 12 1 dag Business Valuation 13 2 dagen Certified Business Controller 18, dagen Controller in een Week 19, 34 5 dagen Corporate Recovery 13 2 dagen Credit Manager in een Dag 23 1 dag De Controller als Business Partner 19, 47 2 dagen De nieuwe CFO, Strategisch Financieel Management 13 5 dagen De Proactieve Accountant 16 2 dagen Effectief Forecasten 24 2 dagen Effectief Leiderschap voor financieel managers 45 4 dagen Effectieve Liquiditeitsprognoses met Excel 27, 39 1 dag Effectieve Rapportages 25 1 dag Enterprise Risk Management 20 2 dagen Excel 2010 voor financieel managers 26, 38 2 dagen Fast Close 24, 43 1 dag Finance & IT 36 2 dagen Financieel Management 48 3 dagen Financiële Analyse 35 3 dagen Fiscaal Conflictmanagement 17 1 dag Grip op Compliance / Corporate Governance 14, 42 1 dag IFRS Essentials en IFRS Advanced 42 2 dagen In Control met Risicomanagement 21 1 dag Integraal Performance Management 26 2 dagen Investeringsanalyses met Excel 35, 39 1 dag IT Essentials for financials 36 1 dag Jaarrekening Lezen 49 1 dag Lean Essentials & Lean Accounting 25, 43 2 dagen Onderhandelen 44 3 dagen Overtuigend Presenteren 46 3 dagen Pensioen & DGA 16 1 dag Project Control 23 9 dagen Project Support 23 2 dagen Public Controller in een Week 22 5 dagen Risicomanagement 21 5 dagen SAP for Financials 26, 38 2 dagen Strategisch Werkkapitaal Management 34 2 dagen Succesvolle Strategierealisatie 15 1 dag Turnaround Management in crisistijd 15 1 dag US GAAP 27, 42 1 dag Uw eigen IT Businesscase in één Dag 36 1 dag Vastgoedrekenen 34, 37 3 dagen VBA Excel 27, 39 3 dagen Werk Slimmer, niet Harder 17, 46 2 dagen

5 voorwoord 5 Vergroot uw kennis met opleidingen van topniveau Met trots presenteren wij onze nieuwe opleidingsgids waarin u ons gehele opleidingsaanbod voor het najaar van 2015 vindt, alsook de nodige inspiratie en praktische kennis in de vorm van interviews, artikelen en checklists. Onze trainingen en opleidingen richten zich primair op de verschillende lagen en doelgroepen binnen het financiële domein van organisaties. Een groep die essentieel is voor het succes van ondernemingen in een snel veranderende wereld, nu en in de toekomst. Finance treedt steeds meer op als deskundige businesspartner die de organisatie helpt de optimale beslissingen te nemen en daarmee concurrerender te opereren en waarde te vergroten voor klanten en andere stakeholders. Onze uitgebreide kennis van deze thema s en onze community s met meer dan financials stellen ons in staat om altijd de meest actuele programma s te ontwikkelen verzorgd door de beste docenten. In deze studiegids leest u inspirerende bijdragen van onze docenten en experts uit ons uitgebreide finance netwerk. WAAR KUNNEN WIJ U HELPEN? Kan ik u van dienst zijn met een vrijblijvend opleidingsadvies? Heeft u interesse in een incompany? Bel of mail mij beslist. Ik neem graag de tijd voor u. Namens onze experts, docenten en de collega s van Alex van Groningen wens ik u veel leesplezier en succes. ACTUEEL, PRAKTIJKGERICHT EN DIRECT TOEPASBAAR Ambitieuze financials vergroten hun kennis en verbeteren hun competenties met gerichte programma s. Algemeen managers krijgen financieel inzicht en versterken hun samenwerking met finance. Onze opleidingen onderscheiden zich doordat zij minder academisch van aard zijn en meer praktijkgericht. Daarnaast zorgen wij altijd voor een goede borging van actuele wensen uit het bedrijfsleven en directe toepasbaarheid van het geleerde in de unieke situaties van de deelnemers. Wij houden opleidingen en trainingen kort en bondig, zodat deelnemers zo snel mogelijk weer inzetbaar zijn. 8 BELANGRIJKSTE FINANCIËLE THEMA S Om de finance professional optimaal van dienst te zijn met de meest relevante knowhow in onze trainingen, opleidingen, events, congressen, de talrijke geprinte en online uitgaven, investeren wij veel tijd in het volgen van de belangrijkste thema s: Strategie & Groei Accountancy & Fiscaal Controlling & Risico Management Verslaglegging & Rapportage Financiële Analyse Finance & IT Wet & Regelgeving Persoonlijke Vaardigheden Ivo ten Hoorn Opleidingsadviseur Bel: of Mail: Adres: Burgemeester Haspelslaan NB Amstelveen Web: AlexvanGroningen.nl Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

6 6 visie Naar meer toegevoegde waarde 6 trends in financieel management voor 2015 Het belang van een professionele financiële functie wordt inmiddels door iedere organisatie onderschreven. Er wordt in 2015 weer volop geïnvesteerd in de versterking van de financiële functie. In talentvolle mensen, processen en technologie. Finance gaat in 2015 voor het creëren van échte toegevoegde waarde en zal een zichtbare en substantiële bijdrage leveren aan de bottomline van de onderneming. Om dit te bereiken is het absoluut noodzakelijk om de basis op orde te hebben en te houden. De processen en taken rond financial accounting worden dan ook verregaand gestroomlijnd, gestandaardiseerd, geautomatiseerd en gecentraliseerd. Hierdoor ontstaat ruimte in het finance team om te werken aan betere analyses, advies en sturing. De focus van finance is aan het verschuiven van terugkijken en verantwoorden naar vooruitkijken en faciliteren. Wij houden ons dagelijks bezig met de belangrijkste ontwikkelingen binnen het vak van de financiële professional. Daarom zijn we in staat om trainingen en events te ontwikkelen die de toegevoegde waarde van de financial blijvend vergroten. Wij benaderen de financiële functie dan ook niet als overhead, maar als een profit center van waaruit waarde voor de onderneming wordt gegenereerd. Met onze trainingen en cursussen dragen wij graag bij aan de verdere ontwikkeling van uw finance team. Voor 2015 zien wij de volgende zes trends die veel aandacht krijgen in high performance finance teams en die ook hoog op uw (opleidings)agenda horen te staan. 1. SHOW ME THE MONEY! In 2015 zal de aandacht voor corporate finance vraagstukken nog verder toenemen. Succesvolle ondernemingen kennen hun toekomstige cash en kapitaalbehoeften. Zij houden drie vragen hoog op de agenda: Hoe financieren wij onze groei? Hoe zorgen we voor effectief en flexibel werkkapitaal? Hoe managen wij onze cashflow? Van financiële professionals wordt verwacht dat zij de strategie van de onderneming tijdig vertalen in financiële randvoorwaarden. Zij weten bijvoorbeeld precies wat de kenmerken zijn van het businessmodel en hoe deze de cash en kapitaalpositie van de onderneming beïnvloeden. Zij kennen de verschillende financieringsbronnen en hebben scenario s om deze aan te spreken. Zij weten hoe het werkkapitaal wordt aangewend en hebben de mogelijkheid hierin financiële wendbaarheid te organiseren. Het versterken van de corporate finance functie en de hernieuwde aandacht voor specifieke financiële kennis en kunde worden trends in ZET DATA OM IN WINST Steeds meer financiële afdelingen beseffen dat zij de beheerder zijn van zeer waardevolle informatie die door de organisatie stroomt. Zij maken de stap van de traditionele planning & control cyclus naar het inrichten van krachtige Business Intelligence (BI) rapportages. De hoeveelheid beschikbare data neemt in razend tempo toe. Het snel kunnen beschikken over informatie is een competitief voordeel. Om de boot niet te missen, is het voor veel bedrijven een ware noodzaak om zoveel mogelijk data uit verschillende bronnen te verzamelen en daarop intelligente analyses toe te passen. In 2015 zullen meer financiële professionals zich verder bekwamen in het opzetten, managen en inzetten van BI rapportages en daarmee de Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

7 7 business nog beter ondersteunen bij het maken van de juiste beslissingen. 3. INVESTEREN IN BUSINESS CONTROL Business controllers zijn en blijven in 2015 veelgevraagde experts. Er bestaat namelijk een sterke relatie tussen ondernemingen die langdurig goed presteren en de wijze waarop hun financiële teams de tijd besteden. Als ze meer tijd vrijmaken voor strategische analyses, het doorlichten van processen en het adviseren van het management, dan leidt dat tot succes! Er is daarom onomstotelijk steeds meer vraag naar business controllers, van wie wordt verwacht dat ze meedenken over de strategie en daarin adviseren. Business controllers houden zich bezig met vragen als: waar laten we nu geld en kansen liggen, wat is de huidige positie van het bedrijf, wat is de gewenste positie, hoe komen we daar, en; hoe meten we de voortgang? De financial controller is uiterst belangrijk voor het onafhankelijk verzamelen en rapporteren van de cijfers, de jaarrekening en zorgen dat conform de juiste richtlijnen gerapporteerd wordt. Maar de business controller gaat het verschil maken tussen de middelmaat en high performance. 4. FINANCE VERGROOT DE GRIP OP IT Finance professionals gaan in 2015 meer aandacht besteden aan hun expertise op het gebied van IT-business cases en IT-governance. Veel ondernemingen zien hun markten en business modellen sterk veranderen als gevolg van de toenemende digitalisering. De mogelijkheden van IT in combinatie met internet, cloud en mobiele technologie zorgen voor snelle veranderingen in bijvoorbeeld (productie-) processen, interactie met klanten, distributie en promotie. Maar ook de financiële processen binnen de organisatie worden geraakt door de digitalisering. Nieuwe generaties ERP systemen, E-billing & invoicing, analytical tools en real time dashboards zijn daar voorbeelden van. Veel managers en bestuurders realiseren zich dat een slimme investering in technologie hen concurrentievoordeel kan bezorgen. Daarmee verdwijnt IT in 2015 uit de sfeer van de overhead en zal IT onder leiding van finance bestuurd gaan worden als een strategische asset met een hoge ROI. 5. GRC GAAT NAAR EEN HOGER NIVEAU In 2015 is er veel aandacht voor Governance, Risk management & Compliance (GRC). Aandacht voor deze drie besturingsvraagstukken past helemaal in deze tijd. De enorm snelle veranderingen brengen nieuwe risico s met zich mee. Finance moet in staat zijn deze risico s te duiden en te kwantificeren. Daarnaast doen de lessen uit de economische crisis en de roep om meer toezicht een beroep op veel ondernemingen om GRC op orde te krijgen en te houden. Sinds de crisis krijgen bestuurders in vele sectoren met steeds meer compliance issues te maken. Het is een uitdaging om te voldoen aan de groeiende regeldrift en de risico s te managen zonder dat dit ten koste gaat van groei en winstgevendheid. Inzicht in GRC issues is een must voor financiële professionals die hun organisatie op de rails willen houden. Dit vraagt om kennis van regels en procedures maar ook van besturing en risicomanagement. In 2015 worden financials opgeleid om GRC naar een hoger niveau te tillen. 6. AANDACHT VOOR FINANCIEEL LEIDERSCHAP Het thema leiderschap is weer helemaal terug in Zeker voor hen die leiding geven aan financiële teams en financiële professionals. De voorgaande 5 trends geven al aan dat het belang van een goede financiële functie sterk is toegenomen en dat financiële teams zich op veel terreinen verder kunnen ontwikkelen en versterken. Organisaties zijn op zoek naar effectief financieel leiderschap en het vermogen krachtige teams samen te stellen en optimaal te laten presteren. Kortom, leiderschapskwaliteiten zijn essentieel voor iedere financieel manager. In 2015 gaan financieel managers investeren in fundamentele soft-skills met keiharde zakelijke consequenties die ze nodig hebben om hun rol succesvol in te vullen. Deze vijf vaardigheden zijn: 1. Werk vanuit waardes. 2. Lead by example. 3. Word een specialist in challenging conversations. 4. Breng interne communicatie en reflectie op gang. 5. Selecteer racepaarden en houd ze fit. In deze gids vindt u de trainingen en cursussen die aansluiten bij de 6 trends in finance en die een flinke bijdrage leveren aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van u en uw finance team. n Melle Eijkelhoff, Directeur Alex van Groningen Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

8 8 rondetafel Discussie topdocenten Alex van Groningen Trends en ontwikkelingen in opleiden financials anno 2015 Alex van Groningen, partner van de finance professional, organiseerde onlangs met een aantal van haar topdocenten een bijeenkomst. De centrale vragen: Op welke manier kunnen we de financiële professional nog beter van dienst zijn met zijn of haar kennisontwikkeling en vaardigheden? Wat zijn belangrijke trends en ontwikkelingen? En waar kan Alex van Groningen de finance professionals nog meer ondersteunen in deze stormachtige economische tijden? DOOR ONZE REDACTIE HUIDIGE SITUATIE Praktisch en zakelijk. Dat zijn kernwaarden die de docenten nastreven met Alex van Groningen. Mensen komen voor korte opleidingen. Om complexe zaken te ontrafelen en praktisch te vertalen. Niet te veel franje, maar ik moet er morgen iets mee kunnen. Het mag best wat kosten, maar de kwaliteit moet top zijn, stelt één van de docenten. Ivo ten Hoorn (Manager Trainingen bij Alex van Groningen) onderkent dit. Onze klanten willen vaak een praktische training omdat ze er A) waarde mee kunnen toevoegen of B) tijd besparen. We hebben een keer een training detecteren van witwassen georganiseerd, maar dat liep niet omdat het niet aan een van deze twee doelstellingen bijdroeg. Het contact opzoeken met vakgenoten is een belangrijke motivatie van veel deelnemers om een training te volgen

9 Het contact opzoeken met vakgenoten is een andere motivatie van veel deelnemers om een training te volgen, zegt Wil Moeskops, die al jaren succesvol het programma Beïnvloeden en Adviseren geeft. Professionals die ik op een training krijg, vinden het fijn om even uit hun normale omgeving te stappen en uitgedaagd te worden door anderen dan hun directe omgeving. Het kan eenzaam zijn binnen een verantwoordelijke financiële functie en het is belangrijk om de eigen denkbeelden te scherpen met behulp van docenten en medecursisten. Op een training doen ze verfrissende ideeën op of ontmoeten ze nieuwe contacten die in soortgelijke situaties zitten. Het interactieve element is inderdaad van belang, stelt Ten Hoorn. Het blijkt dat het kunnen delen van ervaringen met peers erg belangrijk wordt gevonden. Er wordt momenteel veel bezuinigd op opleidingen. Om toch hun PE Uren te halen moeten medewerkers daarom maar wat artikelen lezen en daarover een paar vragen beantwoorden. Deze methode komt de kwaliteit natuurlijk niet ten goede, maar het is uiteindelijk toch een simpele rekensom. Stel je rekent 100 euro per PE Uur en je hebt 100 accountants in dienst Ten Hoorn: Veel RA s die wij spreken eisen wel dat hun werkgever de opleiding betaalt. Maar ze kiezen dan wel voor programma s die waarde toevoegen voor het bedrijf. Bijvoorbeeld het programma strategisch werkkapitaal management. Die investering haal je er gemakkelijk uit voor het bedrijf met slimme werkkapitaalbesparingen. Programma s die het altijd goed doen bij Alex We hebben eerst onze why -question beantwoord. Daar kwam een simpel antwoord uit; wij zijn er voor financials van Groningen zijn Actief in Overnames, Controller in een Week, Corporate Recovery, Excel, Financieel Management voor niet-financiële managers en Financiële Analyse. FINANCE COMMUNITIES Alex van Groningen heeft de afgelopen jaren een verschuiving meegemaakt van aanbieder van losse diensten (opleidingen, congressen, bladen en websites) naar aanbieder van community platforms voor verschillende groepen van financiële professionals: financieel managers, controllers, public finance professionals, CFO s en M&A professionals. Melle Eijckelhoff (Directeur Alex van Groningen) legt de strategie van de onderneming uit. Trainingen en opleidingen waren nog te weinig verbonden met onze overige activiteiten zoals het uitgeven van magazines en het organiseren van events. We leggen nu veel meer de verbindingen en benaderen het als een geheel. Het op de kaart zetten en bespreken van een onderwerp als Alternatieve Financiering organiseren wij via de inzet van al onze mediakanalen en de cursussen gelijktijdig. We hebben eerst onze why -question beantwoord. Daar kwam een simpel antwoord uit; wij zijn er voor financials. Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

10 10 rondetafel Voor ons als nichespeler is die afbakening belangrijk, want het helpt ons te focussen. Onze drie pijlers zijn kennis, netwerk en carrière. Die pijlers moeten sterk zijn en alles wat we doen moet daar aan bijdragen. Het programma moet confronterend zijn, pijnlijk, een eye opener Pas als ik dat bereik bij deelnemers ben ik tevreden Hoe ziet onze business eruit en hoe zien wij de toekomst?, vervolgt Eijckelhoff. Alles wat wij doen, doen we binnen onze communities: de CFO, FM (Financieel management), Controlling, M&A en Public Finance Community. Nu is community natuurlijk een beetje een buzzword, maar wij zien het als onze missie om mensen bij elkaar te brengen om kennis te delen. Wij zijn manager, regisseur en motivator achter deze ontmoetingen. Als we na een event CFO s van een bepaalde industrie zien praten weten we dat daar dingen gebeuren. Dat werkt heel motiverend voor ons. De verbinding tussen trainingen en andere activiteiten van Alex van Groningen komt onder meer tot uiting op congressen. Daar organiseert de community kleinere masterclasses om deelnemers wat praktische handvaten mee te geven en hun te interesseren om het hele traject te volgen. DE TOEKOMST VAN OPLEIDINGEN Een ontwikkeling die speelt volgens de docenten is dat deelnemers veel meer vermaakt willen worden. Alleen maar informatie verschaffen is niet genoeg, dan verslapt de aandacht. Onder PE-plichtige accountants die alleen maar voor de punten komen is dat nog wel eens lastig. Cees de Jong (docent Financieel Management voor niet-financiële managers) herkent dit. Het moet vooral leuk zijn met filmpjes en dergelijke. Het woord leuk wekt irritatie op bij Wil Moeskops. Als een deelnemers na afloop zegt dat hij het leuk vond zie ik dat eerder als een belediging dan compliment. Het programma moet confronterend zijn, pijnlijk, een eye opener Pas als ik dat bereik bij deelnemers ben ik tevreden. Toch is internet een verrijking van opleidingen, mits je het op de juiste wijze inzet. Wifi is dan ook een absolute hygiënefactor voor de locatie waar je de opleiding houdt. Met internet kun je actuele onderwerpen binnenhalen, zegt Jan Vis (Docent Business Valuation). Haal bijvoorbeeld een filmpje binnen van Ben Bernanke of Mario Draghi en becommentarieer dat. Als je zelf geen content binnenhaalt doen de cursisten dat zelf wel, ervaart Martijn Rademakers (docent Strategisch Financieel Management) vaak. Dan zoeken ze ter plekke de casus op waar je het over hebt, om te controleren of het wel klopt wat je zegt. Waar zitten nog gaten in het opleidingsportfolio van Alex van Groningen? De crisis komt in deze context direct ter sprake. De enorme puinhoop die nog opgeruimd moet worden roept veel vragen op. Hoe kunnen banken en verzekeraars het vertrouwen herstellen? Hoe kunnen financiële catastrofes zoals de huidige crisis in de toekomst voorkomen worden? Dat zit hem niet in het optuigen van nog meer beheersingsmodellen en regelgeving, maar behavioural finance. Hoe ga je in moderne financiële omgevingen om met zaken als gedrag, cultuur en ethiek? Hoe dient een professional zich te gedragen? Daar valt nog veel te winnen en bedrijven investeren hier ook steeds meer in. Hier zien veel van de aanwezige docenten wel een potentiële nieuwe opleiding of toevoeging aan het bestaande aanbod. Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

11 DE GROTERE CONTEXT Waarderingsexpert Jan Vis pleit voor nog meer context in de opleidingen. In tijden dat het hele economische stelsel op springen staat, ontbreekt fundamentele kennis. Zelfs onder afgestudeerden zijn er een hoop die niet weten hoe het monetaire stelsel in elkaar zit. In opleidingen zou die context een waardevolle toevoeging zijn. Nu gaan we vaak direct over op het bespreken van een probleem en pretenderen dat we de oplossing hebben. De vele crises van de laatste jaren tonen aan dat dit volstrekt niet het geval is. Interactie en plat leren zijn elementen, maar je kunt de deelnemers inderdaad ook bewust uit hun element halen Eijckelhoff: Een mogelijkheid om die context te versterken is al onze opleidingen te wortelen in één gegeven; we zijn er om vanuit een holistisch beeld van het financiële vakgebied een allround certified financieel manager af te leveren. Dit heeft wel invloed op de opbouw van al onze programma s, want elke module zou ook moeten terugverwijzen naar de andere modules en programma s van Alex van Groningen. Jan Vis oppert dat het ook mogelijk is een dwarsdenker in te zetten op de trainingen. Die komt dan even langs om de wereld op zijn kop te zetten. Het gaat om leren en niet om kennis, stelt Wil Moeskops. Kennis kun je ook van internet halen, maar hoe moet je de data interpreteren? Daar zijn opleidingen voor. Daarnaast is leren ook een sociaal gebeuren. De taak van Alex van Groningen is het creëren van de setting. Daarbinnen krijgen deelnemers verschillende vormen van leren gepresenteerd. Interactie en plat leren zijn elementen, maar je kunt de deelnemers inderdaad ook bewust uit hun element halen. Nog een belangrijke innovatie die geopperd wordt is het neerzetten van een opleidingshuis. Voor een vast bedrag kunnen deelnemers naar binnen en na een centrale opening waarin de inhoud wordt geschetst kunnen ze naar diverse masterclasses die plaatsvinden op financiële deelgebieden en soft skills. Allen interessante ideeën die vragen om opvolging. Zal de dag daarna het hele opleidingsaanbod worden omgegooid? Nee, maar geleidelijk aan voert de organisatie innovaties door die bijdragen aan het blijvend succesvol opleiden van ambitieuze finance professionals. n Alex van Groningen Training & Opleiding 2015

12 12 strategie & groei Excellent presteren valt te organiseren Het idee dat een optelsom van getalenteerde of zelfs geniale medewerkers vanzelf leidt tot excellente organisaties en dito prestaties gaat mank. Toch lijkt dat idee ondanks het Enron debacle in 2001 toch weer aan kracht te winnen. Tijd om een kijkje te nemen bij Pixar en de Britse marine: prachtige voorbeelden die laten zien dat de sleutel tot excelleren in de eerste plaats ligt in het onvermijdelijk maken van interne samenwerking. DOOR MARTIJN RADEMAKERS Het zal wel met de aanloop naar een nieuwe film te maken hebben: Ed Catmull heeft onlangs een boek geschreven over zijn lessen die hij geleerd heeft bij het leiden van Pixar: de maker van wereldberoemde animatiefilms als Wall-E, UP, Ratatouille en niet te vergeten de doorbraak Toy Story. Vaak zijn dit soort I did it my way boeken een exercitie in narcisme, maar bij de nuchtere Catmull ligt dat gelukkig anders. Zijn boodschap is duidelijk: wil je dat je organisatie topprestaties levert, dan is het de kunst om je mensen ertoe te brengen hun beste krachten met elkaar te delen. Want, zegt Catmull, voor uitstekende prestaties hebben organisaties duizenden ideeën en duizenden oplossingen voor problemen nodig. Dat krijg je niet in je eentje voor elkaar. Samenwerken is een vereiste. Reken maar dat heel wat directeuren en creatieven binnen Pixar daar aanvankelijk geen trek in hadden, want samenwerken op het scherpst van de snede is best lastig. Zelfs in het samenwerkingslievende Nederland blijkt het bundelen van krachten verdraaid moeilijk zodra het stadium van vrijblijvendheid is gepasseerd. Voor je het weet heb je te maken met een situatie waarbij een individu of een groep binnen de groep gaat domineren. Mogelijk nog funester is het wanneer conflictvermijdend gedrag de kop opsteekt: ik laat jou met rust en dan laat jij mij met rust. Heel comfortabel, maar zonder elkaars werk of ideeën aan gedegen kritiek te onderwerpen, kom je niet ver. Catmull, in zijn leiderschapsrol, is daar zeer alert op. Je zit bij Pixar in de gevarenzone wanneer hij je een vraag stelt in de trant van: waarom vertelde je daarnet niet wat Je kunt beter geen geniale eenlingen aan boord halen als je het beste uit de organisatie wilt halen je er écht van vond? Ik denk dat heel wat bedrijven en instellingen wel een scheutje Catmull kunnen gebruiken. Catmull méént het: in een interview voor het toptijdschrift The Economist laat hij er geen twijfel over bestaan dat eenlingen hoe geniaal ook het niet lang uithouden bij het bedrijf dat hij de afgelopen 30 jaar heeft opgebouwd. Catmull: We had a couple of these cases we actually got rid of them. Tientallen jaren eerder, bij General Electric, had men al ontdekt dat je beter geen geniale eenlingen aan boord kon halen als je het beste uit de organisatie wilt halen. Kortom: talents fit for the job, but not fit for the organization? Niet aan beginnen. Catmull krijgt bijval van de bekende Canadese onderzoeksjournalist Malcolm Gladwell. In zijn essay The Talent Myth in The New Yorker, maakt Gladwell korte metten met de hardnekkige misvatting dat topbedrijven de concurrentie verslaan doordat zij betere talenten aan boord te hebben dan de concurrentie. Eerst krijgen Enron en McKinsey er van langs (hoed u als de oude prak van war for talent weer opgewarmd wordt!) en dan geeft Ook de valkuilen kwamen aan bod Johan Stam, Financial Controller ACTIEF IN OVERNAMES Bent u actief in overnames of wilt u een bedrijf (ver)kopen? Ontdek hoe u succesvol een bedrijf (ver)koopt. Periode 2 dagen Investering Certificaat 14 PE Uren BUSINESS CASE SCHRIJVEN Ontdek in één dag hoe u een succesvolle business case schrijft, presenteert en beoordeelt. Investering 895 Certificaat 7 PE Uren OPLEIDINGEN STRATEGIE & GROEI

13 13 Organisaties staan continu voor de uitdaging zich aan te passen om afgestemd te blijven met hun snel veranderende en steeds complexere omgeving. Corporate universities stellen slim leren centraal met strategieën om voortdurende afstemming te bewerkstelligen tussen organisaties en hun omgeving. Corporate universities worden over de hele wereld ingezet als vehikels voor strategie-gedreven leren. Het boek Corporate Universities: Drivers of the Learning Organization van Martijn Rademakers is het enige boek op de markt dat een consistente verzameling concepten en strategische kaders biedt, gekoppeld aan een aantal zeer inspirerende praktijkcases uit verschillende industrieën. Zijn boodschap is duidelijk: wil je dat je organisatie topprestaties levert, dan is het de kunst om je mensen ertoe te brengen hun beste krachten met elkaar te delen hij een voorbeeld uit de 2e wereldoorlog dat ik u niet wil onthouden. De Amerikaanse en Britse marine streden in 1942 ieder op hun eigen manier tegen Duitse onderzeeboten die een grote bedreiging vormden voor de koopvaardijschepen die zorgden voor de aanvoer van cruciale grondstoffen en producten. Terwijl het in de Amerikaanse wateren prijsschieten was voor de Duitsers, wisten de Britten hun schepen bijzonder goed tegen de in groepen opererende U-boten te verdedigen. Hoe kon dat? Na onderzoek bleek dat de Britten een centraal aangestuurde organisatie hadden gevormd die hen in staat stelde tot snelle informatiedeling en strak gecoördineerde acties met veel verschillende spelers. De Amerikaanse marine koerste daarentegen op het genie van admiraal King, technologische know-how en decentraal management. Op zee bleek dit niet te werken: men miste letterlijk nogal eens de (onderzee)boot bij gebrek aan effectieve samenwerking. Pas toen de Amerikaanse marine in 1943 een organisatie vormde die gericht was op het benutten van de collectieve kracht, verbeterden de prestaties aanmerkelijk (van 36 vernietigde duikboten in 1942, naar 75 in 1943). Nog meer talent toevoegen had weinig zin gehad, stelt Gladwell droogjes vast. Natuurlijk hebben organisaties talenten nodig, maar nog meer geldt dat talenten organisatie nodig hebben. In dat licht bezien is de uitspraak van de Italiaanse schrijver Luciano de Crescenzo treffend: We are all angels with just one wing - we can only fly while embracing each other. Bij Pixar en tal van andere bedrijven werken die omhelzingen in ieder geval uitstekend. Wie meer uit de organisatie wil halen, maakt een goed begin door alvast te beginnen met het aanzwengelen en omarmen van constructieve kritiek. n Dr. Martijn Rademakers is een strateeg in hart en nieren. Zelden zult u iemand zo gepassioneerd over strategie horen praten. Rademakers is gespecialiseerd in strategie en leiderschap en doceert en adviseert op topniveau in binnen- en buitenland. Hij is managing director van het Center for Strategy & Leadership te Rotterdam en is tevens visiting faculty aan de Rotterdam School of Management, waar hij ook is gepromoveerd. Hij geniet bekendheid als auteur van strategische business cases in de stijl van zijn leermeesters van Harvard Business School. Zijn huidige onderzoek is gericht op het toenemend belang van corporate learning als vehikel voor strategie-implementatie. Voor Alex van Groningen is Rademakers één van de kerndocenten voor de opleiding Strategisch Financieel Management. BUSINESS VALUATION Krijg genoeg geld voor de aandelen van uw bedrijf bij verkoop. Betaal als koper niet te veel voor een bedrijf. Periode 2 dagen Investering Certificaat 15 PE Uren CORPORATE RECOVERY Bent u betrokken bij een faillissement, sanering of doorstart? Dan is deze cursus voor u onmisbaar. Periode 2 dagen Investering Certificaat 15 PE Uren STRATEGISCH FINANCIEEL MANAGEMENT Bent u CFO Ready? Groei van financieel vakman naar strategisch partner in de vijfdaagse masterclass. Periode 5 dagen Investering Certificaat 35 PE Uren Kijk voor actuele data en locaties op alexvangroningen.nl

14 14 strategie & groei Groeiondernemer Kees de Jong Overnames halen een bedrijf uit de flow Door een overname haal je een bedrijf uit de flow. Als je in de flow zit dan lukken alle dingen en solliciteren de beste mensen bij jouw bedrijf. Dat is heerlijk. Bij een overname moet je daarom voorzichtig te werk gaan om de lopende processen niet te verstoren, zegt groeiondernemer Kees de Jong. Hij heeft meerdere bedrijven opgericht en geleid, was vaste columnist in het FD en publiceerde recent de bestseller groter groeien. De Jong wil zijn kennis overdragen zodat meer ondernemers succesvol zijn. DOOR WILLEM VAN OOSTEN In de ogen van de ondernemer is groei via overnames geen eenvoudige opgave. Een overname vertraagt alles en de kosten zijn enorm. In het jaar van een overname wordt er niet autonoom gegroeid en is er grote onrust. Als er op kosten wordt bespaard leidt dat tot veel onrust binnen het bedrijf, zeker als het mes wordt gezet in de compensatieregelingen. De Jong adviseert om fuserende bedrijven ruim de tijd te geven om te integreren. Hij put uit eigen ervaring. De overname van mijn bedrijf Bloomerce door het Amerikaanse Survey Sampling International (SSI) in 2005 ging goed. De Amerikanen snapten het. Zij namen alle tijd om de bedrijven langzaam te integreren. Bloomerce kon na de overname door blijven werken op de manier die ze gewend was. Pas na twee jaar ging de cultuur van Bloomerce over in die van SSI. M&A DATINGSITE Een van de grootste uitdagingen bij een overname is erachter komen wat een goede partij is en of er een match is tussen de mensen. Vaak wordt deze analyse niet goed gedaan, maar het is helemaal niet moeilijk. Een overname is net als een relatie. Op iedere datingsite vul je gewoon een test in. Dit hoeft niet lang te duren en er zijn maar weinig gegevens nodig. Deze tests hebben een hoge voorspellende waarde voor het succes van een relatie. Ook voor bedrijven zijn dit soort tests voorhanden, zoals de MBTI-test. Desondanks ziet De Jong dat de relatietest bij veel bedrijfsovernames vaak wordt overgeslagen. Er wordt alleen naar de financials bekeken, waardoor later blijkt dat veel verwachtingen niet waar worden gemaakt. Daarnaast speelt het krachtenveld rond de deal een rol. Veel deals worden er vaak door- In het jaar van een overname wordt er niet autonoom gegroeid en is er grote onrust BETERE M&A DEALS Voorkom dat u om verkeerde redenen een overname doet. Neem de juiste beslissing, maak de beste deals. Investering 895 Certificaat 7 PE Uren GRIP OP COMPLIANCE / CORPORATE GOVERNANCE Voldoe aan de groeiende regeldrift zonder gevolgen voor groei en winstgevendheid. Investering 895 Certificaat 7 PE Uren IN CONTROL MET RISICOMANAGEMENT Ontdek feilloos de succes- en faalfactoren, voorkom flaters en integreer risicomanagement in uw organisatie. Investering 895 Certificaat 7 PE Uren Alle prijzen zijn exclusief BTW

15 15 geduwd, omdat betrokken managers en overnameadviseurs alleen naar een Excel kijken en de deal graag willen doen. Zij zijn op zoek naar argument vóór de deal, niet naar mogelijke bezwaren. Een overname kan een hele goede manier zijn om snel te groeien, met name als je wilt internationaliseren De Jong ziet wel bedrijven die succesvol zijn met overnames. Als tachtig procent van de deals mislukt, is er nog altijd 20 procent die het wel voor elkaar krijgt. Een overname kan een hele goede manier zijn om snel te groeien, met name als je wil internationaliseren. Desondanks gaat er in mijn visie niets boven autonome groei. Het is de beste, leukste en goedkoopste manier om te groeien. In de ervaring van De Jong is de snelheid van autonome groei is afhankelijk van drie factoren: ambitie, leergierigheid en focus. Het ambitieniveau is een bewezen succesfactor. Ondernemers met een groot bedrijf als doel groeien sneller. De mate waarin een ondernemer in staat is zich aan te passen is een tweede belangrijk factor. Dit laatste vereist het type leiderschap waarin iemand duidelijk een koers volgt, maar niet bang is deze te wijzigen als de markt daarom vraagt. Om te voorspellen of een bedrijf daartoe in staat is moet je naar de leider kijken. Heeft hij of zij interesse om nieuwe dingen te leren, dan is er kans op groei. De laatste factor, focus, is noodzakelijk om het verschil te maken. Een bedrijf kan niet beter worden dan de concurrentie als het alles probeert te doen. Door te focussen op een klein onderdeel, dan is er een kans dat het bedrijf zich daarmee onderscheidt van de concurrentie. Wij hebben dat ook gedaan met Bloomerce. VERNE HARNISH Op het pad naar groei maakt een ondernemer veel fouten. Volgens De Jong zijn de fouten de basis onder het toekomstige succes van een bedrijf. Als ondernemer leer je het meeste van jouw eigen fouten. Daarvoor moet een ondernemer wel de juiste instelling hebben om de lessen te leren. Ook moet hij durven luisteren naar goede adviseurs. Ik heb zelf erg veel geleerd van mijn coach Leendert Bikker en van mijn guru Verne Harnish. In een periode dat De Jong worstelde met zijn bedrijf en zelf niet wist hoe hij verder kon groeien adviseerde Bikker hem om zich in te schrijven voor een training aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston. De lessen van Harnish waren voor mij een keerpunt in mijn carrière, zegt De Jong. Het is van groot belang om naar de juiste mensen te luisteren. Ondernemers die bereid zijn hulp te vragen groeien sneller, maar ondernemers nemen doorgaans weinig aan van consultants en adviseurs. Ondernemers luisteren alleen naar andere ondernemers. Vroeger wilde ik mijn problemen altijd zelf oplossen, maar als ik nu op een probleem stuit zoek ik altijd eerst naar iemand die het al eens heeft opgelost. PRIVATE EQUITY FOCUS OP CASH Ook venture capitalists en private equity investeerders hebben soms waardevolle ideeën. Zeker waar het gaat om een goede financiële huishouding. Ondernemers hebben vaak te weinig oog voor de cashflow. Zo ging Bloomerce in 2001 bijna failliet, omdat wij niet door hadden dat we investeringen in ons bedrijf betaalden uit de opex van andere bedrijven. We hielden de cashflow niet in de gaten. Private equity managers zijn juist sterk gefocust op cash en weten veel van cashmanagement. Deze kennis kan volgens De Jong zeer waardevol zijn voor een onderneming, maar kan ook verkregen worden door zelf te investeren in een goede financiële man. Toch is de ondernemer wel voorzichtig in zaken doen met private equity managers. Bedrijven met een exit als doel hebben een verkeerde motivatie. Je wil dat bedrijven begeisterd zijn om op eigen kracht te groeien. Voor een van mijn investeringen, YourNews, hebben we voor verdere groei van het bedrijf 40 miljoen opgehaald bij venture capitalists. Door wat ik daar heb meegemaakt was ik ervan overtuigd dat ik nooit meer geld bij investeerders ging halen. Je hebt niets meer te zeggen. Het bedrijf is tijdens de internetbubble ten onder gegaan. Toch verkocht De Jong later zijn bedrijf Bloomerce aan de Amerikaanse private equity investeerder Providence Equity Partners. De toenmalige eigenaar van SSI. Ik kon harder groeien, maar ik kon geen vreemd kapitaal krijgen. We waren al 15 jaar aan het ondernemen. Toen kozen we eieren voor ons geld en hebben we het bedrijf verkocht. Na de verkoop van het bedrijven is De Jong niet op zijn lauweren gaan rusten. Hij adviseert en participeert in meerdere bedrijven en zet zich sterk in om andere ondernemers te helpen met verdere groei, onder andere als coach via Spark Entrepeneurs Education en het EO Accelerator Programma. n SUCCESVOLLE STRATEGIEREALISATIE Hoe wordt u een betere strategische partner? Hoe werkt u aan een krachtige koers voor de organisatie? Investering 895 Certificaat 7 PE Uren TURNAROUND MANAGEMENT Overleef in crisistijd. Wat is het geheim bij succesvolle turnarounds? Reduceer kosten en ontdek groeimogelijkheden. Investering 895 Certificaat 7 PE Uren Kijk voor actuele data en locaties op alexvangroningen.nl

16 16 accountancy & fiscaal 3 experts over actualiteiten voor accountants Het accountancyvak blijft in het nieuws en uw werkzaamheden liggen onder een vergrootglas. Transparantie is het toverwoord. Hoe gaat u mee in al het digitale geweld? Op welke manier zorgt u ervoor dat u uw klanten proactief blijft adviseren? Hoe houdt u de omzet op peil en hoe waarborgt u de continuïteit van uw kantoor? U hoort het tijdens diverse actualiteiten cursussen die Alex van Groningen BV verzorgt. PENSIOEN & DGA In 1 dag volledig up to date over actuele ontwikkelingen van de pensioenplannen. Ontdek fiscale en financiële gevolgen. Investering 395 Certificaat 4 PE Uren ACTUALITEITEN LOONHEFFING In 1 dag alle actualiteiten over Loonheffing en Werkkostenregeling met volledige Prinsjesdagupdate. Investering 695 Certificaat 5 PE Uren DE PROACTIEVE ACCOUNTANT Verbeter uw kantoorrendement. Innoveer uw businessmodel, genereer meer klanten en stroomlijn uw workflow. Periode 2 dagen Investering Certificaat 14 PE Uren OPLEIDINGEN ACCOUNTANCY & FISCAAL

17 17 Het uurtje-factuurtje model is achterhaald en onethisch 20% RENDEMENT MET VALUE BASED PRICING Spoelstra & Scherer - overall winnaar van de Accountancy Awards factureert niet meer op uurbasis, maar op basis van toegevoegde waarde, met een prijsopgave vooraf. Marcel Spoelstra licht het Value Based Pricing-verdienmodel toe en laat zien hoe het onderhanden werk significant daalt en hoe u 20% kantoorrendement behaalt. Succesvolle accountants die Value Based Pricing hanteren richten zich niet alleen op kostenbesparing, maar juist op een hogere toegevoegde waarde, meer omzet, winst en cashflow. Het aloude uurtje-factuurtje model waarmee het gros van de accountants nog altijd werkt, is achterhaald, slecht voor de winstgevendheid en zeer inefficiënt. Het nieuwe Value Based Pricing-model is een goed alternatief. Volgens dit verdienmodel worden alle projecten vooraf geprijsd op basis van hun waarde en niet op basis van tijd. Zodra de prijs vooraf is gebaseerd op waarde en de prijs en de werkzaamheden zijn gecommuniceerd met de cliënt, dan pas kan een uren-budget worden bepaald. Als de prijs eenmaal vooraf is afgegeven, is het uw missie om uw werk zo efficiënt mogelijk te doen met waarborging van de kwaliteit. Hiermee verblijdt u uw cliënt en creëert u capaciteit. WERK SLIMMER, NIET HARDER Tijdens de masterclass Werk Slimmer, niet Harder pakt Marcel van den Berg van Think Productive het onderwerp Van Harder naar Slimmer Werken aan. Voor accountants die hun productiviteit willen verhogen is dit een belangrijk onderwerp. Zeker nu zij zich steeds nadrukkelijker moeten verantwoorden voor de uren die zij declareren. Word een Productiviteits Ninja, zoals Van den Berg het noemt. Je hoofd is om ideeën te krijgen, niet om ze te onthouden Hoe word je een Productiviteits Ninja? In zijn gelijknamige boek beschrijft productiviteitsdeskundige Graham Allcott wat moderne kenniswerkers kunnen leren van de mindset van een ninja. Tijdens de masterclass gaat Marcel van den Berg ook in op de karakteristieken van buitengewoon productieve mensen. De Productiviteits Ninja onderscheidt zich door negen eigenschappen: Rustig & Kalm, Meedogenloos, Hanteert wapens, Onzichtbaar, Niet alledaags, Behendig, Zelfbewust, Voorbereid en Mens. Deze eigenschappen gebruikt Van den Berg als kapstok om (kantoor)situaties te behandelen. Centraal staat de vraag: hoe kan de accountant zijn productiviteit verhogen? Het antwoord is ogenschijnlijk simpel: door zijn hoofd leeg te maken en anders te gebruiken. Want, zoals David Allen ( Getting Things Done ) al zei: Je hoofd is om ideeën te krijgen, niet om ze te onthouden. GOEDE ACCOUNTANT GEEFT PENSIOENADVIES Het DGA-pensioen in eigen beheer is in heroverweging. Staatssecretaris Wiebes heeft de uitwerking van twee oplossingsrichtingen voor het pensioen in eigen beheer naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Hierbij gaat het om een fiscale reserve in eigen beheer voor de oude dag, de zogenoemde oudedagsbestemmingsreserve (OBR), en een variant op een beschikbarepremieregeling met een vast oprentingspercentage. Wiebes vraagt zich af of pensioen in eigen beheer niet aan het einde van zijn levenscyclus gekomen is. Theo Gommer, directeur van het Wetenschappelijk Bureau van de Akkermans & Partners Groep bespreekt de gevolgen van het PensioenAkoord voor de DGA, de uitkomst van de Nationale Pensioendialoog, de nieuwe pensioenmogelijkheden voor de DGA, het overgangsregime en hoe om te gaan met het nabestaanden- en arbeidsongeschiktheidspensioen. De keus is aan de DGA. De adviseur begeleidt hem Uiteraard is deze materie voor accountants van belang: Een goede adviseur begeleidt de DGA en zal vooral ook aandacht schenken aan de risico s van vooroverlijden (nabestaandenpensioen), arbeidsongeschiktheid en vanaf pensioendatum het langlevenrisico. De keus is uiteraard aan de DGA. Hij is niet voor niets ondernemer en schat zijn eigen risico s in. Dat hij dus pensioengeld wil kunnen gebruiken om te ondernemen is zijn goed recht. n FISCAAL CONFLICTMANAGEMENT Wilt u tijdig fiscale conflicten herkennen en onderscheiden? Neem adequaat actie om de risico s te beheersen. Investering 795 Certificaat 6 PE Uren BTW ACTUALITEITEN Voorkom boetes en beperk administratieve en fiscale risico s. Breng uw BTW administratie helemaal op orde. Investering 695 Certificaat 5 PE Uren WERK SLIMMER, NIET HARDER Bespaar 20% van uw tijd door slimmer en niet harder te werken. Verminder stress en verbeter uw productiviteit. Periode 2 dagen Investering Certificaat 14 PE Uren Kijk voor actuele data en locaties op alexvangroningen.nl

18 18 controlling & risicomanagement De controller als businesspartner Hoe staat het ervoor? Bedrijven zoeken vandaag de dag financiële professionals die proactief zijn. Controllers met lef, die zo nodig een afwijkende mening naar voren brengen, die adviezen verkopen en die ingewikkelde zaken eenvoudig maken. Kortom, bedrijven zoeken business controllers. Aangezien financial controllers ook minder gevraagd worden op de arbeidsmarkt, door toenemende automatisering, is het ook in het belang van de controller zelf om de omslag tijdig te maken. Hoe staat deze ontwikkeling ervoor? We vroegen het Eric Kemperman, hoofddocent van de opleiding De Controller als Businesspartner. HOE STAAT HET ERVOOR MET DE ONTWIKKELING VAN DE CONTROLLER TOT BUSINESS PARTNER IN ALGEMENE ZIN? De economische ontwikkelingen geven de controllers in algemene zin een positieve impuls; bedrijven letten meer op de centen en de risico s en ook financiers en andere stakeholders hechten belang aan een goede invulling van de controllersfunctie. Controllers zouden van dit momentum gebruik kunnen maken door zich meer als business partner te profileren naar hun organisatie toe. Controllers doen er goed aan de meerwaarde van het vak controlling op een positieve manier onder de aandacht te brengen WELKE CARRIÈRE VRAGEN SPELEN BIJ CONTROLLERS IN RELATIE TOT HET BUSINESS PARTNER THEMA? Veel controllers willen graag een toegevoegde waarde leveren met hun kennis en ervaring aan hun organisatie. Dat lukt alleen maar wanneer zij zich ontwikkelen tot volwaardige professionals met een autonome mening en wanneer zij de juiste vaardigheden ontwikkelen om hiermee daadwerkelijk hun plek in de organisatie op te eisen; dat vraagt niet zozeer meer kennis, maar vooral durf en vaardigheden. Hoe claim ik mijn plek in de organisatie en hoe gaat men mij zien als een financieel professional waar men naar luistert en belang hecht aan mijn mening? Met zulke vraagstukken zijn deelnemers vaak bezig. MOET EEN BUSINESS CONTROLLER DEEL UITMAKEN VAN HET MANAGEMENTTEAM OF JUIST NIET? Deze vraag stel ik ook in onze training De Controller als Businesspartner. De antwoorden hierop zijn verschillend. Sommige controllers willen geen onderdeel zijn van het managementteam vanwege het gevaar dat zij te veel onderdeel van de business worden en hierdoor hun onafhankelijke positie niet meer kunnen innemen. Zelf ben ik er wel een voorstander van om zeker als business controller lid te zijn van het MT. Je zit dichter op de business, hebt direct toegang tot alle informatie en invloed op de besluitvorming en kunt hierdoor een meerwaarde zijn in het team. Wel stelt het eisen aan jouw professionele autonomie en oordeelsvermogen en ook aan jouw communicatieve vaardigheden. Je moet soms durven een afwijkende mening te hebben en deze te uiten. Bespreek dit ook vooraf wanneer je onderdeel wordt als controller in een managementteam en wacht niet totdat je een keer de hakken in het zand moet zetten. Bereid jouw teamleden voor op jouw onafhankelijke kritische rol zodat zij weten wat ze van jou kunnen verwachten. WELKE BEPERKINGEN KUN JE TEGEN AANLOPEN IN BEDRIJVEN, EN HEB JE TIPS HOE DE BUSINESS PARTNER HIER HET BEST MEE OM KAN GAAN? In veel organisaties leeft nog steeds het beeld dat de controller vertelt wat er niet kan of mag en als een politie- Bent u klaar om Business Controller te worden? Doe de nationale Business Controller Test op certified-business-controller.nl CERTIFIED BUSINESS CONTROLLER Bent u de volgende Certified Business Controller? Word een succesvolle business controller in 6 maanden. Periode 16 dagen Investering Certificaat 60 PE Uren OPLEIDINGEN CONTROLLING & RISICOMANAGEMENT

19 Ook voor controllers geldt juist omdat het vakgebied zich zo breed uitstrekt, ken je beperkingen agent rigide de kaders bewaakt. Dat is jammer omdat controllers meer te bieden hebben vanuit hun kennis en ervaring. Controllers doen er dan ook goed aan om dit beeld te bestrijden door de meerwaarde van het vak controlling op een positieve manier onder de aandacht te brengen. Verkoop het vak, zorg dat de organisatie jou leert kennen als ene professional met hart voor de business, maar ook met een eigen kritische mening. Vaak zijn controllers te veel vakman/expert en kunnen ze zich ontwikkelen op het gebied van communicatieve vaardigheden en marketing skills voor de controllersfunctie. KUN JE ENKELE PRAKTIJKSITUATIES BESCHRIJVEN AL DAN NIET UIT JE EIGEN PRAKTIJK WAARBIJ DE BUSINESS CONTROLLER EEN SPILFUNCTIE KON INNEMEN? Ik noem deze situaties de momenten van de waarheid en iedere controller krijgt er geregeld mee te maken. Denk hierbij aan investeringsbeslissingen, business cases van grote projecten, beloningsvraagstukken, veranderende automatisering, overnames, fusies, et cetera. Juist in dergelijke situaties dient de controller de juiste balans te zoeken tussen de technische aspecten van het vraagstuk, de vooraf gedefinieerde kaders en de wijze waarop hij hier mee om wil gaan. WELKE 3 PRIORITEITEN MOET EEN CONTROLLER ALS BUSINESS PARTNER HEBBEN? 1. Kennis / vakmanschap; weet waar je het over hebt; dat is een absolute voorwaarde, waar ik ook onder versta dat je kennis neemt van de business van jouw organisatie; verdiep je hierin! 2. Commutatieve vaardigheden; welke stijlen van beïnvloeden kun je toepassen? Kun je af en toe eens professioneel boos worden of schuw je het conflict? 3. Lef! Je moet als controller zeker zijn van jouw zaak en overtuigend kunnen optreden, ook tegenover stevige managers. Dit vraagt om durf, maar ook hier geldt, ga ermee experimenteren, wacht niet tot dat ene grote onafwendbare alles of niets conflict, maar ga geleidelijk nieuwe stijlen uitproberen. Werk op deze wijze aan jouw ontwikkeling op dat gebied. WELKE KANSEN EN BEDREIGINGEN ZIE JIJ VOOR DE BUSINESS CONTROLLER IN DE KOMENDE JAREN? Iedere controller kan werken aan zijn eigen professionele en persoonlijke ontwikkeling. Goede controllers die zich op beide gebieden ontwikkelen blijven schaars en kunnen mooie kansen pakken op de arbeidsmarkt. Het mooie van het controllersvak is dat zolang er maar dynamiek is in de economie controllers populair zijn. Immers als de economie snel en flink groeit is er ambitie en innovatie bij ondernemers, hier kan de controller onderdeel van uitmaken. Maar wanneer de economie wat afkoelt wordt beheersing van kosten en risico s, financiering en compliance weer belangrijker, daarin speelt de controller ook een rol. Pak dus het momentum en doseer de mate van control, dan zullen zich steeds weer kansen en mogelijkheden voordoen voor de professional die op een bewuste manier met het controllersvak bezig is. n Eric Kemperman is interim-controller en (financieel) directeur bij reorganisaties, fusies, verzelfstandigingen en (mega) projecten voor het bedrijfsleven en bij overheden. Hij is tevens interim-manager, trainer, adviseur en toezichthouder. Hoe gaat men mij zien als een financieel professional waar men naar luistert en belang hecht aan mijn mening? CONTROLLER IN EEN WEEK Succesvolle opleiding voor iedereen die werkt of gaat werken als controller. Word een betere controller. Periode 5 dagen Investering Certificaat 35 PE Uren DE CONTROLLER ALS BUSINESS PARTNER Van vakman naar adviseur, begeleider & coach. Ontdek hoe u een onmisbare businesspartner wordt. Periode 2 dagen Investering Certificaat 14 PE Uren Kijk voor actuele data en locaties op alexvangroningen.nl

20 20 controlling & risicomanagement Risicomanagement De do s en don ts Wat zie je als het grootste risico voor je bedrijf? Dat vraagt Gert-Jan Willig, risicomanagementexpert (sinds 1 januari werkzaam bij het Havenbedrijf Rotterdam na jarenlang bij eerst PWC en daarna ASMI te hebben gewerkt), regelmatig aan deelnemers van de training risicomanagement waarvoor hij kerndocent is. Het antwoord hangt af van de bedrijfstak en soort bedrijf waarin iemand werkzaam is. Voor tech-bedrijven is het verouderen van technologie het grootste risico dat ze structureel het meeste marktaandeel en geld kan kosten. Een voorbeeld is Nokia, zegt Willig. 15 jaar geleden hadden we allemaal zo n telefoon, maar de strijd om de (smart)phones hebben ze toch verloren terwijl dat toen voor onmogelijk werd gehouden. Een onderneming kan lange tijd zeer stabiel opereren, maar een nieuw distributiemodel (bijv. a la Zalando) van een concurrent kan plotsklaps een grote bedreiging vormen en zelfs de continuiteit van je bedrijf bedreigen. Voor veel ondernemingen is reputatieschade een van de grootste denkbare risico s, al is dat vaak lastig in geld uit te drukken, maar dat de impact groot kan zijn behoeft weinig betoog. DO S EN DON TS De vraag die deelnemers Willig het vaakste stellen in de cursus is hoe zij de algemene Enterprise Risk Management (ERM)-handvatten naar hun eigen praktijk kunnen vertalen. Dat hangt natuurlijk helemaal af van het type organisatie, dus die vraag kan ik hier moeilijk eenduidig beantwoorden, aldus Willig. Wel deelt hij de belangrijkste do s en don ts. Do s Zorg dat het gevoerde risk management begint aan de top en verder zo veel mogelijk aanhaakt bij de bestaande organisatiestructuren, processen en verantwoordelijkheden. Ga niet iets volledig nieuws neerzetten in je bedrijfsomgeving, maar zorg dat je het zoveel mogelijk integreert met je huidige managementcyclus, planning & control en governance. Dat begint op hoogste niveau, waar strategische risico s spelen en waar men de toon van het bedrijf bepaalt. Met behulp van het ERM-model kun je versterking aanbrengen waar je nog zwaktes toont door bijvoorbeeld naast financiële risico s ook operationele, strategische en compliance risico s te beschouwen. Het model begint met de doelen die de organisatie tracht te bereiken, het benoemen van de risico s die een bedreiging vormen voor het behalen van die doelstellingen en vervolgens het helpen ontwerpen van de juiste beheersmaatregelen en dit als proces binnen de organisatie te borgen. Don ts Het grootste risico is volgens Willig dat ERM een papieren tijger wordt. De toegevoegde waarde moet voortdurend aantoonbaar zijn. Het ontbreken van toegevoegde waarde is dus de grootste don t wat mij betreft. Dat ontstaat wanneer je het te beleidsmatig insteekt, maar het verder niet in de organisatie landt. Het managen van risico s moet echt leven en onderdeel worden van de bedrijfscultuur. Een discussie over risk appetite, wat vinden we acceptabel als risico en wat niet meer, behoort daar nadrukkelijk bij. Om het echt te laten landen is wel een lang traject van twee tot drie jaar, stelt Willig. ZEPERTS EN FRAUDEZAKEN De redenen waarom het vaak misgaat zijn divers. Enerzijds ligt het veel al aan onvoldoende volwassen control, denk aan eenmalige projecten of nieuwe activiteiten, anderszins is er sprake van overmoed en te veel aan vertrouwen in een vanzelfsprekende goede afloop. Onderschatting dat het wellicht ook eens tegen kan zittten en het daar onvoldoende proactief op inspelen. Te veel vertrouwen ook dat tegenvallers of slecht nieuws op tijd worden gemeld, terwijl daar in de cultuur wellicht juist te weinig ruimte voor bestaat. Anderzijds vraag je jezelf af waarom ging men niet eerder kijken bij dat buitenlandse pretpark in aanbouw of zag men zaken echt niet aankomen, zoals bij die groeiende voorraden op de balans? ENTERPRISE RISK MANAGEMENT / COSO II Voorkom verrassingen met Risk Management. Realiseer doelstellingen, benut kansen en creëer waarde. Periode 2 dagen Investering Certificaat 14 PE Uren Na de training merkte ik dat het opfrissen van mijn kennis gelijk voor onze organisatie ingezet kon worden Renzo Hof, Risk Manager Alle prijzen zijn exclusief BTW

TRAINING & OPLEIDING 2016

TRAINING & OPLEIDING 2016 Onmisbare opleidingen voor ambitieuze accountants en financials BEOORDEELD ALS BESTE FINANCIËLE OPLEIDER Bron: Springest.nl (120+ ervaringen) 8,4 TRAINING & OPLEIDING 2016 Accountancy & Fiscaal, Controlling

Nadere informatie

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE 1 Boeiend en verrijkend. Ook verschillend van invalshoeken en belangen Het was mijn doel om van de ervaringen van anderen te leren en dat is geslaagd De rondetafelsessies

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

ConQuaestor Summer Game Week

ConQuaestor Summer Game Week ConQuaestor Summer Game Week Glue It: lean management bij productiebedrijven Alles moet snel én alles moet goed. U heeft te maken met (toenemende) eisen en wensen van klanten op het gebied van kwaliteit,

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Meer doen in minder tijd én met minder stress!

Meer doen in minder tijd én met minder stress! Meer doen in minder tijd én met minder stress! Is Werken in Flow iets voor jou? Wil jij grip op je overvolle inbox? Een opgeruimde werkomgeving? Een halve tot een hele werkdag tijdswinst per week? Een

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

ZAKENWIJZER GROEI. beter worden, beter blijven. zakenw zer. passie voor mensen.

ZAKENWIJZER GROEI. beter worden, beter blijven. zakenw zer. passie voor mensen. Groei Management in & leidinggeven ZAKENWIJZER GROEI beter worden, beter blijven zakenw zer passie voor mensen. Alles verandert. Nu jij nog! Jaaropleiding We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Hoe stevig is uw fundament?

Hoe stevig is uw fundament? Hoe stevig is uw fundament? Foto van de Vijverhoeve Uitnodiging Masterclass Succesvol Ondernemen Landgoed de Vijverhoeve 18 januari 2011 Bent u een leider, die een nieuwe stap gaat zetten in uw carrière?

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Persoonlijke Effectiviteit De cursus Persoonlijke Effectiviteit duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC Project-, Programma- en AdviesCentrum Resultaten die eruit springen PPAC Binnen Veiligheid en Justitie groeit het belang van projectmatig en programmatisch werken. Ook neemt de behoefte toe om medewerkers

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Nudge Finance Leadership Challenge

Nudge Finance Leadership Challenge Nudge Finance Leadership Challenge Extra informatie Wat is de Nudge Finance Leadership Challenge? De Nudge Finance Leadership Challenge is een ontwikkeltraject met een competitie voor de jonge leiders

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

SLUIT U AAN BIJ DE HR TOP VAN NEDERLAND WORD NU LID VOOR PERSOONLIJKE & PROFESSIONELE GROEI

SLUIT U AAN BIJ DE HR TOP VAN NEDERLAND WORD NU LID VOOR PERSOONLIJKE & PROFESSIONELE GROEI SLUIT U AAN BIJ DE HR TOP VAN NEDERLAND WORD NU LID VOOR PERSOONLIJKE & PROFESSIONELE GROEI 1 Fantastisch niveau van deelnemers waar je veel van kunt leren Voor en door professionals, interessante thema

Nadere informatie

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap 2014 Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Je bent hoger opgeleid, zit aan het begin van je carrière en hebt de ambitie

Nadere informatie

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk Gandhitraining Ongekende effecten in de praktijk Van persoonlijk naar inspirerend leiderschap Wil je jouw persoonlijke leiderschap verdiepen tot inspirerend leiderschap; je ambities vormgeven en anderen

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Financieel Management & Leadership De Post HBO opleiding Financieel Management & Leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT

MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT SNEL EN WENDBAAR WERKEN AAN CONTINUE VERBETERING IN ORGANISATIES LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP NYENRODE. A REWARD FOR LIFE INDEX Inleiding 3 Masterclass Agile Management

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Inleiding. * Bron: DUO-onderzoek, 2012. Zie Bronnenlijst. TIMEMANAGEMENT VOOR LEERKRACHTEN 3

Inleiding. * Bron: DUO-onderzoek, 2012. Zie Bronnenlijst. TIMEMANAGEMENT VOOR LEERKRACHTEN 3 Inleiding De werkdruk in het onderwijs is hoog. Er worden steeds nieuwe, vaak hogere, eisen gesteld. De administratieve druk is hoog en leerkrachten hebben een veelheid aan taken buiten het lesgeven om.

Nadere informatie

The. Brown Paper Network. Accelerate your Business

The. Brown Paper Network. Accelerate your Business The Brown Paper Network 2015 Accelerate your Business Waarom jij bij The Brown Paper Network? Ben je zelfstandige of een kleine organisatie en: Wil je omzet verhogen? Zoek je maximale persoonlijke ontwikkeling?

Nadere informatie

Training Slimmer tijd benutten

Training Slimmer tijd benutten Training Slimmer tijd benutten Persoonlijke effectiviteit - Slimmer tijd benutten i.p.v. timemanagement door inzet van het Personal Dashboard Er moet steeds meer gedaan worden met minder mensen. Hoe doe

Nadere informatie

Social Strategy Masterclass 2014

Social Strategy Masterclass 2014 Social Strategy Masterclass 201 Bestemd voor Directie en Management actief in zowel B2B, B2C als Non profit Inhoudsopgave Inleiding Eendaagse Social Strategy MasterClass Programma Ochtendsessie Middagsessie

Nadere informatie

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel Welkom bij Aeternus De vooruitkijkspiegel Wat doen we? Werkgebieden en internationale netwerken Aeternus heeft lokale kennis en is een relevante partij in haar netwerken en bezit een kwalitatief internationaal

Nadere informatie

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Opkomst van Social Media verandert klant contact Trend Beschrijving Consequenties Gebruik Social Media Ruim 70% van de

Nadere informatie

Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk

Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk Channel Management Business to Distributor Management Leer hoe u het netwerk van directe en indirecte verkoops- en distributiekanalen

Nadere informatie

HUDSON TALENT MANAGEMENT PARTNER BIJ HET SELECTEREN, MOTIVEREN EN ONTWIKKELEN VAN MENSEN

HUDSON TALENT MANAGEMENT PARTNER BIJ HET SELECTEREN, MOTIVEREN EN ONTWIKKELEN VAN MENSEN HUDSON TALENT MANAGEMENT PARTNER BIJ HET SELECTEREN, MOTIVEREN EN ONTWIKKELEN VAN MENSEN MENSEN ZIJN HET HART VAN UW SUCCES BEDRIJVEN DIE DE BESTE MENSEN AAN ZICH WETEN TE BINDEN, PRESTEREN BETER. MAAR

Nadere informatie

INCOMPANY TRAININGEN. Onmisbare opleidingen voor ambitieuze finance teams

INCOMPANY TRAININGEN. Onmisbare opleidingen voor ambitieuze finance teams Onmisbare opleidingen voor ambitieuze finance teams BEOORDEELD ALS BESTE FINANCIËLE OPLEIDER Bron: Springest.nl (120+ ervaringen) 8,4 INCOMPANY TRAININGEN Afgestemd op uw wensen en organisatie Waar en

Nadere informatie

Post- HBO-opleiding. voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen

Post- HBO-opleiding. voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen Post- HBO-opleiding voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen Inleiding Vele HBO-ers in de apotheek werken regelmatig als assistente, met daarnaast wat extra taken. Dat is een onderwaardering

Nadere informatie

uw bedrijf ook in acconditie? www.acconavm.nl Ruimte voor ondernemen. Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie

uw bedrijf ook in acconditie? www.acconavm.nl Ruimte voor ondernemen. Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie Ruimte voor ondernemen. uw bedrijf ook in acconditie? Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie Gezonde financiële huishouding accountancy belastingadvies strategisch advies accountantscontrole

Nadere informatie

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol zorgt ervoor dat je je managementtijd halveert en meer rust in je hoofd ervaart. Terwijl je de productiviteit en

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

Training Persoonlijke Kracht!

Training Persoonlijke Kracht! Training Persoonlijke Kracht! Zet binnen acht weken stevige stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Training Persoonlijke Kracht! Persoonlijk leiderschapsprogramma

Nadere informatie

- CONTROLLERS CIRCLE 12 juni 2012-

- CONTROLLERS CIRCLE 12 juni 2012- - CONTROLLERS CIRCLE 12 juni 2012- Martin Jager Partner BDO Westfriesland - CONTROLLERS CIRCLE 12 juni 2012- De Controller van de 21 e Eeuw Dr. André de Waal MBA 12 juni 2012 Controllers Circle West-Friesland

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

De evolutie-sprong van management naar leiderschap

De evolutie-sprong van management naar leiderschap De evolutie-sprong van management naar leiderschap What got you here, won't get you there - Marshall Goldsmith Als ervaren manager heb je het allemaal al eerder gehoord Als effectief manager gebruik je

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

2 jarig programma Tax Talent Traineeship

2 jarig programma Tax Talent Traineeship 2 jarig programma Tax Talent Traineeship Inhoud Inleiding 3 Opzet Tax Talent Traineeship 4 Wat verwacht de Belastingdienst van de trainee? 4 Hoe faciliteert de Belastingdienst de trainee? 4 Uitgangspunten

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Manager Bedrijfsvoering

Manager Bedrijfsvoering Manager Bedrijfsvoering Verbinder, peoplemanager en sparringpartner op strategisch niveau Severinus Severinus noemt zich dé zorgorganisatie in Veldhoven en omgeving. Zij bieden primair zorg voor mensen

Nadere informatie

Post HBO Branded Content Strategie

Post HBO Branded Content Strategie Post HBO Branded Content Strategie De Post HBO opleiding Branded Content Strategie duurt ongeveer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol zorgt ervoor dat je je managementtijd halveert en meer rust in je hoofd ervaart. Terwijl je de productiviteit en

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales & Account Management 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales & Account Management 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Strategie & Beleid 5 Module Sales & Account Management 6 Rooster 7 Docenten 7 Opleidingskosten 8 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T.

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control Alleen de top biedt het perspectief Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller business in control De registercontroller als business partner voor het management De functie van controller

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Post-HBO Beïnvloeden op strategisch niveau

Post-HBO Beïnvloeden op strategisch niveau Hoe zorgt u er als manager voor dat uw plannen en ideeën door de organisatie als net zo waardevol worden ervaren als door uzelf? In deze cursus beïnvloeden leert u hoe u met geavanceerde technieken op

Nadere informatie

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence Lean Six-Sigma HealthRatio Operational Excellence De zorg werkt in een roerige omgeving Veel veranderingen leggen extra druk op zorginstellingen om goedkoper, efficiënter en transparanter te kunnen werken.

Nadere informatie

Op elk niveau van hoog niveau

Op elk niveau van hoog niveau VOORJAAR 2015 Zonder dat diploma had ik deze functie nooit gekregen M Hoog slagingspercentage M Persoonlijke begeleiding M Inclusief PE-punten M Op 5 plaatsen in Nederland Opleidingen Salarisadministratie

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands door Alina Stan en Marieta Vermulm Op 1 augustus spraken Alina Stan en Marieta Vermulm, beiden lid van de Commissie Young Professionals met Hans

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Habilis Executive Search. Productie en Techniek

Habilis Executive Search. Productie en Techniek Habilis Executive Search Productie en Techniek Habilis mens en organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel het meest optimale resultaat

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

Strong Controllership

Strong Controllership Strong Controllership Als ik gemekker wil, koop ik wel een geit Hoe verandert onze functie? Welke competenties zijn er nodig op ons vakgebied gezien de veranderende context? Wat betekent dit voor de inrichting

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie