Colofon. Dit milieubeleidsplan is gemaakt door: Jerry Giesbers, hoofd Vastgoed Beheer Richard Coenen, manager Vastgoed

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Colofon. Dit milieubeleidsplan is gemaakt door: Jerry Giesbers, hoofd Vastgoed Beheer Richard Coenen, manager Vastgoed"

Transcriptie

1 1

2 Colofon Dit milieubeleidsplan is gemaakt door: Jerry Giesbers, hoofd Vastgoed Beheer Richard Coenen, manager Vastgoed Redactie en opmaak door Lenny van der Aa en Gertrude van Ginkel. 2

3 Voorwoord Nieuw dynamisch milieubeleidsplan De Woningstichting is een maatschappelijke vastgoedonderneming en heel actief werkzaam op het brede gebied van het wonen. Vanuit ons maatschappelijke perspectief voelen wij ons nadrukkelijk ook verantwoordelijk voor het milieu en duurzaamheid. In ons, in december 2012 verschenen, ondernemingsplan 2013 t/m 2017 hebben we de grote ambitie uitgesproken om een ECO-corporatie te worden; dat schept verplichtingen. We kondigden aan ons beleid op het gebied van milieu en duurzaamheid, vast te leggen in een milieubeleidsplan. Welnu, met trots bied ik de lezer ons nieuwe milieubeleidsplan aan. Zoals ons ondernemingsplan is ook het milieubeleidsplan een dynamisch plan; het wordt, indien nodig en gewenst, jaarlijks geactualiseerd. Grote investeringen in milieu en duurzaamheid In ons onderhoud, groot-onderhoud en onze herstructurerings- en nieuwbouwprojecten zijn ook investeringen in milieu en duurzaamheid opgenomen en ingecalculeerd. Daarenboven is in de planperiode 2013 t/m 2017 een bedrag aan onrendabele investeringen van 20 miljoen opgenomen in onze meerjarenbegroting, voor bijvoorbeeld investeringen in zonne-energie. We willen met deze grote investeringen onze ambitie van eco-corporatie waarmaken, onze maximale bijdrage leveren aan de doelstelling van de gemeente Wageningen om in 2030 klimaatneutraal te zijn en onze bijdragen leveren aan de verschillende convenanten in de corporatiesector op het gebied van milieu en duurzaamheid. Monitoring en verantwoording De Woningstichting hield bij haar werkzaamheden al rekening met milieu en duurzaamheid. Dat beleid is nu verder uitgewerkt en formeel vastgelegd in dit nieuwe milieubeleidsplan, zodat de belanghouders ons erop aan kunnen spreken. Onze ambitieuze doelstellingen uit het milieubeleidsplan worden verder vertaald in een concreet activiteitenoverzicht dan wel doelstellingenbegroting voor de jaren 2013 t/m Dat stelt ons in staat om onze vorderingen op het gebied van milieu en duurzaamheid te monitoren en in ons jaarverslag te verantwoorden aan onze belanghouders. Iedereen is nodig: medewerkers, bewoners en andere belanghouders Zoals uit het milieubeleidsplan blijkt, is ieders inzet en medewerking nodig om onze doelstellingen op het gebied van milieu en duurzaamheid te kunnen realiseren. Zowel van onze medewerkers als van onze bewoners en andere belanghouders. Daarvoor is een adequate interne en externe communicatie nodig. We maken daarvoor een communicatieplan om iedereen te stimuleren en te prikkelen om vrijwillig en enthousiast met ons mee te doen. Dank aan de samenstellers en belanghouders Het milieubeleidsplan is in eigen beheer samengesteld door de heer ing. R.H.A.M. Coenen, manager Vastgoed, en de heer J. Giesbers, hoofd Vastgoed Beheer. Zij hebben onze interne en externe belanghouders volop de gelegenheid gegeven om hun inbreng aan het milieubeleidsplan te leveren. Ik noem in dit verband Aedes, vereniging van woningcorporaties, de Gelderse Natuur en Milieufederatie, de gemeente Wageningen, de Woonadviescommissie Wageningen, onze bewonerscommissies begeleid door de Woonbond, onze Ondernemingsraad en onze betrokken medewerkers van verschillende afdelingen binnen de Woningstichting. 3

4 Ik dank de samenstellers van het milieubeleidsplan voor hun werk. Zij hebben met hun affiniteit en kennis van milieu en duurzaamheid een optimaal plan gemaakt; dat wil zeggen, zij hebben de juiste balans gevonden tussen onze ambitieuze doelen en onze financiële mogelijkheden. Ik dank ook de genoemde belanghouders voor hun inbreng bij het milieubeleidsplan. Hun inbreng is, waar mogelijk, in het plan verwerkt. Het milieubeleidsplan is daardoor op een nog hoger en nog professioneler niveau gebracht. Samen verder aan de slag! Wij gaan in ons werk verder aan de slag met milieu en duurzaamheid, in alle aspecten van onze bedrijfsvoering. Ik nodig al onze medewerkers, bewoners en andere belanghouders van harte uit om volop mee te doen. Uw inzet en medewerking is nodig om ons nieuwe milieubeleidsplan te doen slagen! Doet u mee? Ik wens u veel leesplezier met ons milieubeleidsplan. Belangrijker nog, doet u met ons mee? Mag ik ook op uw inzet en medewerking rekenen? In het belang van ons milieu en duurzaamheid! Wageningen, 3 juli 2013 ir. ing. L.J.P.M. Janssen MRE directeur / bestuurder 4

5 Inhoudsopgave Inleiding... 6 Wat doet de Woningstichting binnen haar bedrijf?... 7 Wat kunnen de huurders doen?... 8 Waar staan we nu?... 8 Waar gaan we onze Energie insteken?... 9 Duurzame toepassingen Biobased materialen Duurzame energie Energieneutraal Wat is het resultaat? Standaard Maatwerk Resultaten Wat heeft prioriteit? Wie draagt de kosten? Groene financiering Communicatie Ter afsluiting Bijlagen Doorrekening maatwerk Overzicht van belanghouders Bronnen van informatie Begrippenlijst

6 Inleiding Dit milieubeleidsplan beschrijft onze ambitie als ECO corporatie, zoals ook beschreven in het ondernemingsplan Duurzame ontwikkeling is voor ons een combinatie van sociale, ecologische en bedrijfseconomische uitgangspunten. Wij streven naar evenwicht en balans tussen bovenstaande uitgangspunten en realiseren ons gelijktijdig dat niet alles en vooral niet alles tegelijk mogelijk is. De Woningstichting als ECO-corporatie: De Woningstichting investeert binnen haar mogelijkheden (kosten en personeel) in energetische voorzieningen, alternatieve energiebronnen en duurzame producten. Daarbij geven wij het goede voorbeeld in ons eigen handelen, zoals het duurzaam gebruik van ons kantoor en inzet van bedrijfsfietsen en elektrische scooter. Wij benutten in het onderhoud van onze woningen de natuurlijke vervangingsmomenten om verspilling te voorkomen. Wij zijn ons bewust van onze rol binnen de gemeente Wageningen en de regio om samen te werken aan een duurzame samenleving. Wij houden rekening met de opvattingen van de huidige en toekomstige huurders, van overheden en van lokale organisaties. Maar wat voor ons voorop staat is dat het milieubeleidsplan past bij ons. Ondernemingsplan de Woningstichting In ons ondernemingsplan is over duurzaamheid het volgende opgenomen: Het is onze ambitie om een eco-corporatie te worden en willen naar vermogen bijdragen aan de doelstelling van de gemeente Wageningen om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Landelijke afspraken De Woningstichting is lid van Aedes, de vereniging van woningcorporaties. In 2007 hebben de deelnemers in het Antwoord aan de Samenleving de ambitie uitgesproken om 20% te besparen op het totale gasverbruik in de bestaande sociale huurwoningenvoorraad in de periode We streven ernaar om in 2020 tenminste een gemiddelde Energie-Index van 1,25 (gemiddeld energielabel B) te bereiken voor de totale huurwoningenvoorraad. Dit hebben we afgesproken in het Convenant Energiebesparing Huursector van 28 juni 2012, overeengekomen tussen het ministerie van BZK, Aedes, de Woonbond en Vastgoed Belang (particuliere beleggers in vastgoed). Dit komt overeen met een besparing op het gebouwgebonden energieverbruik van bestaande corporatiewoningen van 33% in de periode 2008 tot en met Het betreft het gebouw- en installatiegebonden energiegebruik voor met name ruimteverwarming, warm tapwater en ventilatie. Onze ambitie Het is onze ambitie om in 2018 minimaal niveau van energielabel C te halen voor ons gehele woningbezit. We hebben de intentie om bij grootschalige onderhoudsingrepen in een complex energielabel B te realiseren. Hiervoor zijn wij wel afhankelijk van onze huurders, we verwachten dat ook zij een steentje bijdragen in de vorm van een huurverhoging. Voor nieuwbouw hanteren wij het Energie-Index als minimale ondergrens en klimaatneutraal als maximale inzet. Vanuit prestatieafspraken met de gemeente spannen wij ons bij nieuwbouw in om aan het DUGO-beleid te voldoen. De resultaatafspraak is -/- 25% t.o.v. EPC norm en GPR minimaal 8,0. Bij elk nieuwbouwproject bekijken we wat de mogelijkheden zijn. Om onze ambities te realiseren, richten wij onze aandacht op het beperken van het energieverbruik, duurzame energieopwekking en het toepassen van duurzame producten. We maken bij voorkeur gebruik van producten die al aantoonbare prestaties en rendementen hebben opgeleverd. Op kleine schaal experimenteren we met producten die in de markt nog redelijk onbekend zijn. 6

7 Ook richten we onze aandacht op het duurzaam ondernemen in een duurzame leefomgeving met als speerpunten: bewustwording van gedrag gebruik en verbruik van materialen en grondstoffen (duurzaam en verantwoord) watergebruik en -verbruik en afval (gescheiden afvalwatersystemen) inkoop van groene energie Wat doet de Woningstichting binnen haar bedrijf? Goed voorbeeld doet goed volgen. We werken aan een duurzame bedrijfsvoering. Dit doen we door te werken aan energiezuinigheid van ons kantoor en milieubewust werken via Ecoprofit. Ons kantoor In 2012 is ons kantoor aan een energiescan onderworpen en zijn de mogelijkheden voor energiebesparing in ons kantoor en de bedrijfsvoering geïnventariseerd. Op basis van de resultaten zijn we onze verwarmingsinstallatie efficiënter gaan gebruiken. In de toekomst zullen we de huidige PV-zonnepanelen (na afschrijving) vervangen voor een verbeterde versie. Het resultaat van de aanpassingen is dat ons kantoor een energiecertificaat B met een energie index van 1,15 heeft. Voor een bestaand kantoor is dit een goed label. Met dit energielabel geven we het goede voorbeeld en een signaal naar de samenleving. We zijn op de goede weg! In 2008 hebben we deelgenomen aan het project Ecoprofit. Doel van dit project was te komen tot duurzaam gebruik van grondstoffen en het beperken van afvalstoffen binnen onze eigen bedrijfsvoering. Dit deden we mede om bij onze medewerkers een positieve houding ten opzichte van energiebesparing te stimuleren. Naar aanleiding van de deelname aan het Ecoprofit project hebben we verschillende maatregelen getroffen zoals: aanbrengen van energiezuinige verlichting in de parkeerkelder personeel maakt gebruik eigen koffie kopjes (die zelf worden afgewassen) plaatsen waterbesparende kranen verwijderen van de snoepautomaat stimuleren dubbelzijdig printen gebruik van koelautomaat met leidingwater in plaats van water uit plastic containers inkoop navulbare pennen stimuleren energiezuinig gedrag medewerkers vervangen verwarmingsinstallatie aanschaf ipads in het kader van een papierloos kantoor In 2009 hebben we het certificaat Ecoprofit behaalt, dit houdt in dat ons bedrijf voldoet aan de gestelde criteria voor duurzaam ondernemen. Duurzaam ondernemen Een duurzame ondernemer investeert ook in de medewerkers. Dit doen we door middel van deelname aan verschillende workshops, trainingen en opleidingen. Inmiddels zijn vier van onze medewerkers gecertificeerd EPA opnemer. Hiermee mogen wij als organisatie gegevens voor de energielabels en maatwerkadviezen verzamelen om een energiecertificaat te laten afmelden. Dit is conform de eisen die door het ministerie van VROM zijn gesteld. Onze voornemens voor de komende periode We willen de behaalde resultaten behouden en waar mogelijk verbeteren. Op het gebied van vervoer willen we nog een stap maken. Bij vervanging van ons wagenpark gaan we over op voertuigen met een laag energieverbruik en CO 2 uitstoot zoals hybride en/of elektrische auto s en elektrische scooters. 7

8 Aantal woningen Wat kunnen de huurders doen? Zelf energie besparen Het verbruik van energie hangt grotendeels af van de kwaliteit van de woning. Maar natuurlijk kunnen huurders ook een heleboel doen om energie te besparen. Wij zien het als onze taak om huurders te informeren en te stimuleren bij besparen van energie. Om de huurders te informeren hoe zij kunnen bijdragen hebben we een folder gemaakt: Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!. Hierin staat beschreven hoe bewoners hun energieverbruik kunnen verminderen, hoe ze energiemaatregelen kunnen aanvragen en waar ze (onafhankelijke) informatie kunnen krijgen. Stimuleren We willen huurders stimuleren en inzicht te geven in de mogelijkheden die er zijn om zelf maatregelen te nemen. In samenwerking met de gemeente en Solidez zijn we een besparingscampagne gestart. De campagne bestaat ui huisbezoeken van het team Energie en Afval. De medewerkers van dit team adviseren onze huurders over afvalscheiding, de nieuwste energiebesparende maatregelen zoals spaarlampen, radiatorfolie en tochtstrips e.d. Naast het advies ontvangt de huurder een gratis met materialen om energie te besparen en afval makkelijker te scheiden. Kijk voor meer informatie op de website van de gemeente Onze voornemens voor de komende periode: Om huurders duidelijkheid te geven wat zij zelf kunnen betekenen in energiebesparing en duurzaamheid wordt in de communicatie veel aandacht geschonken aan dit onderwerp. Ook blijven wij initiatieven zoals het project Team Energie & Afval ondersteunen. Waar staan we nu? Met de introductie van energielabels in 2008, hebben we een goed beeld gekregen in de energiehuishouding van onze woningen. De grafiek laat zien dat er sinds 2008 een belangrijke verschuiving in labels plaatsvindt. Sinds 2008 is het gemiddelde label van ons woningbezit inmiddels verbeterd van label E naar label D. De gemiddelde Energie Index binnen label D is in 2012 verbeterd naar 1,83 (2011: 1, : 1,98) Energielabels A++ A+ A B C D E F G Labels Bron: EPAview, resultaat

9 We hebben dit gerealiseerd door te investeren in: Energiebesparende maatregelen in het groot onderhoud en planmatig onderhoud. Individuele huurders energiebesparende voorzieningen aan te bieden tegen een beperkte huurverhoging van 50% van de investering. Experimenten met het toepassen van energiebesparende maatregelen en het opwekken van duurzame energie. Om onze energieprestatie actueel te houden zijn onze werkprocessen in het onderhoud aangepast. Binnen deze processen is geborgd dat gegevens op de juiste momenten overgedragen en verwerkt worden. Waar gaan we onze Energie insteken? We weten waar we staan en waar we naar toe willen, hoe gaan we dit realiseren? De drie stappen van de Trias Energetica (zie afbeelding) zijn hierin de basis vuistregels: Beperk het energieverbruik door verspilling tegen te gaan; Maak maximaal gebruik van energie uit duurzame bronnen, zoals wind-, water-, en zonne-energie. Maak zo efficiënt mogelijk gebruik van fossiele brandstoffen om in de resterende energiebehoefte te voorzien. Voor elk project worden de mogelijkheden en onmogelijkheden in kaart gebracht, dus het is altijd leveren van maatwerk. Isoleren en ventileren Het goed isoleren en ventileren van een woning zorgt voor een lagere warmtevraag. Het maakt de woning comfortabeler en zorgt voor lagere energielasten. Er zijn veel mogelijkheden om de energievraag te beperken. Voor ons begint het beperken van energieverbruik met een goede (schil)isolatie: dakisolatie, aan buitenzijde van platdak en schuindak; spouw of gevelisolatie; isolerende beglazing; HR++glas vloerisolatie; Daarnaast beperken wij het energieverbruik door het gebruik van besparende installaties (HRketels), besparende verlichting (LED verlichting), besparende producten (waterbesparende kranen, waterbesparende reservoirs en douchekop). Ventilatie is een apart verhaal maar noodzakelijk om energieverlies te voorkomen. De keuze voor een ventilatiesysteem is maatwerk, wat wij doen op dit gebied is: tochtwering aanbrengen; natuurlijke ventilatie optimaliseren; mechanische ventilatie aanbrengen; CO 2 gestuurde ventilatie toepassen; balansventilatie met WTW toepassen; Energieopwekking In de nieuwbouw kunnen toepassingen als warmte-koude opslag (WKO), warmte-terugwinsystemen (WTW), zonne-energie (panelen en boiler) e.d. makkelijker worden toegepast dan in de bestaande bouw. Maar ook in onze bestaande bouw zetten wij hierop in en zoeken we een optimale invulling met maatwerk. Pv zonnepanelen Het opwekken van zonne-energie is één van onze speerpunten. Zonne-energie is een prachtige, schone en oneindige energiebron die voor iedereen beschikbaar. We hebben ons aangesloten bij het initiatief Stichting Zonne-energie Wageningen. In de Stichting werken 9

10 bedrijven, instellingen, burgers en overheid samen om de grootschalige realisatie van zonneenergie in Wageningen mogelijk te maken. Wij hebben de intentieverklaring ondertekend om bij te dragen aan het behalen van de doelstellingen van het project. Dat wil zeggen dat we: minimaal 2 MW aan zonne-energie-installaties op bestaande dakvlakken in Wageningen aanbrengen. de toepassing van de Trias Energetica op het totale energiegebruik bevorderen. We hebben de intentie uitgesproken om binnen dit project over te gaan tot plaatsing van zonnepanelen. Mits dit bedrijfseconomisch verantwoord is en voor zover onze organisatie over een (eigen) dakoppervlak beschikt. Meer informatie is te lezen op de website Warmtepompen (lucht- en gasabsorptiepompen, WKO) Een warmtepomp is een opwekker die ervoor zorgt ervoor dat de energie van een laag temperatuurniveau wordt opgewaardeerd naar een bruikbaar temperatuurniveau om de woning op te warmen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van omgevingswarmte uit de lucht, grondwater of de bodem. Een warmtepomp werkt wel op elektra of gas, maar er wordt minder energie verbruikt en er komt minder CO 2 vrij dan bij losstaande conventionele installaties. Deze nieuwe technieken vragen wel om deskundigheid. Daarom passen wij deze technieken als experimenten in bepaalde projecten toe. Momenteel (2012) hebben wij experimenten met luchtwarmtepompen en gasabsorptiepompen lopen en in de nieuwbouw van Nieuw Kortenoord is voor het eerst een individuele warmte en koude opslagsysteem (WKO) toegepast. Deze projecten gaan we komende periode monitoren voordat wij over gaan tot grootschalige toepassing van dergelijke installaties. Voor nieuwbouwproject Torckdael hebben we gekozen voor een collectieve duurzame energievoorziening. Alle woningen en appartementen worden aangesloten op een collectieve warmte-koude opslagsysteem dat warm en koud-water uit de bodem oppompt en de woningen verwarmt en koelt. Daarbij wordt zowel gebruik gemaakt van de bodem als ook het oppervlaktewater van de stadsgracht. Dit innovatieve systeem heeft namelijk als resultaat dat de kwaliteit van het water van de stadsgracht, dat al jarenlang een zorg is, wordt verbeterd. Duurzame toepassingen Voordat we duurzame toepassingen bespreken is het goed te weten wat duurzaamheid is. Centrum Duurzaam Bouwen zegt het volgende over duurzame toepassingen: Wat zijn duurzame materialen? Duurzaamheid mag niet volledig gelijkgesteld worden met milieuvriendelijkheid. Duurzaamheid heeft vooral te maken met de effecten op het milieu en dan hebben we het niet enkel over natuurlijke en hernieuwbare bronnen, maar ook over de effecten op het energieverbruik bij de productie, het transport, de verwerking, de gevolgen voor het energieverbruik in de woning, het al dan niet vrijkomen van schadelijke stoffen. Dit toont aan dat we ons moeten hoeden voor foute conclusies door ons op één detail te focussen. Twee voorbeelden: Enkel glas vergt minder grondstoffen en minder energie bij de productie, het transport en de verwerking dan dubbelglas. Wil dat dan zeggen dat het duurzamer is dan dubbel glas? Uiteraard niet. Als je het in zijn totaliteit bekijkt, is dubbel glas een must, maar als je je enkel zou focussen op de impact op het milieu bij de productie zou je hieruit foute conclusies kunnen trekken. Dat gebeurt jammer genoeg maar al te vaak en daarom ook zitten zo veel producten opgescheept met vaak onterechte vooroordelen, zowel in positieve als in negatieve zin. PVC werd jaren gecatalogiseerd als het prototype van niet duurzaam materiaal, vooral omdat er tijdens de verbranding gevaarlijke dioxines vrijkomen. PVC kent echter ook enkele niet onbelangrijke voordelen: het is perfect recyclebaar, heel licht (positief voor het transport) en wordt onder lage temperaturen geproduceerd. Daarmee mogen we concluderen dat pas als die volledige cyclus van een product geanalyseerd is, je een wetenschappelijk onderbouwde conclusie zou kunnen trekken. Voorlopig ontbreekt het 10

11 alleszins aan deze wetenschappelijke onderbouwing om ongenuanceerd een hitparade te kunnen opstellen van de meest duurzame producten. Of die er ooit zal zijn, moet afgewacht worden. Daarom moeten we ons hoeden voor al te simpele, ongenuanceerde vooroordelen. Laten we vooral zorgen dat de materialen geplaatst worden volgens de regels van de kunst. (Bron: Centrum Duurzaam Bouwen) Natuurlijk proberen wij duurzame producten toe te passen tijdens onze werkzaamheden. Wat doen wij dan specifiek op het gebied van duurzame producttoepassingen? Auranox dakpannen, filtert stikstofoxide uit de lucht en zet deze om in onschadelijk nitraat, net zoals de katalysator in uw auto. Beton; met 20% betongranulaat (afvalproduct) Riolering; per project bekijken naar scheiding van schoon en vuilwater. Hardhout; bij voorkeur FSC, we zijn een experiment met accoya hout gestart. Verf; wettelijke toepassing watergedragen verfsystemen binnen de woning. Waterbesparende oplossingen toepassen in het sanitair. Afval; gescheiden afvoeren. Keukenbladen; we onderzoeken de toepasbaarheid van Greenpanel HDF keukenbladen. Deze hebbeneen FSC-keurmerk, het plaatmateriaal is bovendien volledig biologisch afbreekbaar en 100% recyclebaar. Naast deze toepassingen treffen we in het onderhoud voorzieningen voor het huisvesten van de gierzwaluw, huismus en vleermuis in het dak van onze woningen. Biobased materialen Het toepassen van bio-based materialen staat nog in de kinderschoenen. Bio-based bouwen komt wel meer en meer in de belangstelling als duurzame bouwmethode. Dit vanwege potentieel verbeterde milieuprestaties. Hernieuwbare grondstoffen zoals hout, riet en stro fixeren CO 2 uit de lucht als zij groeien en zullen daardoor een positief effect hebben. WE hebben het voornemen om ons te verdiepen in mogelijke toepassingen van dergelijke producten. Duurzame energie Wij kopen energie in die duurzaam is opgewekt. Sinds 2011 maken we voor onze algemene ruimten, waaronder de liften, voor ongeveer appartementen gebruik van 100% duurzame energie uit waterkracht. We hebben daarvoor een contract gesloten met Aenergie, via certificaten. We streven naar ten minste 80% groene stroom uit Nederland (zon, wind, biomassa en waterkracht), overeenkomstig de HIER klimaatcampagne (www.hier.nu). Vanaf 2013 voorzien we ook alle collectieve verwarmingsinstallaties geheel door groen gas van energie. Groen gas houdt in dat het CO 2 verbruik wordt gecompenseerd door de aanplant van bossen. Dat betekent dat vanaf 2013 zo n appartementen worden verwarmd met duurzaam gas. Dit is 40% van ons woningbezit. Het bewijs van de CO 2 compensatie dient de leverancier met internationaal erkende certificaten te overleggen. Energieneutraal Het energieneutraal bouwen in de nieuwbouw is al redelijk succesvol gebleken. Het energieneutraal verduurzamen van bestaande woningen staat nog in de kinderschoenen. Vandaar dat we de komende periode onderzoek doen naar de mogelijkheid om bestaande woningen energieneutraal te maken. Met het onderzoek willen we kennis opdoen op (installatie) technisch én financieel vlak. 11

12 Wat is het resultaat? Wat geeft onze inzet voor een resultaat? Binnen onze monitoringsmodule van EPAview is het mogelijk om de inzet van duurzame maatregelen door te rekenen en te presenteren. Hiermee wordt wat het toekomstige label wordt, hoeveel het CO 2 verbruik gereduceerd kan worden en wat de investering is. Het startpunt voor de doorrekening is het huidige label en CO 2 verbruik binnen een complex. Standaard Binnen de monitoringsmodule wordt aan de huidige gegevens een aan duurzame maatregelen gekoppeld. Dit maakt het mogelijk om de nieuwe en toekomstige situatie te presenteren. Het maatwerk waarmee onze woningvoorraad is doorgerekend : een totale (schil)isolatie van dak-, spouw-, glas-, en vloerisolatie; installatiecomponenten zoals HR-ketel, PV zonnepanelen, centraal aangestuurde ventilatie. Maatwerk Dit milieubeleidsplan is een plan dat richting geeft aan onze duurzaamheidsopgave. Het is geen uitwerking waar alle activiteiten in beschreven staan. Elke woning en elk project is uniek en vraagt om een maatwerkaanpak. Het zijn de basis maatregelen die bij 80% van onze woningen toegepast kunnen worden. Omdat dit algemene toepasbare oplossingen zijn, houden we in de investeringsberekeningen rekening met dit aan maatregelen. In de voorbereiding voor het uitvoeren van een bepaald project of woning wordt een specifiek maatwerk samengesteld dat het beste bij de betreffende woningen past. Resultaten Behalen we hiermee onze duurzame doelstellingen en ambities met het toepassen van het? De conclusie is dat: het gemiddelde niveau van het energielabel C voor ons gehele bezit haalbaar is in 2018; we de doelstellingen uit het convenant energiebesparing corporatiesector realiseren; we de doelstellingen uit het convenant energiebesparing Huursector realiseren, maar niet voor Om deze doelstelling voor 2020 te behalen zijn experimentele projecten als energieneutraal maken van complexen, slopen van energetisch slechte woningen en realiseren van duurzame nieuwbouw* noodzakelijk. * de effecten van sloop en vervangende nieuwbouw Patrimonium en toevoegen duurzame nieuwbouw Torckdael zijn en kunnen nog niet worden opgenomen in deze uitwerking. Wat heeft prioriteit? Het principe dat wij hanteren, is dat we geen desinvesteringen plegen. Dit doen we door bij natuurlijke vervangingsmomenten een duurzame oplossing proberen te bieden. De basis is onze meerjarenonderhoudsbegroting waarin natuurlijke vervangingsmomenten zijn gekoppeld aan ouderdom van het element. Deze aanpak heeft de volgende voordelen: zo kunnen wij onze activiteiten inplannen en onze personeelscapaciteit daarop afstemmen; zo doen we geen desinvesteringen door vroegtijdig goede onderdelen vervangen; zo kunnen wij onderdelen combineren en zo een grotere sprong te maken. zo gaan wij zorgvuldig om met onze inkomsten uit huuropbrengsten. Daarnaast is het voor huurders mogelijk om op het gebied van energetische voorzieningen vraag gestuurde individuele keuzes te maken (maatwerk). Dit kan door zelf een aangebrachte voorziening (ZAV) aan te vragen of via ons een verzoek in te dienen om een energetische voorziening aan te laten brengen. Hieraan zijn voorwaarden verbonden, deze zijn te vinden op onze website. 12

13 Voor het toepassen van energiebesparende maatregelen zijn er de volgende mogelijkheden: Nieuwbouw: binnen de nieuwbouw zijn de eisen vastgelegd in het bouwbesluit. Dit is voor ons de ondergrens en waar mogelijk zullen we deze grens opwaarderen door extra maatregelen te treffen. Planmatig- en grootonderhoud: duurzame oplossingen zoals dakisolatie, isolerende beglazing en HR ketels worden bij vervanging van de elementen door ons aangebracht. Spouw-, vloerisolatie en PV-zonnepanelen worden tegen een beperkte huurverhoging aangeboden. Mutatieonderhoud: Individueel aan te brengen onderdelen zoals Cv-installaties, HRketels, spouw- en vloerisolatie worden aangebracht. Reparatieonderhoud: bij vervanging worden verbeterde producten toegepast. Wij doen dit ook vraag gestuurd: (maatwerk) Zelf aan te brengen voorzieningen (ZAV): onder bepaalde voorwaarden kunnen huurders zelf maatregelen treffen zoals het aanbrengen van dakisolatie, isolerende beglazing en PV-zonnepanelen. Voor een aantal activiteiten geven we geen toestemming omdat onvakkundig aanbrengen te grote risico s voor onze woningen kan hebben. Individuele woningverbetering aanvragen (IWV): onder bepaalde voorwaarden, en tegen een beperkte huurverhoging, is het mogelijk dat wij de werkzaamheden zoals spouw-, vloerisolatie, isolerende beglazing, PV-zonnepanelen op individueel verzoek aabrengen. Voor het toepassen van duurzame producten is het basisprincipe dat waar mogelijk de duurzame producten toegepast worden die onderdeel zijn van ons bestek. Daarnaast gaan wij voor elk project proactief op zoek naar duurzame oplossingen. Wie draagt de kosten? Kwaliteit kost geld, het is duidelijk dat het veel geld kost om de hele woningvoorraad op een hoger energetisch niveau te krijgen. Voor het treffen van energetische voorzieningen in de bestaande bouw en de nieuwbouw hebben we voor de komende jaren een bedrag van 20 miljoen gereserveerd. Als het hiervoor genoemde in onze totale woningvoorraad zou worden toegepast dan blijkt dat hiervoor een investering van 27,7 miljoen. nodig te zijn (zie bijlage: doorrekening vastgoedportefeuille). Voor de reeds geplande activiteiten volgens de meerjarenonderhoudsplanning betekent dit dat er 13,75 miljoen nodig is om het uit te voeren. Het resterende gedeelte van deze 20 miljoen is gereserveerd voor: het treffen van energetische maatregelen in de nieuwbouwprojecten de pilotprojecten in de bestaande woningvoorraad het uitvoeren van energetische maatregelen naar aanleiding van individuele verzoeken van huurders. We nemen niet alle kosten voor onze rekening. Voor een aantal activiteiten zoals aanbrengen van HR++ glas en dakisolatie bij vervangen van elementen als kozijnen en dakbedekking wel. Maar de Woningstichting gaat uit van een verantwoorde deling van de investeringskosten tussen huurders en de Woningstichting. Het principe dat wij hierbij hanteren is dat woonlasten voor de huurders niet mogen stijgen. Hoe doen we dat? Door 25% van de investering bij te dragen bij energiebesparende maatregelen en duurzame energieopwekking (PV zonnepanelen). Hiermee leggen wij de drempel voor het laten aanbrengen van energetische voorzieningen lager. 13

14 Door bij grootonderhoud voor duurzame energie opwekkende maatregelen (PV zonnepanelen) mogelijk een waarborggarantie af te geven. Om zo de huurders de zekerheid te geven dat de woonlasten minimaal gelijk blijven en hoogstwaarschijnlijk dalen. Uitgangspunt van onze woonlastenwaarborg is dat het treffen van energiebesparende maatregelen in woningen mag leiden tot een huurverhoging, maar dat over één jaar gekeken de huurverhoging minimaal gelijk (liefst lager) moet zijn dan de daling van de energierekening. Het energielabel maakt onderdeel uit van het woningwaarderingsstelsel. Bij een mutatie van de woning wordt mede op basis van de energetische kwaliteit van de woning de huur vastgesteld. De conclusie is dat van alle partijen wordt verwacht om een steentje bij te dragen. Groene financiering Financiering De financiering van de activiteiten uit dit milieubeleidsplan kunnen voor een belangrijk deel plaatsvinden door via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geborgde leningen. Voor zover het activiteiten betreft waarvoor staatssteun niet is toegestaan, kijken we naar de mogelijkheid van groenfinanciering. Deze kan aangevraagd worden met een groenverklaring. Een groenverklaring wordt afgegeven als een project voldoet aan de eisen die het AgentschapNL stelt. Met deze verklaring kunnen leningen worden aangetrokken tegen gunstiger voorwaarden. De eisen voor de groenverklaring zijn te vinden op: Juridische structuur De realisatie van specifieke duurzame projecten moeten in sommige situaties worden ondergebracht in een nevenstructuur van de Woningstichting. Een voorbeeld hiervan is de Energie BV die voor het project Torckdael wordt opgericht. De nevenstructuur moet voldoen aan het verbindingenstatuut van de Woningstichting. Communicatie Wij zien het als taak om onze belanghouders te informeren. Communicatie heeft in dit traject 3 functies; verantwoording afleggen, huurders betrekken en medewerkers op de hoogte houden. Verantwoording afleggen Onze duurzame ambitie is in verschillende doelstellingen vertaald en gepresenteerd in prestatieafspraken, convenantafspraken en het ondernemingsplan. We verantwoorden de voortgang en resultaten periodiek aan onze belanghouders door: in het jaarverslag onze voortgang en gerealiseerde ontwikkelingen te presenteren. deel te nemen aan de Aedes monitor in de vorm van SHAERE*. deel te gaan nemen aan KWH duurzaamheidslabel. *SHAERE (Sociale Huur Audit en Evaluatie Resultaten Energiebesparing) database waarin o.a. de energielabels van 1,2 miljoen woningen van 150 woningcorporaties zijn opgenomen. Op basis waarvan Aedes jaarlijks zal rapporteren over de verbetering van de energieprestatie van de huurwoningenvoorraad van woningcorporaties. Huurders betrekken Omdat we een aantal duurzame producten aanbrengen tegen huurverhoging is het zaak dat we huurders gaan verleiden. We hopen we dat goede resultaten uit andere projecten leidt tot mondtot-mondreclame, de beste manier om draagvlak te krijgen. We betrekken huurders door: hen te informeren over de mogelijkheden voor het verminderen van het energieverbruik. Dit doen we via onze website, de pers en de folder Hoe kan ik energie besparen? De woningstichting helpt u ; 14

15 het onderwerp duurzaamheid regelmatig te bespreken in agendacommissie Participatie; binnen een aantal projecten met een Woonlastenwaarborggarantie werken; zelf enthousiasme en deskundigheid uit te stralen in duurzaamheidsvraagstukken. Medewerkers betrekken Onze interne organisatie heeft een belangrijke rol in het duurzaamheidsdenken. Onze medewerkers staan vaak aan de start van dergelijke duurzame ontwikkelingen en zijn vaak de sleutel tot het succes. We betrekken medewerkers door: het volgen van seminars, workshops en opleidingen; bij andere organisaties in de keuken te kijken; projecten te monitoren en te evalueren; vakbladen te lezen en relevante artikelen te delen; experimenten voor te dragen en uit te voeren; elkaar te informeren over toepassingen en de voortgang daarvan; het ophalen van behoeften en ideeën van huurders en belangenorganisaties; samen bezig te zijn met dit onderwerp. Ter afsluiting In het ontwikkel- en leerproces naar duurzaam ondernemen als eco-corporatie, moeten doelen steeds worden bijgesteld. Als een duurzame techniek beschikbaar is, kan het zijn dat de financiële middelen niet voorhanden zijn om deze toe te passen. Het is ook mogelijk dat een duurzame techniek of product betaalbaar is, maar dat de gebruikers er (nog) niet aan toe zijn. Bij elke afweging zoeken we steeds de balans binnen de drie P s: People, Profit en Planet. Wij zijn enthousiast over onze duurzame ambitie. We krijgen regelmatig de reactie dat het soms wel bijna een té mooi aanbod is dat wij doen. Een goed voorbeeld hiervan is ons aanbod voor het plaatsen van PV-zonnepanelen, tegen minder woonlasten per maand. Voor ons is duurzaam ondernemen niet gebaseerd op het behalen van winst. Wij willen laten zien (zowel in de regio Wageningen als landelijk) dat we stappen durven te zetten om bij te dragen aan duurzaam wonen en daarbij de huurwoningen betaalbaar houden. 15

16 Bijlagen 1. Doorrekening maatwerk 2. Overzicht van belanghouders 3. Bronnen van informatie 4. Begrippenlijst 16

17 Bijlage 1. Doorrekening vastgoedportefeuille met " energetische maatregelen ""; schilisolatie van dak-, spouw-, glas-, en vloerisolatie, HR-ketel, PV zonnepanelen, centraal aangestuurde ventilatie. Huidig CO2 (kg) verbruik 17 reductie Co2 in (kg) in % Investering opgave Cplx. VHE's Huidig label 10 G 81 D ,44 B 80 C G 21 C 61662,04 B G 17 D 56113,78 B G 2 A/B 5476,18 A 1 B G 75 F ,68 A 9 B 43 C G 24 D 74213,59 A 1 B 22 D G 2 G 11556,35 B G 81 D ,50 B 78 C G 3 G 17769,24 B G 12 C 38778,09 B G 22 E 95815,18 B 1 C G 46 F ,53 B 24 C 10 D G 5 A ,96 A G 26 E 98810,48 B 16 D G 20 D 64351,02 A 2 B 15 C 1 D G 16 D 49690,91 B G 20 C 54619,04 B 19 C G 10 D 47833,17 B G 60 E ,75 B 45 D G 38 E ,34 B 22 C 14 D G 70 E ,60 A 4 B 43 C 18 D G 20 D 48191,25 A 8 B 10 C G 50 C ,26 B G 50 E ,61 B 1 C 41 D G 55 E ,57 A 14 B 21 C 19 D G 103 D ,08 A 1 B 70 C 23 D G 80 E ,88 B 48 C 15 D G 52 E ,11 B 35 C

18 Huidig CO2 (kg) verbruik reductie Cplx. VHE's Huidig label Co2 in (kg) Investering opgave 90 G 23 E 77514,24 B 8 C 13 D S 72 E ,04 A 3 B 42 C 25 D S VVE 93 G 60 C ,86 B G 16 E 41010,77 A 4 B 4 C S 48 E ,71 A 19 B 19 C G n.v.t. garages 115 G 12 A 29992,52 A S 42 A 70345,96 A G 51 C ,56 B 47 C S VVE 131 S VVE 132 S VVE 133 G 10 E 41450,89 B 2 C G 86 F ,17 A 6 B 79 C S 320 E ,95 B 6 C 248 D S 189 E ,87 B 15 C 135 D G 165 E ,96 B 19 C G n.v.t. garages 171 G n.v.t. garages 172 G n.v.t. garages 173 G n.v.t. garages 174 G n.v.t. garages 175 G n.v.t. garages 176 S n.v.t. garages 177 S n.v.t. garages 178 G n.v.t. garages 180 G 158 E ,79 B 39 C S 72 E ,50 B 28 C

19 Huidig CO2 (kg) verbruik reductie Co2 in (kg) in % Cplx. VHE's Huidig label 191 S 44 D 98714,03 C 22 D S n.v.t. garages 210 G 13 D 52295,61 B S 497 E ,66 B 6 C 284 D G Rijnwaterkelder 230 S n.v.t. garages 240 G 124 D ,79 B 6 C G 14 D 36949,39 B 1 C G 1 D 3490,67 B G Verkoop scenario 280 G 28 D 86816,26 B 21 C G 88 D ,09 C S 60 D ,07 C 7 D G 254 C ,24 A 1 B 88 C G 3 F 16963,65 C S 45 D ,48 B 38 C S 127 D ,80 C 120 D G 63 D ,03 A 1 B 57 C G 20 C 53576,02 B G 18 B ,33 A S VVE 361 S 44 B 54909,50 A 22 B G 28 D 75192,40 C 20 D G 28 D 93227,04 B 2 C G 42 D ,89 B 33 C G 6 E 25580,98 B 2 C G 47 D ,23 A 8 B G 59 C ,48 B 25 C G 29 C 79940,57 B 7 C

20 Huidig CO2 (kg) verbruik reductie Co2 in (kg) in % Investering opgave Cplx. VHE's Huidig label 430 G 14 D 48762,69 B G 17 D 62185,16 B 13 C 3 D G 25 C 56982,91 B G 66 C ,89 B 41 C G 24 B 31798,92 A 10 B G 2 D 5678,93 B 1 C G 19 C 41799,42 A 8 B 10 C S 25 C 53110,08 A 10 B G 11 C 30784,79 C G 12 C 26807,84 B G 8 C 23679,88 B G 10 G 55067,01 B S 47 C 91823,37 B 46 C G 9 C 61706,07 B G 11 B 18962,71 B 10 C G 10 C 24129,25 B 1 C G 11 F 55067,00 B G 36 B 76137,25 A 9 B G 31 C 76607,12 B 2 C G 4 C 35180,76 B S 36 B 80336,94 A 2 B G 44 C ,63 B 35 C G 14 C 73302,26 B G 48 C 79233,59 A 5 B 40 C G 7 B 12101,96 A 3 B S n.v.t. garage kantoor 650 G n.v.t. onzelfst. woonruimte 660 G 8 G 42266,00 A 3 B G 14 E 57330,96 B 6 C

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector Rotterdam Stook je rijk 2015 Monitoring Energiebesparing Huursector 9-10-2015 Inhoud Nieuwe Woningwet per 1 juli 2015 Doelstellingen landelijke Energieakkoord Stand van Zaken in Nederland Rotterdamse doelstellingen

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Wat loopt er allemaal? Duurzaamheid is: Energiebesparing Gezond wonen

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR. 28 juni 2012

CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR. 28 juni 2012 CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR 28 juni 2012 Partijen: 1. De Minister voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, te dezen handelend als bestuursorgaan; hierna te noemen het Ministerie ; 2. Aedes

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

StookjerijkTrofee 2014 prijsuitreiking op slotbijeenkomst donderdagavond 20 november te Utrecht

StookjerijkTrofee 2014 prijsuitreiking op slotbijeenkomst donderdagavond 20 november te Utrecht StookjerijkTrofee 2014 prijsuitreiking op slotbijeenkomst donderdagavond 20 november te Utrecht Stookjerijk 2014 Rondetafel Energiebesparing in de Haarlemse huursector Systematiek energielabels Waar gaat

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE RAAD

MEDEDELING AAN DE RAAD MEDEDELING AAN DE RAAD Aan: In afschrift aan: Van: Datum: Onderwerp: Registratienr.: Zaaknr.: Bijlage(n): De gemeenteraad De buitengewone leden van de gemeenteraad Wethouder G.J.W. Toonen 14 augustus 2013

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

De keuze voor duurzaam bouwen

De keuze voor duurzaam bouwen De keuze voor duurzaam bouwen Ad Stas Woonbelang Veghel Wat aan de orde? Woonbelang Veghel beleid duurzaam (ver)bouwen en ervaringen instrumentarium, dilemma s en procesgang duurzaam concept; houtskeletbouw

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 27 maart 2014 Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 Aedes vereniging van woningcorporaties Publicaties Postbus 29121, 2509 AC Den Haag 088 233 37 00 E-mail publicaties@aedes.nl 2/14 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW VvE s met Energie Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW Inhoud Het Energiemodel Bestaande situatie Trias Energetica Maatregelen Scenario s Hoe verder? Energieadvies voor Schiezicht

Nadere informatie

Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes?

Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes? Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes? Nico Nieboer 3 november 2015 Delft University of Technology Challenge the future Inleiding Presentatie uitkomsten onderzoek naar verbetering energieprestatie

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Stook je rijk 2014. Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector. 29 Oktober 2014

Stook je rijk 2014. Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector. 29 Oktober 2014 Stook je rijk 2014 Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector 29 Oktober 2014 Programma 19.00 uur Inloop 19.30 uur Opening en aanleiding 19.40 uur Presentatie Woonbond, Robert Willé 19.50 uur

Nadere informatie

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Stichting Woningbouw Slochteren, Stichting Bewonersraad Slochteren 1. Doelstelling, aanpak en reikwijdte 1.1 De overeenkomst richt zich op het bereiken

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Benchmarkrapportage 2013

Benchmarkrapportage 2013 Benchmarkrapportage 2013 Hartelijk dank voor het deelnemen aan de monitoringronde 2013. Voor u liggen de resultaten voor uw corporatie ten opzichte van de totale groep deelnemende corporaties. Graag vernemen

Nadere informatie

Energieprestaties grondgebonden woningen

Energieprestaties grondgebonden woningen Energieprestaties grondgebonden woningen Meer wooncomfort met minder energie Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Stap voor stap naar minder energiegebruik De overheid stelt steeds scherpere

Nadere informatie

Renoveren Het slimme renovatieconcept. Van VolkerWessels

Renoveren Het slimme renovatieconcept. Van VolkerWessels Renoveren Het slimme renovatieconcept. Van VolkerWessels PlusRenoveren: Eenvoudig, zorgeloos, duurzaam De Nederlandse woningvoorraad slurpt nog altijd energie. Tegelijk blijven de energieprijzen stijgen.

Nadere informatie

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen Rapportage Energiebus BC Kleine Jan, Huizen Type woningen: 54 eengezinswoningen met een oppervlak van 100 m2. Bouwjaar: 1957 Op verzoek van: Bewonerscommissie Verhuurder: De Alliantie Datum bezoek: 21-6-2013

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030 Terugblik en vooruitblik Donderdag 4 juni 2015 WELKOM! ACHTERGROND VAN DEZE AVOND Samenwerking van diverse

Nadere informatie

Energiebesparing in de Leidse huursector

Energiebesparing in de Leidse huursector - Leiden - 2014 Rondetafel 26 juni Energiebesparing in de Leidse huursector Bert Bakker StookjerijkTrofee 2014 prijsuitreiking op slotbijeenkomst do avond 20 november te Utrecht Energieprestaties 2013

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord 18 mei 2010, Stichting Huurdersraad Spijkenisse Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord Jaap van Leeuwen Energieconsulent Nederlandse Woonbond Waarom energie besparen?

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

duurzaamheid en energiebesparing

duurzaamheid en energiebesparing Hofpanel Resultaten peiling 16: 1 duurzaamheid en energiebesparing februari 2013 1. Inleiding Vanaf 13 december 2012 tot en met 6 januari 2013 konden leden van het Hofpanel het burgerpanel van de gemeente

Nadere informatie

Rapportage kwantitatieve resultaten project Blok voor Blok

Rapportage kwantitatieve resultaten project Blok voor Blok Rapportage kwantitatieve resultaten project Blok voor Blok December 2013 Van: werkgroep Monitoring Aan: projectgroep Blok voor Blok 0. Inleiding Deze rapportage is tot stand gekomen op basis van aangeleverde

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel 19 april 2010, HBV Maaskant Nieuwe woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel) en het energielabel Susan Huijbregts Campagnemedewerker energieteam Waarom energie besparen? Woonlasten verlagen (de afgelopen

Nadere informatie

Rapportage SHAERE 2012

Rapportage SHAERE 2012 Voor u ligt de benchmarkrapportage SHAERE 2012. Deze rapportage beschrijft de voortgang van de verbetering van de Energie Index (EI) van corporatiewoningen in 2012. Wat is SHAERE? SHAERE (Sociale Huursector

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com PDFlib PLOP: PDF Lineariation, Optimiation, Protection Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com p Energielabel woning supplement* Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

Ir. G.N. Sweringa (Truus)

Ir. G.N. Sweringa (Truus) Verduurzaming Woningmarktdebat woningbestand Apeldoorn 15 april 2010 Ir. G.N. Sweringa (Truus) Directeur Bestuurder 7-5-2010 1 MISSIE OFW Het bieden van een kansrijke woon- en leefomgeving voor mensen

Nadere informatie

Energiebesparing in onze huurwoning. ALV De Klink 5 april 2016. Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk

Energiebesparing in onze huurwoning. ALV De Klink 5 april 2016. Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk Energiebesparing in onze huurwoning ALV De Klink 5 april 2016 Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk Onderwerpen Lustrumjaar Stookjerijk Nieuwe Nijmeegse prestatieafspraken Verbetering

Nadere informatie

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG)

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Op weg naar bijna energieneutraal bouwen in 2020 Jean Frantzen Adviseur duurzaam bouwen Kennisevent Routekaart richting energieneutraal bouwen R c 2,5 R c 3,5 R c

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Elke bijdrage is er één Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Een unieke samenwerking van Amersfoortse bedrijven die:» Elkaar

Nadere informatie

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 1 BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid Portaal Utrecht 1 mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en centrum Inleiding Op 4 april jongstleden is een groep van veertien huurders van Portaal

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Samen verduurzamen Uitdagingen op de Nederlandse markt De Nederlandse woningbouw staat voor een fikse uitdaging. De tijd van grote nieuwbouwprojecten

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

Het dak als energiebron

Het dak als energiebron Optimaal gebruik van je dak Rotterdam heeft 14,5 vierkante kilometers aan platte daken. Die ruimte biedt volop kansen om benut te worden voor het opwekken van energie, voor regenwaterbuffering, voor het

Nadere informatie

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Afdrukdatum 06 04 2013 1 Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland. Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis

Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland. Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis Met passie, samenwerken en deskundigheid naar een blijvend duurzaam provincie kantoor

Nadere informatie

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Sportpark Kilder Meer betrokkenheid Meer keuze Meer kwaliteit MeerWaarde Het consortium Het consortium van Campen heeft reeds meerdere energetisch hoogwaardige

Nadere informatie

Verduurzaming Woningvoorraad. Agenda. Technisch Project Adviseur. Hans Wiessner, Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw

Verduurzaming Woningvoorraad. Agenda. Technisch Project Adviseur. Hans Wiessner, Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw Verduurzaming Woningvoorraad Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw Hans Wiessner, Technisch Project Adviseur Agenda Energielabel woningbouw anno 2015 Energieverbruik terugdringen in

Nadere informatie

Rondom Wonen en Duurzaamheid

Rondom Wonen en Duurzaamheid Rondom Wonen en Duurzaamheid Rondom Wonen ziet dat zij als maatschappelijk betrokken instelling met volkshuisvestelijke taak, moet bijdragen aan duurzaamheid. Vaak wordt er -niet geheel onterecht- gedacht

Nadere informatie

Beleidsplan Investeren in duurzaamheid

Beleidsplan Investeren in duurzaamheid WONINGSTICHTING HET GROOTSLAG Beleidsplan Investeren in duurzaamheid Planperiode 2011 t/m 2015 Versie 3: 19 oktober 2010 1 1 Inhoudsopgave 1. inhoudsopgave 2. algemene kaders 3. waarom investeren in duurzaamheid.

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Groninger Energiepremie

Groninger Energiepremie Groninger Energiepremie Subsidie voor energiebesparende maatregelen Vraag aan vóór 1 april 2015! Wilt u uw woning verduurzamen? Lees hier of de Groninger Energiepremie iets voor u is Wat houdt de Groninger

Nadere informatie

KleurrijkWonen en Duurzaamheid

KleurrijkWonen en Duurzaamheid KleurrijkWonen en Duurzaamheid Definitie: Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling waarbij de huidige generatie in haar behoeften wordt voorzien zonder de komende generaties deze mogelijkheid te onthouden

Nadere informatie

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan.

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan. Petten, 4 juni 2014 Afdeling Policy Studies Van Tigchelaar, C. Aan Het ministerie van BZK Kopie Onderwerp Nulmeting subsidieregeling voor verhuurders Aanleiding In het Nationaal energieakkoord is met de

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Energiebesparende voorzieningen zijn in meerdere opzichten interessant: Structurele besparing tot 30% op

Nadere informatie

EPC concepten 0,4. Trias Energetica...2 EPC 0,4 concepten - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 concepten - Geschakelde woning...4.

EPC concepten 0,4. Trias Energetica...2 EPC 0,4 concepten - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 concepten - Geschakelde woning...4. etaalbare kwaliteit! EPC en 0,4 14 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 1996 1998 2000 2006 2011 2015 Inhoudsopgave: Trias Energetica...2 EPC 0,4 en - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 en - Geschakelde woning...4 EPC

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Energie Merenwijk. Wie ben ik?

Energie Merenwijk. Wie ben ik? Energie Merenwijk Wie ben ik? Marcel van Ewijk Makelaar & Taxateur SCVM Eigen kantoor Aangesloten bij VBO Makelaar Seniorkeur Makelaar EPA Adviseur Energielabel Woningbouw Erkend deskundige Energielabel

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Molenwijk 2 juni 2015. h"p://www.vbmolenwijk.nl/

Molenwijk 2 juni 2015. hp://www.vbmolenwijk.nl/ Molenwijk 2 juni 2015 h"p://www.vbmolenwijk.nl/ Agenda en even voorstellen 1) Inleiding 2) Schuine Daken 2) Het project BOE (achtergrond) 3) Labels isoleren - opwekken 4) Starten in onze wijk? Hoe? 5)

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Woningen energieneutraal renoveren: hoe doe je dat? Leer hoe bestaande woningen energieneutraal te renoveren zijn. Met als belangrijkste ingrediënten: terugdringen van de energiebehoefte

Nadere informatie

Energieambities in strategisch voorraadbeleid

Energieambities in strategisch voorraadbeleid TEN KROODE & VAN ZEE ORGANISATIE-ADVISEURS Energieambities in strategisch voorraadbeleid Artikel 090.003 12 februari 2008 In opdracht van SenterNovem Ten Kroode & Van Zee, organisatie-adviseurs www.tkvz.nl

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

E + Revital. voor duurzame woonwaarde-ontwikkeling

E + Revital. voor duurzame woonwaarde-ontwikkeling aanbieder (geen aannemer) woonwaarde ontwikkeling directeur Bouwbedrijf EBU Verduurzamen bestaande (huur)woningen: COMPLEX DUUR OVERLAST WAT LEVERT HET OP? Integraal Slim & Snel Ketenintegratie Trias Energetica

Nadere informatie