Juni Voorwoord

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Juni 2015 2015-1. Voorwoord"

Transcriptie

1 Juni Voorwoord Het is mij een groot genoegen de eerste gezamenlijke Nieuwsbrief Medische Psychologie AMC-VUmc bij u te introduceren. Een bijzonder moment. Twee afdelingen, één missie: patiënten onder behandeling in AMC/VUmc helpen optimale medische uitkomsten en levenskwaliteit te bereiken. Daartoe bieden we diagnostiek en zorg aan patiënten in aanvulling op de medische behandeling, verrichten we wetenschappelijk onderzoek en geven we onderwijs aan artsen in opleiding, psychologen en andere professionals. Beide afdelingen geven daar op locatie hun eigen invulling aan, met andere accenten. De organisatie van beide afdelingen is ietwat verschillend, zoals bekend, maar het DNA van beide afdelingen komt in grote mate overeen, zo heb ik zelf kunnen vaststellen na zo n 10 maanden gedeeld afdelingshoofdschap. Geleidelijk aan zullen beide afdelingen integreren, zo is het doel. Het is dan ook niet meer dan logisch een gezamenlijke Nieuwsbrief uit te brengen. Zo houden wij elkaar én de buitenwacht op de hoogte van onze activiteiten aan beide kanten van de Amstel. Het ligt in de bedoeling de gezamenlijke Nieuwsbrief 3 maal per jaar te laten verschijnen. Veel dank gaat uit naar Petra Lantink, Monique van Loon en Patricia Logtenberg voor alle inzet en de fraaie lay-out. Met kleur is aangegeven van welke kant van de Amstel het bericht afkomstig is. De couleur locale. Veel leesplezier en alvast een mooie zomer toegewenst. Frank Snoek Onderwerpen in dit nummer - Alliantienieuws - Collega s over de Amstel; even kennismaken - Save the date - Onderzoek, presentaties - Awards/subsidies - Patiëntenzorg - Onderwijs - Personele mutaties - Promoties - Medische Psychologie in de publiciteit - Publicaties Redactie Petra Lantink Patricia Logtenberg Monique van Loon Tel: (Petra Lantink AMC) Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 1

2 ALLIANTIE NIEUWS Waar staan we? We zijn op weg naar uiteindelijke integratie van beide afdelingen. Wanneer dat precies zal zijn is moeilijk te zeggen, maar er zijn in de afgelopen maanden weer mooie stappen gezet. Zo hebben de senior onderzoekers uitgebreid met elkaar kennisgemaakt en zijn gezamenlijke mogelijkheden verkend. In het najaar zal een gemeenschappelijke onderzoeksdag worden georganiseerd waarbij promovendi en junior onderzoekers in de gelegenheid worden gesteld om te daten en van elkaars projecten kennis te nemen. Ten aanzien van onderwijs is er al de nodige interactie tussen beide onderwijssecties en staat een gezamenlijk onderwijsdag op de rol voor het najaar. De beide secties patiëntenzorg volwassenen hebben nader met elkaar kennisgemaakt en de interactie tussen de zorg psychologen van beide afdelingen zal verder intensiveren in de komende maanden. Al langere tijd is er samenwerking tussen beide afdelingen op het gebied van elektronische dossiervoering (EVA) en gaat supervisie van GZ-psychologen in opleiding met elkaar gedeeld worden. In aanloop naar de volgende fase in de alliantie zullen we (onze) speerpunten van academische zorg en zorg-gerelateerd onderzoek nader onder de loep nemen. Er staan ons immers belangrijke verschuivingen te wachten in het zorgaanbod in beide UMC s en budgetten staan onder druk. Dit vraagt van ons, zowel medische psychologie als medisch maatschappelijk werk, bezinning op de inhoud van ons zorgaanbod en de inrichting van onze zorgprocessen. Dit biedt ook kansen voor innovatie en onderzoek. Dat we inzetten op versterking van de onderzoekslijn Psychologischeen gedragsinterventies is logisch. Sinds 1 januari 2015 zijn de klinisch neuropsychologen prof. Ben Schmand en dr. Gert Geurtsen in AMC als sectie klinische neuropsychologie aangehaakt bij de afdeling medische psychologie en werken uiteraard nauw samen met de sectie neuropsychologie van VUmc onder leiding van dr Martin Klein. En vers van de pers: per 1 september a.s. zal dr. Kim Oostrom, klinisch neuropsycholoog en sectiehoofd pediatrische psychologie VUmc prof. Martha Grootenhuis opvolgen als hoofd van de Psychosociale Afdeling (PSA) in het AMC. De PSA is een subafdeling van de Kindergeneeskunde, waaronder vallen kinderpsychologen, pedagogisch medewerkers, maatschappelijk werkers en onderzoekers. Kim zal een dag per week aanwezig zijn op locatie VUmc. De sectiehoofdtaken worden overgenomen per 1 september door collega Alice van Dijk-Lokkart, klinisch psycholoog/psychotherapeut. Alice heeft in de afgelopen jaren al ervaring opgedaan als plaatsvervangend sectiehoofd. We zijn verheugd met beide benoemingen. Hiermee is weer een volgende stap gezet in de voorgenomen oprichting van het Vrouw Kind Centrum Amsterdam én zijn de banden tussen het VKC en de medische psychologie nog verder aangehaald. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 2

3 Collega s over de Amstel; even kennismaken Marleen Kunneman, AMC Jay Fieldhouse, VUmc Achtergrond/opleiding Opgeleid als Klinisch linguïst, (bijna) gepromoveerd in Medische besliskunde Werkzaam bij het AMC sinds 1 april 2015 als Post-doc onderzoeker op het gebied van artspatiënt communicatie en (gedeelde) besluitvorming. In het ABIDE-project (samenwerking met VUmc) onderzoek ik of en hoe patiënten met geheugenklachten worden betrokken bij de keuze om te testen op de ziekte van Alzheimer, en hoe testresultaten worden gecommuniceerd. Mijn doel voor de komende jaren is om niet te veel tijd te besteden aan het formuleren van doelen. Als ik thuiskom, dan vliegen de avonden voorbij! Mijn zaterdagen zijn redelijk heilig, dan word ik eerst met een uitgebreid ontbijt verwend. Daarna gaan we naar de markt, visje eten, Leidsch Dagblad lezen bij de koffietent, en evt nog tuinieren of naar het strand. Op dit moment lees ik Het slimme onbewuste van Ap Dijksterhuis, over denken (en beslissen!) met gevoel. Een aanrader! Mijn favoriete vakantiebestemming is een plek met prachtige natuur en weinig mensen. Belangrijke ingrediënten: wijn/champagne, kaas, goede boeken, fiets, slippers. Belangrijke exgrediënten: Telefoon/internet. Tot nu toe is Quiberon of Ile d Yeu favoriet, maar misschien na deze zomer Värmland. Ik wil de collega s aan de andere kant van de Amstel het volgende van het AMC laten zien : mijn uitzicht is niet heel bijzonder, maar het mooiste is om de wolken in de ruiten van de overburen te zien. Achtergrond/Opleiding Bachelor Psychologie en Master Neuropsychologie aan de Universiteit Utrecht. Werkzaam bij het VUmc sinds maart als onderzoeksmedewerker/neuropsycholoog. Ik werk mee aan een internationaal onderzoek naar de lange termijn overleving (>5 jaar) van glioblastomen, getiteld; Molecular genetic, hostderived and clinical determinants of long-term survival in glioblastoma van het Brain Tumor Funders Collaborative en de European Organisation for Research and Treatment of Cancer. Binnen dit project verzorg ik de dataverzameling van het neurocognitief functioneren en de kwaliteit van leven. Mijn doel voor de komende jaren is een mooie combinatie vinden tussen wetenschappelijk onderzoek en klinische praktijk. Ik wil mij graag verder ontwikkelen in de vorm van een opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog en mogelijk een promotietraject. Als ik thuiskom, dan zet ik muziek op en houd ik van uitgebreid koken. Op dit moment lees ik Paaz van Myrthe van der Meer. Een favoriete vakantiebestemming heb ik niet zo zeer. Ik ontdek graag landen waar ik niet eerder ben geweest. Verder heb ik mooie herinneringen aan een rondreis door Sri Lanka, India, Nepal, Thailand en Indonesië. Ik wil de collega s aan de andere kant van de Amstel het volgende van het VUmc laten zien: het Alzheimercentrum; een onderdeel van de afdeling Neurologie waarin een team van specialisten uit diverse disciplines werkt aan patiëntenzorg en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van dementie. Gedurende mijn stage bij de sectie Neuropsychologie mocht ik wekelijks bijdragen aan de diagnostiek binnen dit bijzondere centrum. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 3

4 Save the date Vrijdag 25 september 2015 om uur in Aula van de Oude Lutherse Kerk aan het Spui de oratie van prof.dr. Ellen Smets ter gelegenheid van haar benoeming tot hoogleraar Medische Communicatie bij de afdeling Medische Psychologie van het Academisch Medisch Centrum Donderdag 19 november 2015 symposium en aansluitend receptie ter gelegenheid van het afscheid van Mart Calff, hoofd patiëntenzorg AMC. Vrijdag 20 november 2015 Symposium ter gelegenheid van 60 jaar medische psychologie Radboudumc Nijmegen. Dinsdag 24 november 2015 om uur hoopt Marc Jacobs (AMC) zijn proefschrift Supporting patients in obtaining and oncologists in providing evidence-based health-related quality of life information prior to and after esophageal cancer surgery in de Agnietenkapel te mogen verdedigen. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 4

5 ONDERZOEK PRESENTATIES (VUmc) Frank Snoek april Workshop: Technology as a motivator: Getting the best from what we have got. International Forum for the Advancement of Diabetes Research and Care (IFADRC), Meeting, Athene, Griekenland. Sectie gender en seksuologie 16 januari Baudewijntje Kreukels. Sex hormones, gender identity and the brain - Studies in adolescents and adults with gender dysphoria. Dutch Endocrine Meeting 2015, Noordwijkerhout. 19 februari Baudewijntje Kreukels. Sex hormones, gender identity and the brain - Studies in youth with gender dysphoria. Amsterdam Kinder Symposium, DelaMar Theater, Amsterdam.. 13 maart Nieder, TO, Richards, C, Thomas Steensma. Workshop: Genderqueerness and Transgender Health Care, EPATH Conference, Ghent, Belgium. 14 maart Thomas Steensma. The Year in Review: Children and Adolescents, EPATH Conference, Ghent, Belgium. 18 april Tim van de Grift. de Vries ALC, Cohen-Kettenis, PT, Kreukels BPC. Dsd-life; European research on medical treatment and quality of life of people with an intersex/dsd condition. An update. Algemene Leden Vergadering, DSD, Driebergen. Sectie klinische neuropsychologie 17 april Martin Klein. What we know about cognitive functioning following treatment of low-grade gliomas. Stages in Neuro-oncology, 8th National Theoretical and Practical Course, Turin, Italy mei Martin Klein. How do we define consciousness after what we have learned from awakecraniotomies? 3rd Global Conference on Perioperative Medicine. Care of the Cancer Patient, Amsterdam. 29 mei Martin Klein. Preoperative and postoperative cognitive functioning in patients with meningiomas. Spring Meeting of the Dutch Society of Neurosurgery, Garderen, Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 5

6 ONDERZOEK PRESENTATIES (AMC) 21 mei Lyonne Zonneveld. Pijn door je brein Café Scientifique, Editie Pijn door je brein, Amsterdam. 20 maart Ellen Smets. Komt een patiënt bij de dokter in de spreekkamer en wat dan? NVPO Congres Utrecht 6 januari Leonie Visser, A video vignettes methodology: analogue patients psychophysiological responses to cancer information, 4th conference of the Association for Researchers in Psychology and Health (ARPH), Ghent, Belgium 14 februari Leonie Visser. Using psychophysiology in a video vignettes design with analogue patients: methodological issues Verona Network on Sequence Analysis the XIII Invitational Workshop, Verona, Italy 5 februari Willem Eijzenga. All in the Familly, Efficacy of telephone counseling to support cancer genetic counselees in informing their relative, A randomized controlled trial 4th conference of the Association for Researchers in Psychology and Health (ARPH), Ghent, Belgium 5 februari Sabrina Brugel. The effect of gaze and body orientation on our perception of clinical empathy, Association for Researchers in Psychology and Health (ARPH), Ghent, Belgium 5 februari Sabrina Brugel. Improving Shared Decision Making in Palliative Oncology: A Patient Communication Aid (CHOICE), Association for Researchers in Psychology and Health (ARPH, poster, Ghent, Belgium Sectie klinische neuropsychologie 18 maart Gert Geurtsen. Criteria for mild cognitive impairment in Parkinson s Disease: current status and predictive value for Parkinson s Disease Dementia Joint meeting Nederlandse Vereniging voor Neuropsychologie en Britisch Neuropsychological Society, London, England 30 april Gert Geurtsen. Cognitieve stoornissen na een CVA. Boerhave cursus Na een CVA, hoe werkt dat? Omgaan met onzichtbare gevolgen van niet aangeboren hersenletsel LUMC, Leiden 18 april Ben Schmand. Evolution of cognitive dysfunction in Parkinson s disease. 9. Deutscher Parkinson Kongress, Berlin Germany 24 april Ben Schmand. Improving the early diagnosis of Alzheimer s disease and other dementias, V. konference Neuropsychiatrického fora, Prague,Czech Republic Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 6

7 AWARDS/SUBSIDIES (VUmc) Erkenning voor onderzoek naar slapeloosheid en stemming De European Research Council (ERC) heeft de prestigieuze Advanced Grant van twee miljoen euro toegewezen aan prof. Eus van Someren van het Nederlands Herseninstituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW). Eus is tevens deeltijd verbonden aan de afdeling medische psychologie en MMW van het VUmc. De EU erkent hiermee het belang van het hersenonderzoek naar chronische slapeloosheid dat Eus samen met zijn onderzoeksteam en vrijwilligers van slaapregister.nl de afgelopen jaren op de kaart heeft gezet. Slapeloosheid vergroot het risico op depressie: maar liefst 13% van degenen die er chronisch last van heeft, ontwikkelt binnen een jaar een depressie. Samen met de vrijwilligers van slaapregister.nl gaat de onderzoeksgroep nu uitzoeken waarom een deel van de slapelozen een verhoogd risico heeft op het ontwikkelen van een depressie en wat de beste interventie is om dit te voorkomen. Sectie medische neuropsychologie De sectie medische neuropsychologie participeert met de afdeling neurologie sinds begin dit jaar in een internationale studie getiteld: The Brain Tumor Funders Collaborative: Molecular genetic, host-derived and clinical determinants of long-term survival in glioblastoma. Binnen deze studie die gaat lopen in de VS, Europa en Australië wordt onderzocht welke factoren voorspellend zijn voor de 5-jaars overlevers van een glioblastoom. Dit is de meest kwaadaardige primaire hersentumor, met een mediane overleving slechts 12 maanden. Jay Fieldhouse, neuropsycholoog, zal de komende twee jaar van 26 centra in 9 landen de gegevens over het cognitief functioneren en kwaliteit van leven van deze patiënten verzamelen. Sectie gender en seksuologie: 7 februari Tim van de Grift. Award for the best presentation on psychosexual, gender & sexology, ESSM: Tim van de Grift, Cohen-Kettenis, PT, De Cuypere, G, Richter-Appelt, H, Haraldsen, IR & Baudewijntje Kreukels (2015). A network approach to body satisfaction in gender dysphoria. European Society for Sexual Medicine (ESSM) congress, Copenhagen, Denmark, February juni Tim van de Grift. Awarded travel grant & DSD training school; holistic care and research in DSD: an interdisciplinary and collaborative approach with long term perspective. COST European Commission education network. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 7

8 AWARDS/SUBSIDIES (AMC) Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw Onze emeritus-hoogleraar Hanneke de Haes kreeg op 24 april een lintje. En niet zomaar een lintje, maar de allerhoogste onderscheiding die er is: ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hanneke was 20 jaar lang hoofd van de afdeling Medische Psychologie. Zij maakte zich altijd sterk voor een goede communicatie tussen arts en patiënt. De kwaliteit van leven van patiënten stond bij haar voorop. Hanneke zorgde ervoor dat medische psychologie een grotere rol kreeg binnen de geneeskunde. Mede dankzij haar vele werk als hoogleraar en hoofd van de Afdeling Medische Psychologie is de plaats van de medische psychologie niet meer weg te denken uit de geneeskunde. Hanneke leverde, als nationaal en internationaal gerespecteerd onderzoeker, een belangrijke bijdrage aan het verhogen van de kwaliteit van leven en het verbeteren van de communicatie bij lichamelijk zieken in het algemeen en patiënten met kanker in het bijzonder. Bovendien is onder haar leiding in de geneeskundeopleiding een prominente plaats ingeruimd voor het onderwijs in de psychologie van de geneeskunde en de arts patiënt relatie. Subsidies Development of Parkinson s Neuropsychological Battery (PNB) Michael J. Fox Foundation Dollar (dr. G.J. Geurtsen co-applicant) Flipped classroom: modeling videos ter voorbereiding op een practicum Gedeelde Besluitvoering Grassroots (ICT-Onderwijs UvA ) euro (dr. I. Henselmans, first applicant) Information giving and symptom distress: Translating experimental research on information giving skills into online training for oncologists. Alpe d HuZes-KWF euro (Prof. dr. E.M.A.Smets, first applicant) Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 8

9 PATIËNTENZORG door Frank Snoek Na jaren van praten over een eigen, centrale polikliniek MP en MMW, lijkt het er dan echt van te gaan komen. Er is uitzicht op een centrale locatie MP & MMW op de poli. Waarschijnlijk geïntegreerd met receptie M op de polikliniek (inwendige geneeskunde). Er worden een stuurgroep en projectgroep ingericht om samen met een architect de wensen van de afdeling in kaart te brengen en om te zetten in een plan van aanpak. Het ligt in de verwachting dat de nieuwe poli, waarbij het de bedoeling is om alle zorgpsychologen en MMW-ers VUmc bij elkaar te brengen, in de loop van 2016 gerealiseerd gaat worden. Aan de AMC kant is alle poliklinische ondersteuning ondergebracht bij divisie P, die nu ook de medische psychologie gaat faciliteren met een eigen polikliniek. Mede vanwege de invoering van epic (oktober 2015) is de verhuizing naar deze nieuwe poli spreekkamers voorzien in januari ONDERWIJS Nieuwe bachelor én nieuwe master (VUmc) door José van der Kreeke In september 2015 zal de nieuwe bachelor met een nieuwe invulling voor jaar 1 en 2 van start gaan. In 2016 zal ook jaar 3 veranderen, in semester 3.1. wordt dan een minor ingevoerd. Hieronder volgen de veranderingen voor de medische psychologie: Jaar Onderwijs Verantwoordelijke docent MP Bachelor 1 De cursus Leren dokteren verschijnt in vernieuwde vorm en gaat heten: Arts en patiënt 1 - Soma en Psyche Emma Collette Bachelor 2 Bachelor 2 B1 t/m B3 B1 De vier practica waaraan pediatrische psychologie een bijdrage levert in de cursus Groei en Ontwikkeling zullen op kleine onderdelen aangepast worden De cursus Sekse, seksualiteit en relaties verschijnt in vernieuwde vorm en gaat heten: Sekse en seksualiteit: een (biomedisch) levensloopperspectief De practica van de Leerlijn communicatie komen deels op een andere plek en worden inhoudelijk aangepast aan de cursussen waar de practica bij horen. Vanuit de Leerlijn reflectie wordt een nieuw terugkompracticum tijdens de zorgstage geprogrammeerd (reflectie op ervaringen) Alice van Dijk Luk Gijs B1 Jessica Jeltes B2 Maaike Matulewicz B3 Lianne Both Veronica Selleger Per september zal ook de nieuwe master van start gaan. De drie weken durende intensieve trainingsperiode (M1.0) zal met kleine veranderingen blijven bestaan. Het onderwijs ter voorbereiding op de stages zal voortaan in de leerhuizen van perifere opleidingsziekenhuizen gegeven worden. Slechts op enkele dagen per jaar zullen de coassistenten centraal onderwijs in het VUmc volgen. Hierdoor zal een deel van de practica die wij geven komen te vervallen. De intervisiebijeenkomsten zullen voortaan vanaf het eerste masterjaar gegeven worden, in totaal 7 bijeenkomsten verspreid over de master. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina 9

10 Nieuwe practica (VUmc) door José van der Kreeke Afgelopen periode zijn de volgende nieuwe practica ontworpen. Deze practica worden positief geëvalueerd en blijven bestaan in de nieuwe master. - Weerbaarheid en grenzen. De les gaat over seksuele intimidatie en ander intimiderend gedrag van zowel patiënten als (toekomstige) collega s (o.a. stafleden en aios). De les is ontwikkeld naar aanleiding van het onderzoek van het Nederlands studenten platform naar seksuele intimidatie (2013). Ongeveer 20 % van de studenten krijgt hiermee te maken. (Ontwikkelaars: Naomi Ehrlich, Doortje Roosdorp, Veronica Selleger) - Samenwerken. In de master moeten de studenten samenwerken in vaste groepen. Uit gegevens van de masteropleiding en studieadviseurs blijkt dat binnen deze groepen regelmatig conflicten ontstaan. Verschillen in persoonlijkheden, werkdruk en concurrentie lijken hierin beïnvloedende factoren te zijn. Uit de literatuur blijkt dat de samenwerking binnen een medisch team invloed heeft op de medische uitkomst voor een patiënt.(ontwikkelaars: Doortje Roosdorp, Maaike Matulewicz, Naomi Ehrlich) - Disclosure: studenten voeren een gesprek met patiënt (acteur) over een incident in de zorgverlening. Gebaseerd op de GOMA richtlijn (Gedragscode Openheid medische incidenten: betere afwikkeling Medische Aansprakelijkheid): wat komt aan de orde en hoe komt het aan de orde? De les is interprofessioneel van opzet: studenten geneeskunde en VIO s (verloskundigen in opleiding) volgen samen de les. (ontwikkelaars: Naomi Ehrlich, Albert Wenisch) Voor informatie over onderwijs/het nieuwe curriculum: José van de Kreeke Cursus Arts Patiënt 1 Soma & Psyche (VUmc) door Emma Collette In de bachelor geneeskunde bleef het theoretisch onderwijs altijd onderbelicht. Met de gereviseerde cursus Arts Patiënt 1 (voorheen Leren Dokteren) wordt beter zichtbaar dat medische psychologie niet alleen bijdraagt aan vaardighedenonderwijs, zoals in de MCV-lijn, maar ook aan het begrijpen van gedrag in het geneeskundig proces. Bovendien is inmiddels duidelijk dat wij ook een hard klinisch vak zijn. Wil men psychopathologie bij de patiënt herkennen en betrekken bij het proces van klinisch redeneren, dan zal men ook theoretische kennis moeten hebben van de gezonde psychologische ontwikkeling van de mens van geboorte tot de dood en van psychologische verklaringsmodellen van normaal en afwijkend gedrag. Ook vindt dit jaar een herziening van het mastervak Medische psychologie voor masterstudenten Klinische psychologie plaats. Met betrekking van prof.dr. Ellen Smets van het AMC (medische psychologie) en prof.dr. Irma Verdonck van de FPP VU is een aanzet gedaan tot een verdergaande diepgang van het vak en versterking van de banden op het gebied van onderwijs. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina10

11 Vernieuwde Canon Psychologie (AMC) door Marcel Fabriek en Mirjam Sprangers In 2011 heeft de afdeling Medische Psychologie de opdracht gekregen een rode draad (medische) psychologie te ontwikkelen, inclusief afsluitend tentamen voor 1e jaars geneeskunde studenten. De omvang van deze canon werd vastgesteld op 28 uur = 1 EC. De beschikbare tijd is ingevuld met hoorcolleges en verplichte studiestof (hoofdstukken uit Handboek Medische Psychologie onder redactie van Kaptein en anderen, 2010). Sinds voorjaar 2012 hebben wij de Canon gegeven. Omdat zo n college cyclus moet groeien, wij, maar ook de studenten niet helemaal tevreden waren met de inhoud, hebben we in samenspraak met Frank Snoek en Pythia Nieuwkerk de aanpak en inhoud enigszins gewijzigd. Daarbij formuleerden we expliciet een aantal inhoudelijke en didactische uitgangspunten. Onderwerp Docenten Inhoud 1. Kan geneeskunde zonder psychologie? Frank Snoek en. Mirjam Sprangers - Belang van psychologische kennis, geïllustreerd aan de hand van denkfouten bij medische beslissingen - Belang van verschillen tussen patiënten bij aanbieden van zorg, geïllustreerd aan de hand van verschillen in - Veerkracht - Hechtingstijl - Leefstijl - Vooruitblik op de Canon college cyclus 2. Symptoomperceptie 3. Stress & gezondheid 4. Cognities en gedrag bij ziekte: de rol van overtuigingen 5. Pediatrische psychologie: Van kind naar transitie 6. Kwaliteit van Leven 7. Biologische psychologie: nature vs. nurture Ellen Smets Ellen Smets en Etienne Verheijck Frank Snoek Alice van Dijk en Martha Grootenhuis Mirjam Sprangers Meike Bartels - Het verschil tussen symptomen en klachten - Relatie tussen ziekte en klachten - Het belang van somatische informatie, aandacht en interpretatie - Belang van stress en de relatie met coping - Individuele verschillen in coping-strategie - De relatie tussen stress cognities, gedrag, emoties en fysiologische veranderingen - De relatie stress en gezondheid - Korte inleiding over de rol van overtuigingen/ beliefs van patiënten op hun gezondheidsgedrag - Vanuit Denken-Voelen-Doen (DVD) model wordt getoond op welke wijzen adaptatie aan een ziekte mank kan gaan en welke aangrijpingspunten er zijn om te interveniëren als de patiënt er zelf niet uitkomt. - Illustraties van therapieën, inclusief e-therapie, bij patiënten met diabetes en andere chronische aandoeningen. - Het belang van hechtingstheorie bij neonaten, geïllustreerd aan de hand van videomateriaal - Handvatten om artsen zo goed mogelijk te begeleiden bij de ondersteuning van zieke kinderen in verschillende leeftijdsfasen - Illustraties van internet programma s om kinderen en adolescenten te ondersteunen bij hun ziekte - Omschrijving van kwaliteit van leven - Manieren om kwaliteit van leven te meten - Redenen waarom je kwaliteit van leven moet meten in medisch onderzoek, geïllustreerd aan de hand van voorbeelden - Basisprincipes van tweelingen onderzoek - Relatie genen, omgevingsinvloeden, levensstijl en volksgezondheid - Relatie geluk, genen en omgeving Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina11

12 8. Neuropsychologie: brein, cognitie en functie 9. Psychische problemen en ziekte: oorzaak en gevolg Ben Schmand, Lyonne Zonneveld en Dorine van Woerden - Inleiding in neuropsychologische principes - De invloed van ziekte en geneeskundig handelen op het brein - Inzicht en illustraties in het meten van cognitief presteren: wat kan een patiënt (nog) wel, wat niet (meer) - Onbegrepen medische klachten: oorzaak, gevolg en prevalentie - Groepstherapie geïllustreerd aan de hand van film - Post-traumatische stress in het ziekenhuis: oorzaak, gevolg, prevalentie - Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) therapie, geïllustreerd aan de hand van casus De belangrijkste aanpassing echter was dat we meer dan voorheen experts uitnodigden om over hun vakgebied te laten vertellen en we hiermee een breder scala aan onderwerpen konden aanbieden (zie onderstaand overzicht). Mede dankzij de inbreng van Frank Snoek, Ellen Smets, Etienne Verheijck, Alice van Dijk, Martha Grootenhuis, Meike Bartels, Ben Schmand, Lyonne Zonneveld en Dorine van Woerden konden wij een interessante serie colleges aanbieden. Althans dat vinden wij. Nu nog de evaluatie van de studenten afwachten. Cursus Communication with patients voor de Graduate School (AMC) door Kirsten Douma en Marij Hillen ( Bronvermelding: Promovendi binnen het AMC krijgen in hun onderzoek vaak met patiënten te maken. Niet al deze onderzoekers zijn echter tijdens hun opleiding getraind in de omgang met patiënten. Zij vinden het daarom lastig om te gaan met complexe communicatieve situaties binnen het onderzoek. Vanuit de AMC Graduate School kwam daarom het verzoek om een cursus te ontwikkelen die onderzoekers helpt beter te communiceren met patiënten. Op 16 april 2015 verzorgden dr. Kirsten Douma en dr. Marij Hillen namens de afdeling Medische Psychologie van het AMC voor het eerst de cursus Communication with patients. Een ochtend lang werd uitleg gegeven over communicatietheorie en vaardigheden, vond intervisie plaats aan de hand van door de cursisten aangeleverde casuïstiek en werd uitgebreid geoefend met behulp van een simulatiepatiënt. Daarbij werd specifiek ingegaan op de dillema s waar onderzoekers tegen aan lopen, zoals bijvoorbeeld het spanningsveld tussen het belang van het onderzoek en het belang van de patiënt, het evenwichtig en duidelijk presenteren van onderzoeksinformatie aan patiënten en het omgaan met emoties van patiënten in een onderzoeksetting. De cursisten leverden interessante casuïstiek aan. We oefenden met vragen als: Hoe kap ik een patiënt af als mijn interview dreigt te ontsporen? Hoe stel ik de verwachtingen bij van patiënten die meedenken over de uitvoering van onderzoek? Hoe informeer ik een kwetsbare patiënt over het onderzoek zonder hem of haar onder druk te zetten? De cursus werd heel positief ontvangen, met name het oefenen met een simulatiepatiënt werd zeer op prijs gesteld. Communication with patients zal in de toekomst een- à tweemaal per jaar worden aangeboden. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Kirsten Douma: Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina12

13 PERSONELE MUTATIES (nieuw en uit dienst) VUMC In dienst per 1 januari Suzanne Slagt, psychologisch medewerker, sectie gender en seksuologie 1 februari Thomas Wieringa, onderzoeker in opleiding, onderzoek diabetes 9 februari José van Alem, medisch maatschappelijk werker, sectie medisch maatschappelijk werk 15 maart Sanne de Geus-Driessen, medisch psycholoog, sectie klinische psychologie 16 maart Patricia Logtenberg, secretaresse van Frank Snoek 17 maart Jay Fieldhouse, neuropsycholoog, sectie medische neuropsychologie Uit dienst per: 1 maart Mieke Ouwendijk, junior researcher, sectie pediatrische psychologie 15 maart Marlies Oremus, medisch psycholoog, sectie klinische psychologie. Marlies is met haar man naar Zuid-Afrika verhuisd. 1 april Renate Hoogland, secretaresse van Frank Snoek. 1 mei Jogien Stoker, medisch psycholoog, sectie klinische psychologie Jogien heeft een nieuwe baan gevonden bij het AVL. Geboren op: 3 januari Emma, dochter van Thomas Steensma en Cathrine van Eeghen 5 februari Billy Toon Gemma, zoon van Tinka en Martijn Starre-Bröring 17 februari Bedia, dochter van Emine Kayan en Mehmet Acun 27 februari Bent, zoon van Manon Meijer en Jeroen Hoogendoorn AMC In dienst per 1 maart Marleen Kunneman, Post-doc onderzoeker op het gebied van arts-patiënt communicatie en (gedeelde) besluitvorming Uit dienst per 1 maart Marc Jacobs, OIO Marc heeft een nieuwe baan gevonden bij Pharmerit International te Rotterdam als consultant Outcomes Research. 15 maart Willem Eijzenga, tijdelijke post-doc PROMOTIES VUmc: 11 mei 2015 Promovendus: Florien Boele AMC: 22 mei 2015 Promovendus: Joost Raaphorst Proefschrift: Towards improving health-related quality of life in glioma patients and their informal caregivers. Proefschrift: Cognition and behavior in motor neuron disease. Promotoren: prof.dr. J.J. Heimans en prof.dr. I.M. Verdonck-de Leeuw Copromotoren: dr. M. Klein en dr. J.C. Reijneveld Promotoren: prof.dr. M.de Visser en prof.dr. B.A. Schmand B. A Copromotor: dr. M.J. van Tol Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina13

14 MEDISCHE PSYCHOLOGIE IN DE PUBLICITEIT (artikelen zijn op te vragen bij de redactie) AMC In het Parool van 21 maart 2015 in het artikel De moed om niet meer te vechten in het interview met Geeske Hendriksen wordt verwezen naar proefschrift van Nelleke Koedoot uit 2003 Against a sea of troubles. Choosing between palliative chemotherapy and watchful wating. In het CCMO-jaarverslag 2014 een interview met Hanneke de Haes met als onderwerp De kwaliteit van leven verdient meer aandacht in wetenschappelijke publicaties. In Psychosociale Oncologie, jaargang 23, nr. 1, Oncologie in perspectief: Focus op kwaliteit. Verslag van het AVL-symposium door Leonie Visser. In Psychosociale Oncologie, jaargang 23, nr. 1, Van onderzoek naar actie- een warme nazomer in Lissabon.Verslag van IPOS-congres door Kirsten Douma. In De Dokter, Ledenblad van de Landelijke Huisartsen Vereniging, februari 2015, Euthanasie. Interview met o.a. Mart Calff. VUMC Frank Snoek werd op 15 mei 2015 geïnterviewd door Radiostation ABC Sydney (Australië) naar aanleiding van zijn publicatie in The Lancet Diabetes and Endocrinology over depressie bij diabetes. Annelou de Vries, Baudewijntje Kreukels en Daniel Klink zijn geïnterviewd voor een artikel over adolescenten met genderdysforie, dat op 28 januari is verschenen in Le Monde Science & Medicine. Des ados entre deux genres (door Lise Barneoud). Annelou de Vries, Thomas Steensma en Daniel Klink zijn geïnterviewd voor een artikel in de Italiaanse krant Corriere della Sera (door Elena Tebano), verschenen op 24 februari 2015, eveneens over de behandeling van adolescenten met genderdysforie. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina14

15 PUBLICATIES (VUmc) van januari t/m mei PSYCHOSOCIALE DIABETOLOGIE Artikelen Snoek FJ, Bremmer MA, Hermanns N. Constructs of depression and distress in diabetes: time for an appraisal. The Lancet Diabetes and Endocrinology. Published online May 18, doi: Rutte A, Welschen LM, van Splunter MM, Schalkwijk AA, de Vries L, Snoek FJ, Enzlin P, Nijpels G, Elders PJ. Type 2 Diabetes Patients' Needs and Preferences for Care Concerning Sexual Problems: A Cross-Sectional Survey and Qualitative Interviews. J Sex Marital Ther Apr 7:1-14. E-pub. doi: / x Nobis S, Lehr D, Ebert DD, Baumeister H, Snoek F, Riper H, Berking M. Efficacy of a web-based intervention with mobile phone support in treating depressive symptoms in adults with type 1 and type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Diabetes Care May;38(5): doi: /dc Epub 2015 Feb 20. Eilander M, de Wit M, Rotteveel J, Maas-van Schaaijk N, Roeleveld-Versteegh A, Snoek F. Implementation of quality of life monitoring in Dutch routine care of adolescents with type 1 diabetes: appreciated but difficult. Pediatr Diabetes Jan 7. doi: /pedi [Epub ahead of print] Heideman WH, de Wit M, Middelkoop BJ, Nierkens V, Stronks K, Verhoeff AP, Snoek FJ. Diabetes risk reduction in overweight first degree relatives of type 2 diabetes patients: effects of a lowintensive lifestyle education program (DiAlert). A randomized controlled trial. Patient Educ Couns Apr;98(4): doi: /j.pec Epub 2015 Jan 3. PEDIATRISCHE (NEURO) PSYCHOLOGIE Artikelen Geytenbeek JJ, Heim MJ, Knol DL, Vermeulen RJ, Oostrom KJ. Spoken language comprehension of phrases, simple and compound-active sentences in non-speaking children with severe cerebral palsy. Int J Lang Commun Disord Feb 19. doi: / [Epub ahead of print] Geytenbeek JJ, Vermeulen RJ, Becher JG, Oostrom KJ. Comprehension of spoken language in nonspeaking children with severe cerebral palsy: an explorative study on associations with motor type and disabilities. Dev Med Child Neurol Mar;57(3): Van Dijk-Lokkart EM, Braam KI, Kaspers GJL, Van Dulmen-den Broeder E, Takken T, Grootenhuis MA, Streng IC, Bierings M, Merks JH, Van den Heuvel-Eibrink M, Veening MA, Huisman J. Applicability and evaluation of a psychosocial intervention program for childhood cancer patients. Supportive care in cancer 2015 Jan 11. DOI /s [Epub ahead of print] Van Dijk-Lokkart EM, Braam KI, Huisman J, Kasper GJ, Takken T, Veening MA, Bierings M, Merks JH, Grootenhuis MA, van den-heuvel-eibrink M, Streng IC, van Dulmen-den Broeder E. Factors influencing childhood cancer patients to participate in a combined physical and psychosocial intervention program: Quality of Life in Motion. Psycho-oncology, 24: Marieke Verkleij, Erik-Jonas van de Griendt, Vivian Colland, Nancy van Loey, Anita Beelen, Rinie Geenen (2015). Parenting stress related to behavioral problems and disease severity in children with problematic severe asthma. J Clin Psychol Med Settings. DOI /s x. MEDISCHE NEUROPSYCHOLOGIE Boele, FW, Douw, L, Reijneveld, JC, Robben, R, Taphoorn, MJ, Aaronson, NK, Heimans, JJ, & Klein, M. (2015). Health-related quality of life in stable, long-term low-grade glioma survivors. Journal of Clinical Oncology. Epub 2015/02/11. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina15

16 In press Boele, FW, Rooney, A, Grant, R, & Martin Klein. (2015). Psychiatric symptoms of brain tumors: from diagnosis to management. Neuropsychiatric Disease and Treatment. Gerrits, NJHM, van Loenhoud, AC, van den Berg, S, Berendse, HW, Martin Klein, Stoffers, D, van der Werf, YD, & van den Heuvel, OA. (2015). Cortical thickness, surface area and subcortical volume differentially contribute to cognitive heterogeneity in Parkinson s disease. Human Brain Mapping. van Balkom, TD, Vriend, C, Berendse, HW, van den Heuvel, OA, van der Werf, YD, & Martin Klein. (2015). Heterogeneity in neurocognitive profiles in Parkinson s Disease and its relation to neuropsychiatric symptoms. Movement Disorders. van Nieuwenhuizen, D, Douw, L, Martin Klein, Heimans, JJ, Reijneveld, JC, Stam, CJ, & Hillebrand, A. (2015). Connectivity in MEG resting-state networks and cognitive deficits in WHO grade I meningioma patients. Neuroimage. Clinical. Zuurveld, MA, Peerdeman, SM, Bouma, GJ, Feller, RE, & Martin Klein. (2015). Health-related quality of life and mood in postsurgical spinal meningioma patients. Spine. GENDER DYSFORIE DSD Hoofdstukken Cohen-Kettenis PT, Elaut E, Kreukels BPC. Psychological Characteristics and Sexuality of Natal Males with Gender Dysphoria. in: C. Trombetta et al. (eds.), Management of Gender Dysphoria: A Multidisciplinary Approach, DOI / _9, Springer-Verlag Italia 2015 Artikelen Aitken, M., Steensma, T.D., Blanchard, R., VandeLaan, D.P., Wood, H., Bain, J., Fuentes, A., Spegg, C., Wasseran, L., Ames, M., Fitzsimmons, L., Leef, J., Lishak, V., Reim, E., Takagi, A., Vinik, J., Wreford, J., Cohen-Kettenis, P.T., de Vries, A.L.C., Kreukels, B.P.C., & Zucker, K.J. (2015). Evidence for an altered sex ratio in clinic-referred adolescents with gender dysphoria. Journal of Sexual Medicine, 12, Becker, I., Nieder, T. O., Cerwenka, S., Briken, P., Kreukels, B. P., Cohen-Kettenis, P. T. et al. (2015). Body Image in Young Gender Dysphoric Adults: A European Multi-Center Study. Arch.Sex Behav.[epub] Caanen, M. R., Soleman, R. S., Kuijper, E. A., Kreukels, B. P., De, R. C., Tilleman, K. et al. (2015). Antimullerian hormone levels decrease in female-to-male transsexual women using testosterone as cross-sex therapy. Fertil.Steril.[epub] Gooren, L. J., Kreukels, B., Lapauw, B., & Giltay, E. J. (2015). (Patho)physiology of cross-sex hormone administration to transsexual people: the potential impact of male-female genetic differences. Andrologia, 47, Hoekzema, E., Schagen, S. E., Kreukels, B. P., Veltman, D. J., Cohen-Kettenis, P. T., Delemarre-van de Waal, H. et al. (2015). Regional volumes and spatial volumetric distribution of gray matter in the gender dysphoric brain. Psychoneuroendocrinology, 55, Staphorsius, A. S., Kreukels, B. P., Cohen-Kettenis, P. T., Veltman, D. J., Burke, S. M., Schagen, S. E. et al. (2015). Puberty suppression and executive functioning: An fmri-study in adolescents with gender dysphoria. Psychoneuroendocrinology, 56, Steensma, T.D., & Cohen-Kettenis, P.T. (2015). More than two developmental pathways in children with gender dysphoria. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 54, Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina16

17 SLAAP Artikelen Luik AI, Direk N, Zuurbier LA, Hofman A, Van Someren EJ and Tiemeier H (2015) Sleep and 24-h activity rhythms in relation to cortisol change after a very low-dose of dexamethasone. Psychoneuroendocrinology 53: Luik AI, Zuurbier LA, Direk N, Hofman A, Van Someren EJW and Tiemeier H (2015) 24-Hour activity rhythm and sleep disturbances in depression and anxiety: A population-based study of middle-aged and older persons. Depress Anxiety in press. Luik AI, Zuurbier LA, Hofman A, Van Someren EJW, Ikram MA and Tiemeier H (2015) Associations of the 24- hour activity rhythm and sleep with cognition: A population-based study of middle-aged and elderly persons. Sleep Med in press. Onuki Y, Van Someren EJ, De Zeeuw CI and Van der Werf YD (2015) Hippocampal-cerebellar interaction during spatio-temporal prediction. Cerebr Cortex 25: Piantoni G, Van Der Werf YD, Jensen O and Van Someren EJW (2015) Memory traces of long-range coordinated oscillations in the sleeping human brain. Hum Brain Mapp 36: van der Heide A, Donjacour CEHM, Pijl H, Reijntjes RHAM, Overeem S, Lammers GJ, Van Someren EJW and Fronczek R (2015) The effects of sodium oxybate on core body and skin temperature regulation in narcolepsy. J Sleep Res in press. Zuurbier LA, Luik AI, Hofman A, Franco OH, Van Someren EJW and Tiemeier H (2015) Fragmentation and stability of circadian activity rhythms predict mortality: The Rotterdam Study. Am J Epidemiol 181: PUBLICATIES (AMC) van januari t/m mei Artikelen peer-reviewed KWALITEIT VAN LEVEN Blazeby J. M., Macefield R., Blencowe N. S., Jacobs M., McNair A. G. K., Sprangers M., Brookes S. T.: Core information set for oesophageal cancer surgery. In: BRITISH JOURNAL OF SURGERY [aheadofprint], 2015, p.-. Feuerstein Michael A., Jacobs Marc, Piciocchi Alfonso, Bochner Bernard, Pusic Andrea, Fayers Peter, Blazeby Jane, Efficace Fabio: Quality of life and symptom assessment in randomized clinical trials of bladder cancer: A systematic review. In: UROLOGIC ONCOLOGY SEMINARS AND ORIGINAL INVESTIGATIONS [aheadofprint], 2015, p.-. Haj Mohammad N., Walter A. W., van Oijen M. G. H., Hulshof M. C. C. M., Bergman J. J. G. H. M., Anderegg M. C. J., van Berge Henegouwen M. I., Henselmans I., Sprangers M. A. G., van Laarhoven H. W. M.: Burden of spousal caregivers of stage II and III esophageal cancer survivors 3 years after treatment with curative intent. In: SUPPORTIVE CARE IN CANCER [aheadofprint], 2015, p.-. Hartman Esther E., Oort Frans J., Aronson Daniel C., van der Steeg Alida F. W., Heij Hugo A., van Heurn Ernest, Madern Gerard C., van der Zee David C., de Blaauw Ivo, van Dijk A., Sprangers Mirjam A. G.: Children with Anorectal Malformations, Hirschsprung's Disease and Their Siblings: Proxy Reports and Self Reports. In: JOURNAL OF PEDIATRIC GASTROENTEROLOGY AND NUTRITION [aheadofprint], 2015, p.-. Janse Moniek, Ranchor Adelita V., Smink Ans, Sprangers Mirjam A. G., Fleer Joke: Changes in cancer patients' personal goals in the first 6 months after diagnosis: the role of illness variables. In: SUPPORTIVE CARE IN CANCER [aheadofprint], 2015, p.-. Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina17

18 Janse Moniek, Sulkers Esther, Tissing Wim J. E., Sanderman Robbert, Sprangers Mirjam A. G., Ranchor Adelita V., Fleer Joke: Goal adjustment strategies operationalised and empirically examined in adolescents with cancer. In: JOURNAL OF HEALTH PSYCHOLOGY, 2015, p.-. Koitsalu Marie, Sprangers Mirjam A. G., Eklund Martin, Czene Kamila, Hall Per, Grönberg Henrik, Brandberg Yvonne: Public interest in and acceptability of the prospect of risk stratified screening for breast and prostate cancer. In: ACTA ONCOLOGICA [aheadofprint], 2015, p.1-7. Langebeek Nienke, Nieuwkerk Pythia: Electronic medication monitoring informed counseling to improve adherence to combination anti retroviral therapy and virologic treatment outcomes: a meta analysis. In: FRONTIERS IN PUBLIC HEALTH 3, 2015, p.139. Mekuria Legese A., Sprangers Mirjam A. G., Prins Jan M., Yalew Alemayehu W., Nieuwkerk Pythia T.: Health related quality of life of HIV infected adults receiving combination antiretroviral therapy in Addis Ababa. In: AIDS CARE PSYCHOLOGICAL AND SOCIO MEDICAL ASPECTS OF AIDS/HIV 27(8), 2015, p Prinsen C. A. C., Spuls P. I., Lindeboom R., Sprangers M. A. G., de Rie M. A., de Korte J.: The efficacy of a health related quality of life intervention during 48 weeks of biologic treatment of patients with moderate to severe psoriasis: results of a multi centre randomised controlled trial. In: BRITISH JOURNAL OF DERMATOLOGY [aheadofprint], 2015, p.-. Schoormans Dounya, Li Jingmei, Darabi Hatef, Brandberg Yvonne, Sprangers Mirjam A. G., Eriksson Mikael, Zwinderman Koos H., Hall Per: The Genetic Basis of Quality of Life in Healthy Swedish Women: A Candidate Gene Approach.In: PLOS ONE 10(2), 2015, p.e Schoormans Dounya, Sprangers Mirjam A. G., van Melle Joost P., Pieper Petronella G., van Dijk Arie P. J., Sieswerda Gert Jan T. J., Hulsbergen Zwarts Mariët S., Plokker Thijs H. W. M., Brunninkhuis Leo G. H., Vliegen Hubert W., Mulder Barbara J. M.: Clinical and psychological characteristics predict future healthcare use in adults with congenital heart disease. In: EUROPEAN JOURNAL OF CARDIOVASCULAR NURSING, 2015, p. -. Schwartz Carolyn E., Sajobi Tolulope T., Verdam Mathilde G. E., Sebille Veronique, Lix Lisa M., Guilleux Alice, Sprangers Mirjam A. G.: Method variation in the impact of missing data on response shift detection. In: QUALITY OF LIFE RESEARCH 24(3), 2015, p Sprangers Mirjam A. G.: How recent health related life events affected my perspective on quality of life research. In: QUALITY OF LIFE RESEARCH 24(5), 2015, p Thong Melissa S. Y., Sprangers Mirjam A. G., Sloan Jeff A., Patrick Donald L., Yang Ping, van Noorden Cornelis J. F.: Erratum to: Genetic variations underlying self reported physical functioning: a review. In: QUALITY OF LIFE RESEARCH, 2015, p.-. Thong Melissa S. Y., Sprangers Mirjam A. G., Sloan Jeff A., Patrick Donald L., Yang Ping, van Noorden Cornelis J. F.: Genetic variations underlying self reported physical functioning: a review.in: QUALITY OF LIFE RESEARCH 24(5), 2015, p van Cranenburgh Oda D., Smets Ellen M. A., de Rie Menno A., Sprangers Mirjam A. G., de Korte John: A Web based, Educational, Quality of life Intervention for Patients with a Chronic Skin Disease: Feasibility and Acceptance in Routine Dermatological Practice. In: ACTA DERMATO VENEREOLOGICA 95(1), 2015, p van der Linden Mireille M. D., van Rappard Dominique C., Daams Joost G., Sprangers Mirjam A. G., Spuls Phyllis I., de Korte John: Health related Quality of Life in Patients with Cutaneous Rosacea: A Systematic Review. In: ACTA DERMATO VENEREOLOGICA 95(4), 2015, p Verdam Mathilde G. E., Oort Frans J., van der Linden Yvette M., Sprangers Mirjam A. G.: Taking into account the impact of attrition on the assessment of response shift and true change: a multigroup structural equation modeling approach. In: QUALITY OF LIFE RESEARCH 24(3), 2015, p Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina18

19 Verkerk Agnes J., Vermeer Alexa M., Smets Ellen M., Dekker Lukas R., Wilde Arthur A., van Langen Irene M., Christiaans Imke, Nieuwkerk Pythia T.: Quality of Life in Young Adult Patients with a Cardiogenetic Condition Receiving an ICD for Primary Prevention of Sudden Cardiac Death. In: PACE PACING AND CLINICAL ELECTROPHYSIOLOGY [aheadofprint], 2015, p.-. COMMUNICATIE Bol Nadine, van Weert Julia C. M., de Haes Hanneke C. J. M., Loos Eugene F., Smets Ellen M. A.: The effect of modality and narration style on recall of online health information: results from a web based experiment. In: JOURNAL OF MEDICAL INTERNET RESEARCH 17(4), 2015, p.e104-. Bol N., Smets E. M. A., Eddes E. H., de Haes J. C. J. M., Loos E. F., van Weert J. C. M.: Illustrations enhance older colorectal cancer patients' website satisfaction and recall of online cancer information. In: EUROPEAN JOURNAL OF CANCER CARE 24(2), 2015, p Braamskamp Marjet J. A. M., Kusters D. Meeike, Avis Hans J., Smets Ellen M. A., Wijburg Frits A., Kastelein John J. P., Wiegman Albert, Hutten Barbara A.: Long Term Statin Treatment in Children with Familial Hypercholesterolemia: More Insight into Tolerability and Adherence. In: PEDIATRIC DRUGS 17(2), 2015, p Brown Patrick, de Graaf Sabine, Hillen Marij : The inherent tensions and ambiguities of hope: Towards a post formal analysis of experiences of advanced cancer patients. In: HEALTH 19(2), 2015, p Brown Patrick, de Graaf Sabine, Hillen Marij, Smets Ellen, van Laarhoven Hanneke: The interweaving of pharmaceutical and medical expectations as dynamics of micro pharmaceuticalisation: Advanced stage cancer patients' hope in medicines alongside trust in professionals. In: SOCIAL SCIENCE & MEDICINE 131, 2015, p de Geus Eveline, Aalfs Cora M., Menko Fred H., Sijmons Rolf H., Verdam Mathilde G. E., de Haes Hanneke C. J. M., Smets Ellen M. A.: Development of the Informing Relatives Inventory (IRI): Assessing Index Patients' Knowledge, Motivation and Self Efficacy Regarding the Disclosure of Hereditary Cancer Risk Information to Relatives. In: INTERNATIONAL JOURNAL OF BEHAVIORAL MEDICINE [aheadofprint], 2015, p.-. Douma Kirsten F. L., Meiser Bettina, Kirk Judy, Mitchell Gillian, Saunders Christobel, Rahman Belinda, Sousa Mariana S., Barlow Stewart Kristine, Gleeson Margaret, Tucker Kathy: Health professionals' evaluation of delivering treatment focused genetic testing to women newly diagnosed with breast cancer. In: FAMILIAL CANCER 14(2), 2015, p Engelhardt Ellen G., de Haes Hanneke C. J. M., van de Velde Cornelis J. H., Smets Ellen M. A., Pieterse Arwen H., Stiggelbout Anne M.: Oncologists' weighing of the benefits and side effects of adjuvant systemic therapy: Has it changed over time?. In: ACTA ONCOLOGICA 54, 2015, p Engelhardt Ellen G., Pieterse Arwen H., van Duijn Bakker Nanny, Kroep Judith R., de Haes Hanneke C. J. M., Smets Ellen M. A., Stiggelbout Anne M.: Breast cancer specialists' views on and use of risk prediction models in clinical practice: A mixed methods approach. In: ACTA ONCOLOGICA 54(3), 2015, p Henselmans Inge, Heijmans Monique, Rademakers Jany, van Dulmen Sandra: Participation of chronic patients in medical consultations: patients' perceived efficacy, barriers and interest in support. In: HEALTH EXPECTATIONS [aheadofprint], 2015, p.-. Hulsman Robert L., van der Vloodt Jane: Self evaluation and peer feedback of medical students' communication skills using a web based video annotation system. Exploring content and specificity. In: PATIENT EDUCATION AND COUNSELING 98(3), 2015, p Kleefstra Sophia M., Zandbelt Linda C., de Haes Hanneke J. C. J. M., Kool Rudolf B.: Trends in patient satisfaction in Dutch university medical centers: room for improvement for all. In: BMC HEALTH SERVICES RESEARCH 15(1), 2015, p Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina19

20 Walczak Adam, Henselmans Inge, Tattersall Martin H. N., Clayton Josephine M., Davidson Patricia M., Young Jane, Bellemore Frances A., Epstein Ronald M., Butow Phyllis N.: A qualitative analysis of responses to a question prompt list and prognosis and end of life care discussion prompts delivered in a communication support program. In: PSYCHO ONCOLOGY 24(3), 2015, p KLINISCHE NEUROPSYCHOLOGIE Cohen Sophie, ter Stege Jacqueline A., Geurtsen Gert J., Scherpbier Henriette J., Kuijpers Taco W., Reiss Peter, Schmand Ben, Pajkrt Dasja: Poorer Cognitive Performance in Perinatally HIV Infected Children Versus Healthy Socioeconomically Matched Controls. In: CLINICAL INFECTIOUS DISEASES 60(7), 2015, p de Vries Marieke, Prins Pier J. M., Schmand Ben A., Geurts Hilde M.: Working memory and cognitive flexibility training for children with an autism spectrum disorder: a randomized controlled trial. In: JOURNAL OF CHILD PSYCHOLOGY AND PSYCHIATRY 56(5), 2015, p Odekerken Vincent J. J., Boel Judith A., Geurtsen Gert J., Schmand Ben A., Dekker I. P., de Haan Rob J., Schuurman P. Richard, de Bie Rob M. A.: Neuropsychological outcome after deep brain stimulation for Parkinson disease. In: NEUROLOGY 84(13), 2015, p Raaphorst J., van Tol M. J., de Visser M., van der Kooi A. J., Majoie C. B., van den Berg L. H., Schmand B., Veltman D. J.: Prose memory impairment in amyotrophic lateral sclerosis patients is related to hippocampus volume. In: EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY 22(3), 2015, p Su T., Schouten J., Geurtsen G. J., Wit F. W., Schmand B. A., Portegies P.: Multivariate normative comparison, a novel method for more reliably detecting cognitive impairment in HIV infection. In: AIDS 29(29), 2015, p Juni 2015 Nieuwsbrief MP over de Amstel pagina20

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Improving Mental Health by Sharing Knowledge Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers hall Anne Margriet Pot Hoogleraar Ouderenpsychologie, VU Amsterdam, Programmahoofd Ouderen

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker prof. dr. Judith Prins drs. Sanne vd Berg- dr. Marieke Gielissen dr. Nelleke Ottevanger Medische Psychologie UMC St Radboud Nijmegen 8 maart

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?*

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Floor Ploos van Amstel, RN, MSc, verpleegkundig expert, afd. Medische Oncologie Maaike

Nadere informatie

Kwaliteit van leven na een oesofagusresectie met buismaagreconstructie. Renée Acosta MANP Afdeling Heelkunde Erasmus Medisch Centrum Rotterdam

Kwaliteit van leven na een oesofagusresectie met buismaagreconstructie. Renée Acosta MANP Afdeling Heelkunde Erasmus Medisch Centrum Rotterdam Kwaliteit van leven na een oesofagusresectie met buismaagreconstructie. Renée Acosta MANP Afdeling Heelkunde Erasmus Medisch Centrum Rotterdam Van Meerten et al, 2008 Veel voorkomende klachten Fysiek Voedingsgerelateerd;

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Amsterdam Symposium on Palliative Care

Amsterdam Symposium on Palliative Care 5th Amsterdam Symposium on Palliative Care Improvement of palliative care Making it work in practice Betere palliatieve zorg in de praktijk, daar werken we aan Uitnodiging Donderdagmiddag 8 oktober 2015

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Implementatie PersoonsGebondenDossier

Implementatie PersoonsGebondenDossier Implementatie PersoonsGebondenDossier Implementatie PGD Havenziekenhuis & Sint Franciscus Gasthuis Platform: Curavista ehealth Bianka Mennema, longarts Havenziekenhuis Disclosure belangen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon?

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? 12 e Post O.N.S. Meeting Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? Sophie Bunskoek, verpleegkundig specialist, medische oncologie, UMCG Julie Silver MD, associate professor, Harvard Medical

Nadere informatie

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Jaap K. Sont, associate professor Afdeling Medische Besliskunde

Nadere informatie

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw psycholoog, logopedist, taalkundige VU medisch centrum Cancer Center Amsterdam Vrije

Nadere informatie

The quality of dying: autonomie en begeleiding

The quality of dying: autonomie en begeleiding 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht The quality of dying: autonomie en begeleiding Marieke Schreuder Verpleegkundig specialist UMCUtrecht/IKMN haschreuder@ikmn.nl Inhoud Concept autonomie Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen?

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? Heleen van der Stege, Sander Hilberink, Adriaan Visser & AnneLoes van Staa Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum Zorginnovatie Bespreekbaar maken van seksualiteit

Nadere informatie

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling VOORSPELLEN VAN VERBAAL COMMUNICATIEVE VAARDIGHEID VAN AFASIEPATIËNTEN NA KLINISCHE REVALIDATIE AfasieNet Netwerkdag 31.10.2014 Marieke Blom-Smink Inhoud predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling

Nadere informatie

Post-EAPC symposium 17 juni 2014

Post-EAPC symposium 17 juni 2014 Post-EAPC symposium 17 juni 2014 Zorg rond het levenseinde Arianne Brinkman, onderzoeker Erasmus MC Geen potentiële belangenverstrengeling / End-of-life care, onderwerpen: - Changes in personal dignity

Nadere informatie

Begeleiding van HIV-patiënten

Begeleiding van HIV-patiënten Symposium Up-to-Date in Infectieziekten Zaterdag 11 februari 2012 Begeleiding van HIV-patiënten Anneleen Lijnen Nurse physician assistant Dienst Infectieziekten 1) Voorstelling Verpleegkundige Ondersteuning

Nadere informatie

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Community Based Service for Elderly CVZ mei 2013 Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Who is living there? Strenght Capabilities Needs one fits all? Sustainable care in relation to

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten

Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten Marij Zuidersma Promotoren: Peter de Jonge, Johan Ormel, Henk Jan Conradi Interdisciplinary center for psychiatric epidemiology University

Nadere informatie

Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU

Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU Prof. Dr. Ger Koole Hoogleraar Optimalisatie van Bedrijfsprocessen VU, Faculteit der Exacte Wetenschappen Wat is er al gebeurd: een terugblik (1) Deelname VUmc

Nadere informatie

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige Cindy Kenis Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige UZ Leuven, België Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken Introductie (1) Definitie Comprehensive Geriatric

Nadere informatie

11 e Post O.N.S. Meeting

11 e Post O.N.S. Meeting 11 e Post O.N.S. Meeting Sexuality and cancer for the frontline Kennis en kunde in de dagelijkse praktijk Erik van Muilekom MANP Antoni van Leeuwenhoek-Nederlands Kanker Instituut SEKS? Gemeenschap & klaarkomen

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: 2012-09-26

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: 2012-09-26 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19858 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical

Nadere informatie

Patiëntveiligheid door Klinische Paden

Patiëntveiligheid door Klinische Paden Patiëntveiligheid door Klinische Paden Dr. Kris Vanhaecht CZV-KULeuven Secretary General European Pathway Association Kris.Vanhaecht@med.kuleuven.be Klinisch Pad Een middel om een patiëntgericht programma

Nadere informatie

Patient Empowerment. Prof. dr. W.H. van Harten, mei 2009

Patient Empowerment. Prof. dr. W.H. van Harten, mei 2009 Patient Empowerment Prof. dr. W.H. van Harten, mei 2009 Trends in Zorgstelsel Prestatie bekostiging/competitie. Technologische vernieuwing & personalised medicine. Investeringen vragen grootschaligheid

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

FEEDBACK DSM-IV code combinaties

FEEDBACK DSM-IV code combinaties FEEDBACK DSM-IV code combinaties Populatie: Beëindigde verblijven in de Minimale Psychiatrische Gegevens 2004 (N= 88551) Sectoren: Psychiatrische ziekenhuizen (PZ) en psychiatrische afdelingen van algemene

Nadere informatie

Pub u l b ic i at a i t e i s

Pub u l b ic i at a i t e i s Internationale publicaties (Peer ( Peer-reviewed reviewed journal articles) Castelein S, Gaag M van der, Bruggeman R, Busschbach JT van, Wiersma, D. Empowerment in People with Psychotic Disorders: A Comparison

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Het derde jaar van de Bachelor Psychologie

Het derde jaar van de Bachelor Psychologie Het derde jaar van de Bachelor Psychologie studieadviseurs Psychologie 21 april 2015 Discover the world at Leiden University onderwerpen structuur van de bachelor/3e jaar veranderingen in 2015 2016 (verdiepings

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Ingrid Kramer ima.kramer@ggze.nl Van onderzoek naar de klinische praktijk PsyMate

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Leven met kanker. Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw. VUmc Keel-, Neus- en Oorheelkunde / hoofd-halschirurgie. VU Klinische Psychologie

Leven met kanker. Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw. VUmc Keel-, Neus- en Oorheelkunde / hoofd-halschirurgie. VU Klinische Psychologie Leven met kanker Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw VUmc Keel-, Neus- en Oorheelkunde / hoofd-halschirurgie VU Klinische Psychologie Leerstoel wordt gefinancierd door Alpe d HuZes Zeer succesvolle fondsenwerver:

Nadere informatie

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga -

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - Oncologie multidisciplinair Van verwijzing tot nazorg De komende 20 minuten Voorstellen Doel Oncologie MCA Samen traject doorlopen van een patiente

Nadere informatie

Decision-making in temporal lobe epilepsy surgery. Sabine Uijl

Decision-making in temporal lobe epilepsy surgery. Sabine Uijl Decision-making in temporal lobe epilepsy surgery Sabine Uijl Decision-making in temporal lobe epilepsy surgery Sabine G. Uijl Utrecht, Universiteit Utrecht, Faculteit Geneeskunde Thesis, with summary

Nadere informatie

Publications PUBLICATIONS

Publications PUBLICATIONS Publications 164 Publications PUBLICATIONS 1. Heemskerk B, Veltrop-Duits LA, van Vreeswijk T, ten Dam MM, Heidt S, Toes RE, van Tol MJ, Schilham MW. Extensive cross-reactivity of CD4 + adenovirus-specific

Nadere informatie

CoRPS Kwaliteit van leven data verzamelen endelen met de PROFILES registratie: dikkedarmkanker als voorbeeld Center of Research on Psychology in Somatic diseases Dr. Floortje Mols - Tilburg University

Nadere informatie

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid.

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid. Lokale strategie voor gezond ouder worden Voor Elkaar in de Buurt Jeanette Lezwijn J.Lezwijn@ggdgelre-ijssel.nl tel 088-443 3251) In vogelvlucht. Epidemiologie en gezondheidsbevordering Gezond ouder worden

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Personal information. Diploma s. Languages. Internships. Working experience. Christophe Lemmens

Curriculum Vitae. Personal information. Diploma s. Languages. Internships. Working experience. Christophe Lemmens Curriculum Vitae Personal information Name: Address: Christophe Lemmens Spoorweglei 31a 2520 Emblem Belgium Birth date: 10 August 1984 Telephone: 3232655822 Mobile phone: 32498632025 E-mail: Christophe.Lemmens@ua.ac.be

Nadere informatie

Evidence-based handelen. Is er al niet genoeg onderzoek gedaan voor interventies na trauma? Onderwerpen

Evidence-based handelen. Is er al niet genoeg onderzoek gedaan voor interventies na trauma? Onderwerpen Is er al niet genoeg onderzoek gedaan voor interventies na trauma? Hennie Boeije i.s.m. Floryt van Wesel Symposium Kinderen en trauma: van wetenschappelijk onderzoek naar implicaties voor de praktijk,

Nadere informatie

VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands

VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands VU University Medical Center Hematon openingscongres shared decision making P.C.Huijgens 29 maart 2014 VU University Medical Center VU University Medical Center VU University Medical Center VU University

Nadere informatie

Shiftwork: Problems & Solutions

Shiftwork: Problems & Solutions Shiftwork: Problems & Solutions Copyright Circadian Technologies Ltd 2014 CIRCADIAN: Introductie Current Planned Boston London St Petersburg Amsterdam Osaka Jakarta Santiago Brisbane CIRCADIAN: Products

Nadere informatie

16-3-2015. Pijn bij dementie en afasie. vraag! Disclosure belangen. Geen / Zie hieronder. Gevolgen van pijn

16-3-2015. Pijn bij dementie en afasie. vraag! Disclosure belangen. Geen / Zie hieronder. Gevolgen van pijn Disclosure belangen (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Pijn bij dementie en afasie Prof.dr. WP (Wilco) Achterberg Hoogleraar Institutionele Zorg en Ouderengeneeskunde Afdeling Public

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol A cluster randomised controlled trial evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Namens de EU-EBM EBM Unity Sjors Coppus Ben Willem Mol Vaardigheidstest

Nadere informatie

Zorgmodel behandeling patiënten in Maastricht, samenwerking infectie-ziekten/ MDL, en de rol van de hepatitisverpleegkundige

Zorgmodel behandeling patiënten in Maastricht, samenwerking infectie-ziekten/ MDL, en de rol van de hepatitisverpleegkundige Zorgmodel behandeling patiënten in Maastricht, samenwerking infectie-ziekten/ MDL, en de rol van de hepatitisverpleegkundige Nationale hepatitis dag 2015 Beurs van Berlage Amsterdam Ger H. Koek, M.D. PhD

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life

CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life Sabrina Brugel Hanneke van Laarhoven Hanneke de Haes Ellen Smets Inge Henselmans AMC Universiteit van Amsterdam Afdeling Medische Psychologie

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN PALLIATIEVE PATIENTENZORG

DE TOEKOMST VAN PALLIATIEVE PATIENTENZORG DE TOEKOMST VAN PALLIATIEVE PATIENTENZORG Prof dr Wouter WA Zuurmond Vrije Universiteit Medisch Centrum Medisch Direkteur Hospice Kuria Amsterdam 1 BEHANDELING PIJN MEER DAN ALLEEN PIJNBEHANDELING PALLIATIEVE

Nadere informatie

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat?

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Lieven Annemans Universiteit Gent Maart 2016 Two views in health economics Health care as a cost Health care as an investment Annual growth

Nadere informatie

Publications. Publications

Publications. Publications Publications Publications Publications De Bildt, A., Mulder, E.J., Scheers, T., Minderaa, R.B., Tobi, H. (2006) PDD, behavior problems and psychotropic drug use in children and adolescents with MR, Pediatrics

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Multidimensional Fatigue Inventory

Multidimensional Fatigue Inventory Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) Smets E.M.A., Garssen B., Bonke B., Dehaes J.C.J.M. (1995) The Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) Psychometric properties of an instrument to asses fatigue.

Nadere informatie

Center for Medical Imaging North-East Netherlands

Center for Medical Imaging North-East Netherlands Center for Medical Imaging North-East Netherlands CMI NEN - University of Twente Branch Prof. Dr G.P. Vooijs CMI Supervisory Board MIRA: Institute for Biomedical Technology and Technical Medicine University

Nadere informatie

Uitnodiging. 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk. Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015)

Uitnodiging. 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk. Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015) 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk Locatie Alkmaar Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015) Uitnodiging There s a method to his madness. Shakespeare

Nadere informatie

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem Ontwikkelingen in omgeving 1. Vraag naar klinische geriatrische

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 First of all: NGS is here NGS is becoming a standard diagnostic tool

Nadere informatie

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc.

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. INhoud Toename overleving meer patienten leven langer met kanker Effecten en behoeften na kankerbehandeling? Survivorship

Nadere informatie

BA Gezondheidswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen

BA Gezondheidswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen BA Gezondheidswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen 2008 Universiteit Maastricht BA Gezondheidswetenschappen Page 1 of 160 Table of content Gezondheid en ziekte... 5 Het gezonde lichaam...

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Mastermogelijkheden. Hoe verder na een bachelor Psychologie? NL Klaas Visser 2014. mastermogelijkheden psychologie

Mastermogelijkheden. Hoe verder na een bachelor Psychologie? NL Klaas Visser 2014. mastermogelijkheden psychologie Mastermogelijkheden Hoe verder na een bachelor Psychologie? 1 Doel vandaag Beeld geven van Bachelor Master in Nederland Toegespitst op Psychologie Verschillen en overeenkomsten tussen opleidingen Psychologie

Nadere informatie

2nd BBS Newsletter. Geachte collega s,

2nd BBS Newsletter. Geachte collega s, 2 februari2016 2nd BBS Newsletter Geachte collega s, De Belgian Back Society (BBS) verheugt zich om u allen een prachtig nieuw jaar toe te wensen. U vindt in deze tweede nieuwsbrief vooral informatie betreffende

Nadere informatie

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Is biomedische wetenschappen studeren in Nijmegen misschien iets voor jou? Ik wil relevant zijn: bijdragen aan de gezondheid van mensen Gezondheidszorg heeft

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? Bart Brandenburg 21 maart 2013 Wat is ehealth? en hoe worden we daar beter van? Er zijn 51 definities van ehealth Supporting Health by technology

Nadere informatie

Een brug tussen ziekenhuis en thuis in de kinderpalliatieve zorg.

Een brug tussen ziekenhuis en thuis in de kinderpalliatieve zorg. Een brug tussen ziekenhuis en thuis in de kinderpalliatieve zorg. Dr AYN Schouten van Meeteren kinderarts oncoloog Emma Kinderziekenhuis AMC A Groenenberg kinderverpleegkundige case-manager kinderpalliatieve

Nadere informatie

Dinsdag 1 november 2011

Dinsdag 1 november 2011 Congres Dinsdag 1 november 2011 09.00-17.00 uur, Golden Tulip Doorwerth Met posterpresentaties van recent en lopend onderzoek naar autisme. Er is een wetenschapsprijs voor jong onderzoekstalent! Abstracts

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving. 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care

Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving. 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving Dinsdag 8 oktober 2013 Auditorium Vrije Universiteit Amsterdam Palliative

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Basisscholing Palliatieve Zorg voor artsen 2 november 2006 Nationaal Congres Palliatieve Zorg Sasja Mulder Onderwijs in palliatieve zorg in de medische specialisten opleiding 2001 2003 COPZ project ontwikkeling

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Implementatie van online patientgerapporteerde. tijdens kinderoncologische behandeling (KLIK): Is het haalbaar?

Implementatie van online patientgerapporteerde. tijdens kinderoncologische behandeling (KLIK): Is het haalbaar? Implementatie van online patientgerapporteerde uitkomsten (epros) tijdens kinderoncologische behandeling (KLIK): Is het haalbaar? Sasja Schepers (AMC/EKZ) Simone Sint Nicolaas (Radboud UMC) Antoinette

Nadere informatie

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD 100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD ONLINE COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE 2 100% Online CGT E-BOOMING? 3 100% Online CGT MIND THE GAP! 4 100% Online CGT EFFECTEN ONLINE

Nadere informatie