Zeegrasrestoraties in Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zeegrasrestoraties in Nederland"

Transcriptie

1 Zeegrasrestoraties in Nederland Herintroductie in Waddenzee Mitigatie in Oosterschelde Plannen in Waddenzee Dick de Jong, Victor de Jonge, Fred Schmitz, Karin Hermus, Lucien Hanssen, Arthur Bos, Tjisse van der Heide, Tjeerd Bouma, Wim Giesen, Wouter Suykerbuyk, Laura Govers, Paul Erftemeijer, Luca van Duren Marieke van Katwijk Radboud University Nijmegen Biobouwersdag 15 april 2011

2 Harmsen 1936 Van Katwijk et al van Katwijk et al Seagrass zonation in tidal systems NW Europe Desiccation Water dynamics Desiccation Light Zostera marina Zostera marina Zostera noltii intertidal subtidal

3 Zostera marina Projects Zostera marina Zostera noltii Wadden Sea ( ) Zostera marina (+ Z. noltii) Eastern Scheldt ( ) Zostera noltii Wadden Sea ( ): Zostera marina

4 Wadden Sea Seagrass Light Nutrients Salinity Tidal depth Hydrodynamics Sediment type Various interactive effects Donor suitability Plant morphology -- Ecology Field experiments Outdoor mesocosms Laboratory Flume Review: van Katwijk et al Environment Restoration projects restore natural values find suitable sites -habitat requirements -habitat characteristics 50 KM

5 Ecological findings Z. marina Ammonium toxicity (water layer) High salinity: high nutrients unfavorable (multistress) Negative effect of hydrodynamics Importance of suitability donor population Macroalgal suffocation reduces seed production Ecosystem engineering Bos & van Katwijk 2007, Bos et al. 2007, Van der Heide et al. 2007, 2008, 2009, 2010a, b van Katwijk et al. 1997, 1998,1999, 2000, 2009, 2010a, b van Katwijk & Hermus 2000, van Katwijk & Wijgergangs 2004

6 Wadden Sea Seagrass Ecology Positive feedbacks Ecosystem engineering Light Nutrients Salinity Tidal depth Hydrodynamics Donor population Sediment type Morphology Various interactive effects Field experiments Outdoor mesocosms Laboratory Flume Review: van Katwijk et al Environment Other organisms Ecosystem engineering 50 KM

7 Biobouwers 5 cases 1. Sediment modification 2. Self-facilitation water clarity 3. Self-facilitation hydrodynamics 4. Facilitation hydrodyn.: mussel beds 5. Bioturbation

8 July: 6 wk after transplantation August: 11 wk September: 14 wk Sediment modification by intertidal, annual Zostera marina Transplantation experiment Comparing more situations: high plant density: muddification low plant density + very sheltered: sandification - accretion - fines > Bos et al. ECSS 2007 van Katwijk et al. ECSS 2010 muddification October: 21 wk locally increased turbulence reduced water dynamics

9 self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) Zostera marina Zostera marina era noltii 10 km

10 (van der Heide et al Ecosystems) self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) RESTORATION??? shoot density Simple growth model + - Monod equations, seagrass literature water clarity - waves+currents Geomorphological + hydrodynamic formulas

11 self-facilitation: water clarity 1930s: loss of ha Zostera marina (subtidal) RESTORATION??? van der Heide et al. 2007: first study to show possible alternative stable states in seagrass systems state 1: seagrass, water is clear state 2: no seagrass, water is turbid

12 Zostera marina self-facilitation: hydrodynamics Zostera marina Zostera noltii Zostera marina 50 KM

13 Zostera marina self-facilitation: hydrodynamics Two densities 30 cm 50 cm Exposed: high density ++ Sheltered: density no effect Transplantation Photo: Bos Donor population Bos & van Katwijk MEPS KM

14 Zostera marina facilitation by mussel beds: hydrodynamics Transplant behind mussel beds Photo: Bos Mussel bed increases seagrass survival rate Donor population Transplantation Bos & van Katwijk MEPS KM

15 Flume experiments (self-) facilitation related to hydrodynamics confirmed Bouma et al. subm.

16 Back to the field Maybe. seagrass mussels Water dynamics Salt marsh Z. noltii Z. Marina flexible Mussel bed Z. Marina robust

17 Review: van Katwijk et al Wadden Sea restoration results Zostera noltii: succesful > 13 years Zmarina 8 yr max (macroalgae) Zostera marina: never transplanted: strong feedbacks related to turbidity 50 KM

18 Restoration results Sheltered: Excellent survival 1 st year Seed production minimum Relatively exposed: Very good survival 1 st year Excellent seed production NO RECRUITMENT IN THE NEXT YEAR sheltered site exposed site van Katwijk et al. 2010b

19 Restoration results Sheltered year-to-year: Excellent survival 1 st year Seed production Recruitment next year only when low macroalgae Relatively exposed: Low macroalgal cover Very good survival 1 st year Excellent seed production No recruitment next year High macroalgal cover High macroalgal cover Scouring? Bad year Good year Bos & van Katwijk 2007 van Katwijk et al. 2009

20 Eastern Scheldt Seagrass mitigation Wadden Sea Restoration 50 KM EU-regulations 50 KM

21 Seagrass mitigation Eastern Scheldt EU habitat directive: mitigate Approach: Large scale: save all seagrass (z.noltii) TRANSPLANTATION Scientific: ensure optimal survival knowledge development Radboud University Nijmegen, The Netherlands Rijkswaterstaat Netherlands Institute of Ecology Projectbureau Zeeweringen: 325 km dike reinforcement Site-selection: Seagrass history present Cause of disappearance known and removed (temporary changes after construction works) Locally reduce negative effect of bioturbating lugworms for a good start Bioturbation Photo: Wim Giesen

22 Anti-lugworm measures 1. Shell layer 2. Nets

23 Locations and setup transplantations DM Exposed 2007 Shell/ Control DM Exposed 2008 Shell/ Control KKZ KKZ Sheltered Sheltered Shell/NET Donor 2007, 2008 (Viane) Shell/ Control Control KKN Intermed Shell/ Control RH Intermed Shell/ Control Dortsman N. DM 12 plots plots 2008 KKN plots 2008 KKZ 24 plots plots m 1.5 m 10 m 1.5 m Roelshoek (RH) 16 plots 2008 Plot Zeegraspatch 2010: KKN 2011: RH 2012: Viane

24 Transplantation remove seagrass at donor location Mitigation location prepare apply shells transport lugworm treatment has visual effect on relief place seagrass

25 # scheuten/patch 5000 Transplantations & 2008 in Aug/Sep Shoots per patch O S O S O S N O S O S O S DN07 DN08 KN08 KZ07 KZ08 RH08

26 Propagation Roelshoek Dijk

27 Some first results...

28 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Rijkswaterstaat Waddenvereniging Deltares Radboud Universiteit NIOO/Z Yerseke Methode: zaadstengels in zakken aan boeien (Buoy deployed seeding, Pickerell et al. 2005)

29 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Grotere schaal ivm positieve terugkoppelingen Methode BuD: zaadstengels in zakken aan boeien Zaadstengels (die anders grotendeels weg zouden spoelen, 80-90%) worden verzameld in Sylt Uitgeplant op 3 plekken in Waddenzee met maximaal kans op succes: historie van zeegras, hoge score op zeegraskansenkaart, redelijk succes bij eerdere aanplanten ondanks kleinere schaal (Balgzand) bergingskom met minder waterexport zodat minder zaadstengelverlies (Oostelijke WZ, wrschl Schier en Groningse kust)

30 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Twee maal aanplanten (2011 en 2012) Drie jaar monitoren ( ) zeegrasopkomst in augustus (en kenmerken) meest bepalende factoren (zodat resultaten verklaard kunnen worden) uit expert judgement en literatuur

31 Plannen zeegrasaanplant Waddenzee Bepalende factor voor succes, lokaal (op hoofdlijnen is de locatie bepaald door historie van zeegras en zeegraskansenkaart <- hydrodynamiek, droogvalduur, saliniteit, nutrienten): sedimentdynamiek - ervaring Oosterschelde, o.a. bioturbatie - proeven in de Waddenzee (vk & Hermus 2000), zelfde resultaat in VS (Fonseca ea) - verspreidingskaarten Waddenzee (Kohlus & Reise 2008)

