Zeegrasrestoraties in Nederland

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zeegrasrestoraties in Nederland"

Transcriptie

1 Zeegrasrestoraties in Nederland Herintroductie in Waddenzee Mitigatie in Oosterschelde Plannen in Waddenzee Dick de Jong, Victor de Jonge, Fred Schmitz, Karin Hermus, Lucien Hanssen, Arthur Bos, Tjisse van der Heide, Tjeerd Bouma, Wim Giesen, Wouter Suykerbuyk, Laura Govers, Paul Erftemeijer, Luca van Duren Marieke van Katwijk Radboud University Nijmegen Biobouwersdag 15 april 2011

2 Harmsen 1936 Van Katwijk et al van Katwijk et al Seagrass zonation in tidal systems NW Europe Desiccation Water dynamics Desiccation Light Zostera marina Zostera marina Zostera noltii intertidal subtidal

3 Zostera marina Projects Zostera marina Zostera noltii Wadden Sea ( ) Zostera marina (+ Z. noltii) Eastern Scheldt ( ) Zostera noltii Wadden Sea ( ): Zostera marina

4 Wadden Sea Seagrass Light Nutrients Salinity Tidal depth Hydrodynamics Sediment type Various interactive effects Donor suitability Plant morphology -- Ecology Field experiments Outdoor mesocosms Laboratory Flume Review: van Katwijk et al Environment Restoration projects restore natural values find suitable sites -habitat requirements -habitat characteristics 50 KM

5 Ecological findings Z. marina Ammonium toxicity (water layer) High salinity: high nutrients unfavorable (multistress) Negative effect of hydrodynamics Importance of suitability donor population Macroalgal suffocation reduces seed production Ecosystem engineering Bos & van Katwijk 2007, Bos et al. 2007, Van der Heide et al. 2007, 2008, 2009, 2010a, b van Katwijk et al. 1997, 1998,1999, 2000, 2009, 2010a, b van Katwijk & Hermus 2000, van Katwijk & Wijgergangs 2004

6 Wadden Sea Seagrass Ecology Positive feedbacks Ecosystem engineering Light Nutrients Salinity Tidal depth Hydrodynamics Donor population Sediment type Morphology Various interactive effects Field experiments Outdoor mesocosms Laboratory Flume Review: van Katwijk et al Environment Other organisms Ecosystem engineering 50 KM

7 Biobouwers 5 cases 1. Sediment modification 2. Self-facilitation water clarity 3. Self-facilitation hydrodynamics 4. Facilitation hydrodyn.: mussel beds 5. Bioturbation

8 July: 6 wk after transplantation August: 11 wk September: 14 wk Sediment modification by intertidal, annual Zostera marina Transplantation experiment Comparing more situations: high plant density: muddification low plant density + very sheltered: sandification - accretion - fines > Bos et al. ECSS 2007 van Katwijk et al. ECSS 2010 muddification October: 21 wk locally increased turbulence reduced water dynamics

9 self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) Zostera marina Zostera marina era noltii 10 km

10 (van der Heide et al Ecosystems) self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) RESTORATION??? shoot density Simple growth model + - Monod equations, seagrass literature water clarity - waves+currents Geomorphological + hydrodynamic formulas

11 self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) RESTORATION??? van der Heide et al. 2007: first study to show possible alternative stable states in seagrass systems state 1: seagrass, water is clear state 2: no seagrass, water is turbid

12 Zostera marina self-facilitation: hydrodynamics Zostera marina Zostera noltii Zostera marina 50 KM

13 Zostera marina self-facilitation: hydrodynamics Two densities 30 cm 50 cm Exposed: high density ++ Sheltered: density no effect Transplantation Photo: Bos Donor population Bos & van Katwijk MEPS KM

14 Zostera marina facilitation by mussel beds: hydrodynamics Transplant behind mussel beds Photo: Bos Mussel bed increases seagrass survival rate Donor population Transplantation Bos & van Katwijk MEPS KM

15 Flume experiments (self-) facilitation related to hydrodynamics confirmed Bouma et al. subm.

16 Back to the field Maybe. seagrass mussels Water dynamics Salt marsh Z. noltii Z. Marina flexible Mussel bed Z. Marina robust

17 Review: van Katwijk et al Wadden Sea restoration results Zostera noltii: succesful > 13 years Zmarina 8 yr max (macroalgae) Zostera marina: never transplanted: strong feedbacks related to turbidity 50 KM

18 Restoration results Sheltered: Excellent survival 1 st year Seed production minimum Relatively exposed: Very good survival 1 st year Excellent seed production NO RECRUITMENT IN THE NEXT YEAR sheltered site exposed site van Katwijk et al. 2010b

19 Restoration results Sheltered year-to-year: Excellent survival 1 st year Seed production Recruitment next year only when low macroalgae Relatively exposed: Low macroalgal cover Very good survival 1 st year Excellent seed production No recruitment next year High macroalgal cover High macroalgal cover Scouring? Bad year Good year Bos & van Katwijk 2007 van Katwijk et al. 2009

20 Eastern Scheldt Seagrass mitigation Wadden Sea Restoration 50 KM EU-regulations 50 KM

21 Seagrass mitigation Eastern Scheldt EU habitat directive: mitigate Approach: Large scale: save all seagrass (z.noltii) TRANSPLANTATION Scientific: ensure optimal survival knowledge development Radboud University Nijmegen, The Netherlands Rijkswaterstaat Netherlands Institute of Ecology Projectbureau Zeeweringen: 325 km dike reinforcement Site-selection: Seagrass history present Cause of disappearance known and removed (temporary changes after construction works) Locally reduce negative effect of bioturbating lugworms for a good start Bioturbation Photo: Wim Giesen

22 Anti-lugworm measures 1. Shell layer 2. Nets

23 Locations and setup transplantations DM Exposed 2007 Shell/ Control DM Exposed 2008 Shell/ Control KKZ KKZ Sheltered Sheltered Shell/NET Donor 2007, 2008 (Viane) Shell/ Control Control KKN Intermed Shell/ Control RH Intermed Shell/ Control Dortsman N. DM 12 plots plots 2008 KKN plots 2008 KKZ 24 plots plots m 1.5 m 10 m 1.5 m Roelshoek (RH) 16 plots 2008 Plot Zeegraspatch 2010: KKN 2011: RH 2012: Viane

24 Transplantation remove seagrass at donor location Mitigation location prepare apply shells transport lugworm treatment has visual effect on relief place seagrass

25 # scheuten/patch 5000 Transplantations & 2008 in Aug/Sep Shoots per patch O S O S O S N O S O S O S DN07 DN08 KN08 KZ07 KZ08 RH08

26 Propagation Roelshoek Dijk

27 Some first results...

28 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Rijkswaterstaat Waddenvereniging Deltares Radboud Universiteit NIOO/Z Yerseke Methode: zaadstengels in zakken aan boeien (Buoy deployed seeding, Pickerell et al. 2005)

29 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Grotere schaal ivm positieve terugkoppelingen Methode BuD: zaadstengels in zakken aan boeien Zaadstengels (die anders grotendeels weg zouden spoelen, 80-90%) worden verzameld in Sylt Uitgeplant op 3 plekken in Waddenzee met maximaal kans op succes: historie van zeegras, hoge score op zeegraskansenkaart, redelijk succes bij eerdere aanplanten ondanks kleinere schaal (Balgzand) bergingskom met minder waterexport zodat minder zaadstengelverlies (Oostelijke WZ, wrschl Schier en Groningse kust)

30 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Twee maal aanplanten (2011 en 2012) Drie jaar monitoren ( ) zeegrasopkomst in augustus (en kenmerken) meest bepalende factoren (zodat resultaten verklaard kunnen worden) uit expert judgement en literatuur

31 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Bepalende factor voor succes, lokaal (op hoofdlijnen is de locatie bepaald door historie van zeegras en zeegraskansenkaart <- hydrodynamiek, droogvalduur, saliniteit, nutrienten): sedimentdynamiek - ervaring Oosterschelde, o.a. bioturbatie - proeven in de Waddenzee (vk & Hermus 2000), zelfde resultaat in VS (Fonseca ea) - verspreidingskaarten Waddenzee (Kohlus & Reise 2008)

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013 Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras Lauwersoog 17 december 2013 Marieke van Katwijk Department of Environmental Science Radboud University Nijmegen Inhoud Inleiding Zeegrasherstel wereldwijd Zeegrasherstel

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel)

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) ZKO project (gefinanc. door NWO): experimenteel onderzoek naar interactie tussen wadpieren, garnalen, schelpdieren

Nadere informatie

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen Uitzaai Groot zeegras Grevelingen 6 maart 2015, herzien 24 april 2015 M.M. van Katwijk, Ecoscience Met bijdragen van Kris Giesen, Lennart van IJzerloo, Brigitta van Tussenbroek, Laura Soissons, Ties Mens,

Nadere informatie

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones

Nadere informatie

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009 Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Op 3 t/m 6 augustus 2009 is een bezoek gebracht aan de mitigatie- en een aantal natuurlijke zeegraslocaties.

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras

Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras Tom Ysebaert (IMARES, NIOZ) Wouter Suykerbuyk (RUN, NIOZ) Slotconferentie Zeeweringen: Wie neemt het stokje over? Donderdag 30 April 2015, Delft Dijkwerkzaamheden

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Marieke van Katwijk, Ecoscience Nijmegen Brigitta van Tussenbroek 29 augustus 1 september 2014 Tussen 29 augustus en 1 september 2014 is

Nadere informatie

IS ER NOG RUIMTE VOOR ZILTE NATUUR? Patrick Meire Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer Universiteit Antwerpen

IS ER NOG RUIMTE VOOR ZILTE NATUUR? Patrick Meire Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer Universiteit Antwerpen 1 IS ER NOG RUIMTE VOOR ZILTE NATUUR? Patrick Meire Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer Universiteit Antwerpen 2 1) Is er nog zilte natuur? Ontwikkeling van de zilte natuur langsheen onze kust is in eerste

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 - Wim Giesen 1 & Paul Giesen 2, 18 juni 2013 In de tweede week van juni 2013 zijn korte monitoringsbezoeken uitgevoerd naar alle 10 mitigatielocaties

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, oktober 2010

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, oktober 2010 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 10-14 oktober 2010 - Wim Giesen, Kris Giesen & Wouter Suykerbuyk, 24 oktober 2010 Van 10-14 oktober 2010 is een bezoek gebracht aan de mitigatielocaties op Tholen

Nadere informatie

Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of. in cooperation with.

Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of. in cooperation with. Ecologische uitdagingen Westerschelde Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of in cooperation with tjeerdbouma@nioznl LIVING AREA coastal protect

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND 11 AUGUSTUS 2014 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND NOVEMBER 2012 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik Building with Nature in the Delta Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik april 24, 2015 Ministry of Infrastructure and the Environment endorses BWN 26-04-2013 Minister Schultz van

Nadere informatie

Modern Land Consolidation in the Netherlands

Modern Land Consolidation in the Netherlands Modern Land Consolidation in the Netherlands Adri van den Brink Government Service for Land and Water Management Wageningen University, Land Use Planning Group Volvic, 10 September 2004 Contents Introduction

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE. Wim J. Wolff Rijksuniversiteit Groningen

SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE. Wim J. Wolff Rijksuniversiteit Groningen SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE Wim J Wolff Rijksuniversiteit Groningen < No grazing Elymus athericus Little to medium grazing > Aster, Limonium etc < Intensive

Nadere informatie

Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen

Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen Prof. Patrick Meire Dr. Jonas Schoelynck Dr. Kris Bal Ir. Kerst Buis Veerle Verschoren Platform Beek- en Rivierherstel

Nadere informatie

Zeegrasproef Waddenzee

Zeegrasproef Waddenzee Zeegrasproef Waddenzee Grootschalig zeegrasherstel in de Nederlandse Waddenzee door middel van zaadverspreiding Plan van Aanpak Paul Erftemeijer (Deltares) Marieke van Katwijk (Ecoscience) 1202187-000

Nadere informatie

Het WADDENSLEUTELS project

Het WADDENSLEUTELS project Het WADDENSLEUTELS project Han Olff University of Groningen Photo H. Olff WADDENSLEUTELS project Bijdrage leveren aan betere bescherming en herstel van het waddenzee voedselweb? WADDENSLEUTELS project!

Nadere informatie

Outline. International Child Abduction Incoming Cases. A comparison between the Netherlands, England & Wales, Sweden and Switserland

Outline. International Child Abduction Incoming Cases. A comparison between the Netherlands, England & Wales, Sweden and Switserland International Child Abduction Incoming Cases A comparison between the Netherlands, England & Wales, Sweden and Switserland Merel Jonker Christina G. Jeppesen de Boer 26 November 2015 Outline Background

Nadere informatie

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 dr. L.A. van Duren M.D. van der Meulen M.Sc dr E.J. Weerman ir. J.T. Dijkstra 1203942-000 Deltares, 2011 Inhoud 1 Doelstelling

Nadere informatie

jasper.stroom@rijnland.net Hoogheemraadschap van R ijnland

jasper.stroom@rijnland.net Hoogheemraadschap van R ijnland Hoogheemraadschap van R ijnland diepe putten beleid Rijnland en koudew inning platform ecologisch herstel meren Jasper Stroom inhoud diepe putten beleid koelwaterwinning Nieuw Meer diepe putten beleid

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Quality of Life and Depressive Symptoms of People with Multiple Sclerosis:

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Hoe groot is het aanpassingsvermogen. van de Waddenzee?

Hoe groot is het aanpassingsvermogen. van de Waddenzee? Hoe groot is het aanpassingsvermogen van de Waddenzee? Han Olff Rijksuniversiteit Groningen Photo: Han Olff Foto Ruben Smit Meer uitstoot CO 2 en Mondiale Vermesting verzuring van de opwarming en vervuiling

Nadere informatie

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU)

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: monitoring begin december 2008 Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Krabbenkreek Noord 2008 Tijdens de monitoring van begin november werd een sterke

Nadere informatie

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005 Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT Daniel van Burk 7 november 2005 Even voorstellen... Daniel van Burk Voorzitter van de afdeling Beheer van het NGI Senior Business Consultant bij Atos Consulting Veel

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Erik van Eekelen Lead Engineer Environmental, Van Oord Program Manager, EcoShape Wie zijn wij? Consortium voor pre-competitieve kennisontwikkeling

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Delta programma Rijnmond- Drechtsteden: towards adaptive water management and spatial planning

Delta programma Rijnmond- Drechtsteden: towards adaptive water management and spatial planning Delta programma Rijnmond- Drechtsteden: towards adaptive water management and spatial planning To prepare for different scenarios of climate change Jaap Graveland Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden The

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA

Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA Study and 3D modelling of density and discharge currents of the third set of locks CEDA presentation 19 May 2011

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Laseraltimetrie veelbelovend voor meten waterbodemdiepte in sloten

Laseraltimetrie veelbelovend voor meten waterbodemdiepte in sloten Laseraltimetrie veelbelovend voor meten waterbodemdiepte in sloten Onderzoek naar het in-shore toepassen van een near-shore bewezen techniek DAVID BATLLE EDWIN TER HENNEPE FRANK SMITS LEO HARREN Bron:

Nadere informatie

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Ziekteverzuim Moderation of the Big Five Personality Factors on

Nadere informatie

Stretching T. Mertens

Stretching T. Mertens Stretching T. Mertens Stretching??? Why? Pourquoi? How long? Long? When? Quand? How frequently? Frequent? Which muscles? Quels muscles? Do I prevent muscle soreness? Raideur? Do I get slower? Je deviens

Nadere informatie

Voorzorg is niet onredelijk. WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht

Voorzorg is niet onredelijk. WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht Voorzorg is niet onredelijk WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht Kindermobieltjes en voorzorg Child warning over mobile phones Parents should ensure their children use mobile phones

Nadere informatie

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas University of Groningen Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

ENKELE VOORWAARDEN VOOR KIEMING EN ZAAILINGONTWIKKELING VAN GROOT ZEEGRAS (ZOSTERA MAR1NA L.)

ENKELE VOORWAARDEN VOOR KIEMING EN ZAAILINGONTWIKKELING VAN GROOT ZEEGRAS (ZOSTERA MAR1NA L.) Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ bibliotheek 533 ENKELE VOORWAARDEN VOOR KIEMING EN ZAAILINGONTWIKKELING VAN GROOT ZEEGRAS (ZOSTERA MAR1NA L.) April 2000 M.M. van Katwijk L.J.M. Wijgergangs

Nadere informatie

Agriculture and biodiversity

Agriculture and biodiversity Agriculture and biodiversity Meeting the challenge: producing while preserving Maarten Hens Agricultural biodiversity Biodiversity is the basis of agriculture 1. Species and genetic variation of crops

Nadere informatie

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Wadden Engine Waddensleutels Mosselwad Ellen Weerman Postdoc Wadden Engine Community Ecology and Conservation group Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik makend van GPS- en Versnellingsmeterdata The relationship Between the Physical Environment and Physical Activity in Children

Nadere informatie

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function = glomerular filtration rate (GFR) = volume of plasmawater that is filtrated per unit of time Prof.dr Jack F.M. Wetzels

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43439 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Drozdovskaya, Maria Title: Inextricable ties between chemical complexity and dynamics

Nadere informatie

01/ M-Way. cables

01/ M-Way. cables 01/ 2015 M-Way cables M-WaY Cables There are many ways to connect devices and speakers together but only few will connect you to the music. My Way of connecting is just one of many but proved it self over

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten?

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Does Gentle Teaching have Effect on Skills of Caregivers and Companionship and Anxiety

Nadere informatie

University of Groningen Educational value of digital examination

University of Groningen Educational value of digital examination University of Groningen Educational value of digital examination Benefits Digital Examination HANDWRITING CORRECTING 1 2 3 Do you remember the Correcting the essay exams in handwriting from your students

Nadere informatie

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Gualbert Oude Essink Deltares/UU, The Netherlands More information: www.go-fresh.info Gezette stappen sinds 2004

Nadere informatie

Waddensleutels: Mosselbanken en andere biobouwers aan de basis voor een gezonde Waddenzee?

Waddensleutels: Mosselbanken en andere biobouwers aan de basis voor een gezonde Waddenzee? De Waddenzee is een ecologisch gezonde zee met schoon water, uitgestrekte schelpdierbanken en zeegrasvelden. Dit is het streefbeeld voor 2030 dat staat beschreven in het programma Naar een rijke Waddenzee,

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier De invloed van reorganisaties op werkdruk en werkplezier Huub Pennock, Ergo-balans Noortje Wiezer TNO Alex van der Wal, Dexis Arbeid 1 Verzekeraars en werkdruk? 3 Programma

Nadere informatie

BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten

BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten F. van der Linden 8/03/2007 1 Inhoud Inleiding BBL Voorontwerp en detail ontwerp Offshore vergunningen (Nederland en UK) Uitvoerings aspecten 8/03/2007

Nadere informatie

Bedrijven & Biodiversiteit = 3!

Bedrijven & Biodiversiteit = 3! Bedrijven & Biodiversiteit... 1+ 1 = 3! Context, praktijk en kansen 6 Oktober 2016, Robbert Snep Verspreiding van bedrijventerreinen in Nederland Bedrijventerrein ?? ?? Infra-rood beeld: rood is bomen,

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Alternate stable states and restoration of intertidal systems

Alternate stable states and restoration of intertidal systems Alternate stable states and restoration of intertidal systems Johan van de Koppel Netherlands Institute of Ecology (NIOO-KNAW) Centre for Estuarine and Marine Ecology Netherlands Institute of Ecology Yerseke

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt

Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt Introduction Loneliness is a personal, subjective experience. A person experiences this feeling when his social relationships do not match his wishes. It is

Nadere informatie

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel Behandeleffecten in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel Treatment effects in Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel S. Daamen-Raes Eerste begeleider: Dr. W. Waterink Tweede begeleider:

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht. 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht

0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht. 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht 0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht Photo: Hoekstra Photo: Dok architecten Photo: Jan Derwig Photo: Dok architecten EEN HUID VAN STAAL

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Nutriënten en organische stof stromen en voorraden op wereld en Europese schaal. Jan Peter Lesschen. Kimo van Dijk en Oene Oenema

Nutriënten en organische stof stromen en voorraden op wereld en Europese schaal. Jan Peter Lesschen. Kimo van Dijk en Oene Oenema Nutriënten en organische stof stromen en voorraden op wereld en Europese schaal Jan Peter Lesschen Kimo van Dijk en Oene Oenema Introductie Bodemvruchtbaarheid ongelijk verdeeld in de wereld Natuurlijke

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa Rob Bugter Ons klimaat verandert. Uit: De toestand van het Klimaat in Nederland 2008. KNMI. .. en dat heeft consequenties. Science 333, 1024

Nadere informatie

0610 Lewenborg, Groningen. 0610 Lewenborg, Groningen

0610 Lewenborg, Groningen. 0610 Lewenborg, Groningen 0610 Lewenborg, Groningen 0610 Lewenborg, Groningen Photo: Arjen Schmitz locatie: Kajuit, Groningen Ten noordoosten van de binnenstad van Groningen, ligt de wijk Lewenborg. Een typische jaren zeventig

Nadere informatie

infrastructure for a renewable society

infrastructure for a renewable society infrastructure for a renewable society Klaas de Jong 23th March 2011 Far more energy needed for heating than for generation of electricity Primary energy balance of The Netherlands Average efficiency of

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst HiLumi en IPAC

Deelnemersbijeenkomst HiLumi en IPAC Deelnemersbijeenkomst HiLumi en IPAC Toon Verhoeven DIFFER is part of Toon Verhoeven ILO voor ITER en ESS ILO voor ITER voor DIFFER, Eindhoven Dutch Institute for Fundamental Energy Research ILO voor ESS

Nadere informatie

RE-INVENT OUR REGION

RE-INVENT OUR REGION RE-INVENT OUR REGION Future scenario s on the economic development of the South Eastern part of the Netherlands TIM 7 With close guidance on process and methods by Peter Kopeczek* * Re-invent your business

Nadere informatie

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016 Smart accessibility for a healthy, strong economics and attractive city! Rotterdamse Mobiliteitsagenda IN ROTTERDAM HEB JE DE LUXE OM TE KIEZEN HOE JE REIST. WIL JE OP DE FIETS, GA JE MET DE FIETS. WIL

Nadere informatie

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners?

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Are Premorbid Neuroticism-related Personality Traits a

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2011

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2011 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 21-29 augustus 2011 - Wim Giesen & Wouter Suykerbuyk, 5 september 2011 Tijdens de week van 22-29 augustus 2011 is een grote monitoringsronde gehouden waarbij

Nadere informatie

Schermen van bamboe en ander groen

Schermen van bamboe en ander groen NSG dag Geluidschermen Schermen van bamboe en ander groen 6 september 2016 Arnaud Kok Hans J. A. van Leeuwen DGMR Consultants for construction, industry, traffic, environment and software P.O. box 370,

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 What is Eururalis? Integrated impact assessment tool Autonomous developments of EU rural areas Four world visions / scenarios Impact on PPP European

Nadere informatie

Citation for published version (APA): Koomans, R. L. (2000). Sand in motion: effects of density and grain size s.n.

Citation for published version (APA): Koomans, R. L. (2000). Sand in motion: effects of density and grain size s.n. University of Groningen Sand in motion Koomans, Ronald Lourens IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document

Nadere informatie

Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties

Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties Project ZLD-6476 Projectevaluatie Versie: 1 Status: Definitief Datum: 31-07-2007 Kenmerk: PWB-R-07191 Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties Oosterschelde WIJZIGINGENBLAD Uitgave/ Datum Versie

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015 ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL In de jaren dertig van de vorige eeuw verdween het zeegras uit de Waddenzee. In het Nederlandse deel is het nooit meer teruggekomen, in het Duitse deel wel. De zoektocht

Nadere informatie

BA 3 Pol PoWe_13-14_Leiden_BA_33_Pol_Part_Dem_Ennser-Jedenastik (6443PPD13) No. of responses = 14

BA 3 Pol PoWe_13-14_Leiden_BA_33_Pol_Part_Dem_Ennser-Jedenastik (6443PPD13) No. of responses = 14 BA Pol PoWe_-_Leiden_BA Pol_Part_Dem_Ennser-Jedenastik (6PPD) No. of responses = Survey Results Legend Relative Frequencies of answers Std. Dev. Mean Question text Left pole % % Right pole n=amount av.=mean

Nadere informatie

Zuiveren met verstand. RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering. S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg

Zuiveren met verstand. RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering. S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg Zuiveren met verstand RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg Zuiveren met verstand - inhoud WwTP Simpelveld Plant setup

Nadere informatie

Zuiveren met verstand. RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering. S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg

Zuiveren met verstand. RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering. S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg Zuiveren met verstand RFID tags als verklikkers in de afvalwaterzuivering S.A.C. (Saskia) Hanneman Innovatietechnoloog Waterschapsbedrijf Limburg Zuiveren met verstand - inhoud WwTP Simpelveld Plant setup

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Behavioural Insights Applied to Policy Ontsluiten van gedragskennis, een Europees verhaal

Behavioural Insights Applied to Policy Ontsluiten van gedragskennis, een Europees verhaal Behavioural Insights Applied to Policy Ontsluiten van gedragskennis, een Europees verhaal François J. Dessart, PhD Infosessie gedragsinzichtingen Vlaamse Overheid, Brussel 27 september 2016 Behavioural

Nadere informatie

Uitdagingen voor de internationale en Nederlandse landbouw

Uitdagingen voor de internationale en Nederlandse landbouw Uitdagingen voor de internationale en Nederlandse landbouw Prof. Martin van Ittersum Groep Plantaardige Productiesystemen, Wageningen University Met dank aan Bert Rijk Toekomst: Mogelijkheden beschikbaarheid

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie