ab ce LAAGGELETTERD DOORBREEK TABOE, ZET JE (NETWERK) IN PIONIEREN MET HUMOR: ROTARY TAALSTEUN- METHODE TAAL ZORGT DAT JE MEEDOET

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ab ce LAAGGELETTERD DOORBREEK TABOE, ZET JE (NETWERK) IN PIONIEREN MET HUMOR: ROTARY TAALSTEUN- METHODE TAAL ZORGT DAT JE MEEDOET"

Transcriptie

1 84E JAARGANG MAART MAGAZINE VOOR LEDEN VAN ROTARY IN NEDERLAND TAAL ZORGT DAT JE MEEDOET i PIONIEREN MET HUMOR: ROTARY TAALSTEUN- METHODE ab ce LAAGGELETTERD DOORBREEK TABOE, ZET JE (NETWERK) IN HET SUCCES VAN HAAR IMAGINATION LIBRARY

2 ANNONCES Fiets doneren? Denk Huka! PRACHTIGE VILLA TE HUUR personen, genieten tussen de olijfbomen in een authentiek dorpje Cunit vlakbij Barcelona en Sitges. 3 min van het strand golfbanen op 10 km en tennisbanen 2 km. Vraag naar de mogelijkheden. Nederlandse eigenaren. Tel: , TE HUUR VAN EEN ROTARIAN EEN EXCLUSIEF TOSCANE LANDHUIS IL POZZALE MET EEN SFEERVOLLE INRICHTING. Wij bieden u de mogelijkheid te genieten van de schoonheid en rust van het prachtige Italiaanse landschap en het bruisende culturele leven van Toscane. Hiervoor beschikken wij over een prachtig recent gerestaureerde Borgo in Monte San Savino. Met stijlvolle authentieke elementen en voorzien van moderne en luxe gemakken. U heeft van uit hier, een uitstekend vertrekpunt voor bezoeken talrijke historische steden en dorpen zoals Florence, We Siena, Arezzo, gaan Pienza, Montepulciano iedere en Cortona. Voor meer informatie kijk op telefoon: , week samen een ommetje fi etsen. Zo heb ik het gevoel dat ik nog mee doe. Heerlijk! INTRIGEREND INDIA, schitterend Sri Lanka, betoverend Bali en verrassend Vietnam, Leendert Kruik voor reizen op maat. Info: of Verdient iemand een lintje? Rtn, verzorgt haalbaarheidsonderzoek en voorstellen voor KONINKLIJKE ONDERSCHEIDINGEN. Mr. J.P. Kruimel, tel: , UNIEK GELEGEN VILLA IN DE HEUVELS BIJ LUCCA Geheel gerenoveerd familiehuis (8-10 personen), voorzien van alle comfort, groot zwembad, wifi, satelliet TV en volledige privacy; een half uur van de kust en een kwartier van de stad Lucca. Info: tel: TE HUUR VAN ROTARIAN IN CANNES-MANDELIEU (Z-FRANKRIJK) een schitterend appartement met grote terrassen, uitzicht op de golfbaan Riviera Golf de Barbossi, zwembad op terrein, vlakbij het strand. Mooi ingericht, 3 slaapkamers, 2 badkamers, luxe keuken met Nespressomachine, vaatwasmachine, wasmachine en droger enz. Foto s beschikbaar. Voor info bel TE HUUR: riante villa Oost Algarve, 3 ha max. privacy, panoramisch zeezicht, dicht bij dorp, 5 slaap-en badkamers, 10 pers., groot privézwembad, airco, internet. Bel , UITZICHT OP HET SCHITTERENDE UMBRIË/ TOSCANE - Drie mooie en stijlvolle 2-4 pers. appartementen te huur. Rust, ruimte, privacy en een panoramisch uitzicht vanaf uw privé terras op de Val di Chiana en het Lago Trasimeno. Gelegen in het culturele en archeologische hart van Italië. Eigen zwembad in 3ha olijfboomgaard, 4 golfbanen in de omgeving. Kijk op FLORIDA TE HUUR: onze prachtige rustiek gelegen villa aan bosrand en kreek, met verw. overdekt privézwembad in Port Charlotte. Vlakbij strand, winkelcentr. uit te gaan golfbanen kwijt. en alle bezienswaardigheden. Mooi ingericht en een luxe keuken, vaatwasser, wasmachine, droger etc. Grote living, 3 slpk. 2 badk. Alles airco. Grote tuin met steiger. Wi-Fi. Prijs 685,- p.w. Bij 3 weken slechts 580,- p.w. uit te gaan. Tel/Fax: , Info + video: Voor veel ouderen wordt het steeds moeilijker om mobiel te zijn en te blijven. Door lichamelijke gebreken of onzekerheid raken zij beetje bij beetje de vrijheid om er op Onze producten geven mensen hun vrijheid en daarmee extra kwaliteit van leven terug. Een driewielfiets als de Orthros of de Duet maakt het mogelijk om er samen op Wilt u of uw serviceclub een fiets doneren aan bijvoorbeeld een verzorgingshuis in uw buurt, denkt u dan aan TE HUUR Schitterend gelegen luxe chalet in Franse Alpen. Skien, de producten golfen, bergwandelen. van Huka. 8 personen vanaf Euro 2300 p.w. Appartement 2 personen vanaf Euro 550 p.w. Zie Huka maakt je wereld iets makkelijker! 22 ROTARY magazine facebook.com/huka.bv

3 i ab ce THEMA: LAAGGELETTERD INHOUD Op een gegeven moment dacht ik: nu moet ik er iets aan doen, anders kom ik helemaal nergens meer. De maatschappij verandert, alles gaat via de computer, daar weet ik al helemaal geen raad mee. (Corrie de Koster over haar problemen met lezen en schrijven op pagina 8) COLOFON Rotary Magazine is het ledenblad van Rotary in Nederland en verschijnt zes keer per jaar Uitgever Stichting Rotary Administratie Nederland Hoofdredacteur Marjoleine Tel [De Redactie] Redactie Jenny ter Maat (D1560, Ab Visscher (D1570, gmail.com), Tom Tossijn (D1580, Christine Barnhard (D1610, barnhard.nl) Contact redactie , De redactie behoudt zich het recht voor om ingezonden bijdragen in te korten en te redigeren. Verstuur beeld voor het magazine via Wetransfer.com. Realisatie bureau [De Redactie], , Vormgeving Ronald Koopmans [De Redactie] Drukwerk MullerVisual Communications, Amsterdam Advertenties Bureau Nassau BV Hoorn, Contact algemeen 8 1 OP DE 9 DOET NIET MEE Laaggeletterdheid kost de samenleving jaarlijks 556 miljoen euro en gaat gepaard met grote schaamte en verdriet. Literacy -ambassadeur Aart Kleijer (RC Kampen) roept op de handen ineen te slaan en in actie te komen 12 HET PROJECT: Rotary Taalsteunmethode In Nederland zijn 1,3 miljoen mensen tussen de 16 en 65 jaar laaggeletterd. Dat staat gelijk aan zeker één op de negen Nederlanders in deze leeftijdscategorie. We leven in een digitale kennissamenleving. Het huidige kabinet streeft ernaar in 2017 alle overheidsdiensten digitaal aan te bieden. Veel mensen hebben echter beperkte (digitale) basisvaardigheden. Hierdoor kunnen zij moeilijk meekomen met de digitalisering van (overheids)diensten. Hun beperkte basisvaardigheden vormen een belemmering om hier optimaal gebruik van te maken. Elke Rotarian kan grote of kleine stappen maken om mee te helpen laaggeletterdheid, een van onze zes internationale focusgebieden, aan te pakken. Het begint met het onderwerp hoog op de clubagenda te zetten: een mooie start van onze internationale Literacy Month. Diverse clubs en individuele Rotarians hebben de mouwen inmiddels opgestroopt. In dit magazine informatie en inspiratie hoe je als club (en individu) een steentje kunt bijdragen om dit vrij ingewikkelde, zeer urgente probleem te helpen oplossen. Rob Staal, gouverneur , D Eens/oneens Handen uit de mouwen: moeilijk bij laaggeletterdheid 18 10X LITERACY OP DE ACTIE- AGENDA Doe meer dan fundraising of bekendheid geven aan het onderwerp: 10 praktische tips om in actie te komen VOORWOORD Zet laaggeletterdheid hoog op de agenda EN OOK Clubnieuws We vragen het Igor Ivakic, programmamanager Taal voor het Leven, een project van Stichting Lezen & Schrijven waarin diverse Rotaryclubs participeren Bijzonder Cathy Spierenburg zet bibliotheken op in ontwikkelingslanden Ook Rotarian, Aty Luitze, hoofdredacteur Ariadne at Home Inside Rotary Internationaal kleuters ontvingen zo n 65 miljoen boeken via de Imagination Library van Rotarian Dolly Parton Annonces ROTARY magazine 3

4 CLUBNIEUWS KORT WE VRAGEN HET... > Ruim 80 clubs werken al mee Igor Ivakic, programma manager Taal voor het Leven Waar zijn Rotarians mee bezig? Wat speelt er, wat is het laatste nieuws? Voor deze editie belde een redacteur met Igor Ivakic, programma manager Taal voor het Leven, een project van Stichting Lezen & Schrijven waarin ook diverse Rotaryclubs participeren. Spellen voor Ghana De Rockanjeschool in Kumasi, Ghana, twintig jaar geleden opgezet door de familie Engels uit Rockanje, is het goede doel van het Groot Dictee Voorne- Putten-Rozenburg van RC Brielle. De Brielse ex-wethouder Klaas Schipper schrijft de tekst en zal deze zelf voorlezen op zaterdagavond 14 maart (programma start uur) in Het Wapen van Marion in Oostvoorne. Opgeven voor het dictee: Doofblindendag Op 9 mei organiseert RC Hillegom-Lisse voor honderd doofblinden en hun begeleiders een speciale dag bij de Keukenhof. Een deel van de dag wordt gefinancierd met de opbrengsten van de Rotary Roei Regatta Actie na noodkreet zusterclub Taal voor het Leven? Met de aanpak Taal voor het Leven kunnen we samen met vele partnerorganisaties laaggeletterden vinden en hen naar een hoger niveau van taalvaardigheden brengen. Mensen die beter willen leren lezen en schrijven, krijgen de kans om in hun eigen vertrouwde omgeving een cursus te volgen. De aanpak is effectief door de combinatie van getrainde vrijwilligers, expertise van docenten en goed lesmateriaal. Wat cursisten leren, kunnen ze toepassen in het dagelijks leven. Dit zorgt bovendien voor actievere deelname aan de samenleving. Hoe werkt Rotary hieraan mee? Ruim tachtig Rotaryclubs hebben al iets gedaan aan laaggeletterdheid, via presentaties en financiële ondersteuning bijvoorbeeld. Concrete inzet gebeurt onder meer in Amsterdam, waar Rotarians opgeleid worden tot taalcoaches die laaggeletterden begeleiden (zie pagina 12). Een heel mooi initiatief! Via het netwerk van Rotarians kunnen we meer laaggeletterden opsporen. Rotarians kunnen toegang tot bedrijven en organisaties verschaffen en ruimten beschikbaar stellen voor de training en het coachen van laaggeletterden. Kunnen clubs zich aanmelden om mee te doen? We horen het graag als belangstellende clubs willen meedenken om een concrete aanpak uit te werken. Met de systematische aanpak van laaggeletterdheid kan Rotary Nederland ook bijdragen aan zijn eigen doelstellingen. Meer informatie zie of mail rechtstreeks 84 Knuffels en 30 zakken vol kleding, speelgoed, dekens en andere hulpgoederen verzamelde RC Voorschoten-Leidschendam in twee weken na een noodkreet van haar zusterclub in het Duitse Iserlohn. De spullen zijn bedoeld voor het groeiend aantal tijdelijke bewoners van het asielzoekers- en vluchtelingenkamp Betreuung Franziskus in het Duitse Hemer. Olympische inzet Olympisch (volleybal-)kampioen Bas van de Goor presenteerde de jaarlijkse Rotarysportdag, georganiseerd door RC Veenendaal. Met zijn Foundation zet hij zich in om sporten te stimuleren bij diabetespatiënten. Ruim honderd sporters streden om de bekers en de eer. De dag bracht euro op voor diverse goede doelen. 4 ROTARY magazine

5 TEST JE TEAM(GEEST) OP HIGHLAND GAMES Op zaterdag 6 juni organiseert RC Velsen voor de tiende keer de Highland Games in Velserbeek: een bijzondere, compleet verzorgde sponsorsportdag voor bedrijven en instellingen. Zij worden tijdens de spectaculaire spelen uitgedaagd te laten zien hoe sterk hun team(geest) is. Naast eeuwige roem, onvergetelijk plezier en wat spierpijn, maken deelnemers en hun bedrijf kans op een driedaagse minicruise naar Newcastle. Elk bedrijf doneert een sponsorbedrag dat naar vijf goede doelen gaat. Er is ruimte voor 28 teams (8 man/vrouw). Haalbaar voor een gemiddelde sporter! Inschrijven kan nog tot eind maart. Kijk voor een sfeerimpressie en meer informatie op Het getal 1op de7 Basisschoolleerlingen gaat zonder ontbijt naar school. Leden van RC Middelburg zetten zich met het project Gezondere start, gezondere toekomst in om dit te veranderen. In samenwerking met de scholen en lokale leveranciers krijgen Walcherse scholieren de komende periode een gezond ontbijt op school. Daarnaast bezoeken de leerlingen de leveranciers van hun ontbijt (kaasboerderij, slagerij, bakkerij etc.). In workshops kunnen zij groenten, fruit, brood, zuivelproducten en vlees leren bereiden en proeven. Ambitie is om het project te laten uitgroeien tot een educatief programma over voeding voor alle basisscholen in de regio. Foto: Rien Zandee Tijdens de aftrap van het project ontbijten veertig leerlingen op de Markt van Middelburg met burgemeester Harald Bergmann KLAAR VOOR HET TUINSEIZOEN De Fellowship of Gardening Rotarians in Nederland is klaar voor het nieuwe tuinseizoen. In het jaarprogramma gaat alle aandacht uit naar het vierde lustrum van de Fellowship. Leden, allen groot tuinliefhebber, ontmoeten elkaar tenminste vier zaterdagen in het zomerseizoen. Op deze dagen worden tuinen van de leden bezocht (en eventueel planten en stekken gedeeld) en excursies gemaakt. Het motto: tuinen en tuinieren als bron voor vriendschap. Zie voor het programma, meer informatie en inschrijving ROTARY magazine 5

6 CLUBNIEUWS BIJZONDER WIE: Cathy Spierenburg WAT: oprichter en voorzitter van My Book Buddy MATTHÄUS PASSION 22 MAART De Koninklijke Gentse Oratorium Vereniging, het kinderkoor van de Opera van Vlaanderen en het barokorkest Currende voeren op zondag 22 maart om uur in de Willibrordusbasiliek van Hulst de Matthäus Passion op. Organisatie is in handen van RC Hulst. Meer informatie op Met haar organisatie My Book Buddy zet Cathy Spierenburg (RC Amersfoort-Stad) bibliotheken op in scholen in ontwikkelingslanden. Als netmanager van bezocht Spierenburg in 2005 landen die getroffen waren door de tsunami. Deze kennismaking met ontwikkelingssamenwerking wilde ze een vervolg geven. Ik geloof in werken vanuit je persoonlijke interesses. Ik weet niets van waterputten of elektronica, maar ik houd van boeken en van kinderen. Het is in vijf jaar gelukt om kinderen op 250 scholen te laten lezen. Spierenburg: De impact is enorm. Voor gemiddeld 3,50 euro leest een kind gedurende zijn basisschoolperiode elke week een boek. Vaak geven kinderen wat ze leren door aan hun analfabete ouders. En als je plezier hebt in lezen, weet je later ook raad met de handleiding voor een waterput. Spierenburg werkt regelmatig samen met serviceclubs. Ik geef veel lezingen en met verschillende Rotaryclubs ben ik naar Afrika en Azië geweest om bibliotheken te helpen opzetten. Voor Rotarians die internationaal iets met laaggeletterdheid willen doen, heeft ze een duidelijk advies: Kies voor een kleinschalige aanpak waarmee je boeken direct bij kinderen brengt. Daarmee voorkom je corruptiedilemma s en maak je maximaal gebruik van leergierigheid van kinderen. NOG EVEN IJSPRET Zondag 15 maart 2015 vindt voor het zesde achtereenvolgende jaar het schaatsevenement Tilburg On Ice plaats op de Ireen Wüst IJsbaan, georganiseerd door RC Tilburg Triborch en IJsclub Tilburg. De deelnemende teams van de bedrijvencompetitie sponsoren het schoolschaatsen in Tilburg. Kom onder andere de Rotaryteams aanmoedigen, doe mee met een van de activiteiten en geniet nog even volop van de winterpret voordat de lente zijn intrede doet. 6 ROTARY magazine

7 Ook Rotarian FIETSEILAND VERRAST KINDERHULP RC Schiermonnikoog reageerde direct op de oproep van onze gouverneurs fietsen in te zamelen voor de bijna kinderen in ons land die in armoede verkeren (actie van Nationaal Fonds Kinderhulp). Als fietseiland zeiden we meteen: hier moeten we wat mee doen, aldus voorzitter Jeanette Ridder van de kleinste club (22 leden) van D1590. Auto s mogen ons eiland niet op, dus de fiets is hier nog belangrijker dan elders. Plaatselijke fietsenmakers stelden zich soepel op. De club zorgde dat zeven fietsen een flinke opknapbeurt kregen, zodat scholieren er nog veel plezier aan kunnen beleven. De rijwielen verhuisden naar het vasteland om afgeleverd te worden bij bureau Jeugdzorg in Leeuwarden. OP ZOEK NAAR EEN BOEK Duizenden boeken (en LP s) vonden een nieuwe eigenaar tijdens de grote Boeken- en Platenbeurs, georganiseerd door de Stichting Boeken Steunen Mensen. RC Venlo, Maas en Peel nam 29 jaar geleden het mede-initiatief voor deze beurs, alle clubleden zijn actief tijdens de organisatie en uitvoering van de beurs. Opvallend was de zeer goede verkoop van boeken uit de categorie Geschiedenis en Religie. Ook de LP s scoorden boven verwachting goed, aldus trotse penningmeester Wilma Haak. Het geruchtmakende boek uit 1782 over Batavia werd ook verkocht. De opbrengst, euro, is bestemd voor vijftien particuliere projecten in verschillende ontwikkelingslanden. Aty Luitze (RC Soestdijk) Hoofdredacteur Ariadne at Home Als hoofdredacteur heeft Aty Luitze (RC Soestdijk) al veertig jaar een dynamisch bestaan. Recent onderging haar woontijdschrift, Ariadne at Home, een grote transformatie. Het blad moest verder met de helft van de medewerkers, kreeg een nieuw logo, een nieuwe voorkant en een nieuwe toon. Luitze: Het afscheid was heftig, maar een merk veranderen is ook een mooie uitdaging. Als een van de weinige bladen in tijden van internet en ontlezing groeien we weer. Van de eerste nummers nieuwe stijl zijn ruim vijfduizend exemplaren meer verkocht. Momenteel is Luitze druk bezig met een nieuwe webshop en de voorbereiding voor de Woonbeurs Amsterdam. Ariadne at Home is daar een van de belangrijkste publiekstrekkers, dus we gaan weer flink uitpakken. Ook als Rotarian zit Luitze bepaald niet stil. Ze is oud-voorzitter van RC Soestdijk en houdt zich vooral bezig met new generations. Luitze: Mijn club is toegankelijker geworden en daar ben ik trots op. Het resultaat? Maar liefst vier nieuwe leden in ROTARY magazine 7

8 1 OP NEDERLAND NIET INTERVIEW De feiten Eén op de negen Nederlanders is laaggeletterd, waarvan tweederde autochtoon is Laaggeletterdheid kost de samenleving jaarlijks 556 miljoen euro Als alle laaggeletterden in Nederland een taalcursus zouden volgen, levert dit de maatschappij 700 miljoen op 60 tot 80% van deelnemers aan een taalcursus heeft een betere taalbeheersing 40 tot 60% van de deelnemers krijgt een betere plek in de samenleving Scholing leidt voor 20% van de deelnemers tot een betere arbeidsmarktpositie Na het volgen van een taalcursus, wordt de arbeidsproductiviteit per deelnemer met een waarde van 985 euro verhoogd Bron: Feiten en cijfers geletterdheid, Stichting Lezen en Schrijven i.s.m. onder meer Maastricht University, 2014 Aart Kleijer: Deze mensen lezen niets, ze vluchten voor taal Laaggeletterdheid kost de samenleving jaarlijks 556 miljoen euro. Achter dit kale feit schuilt bovendien grote schaamte en verdriet om het niet mee kunnen doen in onze samenleving. Corrie de Koster vertelt haar verhaal, literacy -ambassadeur Aart Kleijer (RC Kampen) roept op de handen ineen te slaan. Als twaalfjarig meisje werd de nu vijftigjarige Corrie de Koster door haar ouders van school gehaald. Haar hulp was hard nodig in het gezin, dat steeds groter werd. Op een middelbare school heb ik nooit gezeten. Ik kan niet fatsoenlijk lezen, schrijven en rekenen, en bovendien ben ik dyslectisch. Corrie is een alleenstaande vrouw, met twee opgroeiende kinderen. Zij hebben ook niet altijd tijd om mij te helpen als ik iets niet begrijp. Mijn zoon is uit huis en mijn dochter zit in haar examenjaar. Ik wil niet langer afhankelijk van ze zijn. Op een gegeven moment dacht ik: nu moet ik er iets aan doen, anders kom ik helemaal nergens meer. De maatschappij verandert, alles gaat via de computer, daar weet ik al helemaal geen raad mee. De schaamte blijft Dagelijks stuit Corrie op problemen vanwege haar laaggeletterdheid. Toen ik moest solliciteren, schreef mijn zoon de sollicitatiebrief. Die schreef ik vervolgens over, want ik wilde me wel van mijn goede kant laten zien. Maar dat werd niet zo netjes, en al helemaal niet foutloos. Tijdens het sollicitatiegesprek kreeg ik de vraag wie de brief had geschreven. Ze vonden het net een brief van een kleuter. 8 ROTARY magazine

9 i ab ce DE 9 ERS DOET MEE Corrie de Koster: Ik kon mijn kinderen niet helpen met hun huiswerk Op zo n moment ga je enorm af. Maar ook bankzaken regelen is lastig. Ik weet niet welke papieren ik moet meenemen, of wat ik op een formulier moet invullen. Inmiddels werkt Corrie een aantal dagen per week in de schoonmaak. Ik heb eerlijk toegegeven dat ik geen diploma s heb en moeite heb met lezen en schrijven. Als ik een taak niet af krijg binnen een bepaalde tijd, moet ik dat opschrijven. Mijn collega vindt mijn spelfouten geen probleem. Als ze het niet begrijpt, belt ze me op. Maar de schaamte blijft, geeft Corrie toe. Niet tegenover mijn kinderen, zij nemen me niets kwalijk, al kon ik ze nooit goed helpen met hun huiswerk. Als moeder voel je je dan heel klein. Vernederd ook wel, omdat ik nooit de kans heb gekregen van mijn ouders. Belangrijke ondersteuning Al die jaren kon Corrie haar beperking goed verdoezelen, maar uiteindelijk kwam ze uit de kast, zoals ze het zelf noemt. Dat was een heel grote stap. Bij stichting MEE werd mijn verhaal aangehoord. Nu krijg ik hulp van een maatschappelijk werkster, die bijvoorbeeld met me meegaat naar oudergesprekken op school. Sommige woorden legt ze dan thuis aan me uit. Ook helpt iemand me bij de administratie. En eens per week komt een vrouw langs voor taalles. Zij leest een stuk voor, ik mag daarna uitleggen of ik het verhaal heb begrepen. Ook oefen ik met lange, moeilijke woorden, zoals dyslectisch. Dokterstaal, of ingewikkelde woorden uit de krant schrijf ik steeds op tot ik ze foutloos kan schrijven. Voor Corrie betekent de ondersteuning veel. Ik kan steeds meer zelf, en daardoor groeit mijn zelfvertrouwen. Leren schrijven en lezen is niet makkelijk, maar het lukt, als je maar met je probleem naar buiten durft te komen. LEREN LEZEN IS NIET MAKKELIJK, MAAR MIJN ZELFVERTROUWEN GROEIT Tekst: Annemijn Molenaar. Fotografie: Gabby van Balsfoort-Louwhoff (Zuiverbeeld) ROTARY magazine 9

10 INTERVIEW TAAL RAAKT ALLE DOMEINEN VAN HET LEVEN ZO HERKEN JE EEN LAAGGELETTERDE Steekt veel energie in smoesjes, zoals ik heb mijn bril niet bij me of dat vul ik later wel in Heeft moeite met het formuleren van vragen, het duiden van klachten en het stellen van prioriteiten Heeft vragen over informatie die al eerder is uitgereikt Bekijkt een uitgereikte folder niet Noteert geen afspraken Komt regelmatig te laat of niet opdagen voor een afspraak Meldt zich vaker ziek, blijft langer ziek Is minder productief Onttrekt zich aan activiteiten en contacten De cijfers voor laaggeletterdheid zijn schrikbarend: een op de negen Nederlanders kan onvoldoende Nederlands lezen om maatschappelijk te participeren. Daarvan is 65 procent autochtoon en slechts 35 procent allochtoon, zegt Aart Kleijer (RC Kampen), Rotary-ambassadeur voor laaggeletterdheid en oud-directeur van een school voor speciaal basisonderwijs. Deze mensen doen niet mee omdat de maatschappij te ingewikkeld voor ze wordt. Ze krijgen bijvoorbeeld een brief over het jeugdsportfonds, maar snappen de inhoud niet en lopen zo allerlei voorzieningen mis. Bedenk eens wat jij om negen uur s ochtends al hebt gelezen. Die mensen lezen niets, ze vluchten voor taal. Terwijl taal ervoor zorgt dat je werk krijgt en aan het werk blijft. Wél naar bibliotheek Tussen de laaggeletterden zitten ook jongeren, die op een of andere manier uit het onderwijs zijn gevallen of het lezen en schrijven niet hebben bijgehouden. Kleijer: Ik sprak laatst een jongen, afgestudeerd HTS er. Hij was heel technisch, maar las en schreef slecht, ook vanwege dyslexie. Zijn functie vereiste dat hij bepaalde teksten in tien minuten invoerde in de computer, maar hij deed er drie kwartier over. Bij de eerste de beste ontslagronde lag hij eruit. Schrijnend, want hij had hulp moeten krijgen, maar wist de weg niet. Laaggeletterden schamen zich, en dat maakt opsporing lastig. Om de drempel naar hulp te verlagen, heeft het project Taal voor het Leven taalpunten in bibliotheken gelanceerd, plekken waar een professional laaggeletterden op weg helpt met bijvoorbeeld een leerroute of taalcoach. Opvallend is dat 28 procent van de laaggeletterden wel in de bibliotheek komt. Ze willen namelijk één ding niet: dat hun kind ook laaggeletterd wordt. Weer baas in eigen gezin Systeeminterventie is nodig, vindt Kleijer. We moeten systematisch op zoek naar die groep die nu onderaan de maatschappij bungelt. Losse initiatieven zijn prachtig, zoals een Groningse club die euro bijeenharkte voor het LSFA, 10 ROTARY magazine

11 geletterden 49% laaggeletterden 28% vrouw 53% 47% man i ab ce Laaggeletterden Bibliotheekbezoek afgelopen jaar 1,3 miljoen laaggeletterden in Nederland (tussen jr.) Computergebruik 18% van de jarigen bezit weinig computervaardigheden 57% van de laaggeletterden werkt 43% van de laaggeletterden is werkloos of inactief. van de werkende laaggeletterden, werkt: 10% werkt in de financiële en zakelijke dienstverlening 13% werkt in de industrie en energie 14% werkt in de bouw Wonen In de vier grootste gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) is 16,9% van de inwoners laaggeletterd. 42% lager onderwijs 38% vmbo of mbo 1 9% mbo 2, 3 of 4 65% autochtoon 3% havo & vwo 2% hbo & wo Opleiding Percentage laaggeletterden van de jarigen op basis van genoten onderwijs Ontwikkeling 80% van de gemeenten geeft zelf aan taalarme kleuters niet te kunnen bereiken en 85% heeft geen afspraken gemaakt over de resultaten van de vve LANDELIJK OVERLEG LAAG- GELETTERDHEID Taal voor het leven is een (pilot) project van de Stichting Lezen en Schrijven ter bestrijding van laaggeletterdheid, waaraan diverse clubs meewerken of hebben meegewerkt (zie ook pagina 4 en Er zijn ook andere initiatieven (zie pagina 12 en 18). Een aantal Rotarians dat al enige jaren actief is op het gebied van laaggeletterdheid, slaat de handen ineen en komt binnenkort bij elkaar voor overleg hoe meer en effectiever met elkaar samen te werken. Clubs die meer willen weten over dit initiatief, nemen contact op met Aart Kleijer (RC Kampen): Telefoon: / Bron: Houtkoop et al. (2012) en Buisman & Houtkoop (2014). de Lezen en Schrijven Film Awards. Maar we komen pas echt verder met een landelijke aanpak. Rotarians roep ik op hun gigantische netwerk van captains of industry en andere leidinggevenden in te zetten. Laaggeletterden vind je in productiebedrijven. Bij Scania in Zwolle bijvoorbeeld, hebben we vierhonderd werknemers onder MBO 3-niveau doorgelicht. Daar rolden 35 laaggeletterden uit die een traject is aangeboden. Later zeiden ze: hadden we maar eerder hulp gezocht. Ze zijn weer baas in hun gezin, ze doen weer mee. Commitment clubs onmisbaar Regio Zwolle maakt sprongen vooruit. In anderhalf jaar tijd spoorde Taal voor het Leven duizend laaggeletterden op, driehonderd vrijwilligers werden opgeleid tot taalcoach. Kleijer: Maar er zijn laaggeletterden in de regio. Als Rotarian kun je hier wat aan doen. Laten we niet wijzen naar het onderwijs, maar zelf in actie komen. Door ons Rotarynetwerk in te zetten, visie te tonen en zo binnen te komen bij bedrijven en organisaties. Of door ons beschikbaar te stellen als taalcoach, al is het maar voor een uur per week. Er is commitment nodig binnen clubs, de wil om hier een speerpunt van te maken. Taal is basaal, het raakt alle domeinen van het leven. En er is een grote groep mensen in ons eigen land die schreeuwt om hulp. ROTARY magazine 11

12 HET PROJECT ROTARY TAALSTEUNMETHODE PIONIEREN MET EEN In weekbeurt geven Henk van der Lely (RC Amsterdam-Minerva) en zijn duotaalcoach Marja Zwart als vrijwilligers Nederlandse les aan een klein groepje voormalige vluchtelingen. Pionieren is het, met een flinke dosis humor. Marja Zwart vertelt. Amenan N Gatta (31 jaar), werkt in de schoonmaak, woont zeven jaar in Nederland, vluchtte uit Ivoorkust Madalena Nsuca (48 jaar), werkt in de zorg, woont veertien jaar in Nederland, komt uit Angola (en vluchtte via Congo naar ons land) Marja Zwart (65) psychomotorisch therapeut, taalcoach (volgde korte cursus via Stichting Lezen en Schrijven) Sinds een jaar begeleid ik Madalena en Amenan met het schrijven, lezen en spreken van het Nederlands. Beide dames zijn Franstalig en willen heel graag foutloos Nederlands schrijven. Hun taalniveau is niet gelijk, een-op-een lesgeven zou het beste zijn maar daarvoor hebben we niet voldoende taalcoaches. Het tekstboek van Taal voor het Leven vormt de basis van de lessen. Ik zoek er zelf nog allerlei extra s bij. Zo maak ik makkelijke dictees en haal ik taaltestjes van de website www. beterspellen.nl. Ik bespreek stukjes uit de krant en bij het hoofdstuk Boodschappen doen bedenk ik dan een oefening om een boodschappenlijstje met groente te maken. Zodat de dames de Nederlandse namen van onze groentes leren schrijven. Na de korte cursus tot taalcoach dacht ik: aan de slag met cursisten. Maar deze waren er niet, die moet je zelf zoeken. Net als een plek waar je de cursus kunt geven. Via maatschappelijk werk meldden Madalena en Amenan zich aan. We geven les in de plaatselijke bibliotheek en horen binnenkort of we hier nog een tijdje mogen blijven. 12 ROTARY magazine

13 i ab ce FLINKE DOSIS HUMOR Fotografie: Gabby van Balsfoort-Louwhoff (Zuiverbeeld) Om de week ben ik een volle middag in touw, inclusief voorbereidingstijd, reistijd en het maken van een verslag voor Henk zodat hij de week erop weet wat we met elkaar gedaan hebben. Het kost energie, maar ik krijg ook veel terug: we lachen wat af. De pupillen leven onder moeilijke omstandigheden, maar hebben een ongelooflijk positieve levenshouding. Amenan vertelde me hoe haar beide ouders vermoord zijn en toch vindt zij de kracht door te gaan. Door ze te helpen bij het Nederlands staan ze straks nog sterker in hun schoenen. VOOR CLUBS: ROTARY TAALSTEUNMETHODE Ik heb geen onderwijsachtergrond, houd wel veel van taal. Het is leuk en uitdagend om oefeningen voor de cursus te verzinnen. Je weet niet precies wat wel en niet werkt, je probeert uit. Zo leer ik de cursisten de harde g uit te spreken, een klank die ze heel moeilijk vinden maar onmisbaar is in onze taal. Nog steeds vinden de dames het lastig dus ik vraag me af of er een andere manier is om het hen te leren. Henk van der Lely (RC Amsterdam-Minerva) ontwikkelde aan de hand van Taal voor het Leven (een project van Stichting Lezen & Schrijven, zie ook pagina 4) de Rotary TaalsteunMethode, waarmee clubs praktisch aan de slag kunnen om laaggeletterden te helpen. Inmiddels zijn er enkele clubs van start gegaan met de methode. Zo werkt de Rotary Taalsteunmethode in het kort: De taalcoach heeft een opleiding gevolgd en is gecertificeerd door Taal voor het Leven De taalcoach verbindt zich door eens per twee weken les te geven voor een periode van een halfjaar aan een groepje van een tot drie pupillen. Er wordt gewerkt in duo s en teams De pupil krijgt iedere week anderhalf uur les op een vast tijdstip op een vaste plek (bijvoorbeeld de Openbare Bibliotheek) Er wordt gewerkt met lesmateriaal dat door Stichting Lezen & Schrijven is geselecteerd Heeft uw club interesse? Mail naar Henk van der Lely (RC Amsterdam Minerva) voor meer informatie.

14 serviceflat SCHOUWENHOVE VORSTELIJK WONEN AAN DE RAND VAN LEIDEN Nu te huur: luxe 2- en 3-kamerappartementen voor senioren in serviceflat Schouwenhove. Veilig, zorgeloos en comfortabel wonen in het hart van de Randstad, met alle service en voorzieningen onder handbereik. Eigentijdse, ruime huurappartementen Zelfstandig en beschermd wonen Privacy én sociale activiteiten U bepaalt zelf het serviceniveau Rotary Insignes Vanen Kado artikelen Licentiehouder Rotary International Nr. 96-4A0091 Vraag een informatiemap aan of maak een afspraak voor een rondleiding: T Postbus AB Bolsward T F E I GOLF FELLOW WORDEN? Rotary Mag-maart 2015-halve pagina.indd :25 Bent u golfer en Rotarian dan is de DGFR een interessante fellowship voor u. De DGFR is in 1993 opgericht en heeft ruim 200 leden. In 2015 organiseren we vier golftoernooien. PROGRAMMA APRIL GOLF- & BUSINESSCLUB DE SCHERPENBERGH 15 JUNI RIJK VAN SYBROOK 10 AUGUSTUS GOYER GOLF & COUNTRY CLUB (NEDERLANDS KAMPIOENSCHAP) 25 SEPTEMBER GOLFCLUB LIEMEER In 2016 is Nederland gastheer van het Wereld Kampioenschap Rotary Golf! MEER INFORMATIE EN LID WORDEN _dgfr_adv_180x132mm.indd :35

15 INSIDE ROTARY NIEUWE TELEFOONCENTRALE: VOOR ONS, DOOR ONS Rob Hulsebos, bestuurslid van Rotary Administratie Nederland (RAN) met IT in zijn portefeuille, over onze nieuwste serviceverlening: een telefooncentrale bediend door ons, voor ons. Als Rotarians naar ons landelijk kantoor bellen met een specifieke vraag, worden ze soms doorverwezen. Simpelweg omdat niet alle kennis hier aanwezig is, maar in het land zelf, bij diverse Rotarians. Waarom deze deskundige Rotarians niet direct antwoord laten geven? Dat kan vanaf nu, via onze nieuwe telefooncentrale. Leden helpen leden: een goede Rotarygewoonte. Rob Hulsebos: Als je belt naar ons telefoonnummer ( ), kom je in een helder keuzemenu terecht. Heb je een vraag op het gebied van ons LedenAdministratiesysteem (LeAd) of ons Content Managementsysteem (Webhare), dan kies je dit onderdeel. Je wordt direct doorverbonden met een Rotarian deskundig op dit gebied. Indien beschikbaar, is deze Rotarian zelfs een buurt- of districtsgenoot. Het telefoonnummer wordt namelijk herkend door de koppeling met LeAd. Kennis delen via de telefooncentrale Rotarians die verstand hebben van LeAd en/of Webhare (doorgaans webmasters en/of de clubsecretaris) en tijd willen vrijmaken om op regelmatige basis vragen op een van deze gebieden te beantwoorden, zijn uiteraard heel welkom zich aan te melden. Rob: Hoe meer, hoe beter. Zodat we deze dienstverlening zo goed mogelijk kunnen aanbieden. JAARTHEMA BEKEND Door je talent, expertise en leiderschapskwaliteiten in te zetten, kunnen Rotarians A gift to the world betekenen. Dit jaarthema is door RI president elect K.R. Ravindran in januari bekendgemaakt. Dit nieuwe logo en andere logo s en beeldmateriaal zijn te vinden in het Rotary Brand Center (te vinden op in het gedeelte My Rotary, onder het tabje Manage ). Meedoen als ondersteuner (met kennis van LeAd en/of Webhare) in onze Rotary- telefooncentrale? Stuur een naar Rob Hulsebos ROTARY MAGAZINE IN PRINT NAAR ALLE LEDEN Vanaf deze editie ontvangen alle Rotarians het Rotary Magazine weer op papier. Het magazine zal verspreid worden via de clubsecretaris (doorgaans op de clubbijeenkomst). Reden hiervoor is dat na drie digitale edities blijkt dat het aantal lezers niet hoog is, er weinig wordt doorgeklikt en artikelen sporadisch worden gedeeld. Uit algemene trends komt ook naar voren dat mensen een sterke voorkeur hebben hoe zij informatie het liefst tot zich nemen. Met name langere teksten lezen prettiger vanaf papier, een printmagazine kun je bovendien overal lezen, even wegleggen en dan weer oppakken. Omdat het vervaardigen van twee volwaardige magazines (digitaal en print) te veel kosten met zich meebrengt, is ervoor gekozen alle leden een printmagazine toe te sturen en een vereenvoudigde digitale versie op onze website te plaatsen. Het voordeel van deze verspreidingswijze is, naast kostenbesparing (op de porto), de mogelijkheid het magazine op te nemen in de agenda van de clubbijeenkomst. De redactie kan thema s ruim van tevoren naar de clubs communiceren, zodat zij de bijeenkomst er naar wens op kunnen afstemmen. Vragen of tips? Stuur een naar René Spijker ROTARY magazine 15

16 STELLING: HANDEN UIT DE MOUWEN: MOEILIJK Als we vinden dat wereldwijd iedereen moet kunnen lezen en schrijven, waarom hebben we dan zo weinig aandacht voor de beperkingen in ons eigen land? Fundraising staat voorop als clubs literacy op de agenda zetten. Is laaggeletterdheid (te) lastig om de handen voor uit de mouwen te steken? Een voor- en tegenstander van onze stelling aan het woord. Oneens Wij hebben alle beroepskwalificaties en contacten om laaggeletterdheid op de agenda te zetten Eduard Nieuwenhuijzen Kruseman (62) RC Haarlem-Spaarne, Directeur-bestuurder stichtingen en verenigingen Laaggeletterdheid is een onderwerp dat me aan hart gaat. Als directeur-bestuurder van een vermogensfonds ondersteun ik educatieve projecten in onderontwikkelde landen. Steeds meer richten we onze pijlen op het onderwerp literacy. Lezen, schrijven maar ook hoofdrekenen zijn basisvaardigheden om als maatschappij vooruit te kunnen. Dat in een beschaafd land als Nederland één op de negen mensen laaggeletterd is, vind ik schrikbarend. In 1784 richtte een van mijn voorvaderen de Maatschappij tot Nut van t Algemeen op, een verlichtende organisatie ter bevordering van de volksontwikkeling. Met onder meer bibliotheken, scholen en de uitgave van boeken, werd onderwijs maar ook geletterdheid bereikbaar voor iedereen. Regeringen waren er in die tijd niet ten behoeve van het volk, en dus startten particuliere initiatieven een beschavingsoffensief. Nu zien we eenzelfde patroon: de overheid trekt zich terug, maar wie neemt het stokje over? Voor Rotary zie ik een rol weggelegd om zich met dit onderwerp te verbinden. Met ons dichte netwerk staan we dicht bij de community. We hebben alle beroepskwalificaties en contacten in huis om laaggeletterdheid op de agenda te zetten. Dan moet er wel een werkgroep komen die nadenkt over dit onderwerp en instrumenten ontwikkelt waarmee clubs aan de gang kunnen. Ook belangrijk in eigen land De belevingswaarde van veel Rotarians is op clubniveau, waardoor onze activiteiten versnipperd zijn. De een zet zich in voor waterputten, de ander voor de Voedselbank. Terwijl we beter een gezamenlijk doel kunnen nastreven, net als de uitbanning van polio wereldwijd. Zelf denk ik bijvoorbeeld aan de oprichting van Leesacademies, met de Weekendacademies als inspiratiebron. Je zou genoeg doelgroepgerichte concepten kunnen verzinnen. Als een district zich daar hard voor maakt, ontstaat het olievlekeffect. Dat kan in samenwerking met een professionele partij, alhoewel ik liever zie dat we bottom-up werken vanuit de clubs. Als we vinden dat wereldwijd iedereen moet kunnen lezen en schrijven, waarom hebben we dan zo weinig aandacht voor de beperkingen in ons eigen land? De bevordering van geletterdheid is een maatschappelijke noodzaak, en wij kunnen daar een steen aan bijdragen. Laaggeletterdheid is dichtbij en raakt het hart van onze samenleving, en dus van Rotary. 16 ROTARY magazine

17 BIJ LAAGGELETTERDHEID i ab ce Bedenk je eens dat zo n twaalf procent van de werknemers geen veiligheidsvoorschriften of protocollen kan lezen. Wat zouden de gevolgen daarvan wel niet kunnen zijn? Ben je als werkgever wel alert op laaggeletterdheid in je bedrijf? In een samenleving waarin iedereen mee moet doen, is een goede leesvaardigheid de basis. De bibliotheek speelt daar een belangrijke rol in. Gelukkig is er in de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor het onderwerp, bijvoorbeeld dankzij televisieprogramma s en het ambassadeurschap van Prinses Laurentien. Toch is laaggeletterdheid nog altijd een verborgen probleem. Mensen kennen veel schaamte en houden hun handicap tot op hoge leeftijd verborgen. Bij Rotary leeft laaggeletterdheid niet zo. Misschien is het niet zo n sexy onderwerp. We zijn geneigd om projecten te ondersteunen die ver weg liggen, waterputten in Afrika, huizen in Mexico, vaak ingebracht door een clublid met een bepaalde relatie tot het doel. Een project rond laaggeletterdheid kun je minder goed concreet maken. Want wat ga je precies doen en wat is het effect? Je kunt moeilijk zeggen: wij hebben er als club aan meegewerkt dat tien laaggeletterden nu minder laaggeletterd zijn. Eens Frédérique Assink-Aben (61) RC Roosendaal Directeur-bestuurder bibliotheekorganisatie Laat het initiatief bij professionals, vrijwilligers helpen mee in bijvoorbeeld de bibliotheek Tekst: Annemijn Molenaar. Fotografie: Gabby van Balsfoort-Louwhoff (Zuiverbeeld) Kwetsbare doelgroep De aanpak van laaggeletterdheid kun je alleen maar in gezamenlijkheid doen. Waar ik bang voor ben, is dat clubs goedbedoelde initiatieven starten zonder kennis van de doelgroep. Een voorbeeld van zo n goedbedoelde actie vond vijf jaar geleden plaats in Moerdijk. De gemeente wilde iets doen met laaggeletterden. Met de wethouder als boegbeeld ging een aantal betrokkenen met flyers de markt op. Daar vroegen ze bezoekers of ze soms laaggeletterden in hun omgeving kenden. Veel mensen voelden zich persoonlijk aangesproken. Ik kan heus wel lezen hoor!, was het antwoord. Het werden soms heel ongemakkelijke ontmoetingen. Deze doelgroep heeft geen sticker op het voorhoofd, je plukt ze er niet even uit. Omgaan met laaggeletterden vereist zorgvuldigheid maar ook een vertrouwensrelatie. Mensen zijn kwetsbaar. Wil je iets doen, informeer dan bijvoorbeeld bij Stichting Lezen en Schrijven. Maar laat professionals de initiatieven nemen. Wel kunnen Rotarians zich inzetten als vrijwilliger, bijvoorbeeld in de bibliotheek. Het geeft ontzettend veel voldoening als je iemand helpt mediavaardig te worden. Ook zouden clubs met fundraisingsacties samenwerkingsverbanden kunnen steunen. Computers, ipads en cursusmateriaal, specifiek voor deze doelgroep, zijn hard nodig. In de LinkedIn-groep Rotary in Nederland wisselen we op een open, prettige wijze met elkaar van gedachten over onder meer de stelling die in het magazine wordt opgenomen. U kunt als Rotarian deelnemen door zich aan te melden. ROTARY magazine 17

18 SERVICE ZET LAAGGELETTERDHEID 10XLaaggeletterdheid is omhuld met taboe en schaamte, het vraagt om een omzichtige benadering. Toch kunnen clubs meer doen dan fundraising of bekendheid geven aan het onderwerp. Met goede (voor)kennis en eventuele samenwerking kun je veel voor elkaar krijgen. Als taalmaatje help je wekelijks met praktische lees- en schrijfzaken 1. UIT TABOESFEER DOOR PRESENTATIE Rotarians kunnen helpen om laaggeletterdheid uit de taboesfeer te halen door aandacht te vragen voor de grootte en consequenties van dit probleem. Organiseer een voorlichtingsavond of campagne op de club of het werk. Materiaal is te vinden op nl en op bijvoorbeeld YouTube ( Analfabetisme in Nederland van Wolter Klok; Analfabetisme verpestte mijn leven ; Drieluik laaggeletterdheid van Taal voor het Leven). 2. HERKEN HET OP EIGEN WERKVLOER Wie laaggeletterdheid bij collega s herkent, kan hen proberen te helpen. Vaak hebben zij meer tijd nodig om het werk af te krijgen, maken ze structureel veel kleine fouten en stellen ze het schrijven en lezen uit. Waar in productiebedrijven vroeger veelal in groepen werd gewerkt, moet een medewerker nu meer alleen uitvoeren. Hij zal gebruiksaanwijzingen en regels moeten lezen en begrijpen zonder hulp van een collega. Verschillende instituten kunnen uw werknemers (ook het management) een taal-/leestoets bieden. Wie dit nodig heeft, kan erna een cursus op maat volgen om de taalvaardigheid te verbeteren. Jan Willem de Thije (RC Eindhoven-Zuid) werkte mee aan diverse literacy-clubprojecten en ontwikkelde een techniek om de leesvaardigheid te meten (www.oogvoorlezen.nl). 3. BUNDEL DE KRACHTEN Na een hulpvraag van de gemeente Hengelo mee te denken hoe laaggeletterdheid in de regio terug te dringen, zette RC Hengelo-Driene laaggeletterdheid actief op de agenda. Rol van de club: de krachten bundelen, mensen bij elkaar brengen, fundraising en zakelijkheid inbrengen. Er wordt onder meer samengewerkt met de Stichting Lezen en Schrijven. RC Hengelo-Driene richtte de stichting Samen voor Taal op, om alle initiatieven voor het terugdringen van laaggeletterdheid te regisseren, fondsen te werven en de netwerkcommunicatie te intensiveren. In eerste instantie is het werkgebied vanuit Hengelo. Twee clubleden treden voor drie jaar toe tot het bestuur van de stichting Samen voor Taal. Enkele leden volgen inmiddels de cursus tot taalcoach. 4. WORD TAALMAATJE De meeste bibliotheken beschikken over een taalcoach die vrijwilligers kan opleiden tot taalmaatje of -coach. Een taalmaatje helpt bijvoorbeeld een keer per week een laaggeletterde bij het invullen van formulieren. Ook wordt er samen gepraat, gelezen en gezongen. Meer informatie bij de plaatselijke bibliotheek of Opgeven als vrijwilliger kan bij de plaatselijke Humanitas-afdeling (www.humanitas.nl). 5. SPREEK GEMEENTE AAN Gemeenten in grote steden beschikken over 120 tot 150 cursusplaatsen voor laaggeletterden, te weinig voor zo n grote populatie. Gemeenten en bibliotheken zonder taalloket of taalcoach kunnen hier bovendien op worden aangesproken. Door een Rotarian misschien? 6. HELP SCHOOLVERLATERS MET LEESPROBLEMEN Veel leerlingen met een vmboof mbo-diploma halen het taalniveau van de hoogste basischoolgroep maar amper. Het begrijpend lezen en 18 ROTARY magazine

19 i ab ce OP DE ACTIE-AGENDA de woordenschat zijn vaak gering. Vakbekwaam dus, maar gemankeerd door een leesprobleem. Clubs kunnen scholen aanbieden om de jongeren met een diploma vrijwillig een erkende taaltoets te laten doen. Daarna kunnen zij een trainingscursus (zomercursus) Nederlands volgen. De club zorgt voor de financiering en/of treedt op als intermediair tussen jongeren, gemeenten en de school. TAALBEGELEIDING NIEUWE NEDERLANDERS Eenderde van de laaggeletterden is allochtoon. Het DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) ziet toe op de inburgeringsexamens voor Nieuwe Nederlanders. Binnen drie jaar dienen immigranten de Nederlandse taal te beheersen. Zij moeten zichzelf aanmelden en de cursus betalen, maar kunnen hiervoor bij het DUO geld lenen. Er zijn vrijwilligers die aan huis gebonden Nieuwe Nederlanders ondersteunen bij de inburgeringscursus (zie: De taalcoach ondersteunt vluchtelingen en nieuwkomers individueel bij het leren van de Nederlandse taal. VluchtelingenWerk Nederland verzorgt de opleiding Taal in Beweging voor taalcoachvrijwilligers. Meer info op 7. LEES VOOR! Voorlezen is een geweldige manier om kinderen in aanraking te brengen met boeken, letters en lezen. Ook rijmen en zingen zijn belangrijk bij de taalvorming. Zo kun je taalarmoede dicht bij huis bestrijden. Een zinvolle en gezellige tijdsbesteding voor (groot)ouders of als vrijwilliger op school. Meer tips op: en (ook voor cursussen tot taalvrijwilliger). 8. DEEL JE (VAK)KENNIS Leden van RC Schaick hebben een normenlijst opgesteld om de hulp aan mensen met leesproblemen te verbeteren: 9. GEEF DE DIGITALE TAAL OOK AANDACHT Wie niet meegaat met de snel digitaliserende maatschappij, sluit zichzelf grotendeels uit. Veel digibeten krijgen hulp van familie of vrijwilligers om wegwijs te worden bij de digitale loketten. Een treinkaartje kopen is gecompliceerd, internetbankieren, medicijnen bestellen en zorg vragen via de ipad wordt langzamerhand de norm. Skypen en whatsappen is een zegen om contact met familie en vrienden te onderhouden. Hier zit een goed communityproject in! NEDERLANDS VOOR ALLE NIVEAUS Voor informatie over mogelijke cursussen Nederlands kan iedereen terecht bij het Taalloket, te vinden in de bibliotheek of in het gemeentehuis. Cursussen worden door het ROC gegeven. 10. STEUN TAALPROJECTEN OVER DE GRENS Naast het leren van je eigen taal, is voor jongeren het leren van een wereldtaal belangrijk. Het lesprogramma Teachers for Teachers waarin een groep Thaise leraren gedurende negentig uur een Engelse taaltraining krijgt van RC Bangkok, werpt al tien jaar zijn vruchten af. De geschoolde teachers leiden weer teachers op in hun eigen regio. Dankzij RC Amsterdam-Nieuwendam en RC Amsterdam-Minerva draait middels een Matching Grant (met vier RC s in het buitenland) in India een trainingsprogramma voor vijfduizend kinderen en honderd leerkrachten. Bijzonder zijn de in totaal 65 geleverde computers in de buitenmuren van 27 scholen, werkend op zonne-energie. Kinderen kunnen dankzij speciaal ontworpen software Engels leren zonder hulp van een leerkracht. Meer informatie: pdb/ ( I learn to speak English ) Tekst: Christine Barnhard (districtsredacteur D1610) ROTARY magazine 19

20 INTERNATIONAAL Bouw aan internationale vriendschap Gary C.K. Huang RI President Rotary International Bij Rotary kunnen we over de hele wereld vriendschap met collega-rotarians sluiten. En eens per jaar, tijdens onze internationale conventie, hebben we de mogelijkheid om samen te komen met al onze Rotaryvrienden, nieuwe ideeën te delen, nieuwe diensten vorm te geven en gewoon plezier te hebben. Is er een betere manier om het Rotaryjaar feestelijk uit te luiden en met uw vrienden invulling te geven aan Light Up Rotary, dan met elkaar af te reizen naar de 106e jaarlijkse internationale Rotary Conventie in São Paulo, Brazilië? Of u nu voor de eerste keer een conventie bijwoont of een doorgewinterde conventieganger bent, deze editie wilt u niet missen. Tot 31 maart kunt u nog van het voorinschrijvingstarief profiteren, dus trek nu uw agenda voor het grootste Rotaryfeest van het jaar. De conventie begint op zaterdag 6 juni en na de openingsceremonie wordt er een traditioneel Braziliaans carnavalsfeest gevierd. Op de maandagavond verzorgt Ivete Sangalo, winnares van twee Latin Grammy Awards, een optreden voor Rotarians. Ook is op vertoon van uw conventiebadge de toegang tot diverse musea in São Paulo gratis, inclusief het zeer bezienswaardige voetbalmuseum. Brazilië weerspiegelt een diversiteit die bijna net zo groot is als die van Rotary. De Paulistanos, zoals de inwoners van São Paulo worden genoemd, hebben een levendige cultuur gecreëerd met invloeden van over de hele wereld. Een van de hoogtepunten van elke Rotary Conventie is altijd weer hospitality night, de avond waarop u kennis kunt maken met plaatselijke Rotarians. Op maandagavond heeft u de kans om met de Braziliaanse Rotarians de Paulistano lifestyle te beleven. Boek snel, want er is slechts een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. Bij Rotary gaan dienstbaarheid en vriendschap hand in hand. Als u zich richt op het werk voor het lopende Rotaryjaar, vraag ik u het belang van internationale vriendschap in te zien en u nu in te schrijven voor de conventie in São Paulo op Gary C.K. Huang President Rotary International LEZEN MET DOLLY Het helpt als je een Bekende Rotarian bent, zoals Dolly Parton (RC Rockdale County, GA VS, erelid RC Cleethorpes, Humberside, Engeland). Maar dan nog is de Imagination Library (in 1995 opgericht) van de wereldberoemde countryzangeres een verrassend succesvol voorbeeld van een initiatief om laaggeletterdheid te helpen terugdringen. Of volgens Dolly Partons visie: Elk kind, ongeacht het gezinsinkomen, heeft het recht om de magie van een verhaal te beleven. Het concept: elke maand krijgt een kleuter (die geen of moeilijk toegang tot een boek heeft; economisch of geografisch) een gratis nieuw boek zodat hij vertrouwd wordt met boeken en lezen en zo een stevige basis opbouwt voor zijn verdere schoolcarrière. Uit onderzoek blijkt dat in 85 procent van de gezinnen die boeken ontvangen, dagelijks (voor)gelezen wordt. Inmiddels hebben kleuters (tot vijf jaar) zo n 65 miljoen boeken ontvangen in gebieden in Australië, Canada, Groot-Brittanië en de Verenigde Staten. De Imagination Library wordt gesponsord door diverse organisaties, waaronder Rotary. De gemiddelde kosten per kind per jaar (twaalf boeken) zijn 33 euro. Voor meer inspiratie: 20 ROTARY magazine

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Bibliotheek Rijn en Venen 9 vestigingen 5 gemeentes 150.000 inwoners 27.750 bibliotheekleden Collectie:

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Tips voor het organiseren van een bijeenkomst over ouderbetrokkenheid en het belang van taal. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om

Nadere informatie

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Programma Wat is laaggeletterdheid? Laaggeletterdheid binnen het bedrijfsleven Taalvrijwilligers binnen bedrijven Brainstorm Wat is laaggeletterdheid? 5 Feiten &

Nadere informatie

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Deze fotoserie is ontwikkeld in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013. In Utrecht wonen zo n 30.000 mensen die

Nadere informatie

Taal: de sleutel naar echt meedoen

Taal: de sleutel naar echt meedoen Taal: de sleutel naar echt meedoen Leren en participeren, hoe doe je dat? www.wmoradar.nl Bewoners die moeite hebben met de Nederlandse taal, kunnen bij Radar Wmo diensten een taalcursus volgen in hun

Nadere informatie

Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer

Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer Verslag van de reis naar Duitsland op 20 januari 2015 Eind 2014 maakt Rotary Club Iserlohn, zusterclub van RC Voorschoten-Leidschendam,

Nadere informatie

taal in veenendaal verbeter je nederlands Hollandaca ögrenmek istiyorsaniz Wanaaji Holandeeskaaga

taal in veenendaal verbeter je nederlands Hollandaca ögrenmek istiyorsaniz Wanaaji Holandeeskaaga taal in veenendaal verbeter je nederlands Hollandaca ögrenmek istiyorsaniz Wanaaji Holandeeskaaga Verbeter je Nederlands! Wil jij ook beter Nederlands leren? Ga dan naar de bibliotheek in De Cultuurfabriek.

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Wist u dat? September/oktober Editie 28. Stichting Perpectief. VluchtelingenWerk Oost Nederland/ Locatie Beuningen

Nieuwsbrief. Wist u dat? September/oktober Editie 28. Stichting Perpectief. VluchtelingenWerk Oost Nederland/ Locatie Beuningen Nieuwsbrief Stichting Perpectief September/oktober Editie 28 VluchtelingenWerk Oost Nederland/ Locatie Beuningen Wist u dat? Deze maand hebben we een bezoek gebracht aan Stichting VluchtelingenWerk Oost

Nadere informatie

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 Dit weet u na deze presentatie Taal: ons een zorg? 1. Laaggeletterdheid in de zorg

Nadere informatie

Welkom bij het VCA Examen

Welkom bij het VCA Examen Welkom bij het VCA Examen Je hebt 2 minuten per vraag stilte tijdens het Examen vereist Vraag 1 Wat is van invloed op het letsel als gevolg van stroomdoorgang door het menselijk lichaam? A. De weg die

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Stichting Leergeld Westbetuwe

Jaarverslag 2014. Stichting Leergeld Westbetuwe Jaarverslag 2014 Stichting Leergeld Westbetuwe Van de voorzitter Na onze Stichting Leergeld te hebben opgericht en koers te hebben gegeven, hebben de bestuursleden van het eerste uur, Willem-Jan Meulemans,

Nadere informatie

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht.

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht. Maatschappelijke Ingekomen stuk D1 (PA 12 maart 2014) Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail

Nadere informatie

INBURGEREN IS MEER DAN INBURGERINGEXAMEN HALEN

INBURGEREN IS MEER DAN INBURGERINGEXAMEN HALEN INBURGEREN IS MEER DAN INBURGERINGEXAMEN HALEN Welk aanbod is er voor inburgeraars en doorburgeraars? Een greep uit het aanbod Voor niet-inburgeringsplichtigen (autochtoon en allochtoon) Alfabetisering

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Nieuwe A Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Mixen in Mokum Nieuwe Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Volwassen Amsterdammers met verschillende culturele achtergronden ontmoeten

Nadere informatie

IN DEZE NIEUWSBRIEF. Werving nieuwe leerlingen Nieuwe docent geschiedenis Peer tutoring Nieuwe regels Sinterklaasactie VMBO-1 Even voorstellen.

IN DEZE NIEUWSBRIEF. Werving nieuwe leerlingen Nieuwe docent geschiedenis Peer tutoring Nieuwe regels Sinterklaasactie VMBO-1 Even voorstellen. NIEUWSBRIEF / november 2012 IN DEZE NIEUWSBRIEF. Werving nieuwe leerlingen Nieuwe docent geschiedenis Peer tutoring Nieuwe regels Sinterklaasactie VMBO-1 Even voorstellen. WERVING NIEUWE LEERLINGEN Met

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016 : specialisten in maatwerk Sectorgids Educatie 2015-2016 Sector Educatie - 2 Inhoudsopgave pagina Inleiding 1 BasisEducatie in de 2 Nederlands als tweede Taal (NT2) en inburgering in de 3 4 6 3 MBO opleidingen

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Vooruit in Hoograven: een interview met Mark Verhoef

Vooruit in Hoograven: een interview met Mark Verhoef Verslag Utrecht Hoograven Activiteitenmarkt Hart van Hoograven, 18 november 2015 Op woensdag 18 november organiseerde Vooruit een activiteitenmarkt in het Hart van Hoograven, waarbij vrijwilligers, professionals

Nadere informatie

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten Huizen vanhendriks Hogeweg 13 D, 3814 CA Amersfoort Instapklaar Luxe en moderne badkamer Sfeervolle woonkamer Eigen overdekte parkeerplaats Balkon op het zuidwesten H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 25 2012-2013 Cursussen voor volwassenen U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland, met een breed

Nadere informatie

Nieuwsbrief MTC december 2014

Nieuwsbrief MTC december 2014 Nieuwsbrief MTC december 2014 Afscheid van een tennisvriend Op 8 december 2014 is helaas veel te vroeg, ons sympathieke en altijd vrolijke tennislid Fred Koster overleden. Wij bewaren mooie herinneringen

Nadere informatie

Zeg het voort. Werkboek

Zeg het voort. Werkboek Zeg het voort Werkboek In het werkboek Zeg het voort komen verschillende soorten oefeningen voor. De onderstaande plaatjes maken duidelijk om welke oefeningen het gaat. Deze les gaan we... Speel het spel

Nadere informatie

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen > mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen Inleiding De gemeente Vught doet veel voor inwoners met een laag inkomen. Toch blijkt uit onderzoek dat veel mensen geld mislopen,

Nadere informatie

Handleiding maatschappelijke stage

Handleiding maatschappelijke stage Handleiding maatschappelijke stage Christiaan Huygens College Broodberglaan Voorwoord Het 3e jaar ga je een maatschappelijke stage lopen. Dat is een andere stage dan de arbeidsoriëntatie stage, waar je

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk

Thema Op zoek naar werk http://www.edusom.nl Thema Op zoek naar werk Lesbrief 8. Opbellen naar een bedrijf. Wat leert u in deze les? Een telefoongesprek naar een bedrijf begrijpen. Een gesprek over een advertentie begrijpen.

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING

AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING groningen((((( over(de afsluitdijk amsterdam 500(KM binnen 24(uur utrecht veldhoven valkenburg MAASTRICHT( FINISH 500(km Versie: februari 2013 Stap

Nadere informatie

Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk!

Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk! Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk! VluchtelingenWerk Noord-Nederland Informatiefolder voor bedrijven Stelt u zich eens voor dat u vanwege oorlog en vervolging huis en haard moet ontvluchten

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Taalreizen Engeland, Cambridge

Taalreizen Engeland, Cambridge Taalreizen Engeland, Cambridge HIGHLIGHTS CAMBRIDGE Knusse en vriendelijke stad Alle niveaus van de Cambridge cursus beschikbaar Veel georganiseerde activiteiten Cambridge is beroemd vanwege de prestigieuze

Nadere informatie

Vrijwilligerscollege Roosendaal

Vrijwilligerscollege Roosendaal Vrijwilligerscollege Roosendaal Wie zijn wij? Wat doen wij? Wat kunnen wij voor jou betekenen? Wat is het vrijwilligerscollege? Onze missie en visie Het motto is leren van elkaar. Het vrijwilligerscollege

Nadere informatie

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2 Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Inhoud: Projectplan 2 Tussentijdse evaluatie (februari 20) 6 Projectplan Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Aanleiding Op 30 maart

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Nieuwsflits: Augustus 2014

Nieuwsflits: Augustus 2014 Nieuwsflits: Augustus 2014 MEER! met elkaar is een plek waar vrouwen van alle nationaliteiten en leeftijden elkaar kunnen ontmoeten. Waar veel vrijwilligers actief zijn. Waar je elkaar kunt steunen, jezelf

Nadere informatie

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem Dyslexie Een grote tegenvaller Als iemand dyslexie heeft heet dat een dyslecticus. Het meervoud van een dyslecticus is dyslectici. Dyslexie is een woord uit de Griekse taal, het betekent `slecht lezen`.

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches

Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches Datum aanmelding: Naam: Voorletter: dhr./mevr. Roepnaam: Adres: Postcode: Telefoon: Woonplaats: Mobiel: E-mail adres : Geb.datum : Nationaliteit : Gezinssamenstelling

Nadere informatie

Wat doet het Rode Kruis

Wat doet het Rode Kruis 1 Wat doet het Rode Kruis 60 miljoen mensen zijn wereldwijd op de vlucht voor conflicten en geweld in eigen land. Deze vluchtelingen hebben huis en haard verlaten en zijn op zoek naar veiligheid voor zichzelf

Nadere informatie

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend!

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Heb je geen werk, geen uitkering maar wél ambitie? Wil je bijvoorbeeld graag werkervaring opdoen, in contact komen

Nadere informatie

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Dit document helpt je om een actie voor ZOA op te zetten. Je kan met een maatschappelijke stage voor ZOA 15 tot 30 uur maken. Wat vind je in

Nadere informatie

Nieuws om door te geven

Nieuws om door te geven 3 Nieuws om door te geven Info 153 (oktober 2014) Haarlem, 25 september 2014 Inhoud 1. Bijbel in Gewone Taal: activiteiten in heel Nederland 2. Nieuw: Bijbel in Gewone Taal 3. Bijbel in Gewone Taal: duidelijk

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Rotary in Nederland. Een wereldwijd netwerk van betrokken vrijwilligers

Rotary in Nederland. Een wereldwijd netwerk van betrokken vrijwilligers Maandbrief Januari Rotary Awareness-Month. Rotary in Nederland Een wereldwijd netwerk van betrokken vrijwilligers Rotary International District 1610 Beste Rotarians, Allereerst wens ik u allen een goed

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

LEERPROBLEMEN KIND/JONGERE

LEERPROBLEMEN KIND/JONGERE Training - Begeleiding - Coaching LEERPROBLEMEN KIND/JONGERE TIJDELIJKE ONDERSTEUNING BIJ SCHOOLVAKKEN MATRIXCOACHING BIJ LEER- EN EMOTIONELE PROBLEMEN HERKENT U DIT? Heeft uw kind moeite met een of meerdere

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

leren & ontspannen leren en ontspannen_folder_a5_def.indd 1 11-04-11 12:44

leren & ontspannen leren en ontspannen_folder_a5_def.indd 1 11-04-11 12:44 leren & ontspannen leren en ontspannen_folder_a5_def.indd 1 11-04-11 12:44 leren en ontspannen_folder_a5_def.indd 2 11-04-11 12:45 leren & ontspannen Er valt veel te lenen in Bibliotheek Den Haag, maar

Nadere informatie

Wie dit niet kan lezen, is niet gek! Laaggeletterdheid bij SITA

Wie dit niet kan lezen, is niet gek! Laaggeletterdheid bij SITA Wie dit niet kan lezen, is niet gek! Laaggeletterdheid bij SITA Het ervaringsverhaal Start met vragen aan u, kort SITA algemeen Laaggeletterdheid bij SITA Afronding met vragen aan u 2 Vraag 1 Heeft u medewerkers

Nadere informatie

Kiwanis. Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD. Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen

Kiwanis. Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD. Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen Kiwanis Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen Wat is Kiwanis? Kiwanis is een wereldwijde organisatie van vrijwilligers verenigd in serviceclubs die zich

Nadere informatie

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers,

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers, A P R I L 2 0 1 4 Beste nieuwsbrieflezers, Het is alweer volop voorjaar en het Cucu bestuur zit vol goede energie! We hebben begin dit jaar uitgebreide rapportages ontvangen, met positieve informatie over

Nadere informatie

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches.

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches. Locatie Moerdijk VluchtelingenWerk Brabant-West Postbus 173 4250 DD Werkendam Telefoon (0183) 50 90 16 Fax (0183) 50 90 17 afdeling@vluchtelingenwerk.org Project Taalcoaches 1 januari 2009 31 december

Nadere informatie

Eh bril vergeten. Als je niet kunt lezen en schrijven

Eh bril vergeten. Als je niet kunt lezen en schrijven Eh bril vergeten Als je niet kunt lezen en schrijven Plannen van de gemeente Borger-Odoorn voor 2012 Als je niet kunt lezen en schrijven Als je niet kunt lezen en schrijven zijn er veel dingen die je

Nadere informatie

Periode: Kerstvakantievoorjaarsvakantie

Periode: Kerstvakantievoorjaarsvakantie . Periode: Kerstvakantievoorjaarsvakantie Inschrijvingsvoorwaarden NSA De Watermolen Inschrijvingen geschiedt per kind per activiteit. Bij onvoldoende aanmeldingen voor een cursus heeft de organisatie

Nadere informatie

Gebedskalender september - november 2016. Alle tieners uit het. dorp zitten op de club!

Gebedskalender september - november 2016. Alle tieners uit het. dorp zitten op de club! Gebedskalender september - november 2016 Alle tieners uit het dorp zitten op de club! Gelovig of niet, iedereen is welkom! Marieke Bor is al jaren Rock Solid-leider in de PKN-gemeente in Goudriaan, een

Nadere informatie

professionele tussenschoolse opvang

professionele tussenschoolse opvang professionele tussenschoolse opvang Bent u medewerker of coördinator tussenschoolse opvang en wilt u meer weten over hoe u het beste kunt omgaan met de leerlingen in uw groep? Kom ook naar een van onze

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Het hele verhaal in Gebarentaal

Het hele verhaal in Gebarentaal Het hele verhaal in Gebarentaal Nederlandse gebarentaal voor iedereen Werkboek niveau 2 Iris Wijnen en Tom Uittenbogert Broek in Waterland, 2015 Het hele verhaal in Gebarentaal Werkboek niveau 2 Auteurs:

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Iedereen moet kunnen meedoen

Iedereen moet kunnen meedoen Nieuwe wet voor maatschappelijke ondersteuning in uw gemeente Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inhoud 2 Voorwoord 5 Wat is de Wmo? 5 Waarom is de Wmo belangrijk? 9 Negen taken voor uw

Nadere informatie

Rijslag 15-21 * 2587 BB Den Haag * 070-355 84 54 * info@hetvolleleven.nl * www.hetvolleleven.nl

Rijslag 15-21 * 2587 BB Den Haag * 070-355 84 54 * info@hetvolleleven.nl * www.hetvolleleven.nl NIEUWSFLITS 31e jaargang / Nummer 11 / 9 februari 2016 Rijslag 15-21 * 2587 BB Den Haag * 070-355 84 54 * info@hetvolleleven.nl * www.hetvolleleven.nl Agenda Belangrijke data vr 19.02.2016 Margedag: alle

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland Inhoudsopgave 1. Waarom deze publicatie? 2. Hoe ziet het inburgeringsexamen eruit? 3. Wanneer hoef ik het inburgeringsexamen niet te

Nadere informatie

Betrokken ondernemen. Steun het sociaal initiatief in Nederland!

Betrokken ondernemen. Steun het sociaal initiatief in Nederland! Betrokken ondernemen Steun het sociaal initiatief in Nederland! Hartelijk dank voor uw belangstelling voor het Oranje Fonds. Uw hulp en betrokkenheid kunnen een wereld van verschil maken. Het Oranje Fonds

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

I Grandi di Toscana Italië Toscane Civitella in Val di Chiana

I Grandi di Toscana Italië Toscane Civitella in Val di Chiana I Grandi di Toscana Italië Toscane Civitella in Val di Chiana 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren I Grandi di Toscana - (Italië Toscane Civitella in Val di Chiana) - 4 sterren 1.2.

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

Workshops. voor groep 8 leerlingen. september-november 2015

Workshops. voor groep 8 leerlingen. september-november 2015 Workshops voor groep 8 leerlingen september-november 2015 Aanmelden workshops Je kunt je aanmelden voor de workshops via e-mail: workshop@farelcollege.nl Beste bijna-brugklasser, Wat fijn dat je deze flyer

Nadere informatie

Paradijsplein 2 1093 NJ Amsterdam T 020 6941138 E directie@kunstmagneetschooldekraal.nl

Paradijsplein 2 1093 NJ Amsterdam T 020 6941138 E directie@kunstmagneetschooldekraal.nl Paradijsplein 2 1093 NJ Amsterdam T 020 6941138 E directie@kunstmagneetschooldekraal.nl 13 e nieuwsbrief, vrijdag 7 maart 2014 Beste ouders, In deze nieuwsbrief kunt u ons nieuwe voetbalelftal zien, leest

Nadere informatie

Woonzorgcentrum Theresia

Woonzorgcentrum Theresia zonnehuisgroep amstelland Woonzorgcentrum Theresia Het leeft hier. Er lopen altijd mensen rond. Net een dorp. Licht, vriendelijk en sfeervol. ruimte voor wensen Theresia is een kleinschalig woonzorgcentrum,

Nadere informatie

sociale problemen DYSLEXIE

sociale problemen DYSLEXIE Ik voelde mij raar 10 BALANS 7-2013 DYSLEXIE en erg opgelaten Meisjes met leesproblemen ervaren vaker sociale problemen Als leren lastig is, snappen we dat dat effect kan hebben op het zelfvertrouwen van

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Jaarverslag 2013 Stichting "Als kanker je raakt"

Jaarverslag 2013 Stichting Als kanker je raakt Jaarverslag 2013 Stichting "Als kanker je raakt" Inhoudsopgave Bladzijde Voorwoord 3 Bestuurssamenstelling 3 Doelstelling en beleid 4 Organisatie en beloningsbeleid 4 Verslag activiteiten 4 Doelen voor

Nadere informatie

Lekker lezen, lekker schrijven!

Lekker lezen, lekker schrijven! Nieuwsbrief MAAK EEN NIEUWE START! Campagne laaggeletterdheid Kockie Neven k.neven@rocleiden.nl Regio Holland Rijnland Ineke Berkhout iberkhout@idcollege.nl Nummer 8 - december 2009 Cora Brussee c.brussee@rocleiden.nl

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.2 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Jaarplan My Book Buddy 2012 Inleiding

Jaarplan My Book Buddy 2012 Inleiding Inleiding In januari 2010 is de Stichting My Book Buddy opgericht. Dit initiatief komt voort uit de grote behoefte en noodzaak om het analfabetisme en laaggeletterdheid in ontwikkelingslanden terug te

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Uitstekend onderhouden Instapklaar

Uitstekend onderhouden Instapklaar Huizen vanhendriks de Koppele 147, 5632 LH Eindhoven Uitstekend onderhouden Royaal 3-kamer appartement Royaal balkon op het westen Instapklaar Fraai uitzicht H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Huizen. Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren. Dichtbij de binnenstad. luxe keuken en modern sanitair. Zo te betrekken. Parkeerplaats in onderbouw

Huizen. Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren. Dichtbij de binnenstad. luxe keuken en modern sanitair. Zo te betrekken. Parkeerplaats in onderbouw Huizen vanhendriks Amsterdamseweg 8 E, 3812 RS Amersfoort Dichtbij de binnenstad Zo te betrekken luxe keuken en modern sanitair Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren Parkeerplaats in onderbouw H47

Nadere informatie

District Trainingsdag 11 april

District Trainingsdag 11 april District Trainingsdag 11 april Workshop Communicatie met leden Presentatie door Christine Barnhard Clubs zijn de hoeksteen van Rotary. Wekelijkse bijeenkomsten bieden de gelegenheid van het gevoel van

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost Jouw praktische weg naar het hbo Onderdeel van AOC Oost 2014 2015 2Informatie Het Groene Lyceum 2014-2015 Lekker praktisch bezig zijn maar wel op een hoog niveau. Is dat ook voor jou de leukste route naar

Nadere informatie

Algemeen vrijwilliger Taken binnen het jongerencentrum zijn: - Bestuurstaken - DJ. - Poetsen

Algemeen vrijwilliger Taken binnen het jongerencentrum zijn: - Bestuurstaken - DJ. - Poetsen s Jongerencentrum Fraiche is een organisatie in Vaals die zich bezig houdt met het organiseren van feesten en concerten voor jongeren. Naast het poppodium is er ook een café dat iedere donderdag- en vrijdagavond

Nadere informatie

Ondernemend Initiatiefnemer met nieuwe ideeën Analytisch denkvermogen Inspirerend Interactief lesgeven

Ondernemend Initiatiefnemer met nieuwe ideeën Analytisch denkvermogen Inspirerend Interactief lesgeven Curriculum Vitae Drs. T. Kampstra-Grippeling Achternaam: Kampstra-Grippeling Roepnaam: Theone Geboortejaar: 1974 E-mail: theone@kenniscentrumsiem.nl Competenties Ondernemend Initiatiefnemer met nieuwe

Nadere informatie

Omdat elk kind moet kunnen dansen, zingen of muziek maken VUGHT SLUIT ZICH AAN BIJ HET JEUGDCULTUURFONDS

Omdat elk kind moet kunnen dansen, zingen of muziek maken VUGHT SLUIT ZICH AAN BIJ HET JEUGDCULTUURFONDS No. 3, juni 2015 Omdat elk kind moet kunnen dansen, zingen of muziek maken VUGHT SLUIT ZICH AAN BIJ HET JEUGDCULTUURFONDS Sinds 1 april is Vught aangesloten bij het jeugdcultuurfonds. Dit fonds maakt het

Nadere informatie