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013 Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras Lauwersoog 17 december 2013 Marieke van Katwijk Department of Environmental Science Radboud University Nijmegen Inhoud Inleiding Zeegrasherstel wereldwijd Zeegrasherstel

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen Uitzaai Groot zeegras Grevelingen 6 maart 2015, herzien 24 april 2015 M.M. van Katwijk, Ecoscience Met bijdragen van Kris Giesen, Lennart van IJzerloo, Brigitta van Tussenbroek, Laura Soissons, Ties Mens,

Nadere informatie

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel)

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) ZKO project (gefinanc. door NWO): experimenteel onderzoek naar interactie tussen wadpieren, garnalen, schelpdieren

Nadere informatie

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones

Nadere informatie

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009 Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Op 3 t/m 6 augustus 2009 is een bezoek gebracht aan de mitigatie- en een aantal natuurlijke zeegraslocaties.

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras

Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras Tom Ysebaert (IMARES, NIOZ) Wouter Suykerbuyk (RUN, NIOZ) Slotconferentie Zeeweringen: Wie neemt het stokje over? Donderdag 30 April 2015, Delft Dijkwerkzaamheden

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Marieke van Katwijk, Ecoscience Nijmegen Brigitta van Tussenbroek 29 augustus 1 september 2014 Tussen 29 augustus en 1 september 2014 is

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND NOVEMBER 2012 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND 11 AUGUSTUS 2014 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik Building with Nature in the Delta Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik april 24, 2015 Ministry of Infrastructure and the Environment endorses BWN 26-04-2013 Minister Schultz van

Nadere informatie

Modern Land Consolidation in the Netherlands

Modern Land Consolidation in the Netherlands Modern Land Consolidation in the Netherlands Adri van den Brink Government Service for Land and Water Management Wageningen University, Land Use Planning Group Volvic, 10 September 2004 Contents Introduction

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen

Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen Invloed van waterplanten en maaibeheer op de ecologie en hydrologie van waterlopen Prof. Patrick Meire Dr. Jonas Schoelynck Dr. Kris Bal Ir. Kerst Buis Veerle Verschoren Platform Beek- en Rivierherstel

Nadere informatie

Zeegrasproef Waddenzee

Zeegrasproef Waddenzee Zeegrasproef Waddenzee Grootschalig zeegrasherstel in de Nederlandse Waddenzee door middel van zaadverspreiding Plan van Aanpak Paul Erftemeijer (Deltares) Marieke van Katwijk (Ecoscience) 1202187-000

Nadere informatie

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 dr. L.A. van Duren M.D. van der Meulen M.Sc dr E.J. Weerman ir. J.T. Dijkstra 1203942-000 Deltares, 2011 Inhoud 1 Doelstelling

Nadere informatie

Het WADDENSLEUTELS project

Het WADDENSLEUTELS project Het WADDENSLEUTELS project Han Olff University of Groningen Photo H. Olff WADDENSLEUTELS project Bijdrage leveren aan betere bescherming en herstel van het waddenzee voedselweb? WADDENSLEUTELS project!

Nadere informatie

jasper.stroom@rijnland.net Hoogheemraadschap van R ijnland

jasper.stroom@rijnland.net Hoogheemraadschap van R ijnland Hoogheemraadschap van R ijnland diepe putten beleid Rijnland en koudew inning platform ecologisch herstel meren Jasper Stroom inhoud diepe putten beleid koelwaterwinning Nieuw Meer diepe putten beleid

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Quality of Life and Depressive Symptoms of People with Multiple Sclerosis:

Nadere informatie

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU)

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: monitoring begin december 2008 Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Krabbenkreek Noord 2008 Tijdens de monitoring van begin november werd een sterke

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005 Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT Daniel van Burk 7 november 2005 Even voorstellen... Daniel van Burk Voorzitter van de afdeling Beheer van het NGI Senior Business Consultant bij Atos Consulting Veel

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA

Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA Engineering Services for Additional Studies and Technical Assistance for New Locks PANAMA Study and 3D modelling of density and discharge currents of the third set of locks CEDA presentation 19 May 2011

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Stretching T. Mertens

Stretching T. Mertens Stretching T. Mertens Stretching??? Why? Pourquoi? How long? Long? When? Quand? How frequently? Frequent? Which muscles? Quels muscles? Do I prevent muscle soreness? Raideur? Do I get slower? Je deviens

Nadere informatie

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Ziekteverzuim Moderation of the Big Five Personality Factors on

Nadere informatie

Voorzorg is niet onredelijk. WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht

Voorzorg is niet onredelijk. WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht Voorzorg is niet onredelijk WF Passchier Gezondheidsraad en Universiteit Maastricht Kindermobieltjes en voorzorg Child warning over mobile phones Parents should ensure their children use mobile phones

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Agriculture and biodiversity

Agriculture and biodiversity Agriculture and biodiversity Meeting the challenge: producing while preserving Maarten Hens Agricultural biodiversity Biodiversity is the basis of agriculture 1. Species and genetic variation of crops

Nadere informatie

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Wadden Engine Waddensleutels Mosselwad Ellen Weerman Postdoc Wadden Engine Community Ecology and Conservation group Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function = glomerular filtration rate (GFR) = volume of plasmawater that is filtrated per unit of time Prof.dr Jack F.M. Wetzels

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43439 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Drozdovskaya, Maria Title: Inextricable ties between chemical complexity and dynamics

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Waddensleutels: Mosselbanken en andere biobouwers aan de basis voor een gezonde Waddenzee?

Waddensleutels: Mosselbanken en andere biobouwers aan de basis voor een gezonde Waddenzee? De Waddenzee is een ecologisch gezonde zee met schoon water, uitgestrekte schelpdierbanken en zeegrasvelden. Dit is het streefbeeld voor 2030 dat staat beschreven in het programma Naar een rijke Waddenzee,

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier De invloed van reorganisaties op werkdruk en werkplezier Huub Pennock, Ergo-balans Noortje Wiezer TNO Alex van der Wal, Dexis Arbeid 1 Verzekeraars en werkdruk? 3 Programma

Nadere informatie

Alternate stable states and restoration of intertidal systems

Alternate stable states and restoration of intertidal systems Alternate stable states and restoration of intertidal systems Johan van de Koppel Netherlands Institute of Ecology (NIOO-KNAW) Centre for Estuarine and Marine Ecology Netherlands Institute of Ecology Yerseke

Nadere informatie

BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten

BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten BALGZAND BACTON LEIDING Ontwerp- en Vergunningsaspecten F. van der Linden 8/03/2007 1 Inhoud Inleiding BBL Voorontwerp en detail ontwerp Offshore vergunningen (Nederland en UK) Uitvoerings aspecten 8/03/2007

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Bedrijven & Biodiversiteit = 3!

Bedrijven & Biodiversiteit = 3! Bedrijven & Biodiversiteit... 1+ 1 = 3! Context, praktijk en kansen 6 Oktober 2016, Robbert Snep Verspreiding van bedrijventerreinen in Nederland Bedrijventerrein ?? ?? Infra-rood beeld: rood is bomen,

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Citation for published version (APA): Koomans, R. L. (2000). Sand in motion: effects of density and grain size s.n.

Citation for published version (APA): Koomans, R. L. (2000). Sand in motion: effects of density and grain size s.n. University of Groningen Sand in motion Koomans, Ronald Lourens IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document

Nadere informatie

Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt

Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt Growing old is becoming lonely? Jana D hoedt Introduction Loneliness is a personal, subjective experience. A person experiences this feeling when his social relationships do not match his wishes. It is

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht. 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht

0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht. 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht 0219 Warmte Kracht Koppeling centrale, de Uithof - Utrecht 0219 Power Heat Plant, de Uithof - Utrecht Photo: Hoekstra Photo: Dok architecten Photo: Jan Derwig Photo: Dok architecten EEN HUID VAN STAAL

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa Rob Bugter Ons klimaat verandert. Uit: De toestand van het Klimaat in Nederland 2008. KNMI. .. en dat heeft consequenties. Science 333, 1024

Nadere informatie

infrastructure for a renewable society

infrastructure for a renewable society infrastructure for a renewable society Klaas de Jong 23th March 2011 Far more energy needed for heating than for generation of electricity Primary energy balance of The Netherlands Average efficiency of

Nadere informatie

0610 Lewenborg, Groningen. 0610 Lewenborg, Groningen

0610 Lewenborg, Groningen. 0610 Lewenborg, Groningen 0610 Lewenborg, Groningen 0610 Lewenborg, Groningen Photo: Arjen Schmitz locatie: Kajuit, Groningen Ten noordoosten van de binnenstad van Groningen, ligt de wijk Lewenborg. Een typische jaren zeventig

Nadere informatie

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners?

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Are Premorbid Neuroticism-related Personality Traits a

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Schermen van bamboe en ander groen

Schermen van bamboe en ander groen NSG dag Geluidschermen Schermen van bamboe en ander groen 6 september 2016 Arnaud Kok Hans J. A. van Leeuwen DGMR Consultants for construction, industry, traffic, environment and software P.O. box 370,

Nadere informatie

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 What is Eururalis? Integrated impact assessment tool Autonomous developments of EU rural areas Four world visions / scenarios Impact on PPP European

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

RAAK-PRO PROJECT BUILDING WITH LIVING NATURE

RAAK-PRO PROJECT BUILDING WITH LIVING NATURE RAAK-PRO PROJECT BUILDING WITH LIVING NATURE NEWSLETTER MARCH 2014 Deze nieuwsbrief geeft een overzicht van de voortgang van het RAAK-PRO programma Building with Living Nature over de periode Juli 2013

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

NIEUW. Express 2 VPS afdrukmaterialen

NIEUW. Express 2 VPS afdrukmaterialen Express 2 VPS afdrukmaterialen NIEUW Express 2 afdrukmaterialen zijn gebaseerd op een nieuwe VPS formule. In verschillende viscositeiten, van putty tot ultra light body, biedt Express 2 essentiële voordelen

Nadere informatie

Circulaire Economie. VNO-NCW / MVO Nederland

Circulaire Economie. VNO-NCW / MVO Nederland Circulaire Economie VNO-NCW / MVO Nederland 24-05-2017 Betekent groeiend verbruik - Elektriciteitsconsumptie +70% by 2040 - Zeer sterk wisselende prijzen voor grondstoffen- bijv fosfaatpiek in 2008-800%

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017 www.iuscommune.eu INVITATION Ius Commune Masterclass 22 June 2017 Amsterdam Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to participate in the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers,

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Brand building blocks 3 Logo 4 Colors 7 Images 8 Tile 9 Font 10 Typo 11 Header 12 Url 13 Action panel 14

Inhoudsopgave. Brand building blocks 3 Logo 4 Colors 7 Images 8 Tile 9 Font 10 Typo 11 Header 12 Url 13 Action panel 14 Inhoudsopgave Brand building blocks 3 Logo 4 Colors 7 Images 8 Tile 9 Font 10 Typo 11 Header 12 Url 13 Action panel 14 Applying brand building blocks 15 Flyer 16 Placemat 18 Dutch examples 19 2 Brand building

Nadere informatie

For Sale & For Rent Gerdesiaweg Rotterdam-Kralingen, the Netherlands

For Sale & For Rent Gerdesiaweg Rotterdam-Kralingen, the Netherlands For Sale & For Rent Gerdesiaweg 486-488 Rotterdam-Kralingen, the Netherlands Asking price: 1.100.000 k.k. Rental price: 95.000 per year www.reliplan.nl 2. Object Location The location is situated at Gerdesiaweg

Nadere informatie

CO 2 capture overview

CO 2 capture overview CO 2 capture overview Ruud van den Brink, Daan Jansen www.ecn.nl CO 2 emissions are rising faster than in the most pessimistic scenario Source: PNAS, 22 May, 2007 Energy scenario: 65% lower CO 2 emission

Nadere informatie

STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René

STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René STRAATVERLICHTING IN ASSEN. Levenscyclusanalyse van de Kegel 2000 en de Stela Square 10 LED Kerstholt, René IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback. The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and

Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback. The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and Onrechtvaardigheid, bevlogenheid en feedback 1 Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and Feedback Nerfid

Nadere informatie

9703 Depot Scheepsvaartmuseum, Amsterdam Depot Maritime Museum, Amsterdam

9703 Depot Scheepsvaartmuseum, Amsterdam Depot Maritime Museum, Amsterdam 9703 Depot Scheepsvaartmuseum, 9703 Depot Maritime Museum, photo: Krijgsman photo: Bert Nienhuis Naam Fotograaf name Photographer photo: Jan Derwig photo: Krijgsman Titanium Bulten Titanium bumps locatie:

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015 ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL In de jaren dertig van de vorige eeuw verdween het zeegras uit de Waddenzee. In het Nederlandse deel is het nooit meer teruggekomen, in het Duitse deel wel. De zoektocht

Nadere informatie

North Sea Skills Integration and New Technologies

North Sea Skills Integration and New Technologies SUDS in the Netherlands North Sea Skills Integration and New Technologies Floris Boogaard (TU Delft/Tauw) ir. F.C. (Floris) Boogaard, (020) 606 32 50/06-51 55 68 26 e-mail: f.c.boogaard@tudelft.nl/ Floris.boogaard@tauw.nl

Nadere informatie

Dagelijkse Stress en Snackgewoonte: de. Modererende Rol van Persoonlijkheid. Daily Stress and Snack Habit: the. Moderating Role of Personality

Dagelijkse Stress en Snackgewoonte: de. Modererende Rol van Persoonlijkheid. Daily Stress and Snack Habit: the. Moderating Role of Personality Dagelijkse Stress, Snackgewoonte en Persoonlijkheid 1 Dagelijkse Stress en Snackgewoonte: de Modererende Rol van Persoonlijkheid Daily Stress and Snack Habit: the Moderating Role of Personality Josine

Nadere informatie

Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen

Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen Welkom bij het programmaonderdeel: Smart Cities Optimaliseren van

Nadere informatie

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen op Mindfulness, Stressbeleving, Interne Locus of Control, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties en Kwaliteit van Leven The

Nadere informatie

Publications PUBLICATIONS

Publications PUBLICATIONS Publications 164 Publications PUBLICATIONS 1. Heemskerk B, Veltrop-Duits LA, van Vreeswijk T, ten Dam MM, Heidt S, Toes RE, van Tol MJ, Schilham MW. Extensive cross-reactivity of CD4 + adenovirus-specific

Nadere informatie

Begrazing voor biodiversiteit

Begrazing voor biodiversiteit Begrazing voor biodiversiteit In terrestrische ecosystemen Chris Smit Community and Conservation Ecology University of Groningen 1 2 Begrazing in NL Hoofddoel Vergroten heterogeniteit en biodiversiteit

Nadere informatie

Sport participation and the role of sport facilities in the Netherlands

Sport participation and the role of sport facilities in the Netherlands een afbeelding (smal) te plaatsen. Daarna via opmaak de afbeelding naar de Sport participation and the role of sport facilities in the Netherlands Play the Game conference Aarhus, Denmark 28-31 October

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Opbouw verhaal 26/04/2013. Honingbijen, oorsprong en verspreiding. Het V-woord en de weerstand daartegen

Opbouw verhaal 26/04/2013. Honingbijen, oorsprong en verspreiding. Het V-woord en de weerstand daartegen Het V-woord en de weerstand daartegen Onderzoek bijen@wur Tjeerd Blacquière (PRI) / bijen@wur 13 april 2013 Symposium Bijengezondheid bijen@wur, Wageningen Bestuiving Voeding van bijen Ziekten van bijen

Nadere informatie

Het modererend effect van de moeder kind relatie op de effecten van prenatale blootstelling aan PCB s op de cognitieve ontwikkeling van het kind

Het modererend effect van de moeder kind relatie op de effecten van prenatale blootstelling aan PCB s op de cognitieve ontwikkeling van het kind Het modererend effect van de moeder kind relatie op de effecten van prenatale blootstelling aan PCB s op de cognitieve ontwikkeling van het kind The moderating effect of the mother child relation on the

Nadere informatie

Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische. Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning

Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische. Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning The Relationship between Appreciative Inquiry and Autonomous

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie