Limburgs milieu. Een uitgave van Stichting Milieufederatie Limburg - jaargang 27 - december/januari 2014 STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Limburgs milieu. Een uitgave van Stichting Milieufederatie Limburg - jaargang 27 - december/januari 2014 STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG"

Transcriptie

1 Limburgs milieu 4 Een uitgave van Stichting Milieufederatie Limburg - jaargang 27 - december/januari 2014 STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG De Mergellandcorporatie maakt doorstart Navigeren in de tijd met Napoleon in GaiaZoo Milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens Wallonië Graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-pol Samen aan de slag voor duurzame energie Prachtige belevenissen tijdens 9 de Nacht van de Nacht Werkgroep Behoud de Peel wint beroepen bij de Raad van State Schaliegas blijft de gemoederen bezig houden

2 C O L O F O N limburgs milieu is een uitgave van stichting milieufederatie limburg De Milieufederatie Limburg werd opgericht in De stichting zet zich al ruim veertig jaar in voor natuur en landschap, een gezond leefmilieu en ecologische duurzaamheid in Limburg. Zij doet dit samen met de circa honderd bij haar aangesloten organisaties. Dit werk kan de Milieufederatie doen dankzij giften, overheidsbijdragen en subsidies van onder meer de Provincie Limburg en de Nationale Postcode Loterij. Hoofdredactie en eindredactie: Monique Demarteau Aan dit nummer werkten mee: Bart Cobben, Gert-Jan van Elk, Hans Heijnen, Olaf op den Kamp, Wim Kuipers, Sandi Mackowiak, Lily van Onna, Wim van Opbergen, Marije van der Park, Roy Renneberg, Hub Slangen, Jelle Vegt, Amber Verbunt, Frank Vermeij Vormgeving & drukwerk: SHD Grafimedia, Swalmen Abonnementen en adreswijzigingen: Limburgs Milieu verschijnt vier maal per jaar. Een jaarabonnement kost 12,50. Betaling geschiedt middels acceptgiro of automatische incasso. Natuuren milieuorganisaties die bij de Milieufederatie zijn aangesloten, ontvangen het tijdschrift gratis. Wil je een abonnement? Gebruik de abonneebon in dit tijdschrift of stuur een met daarin je naam en adresgegevens naar: Foto: Luuk Belgers/Natuuridee.nl redactionele bijdragen: Bijdragen kunnen alleen na overleg met de redactie worden ingediend. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikel. Plaatsing van een artikel hoeft niet te betekenen dat de vermelde meningen de visie van de redactie of van de Milieufederatie Limburg weerspiegelen. redactieadres: Stichting Milieufederatie Limburg Gevestigd in Het GroenHuis Godsweerderstraat GH ROERMOND T F Limburgs Milieu is gedrukt op FSC-papier Dit magazine is geproduceerd door SHD Grafimedia onder gecontroleerde omstandigheden conform ISO Grafimedia getoetst door de SCGM, Certificaatnummer SCGM-MZ: De Nationale Postcode Loterij is medefinancier van diverse projecten van de Milieufederatie Limburg. Het uitgeven van Limburgs Milieu wordt mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Provincie Limburg. NieuWsbrieF De Milieufederatie Limburg heeft ook een digitale nieuwsbrief. Deze nieuwsbrief bevat het laatste nieuws over natuur en milieu in Limburg en wordt gemiddeld eenmaal per maand verstuurd. Je kunt je voor deze nieuwsbrief opgeven via: Je vindt de milieufederatie limburg op: 2 limburgs milieu

3 inhoud 4 Kort nieuws 5 De Mergellandcorporatie maakt doorstart 6 Milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens Wallonië 7 Schaliegas blijft de gemoederen bezighouden 8 Groter aanbod biologische producten Cadeau voor nieuwe abonnees 9 Navigeren in de tijd met Napoleon in GaiaZoo 10 Column Wim Kuipers 11 Win een boek 12 Veel Limburgse initiatieven bij Evenement HIER opgewekt 13 Lancering eerste interactieve zonatlas Limburg Leudal Energie gaat voor zonne-energie 14 Driekwart Nederlanders levert lampen in voor recycling Samen aan de slag voor duurzame energie 15 Milieuorganisaties willen duidelijke normen voor groei melkveehouderij 16 Nieuwe ontwikkelingen rond N266 en N Graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-pol 18 NatuurSUPER viert alle seizoenen 19 Jouw foto in dit tijdschrift? 20 Provincie draagt bij aan project Tuinzicht Lichtenberg Meer ruimte voor bomen in de IJzeren Man 21 Opknapbeurt parkbos bij Jachtslot Mokerheide Milieudefensie meet rochelroute in Maastricht 22 Kort nieuws 23 Milieufederatie zoekt vrijwilliger Concept-POL door Gedeputeerde Staten vastgesteld 24 Prachtige belevenissen tijdens 9 de Nacht van de Nacht 26 Het GroenHuis 30 Activiteitenoverzicht Provincie start met aanleg Buitenring 32 Kort nieuws 33 Werkgroep Behoud de Peel wint beroepen Raad van State 34 Meer maïs in Limburg door Duitse Energiewende 36 Onkruidbestrijdingsmiddelen uit de winkel in 2015? 38 Provincie Limburg koopt hectare grond van Rijk Nationale tuinvogeltelling op 18 en 19 januari 39 Site-seeing stichting milieufederatie limburg 3

4 Kort nieuws Nieuw duurzaam energie-initiatief in HeerLeN De Werkgroep Douve Weien in Heerlen gaat een nieuw duurzaam energie-initiatief starten dat op de nodige steun van de gemeente kan rekenen. Wethouder Fred Gillissen was bij de startbijeenkomst en wenste de werkgroep veel succes. De werkgroep gaat voorlopig aan de slag met een onderzoek naar de mogelijkheden van zonne-energie op centraal gelegen daken in Heerlen. De werkgroep komt voort uit een initiatief van de wijkvereniging die duurzaamheid in de wijken Douve Weien en Caumerveld wil bevorderen. De gemeente stelt secretariële ondersteuning en vergaderruimte beschikbaar. tihange tien jaar LaNger open Kernreactor Tihange mag tien jaar langer in bedrijf blijven dan eerder was gepland. De Belgische Kamer heeft ingestemd met het voorstel om de reactor tot 2025 in bedrijf te houden. Dat is volgens de regering nodig om de energievoorziening in België niet in gevaar te brengen. Tihange ligt zo n 40 kilometer van Maastricht. Twee andere kernreactoren die dichtbij Nederland liggen (in Doel bij Antwerpen) moeten volgens de Kamer wel in 2015 dicht. De Senaat moet nog over de plannen stemmen. samenwerking NatuurmoNumeNteN en dsm Natuurmonumenten en DSM gaan samen op zoek naar een bedrijf dat bij natuurbeheer vrijkomende biomassa wil gaan hergebruiken. Dat kan zijn voor het produceren van energie, hernieuwbare brandstoffen of biobased materialen. Bij het natuurbeheer van Natuurmonumenten komt jaarlijks ton biomassa vrij in de vorm van riet, gras, stro en houtresten. DSM beschikt over de technologie om dat te verwerken tot biologische grondstoffen, zoals bijvoorbeeld biogas. Samen met Natuurmonumenten gaat DSM de komende drie jaar op zoek naar bedrijven die deze grondstoffen gaan gebruiken in hun productieproces. Per business case beoordelen de twee partijen de economische haalbaarheid en een eventueel vervolgtraject. Limburgs energie fonds van start In Venlo ging in september het Limburgs Energie Fonds officieel van start. Het fonds biedt financiële ondersteuning aan Limburgse projecten die bijdragen aan beperking van CO2-uitstoot door energiebesparing of duurzame energieopwekking. Het LEF is opgericht door de Provincie Limburg. Het LEF verstrekt geen subsidies maar biedt financiering in de vorm van participaties, leningen en garanties. De Provincie Limburg heeft 18 miljoen euro beschikbaar gesteld. gemeente NutH wordt duurzamer De gemeente Nuth gaat de komende jaren verduurzamen. Gebouwen die in het beheer van de gemeente zijn, worden duurzamer gemaakt en er komt een krediet voor particulieren voor energiebesparende maatregelen zoals isolatie en zonnecellen. In december bepaalt de gemeenteraad hoe hoog dat krediet wordt. Het project is afgetrapt in Wijnandsrade met een voorlichtingsdag voor basisscholen. De basisscholen in de gemeente strijden komend schooljaar voor de titel meest duurzame school van Nuth. milieufederatie wil controle LaNdbouwgif Minder controle op het gebruik van bestrijdingsmiddelen door boeren is funest voor de waterkwaliteit. Dat zegt de Milieufederatie Limburg. Die denkt dat er, nu de boeren meer zelf moeten controleren, bewust of onbewust zaken fout kunnen gaan waardoor het water vervuild raakt. De Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB) is juist blij met minder controles. Volgens de bond bewijst dit dat boeren goed omgaan met het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Boeren die zich niet aan de regels houden, lopen vroeg of laat tegen de lamp, aldus de bond. Waterschap Peel en Maasvallei dat de boeren controleert, houdt in de toekomst alleen een oogje in het zeil bij risicovolle bedrijven die bijvoorbeeld in het verleden in de fout zijn gegaan. In het gebied van Waterschap Peel en Maasvallei liggen zo n agrarische bedrijven. woningbouw bramert-noord van de baan? In het concept-pol dat de Provincie Limburg in november publiceerde, wordt niet meer gesproken over woningbouw in Bramert-noord. Op de bijbehorende kaarten is Bramert-noord niet aangewezen als woongebied. Sinds kort beslist de provincie hierover. De gemeente Stein ziet de woningbouw in het gebied nog wel zitten. Twee jaar geleden kocht de gemeente hier voor 2,5 miljoen euro grond in het gebied. ecoducten a2 bij meerssen geopend De twee ecoducten over de A2 in de gemeente Meerssen zijn in september officieel geopend. De ecoducten Bunderbosch en Kalverbosch verbinden de natuurgebieden bij Bunde aan de westkant van de snelweg met de bossen bij Ulestraten aan de oostkant. Twee ecoducten waren nodig omdat de A2 op die plek een middenstrook van meer dan 150 meter breed heeft. De bouwwerken zijn al ongeveer een jaar klaar. Met de opening is gewacht totdat het wild er daadwerkelijk gebruik van ging maken, en dat is sinds enige tijd het geval. In de brede groenstrook tussen de twee ecoducten is voor de dieren een waterpoel en een heuvel aangelegd. 4 limburgs milieu

5 de mergellandcorporatie maakt doorstart de mergellandcorporatie - in 1997 gestart als een samenwerkingsverband van de LLtb en de stichting milieufederatie Limburg - maakt een doorstart. de corporatie groeit door als een onderdeel van een van de vier agrarische Natuur verenigingen die samen Natuurrijk Limburg vormen. de mergellandcorporatie blijft als organisatie - en in naam - bestaan en werkt met deze samenwerking verder aan een natuurlijk en landschapsrijk zuid-limburg. De oorspronkelijke doelstelling blijft bestaan. De Mergellandcorporatie gaat zich inzetten voor het behoud van het fraaie Limburgse landschap mét de ontwikkeling van de hedendaagse landbouw. Begrip creëren voor elkaars situaties - voor de landbouwers én de natuurorganisaties - en samenwerken aan projecten staan voorop. Nieuw in dit samenwerkingsverband is de rol die de corporatie oppakt als een Agrarische Natuur Vereniging. Samen met de andere drie Agrarische Natuur Verenigingen en Natuurrijk Limburg als bindende kracht maken zij zich sterk voor het Limburgse land. De juiste doelen, mensen, kennis en middelen komen bij elkaar om de ecologische kwaliteit van het beheer te waarborgen. Een van de bekendste projecten van de Mergellandcorporatie is het project Bloemrijke akkerranden, een prima voorbeeld hoe agrariërs en natuurorganisaties samen opkomen voor een betere natuur. De Mergellandcorporatie zal de samenwerking wederom breed opzoeken met onder andere de drie regionale LLTB-afdelingen, Landschapsbeheer Mergelland, IKL en Waterschap Roer en bestuursleden gezocht Met deze frisse doorstart zoekt de Mergellandcorporatie nieuwe bestuursleden. Mensen uit alle sectoren van de landbouw, maar ook uit de natuurbeschermingsorganisaties, kunnen zich melden. Met een hernieuwd bestuur kan de corporatie naar elkaars motieven blijven luisteren en begrip daarvoor creëren. voor informatie kun je contact opnemen met de voorzitter Jos Brands (tel ) of met de secretaris hans heijnen (tel ). Overmaas. Daarmee volgt de Mergellandcorporatie het beleid om in collectieven te werken en op die manier versnippering tegen te gaan. Samenwerking aan duurzame ideeën is effectiever. Er wordt bekeken hoe en waar de natuurvriendelijke landbouw en natuurinrichting het efficiëntst kan gaan plaatsvinden en blijven plaatsvinden. Vanwege de beperkte beschikbaarheid van overheidsmiddelen zal de Mergellandcorporatie over de voorwaarden van de te maken keuzes met het (agrarische) veld overleggen: - welke landbouwer voelt zich aangesproken voor het inschakelen van natuur- én landschapsdoelen op zijn bedrijf en doet mee? - welke, met name ecologische en economische randvoorwaarden zijn noodzakelijk voor het daadwerkelijk duurzaam realiseren van de natuurdoelen? - welke bijdrage kan de biologische landbouw leveren aan het invullen van de regionale natuur- en landschapsdoelen en op welke manier? stichting milieufederatie limburg 5

6 milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens wallonië de milieufederatie Limburg heeft mede namens Natuurmonumenten en het Limburgs Landschap bezwaar gemaakt tegen het voornemen van de waalse regering om nabij teuven (b) windmolens te bouwen. de belangrijkste reden ligt in de aantasting van de landschappelijke kwaliteit van het zuid-limburgse heuvelland. Het kleinschalige cultuurlandschap in en rondom Epen behoort tot de fraaiste van ons land. Niet voor niets maakt het gebied onderdeel uit van het Nationaal Landschap Zuid-Limburg. Het beleid ten aanzien van Nationale Landschappen is erop gericht om de bijzondere landschappelijke en cultuurhistorische waarden te beschermen en in stand te houden. Activiteiten die deze waarden aantasten, zijn dan ook verboden. De Waalse regering heeft onlangs een plan opgesteld voor de plaatsing van windturbines in Wallonië. In het bijbehorende Cartografieplan zijn zones op de kaart aangewezen die in principe geschikt zijn voor de plaatsing van windmolens. Eén van die zones ligt ten oosten van Teuven op korte afstand van de Nederlandse grens bij Epen. De bevolking en andere belangstellenden kunnen zich over het plan uitspreken via een openbare enquête. Van deze mogelijkheid hebben ook Nederlandse instanties (Milieufederatie Limburg, VVV Zuid-Limburg, gemeente Gulpen-Wittem) gebruikgemaakt. De Nederlandse provincie Limburg heeft in haar ruimtelijke beleid opgenomen dat de plaatsing van windmolens in het Nationaal Landschap Zuid-Limburg niet is toegestaan. Volgens de provincie tasten windmolens in dit deel van de provincie de landschappelijke kwaliteit van het heuvelland te zeer aan en vormen ze een bedreiging voor de belevingswaarde van dit gebied. Toeristen komen in grote getale naar Zuid-Limburg om te genieten van het mooie landschap. Hoge windmolens net over de grens op Belgisch grondgebied zullen vanuit het Nederlandse heuvelland duidelijk zichtbaar zijn en leiden tot horizonvervuiling. Juist dit argument vormt voor de VVV Zuid- Limburg eveneens reden om bezwaar te maken tegen het Waalse windmolenplan. De windmolens worden geplaatst vlakbij het Onderste en Bovenste Bosch bij Epen, een bos- en natuurgebied dat onderdeel uitmaakt van het Natura 2000-gebied Geuldal. In de bij het Waalse plan behorende milieueffectrapportage zijn wel de (milieu)gevolgen van de ontwikkeling van windenergie op het Waalse grondgebied in kaart gebracht, maar dat is niet gebeurd voor het net over de grens gelegen Nederlandse gebied. De natuur- en milieuorganisaties zijn dan ook van mening dat er alsnog onderzoek moet plaatsvinden naar mogelijk significante negatieve effecten van de te plaatsen windmolens op de natuurwaarden van het Natura 2000-gebied. Een zelfde onderzoek dient ook plaats te vinden naar mogelijke geluidsoverlast en overlast van slagschaduw van de molens voor bewoners aan de Nederlandse kant van de grens. Bart Cobben Milieufederatie Limburg 6 limburgs milieu

7 schaliegas blijft de gemoederen bezighouden de discussies over schaliegaswinning in Nederland zijn weer wat geluwd. Nog in september was de milieufederatie Limburg in het nieuws, toen ze bij monde van directeur Hans Heijnen reageerde op een door minister kamp gepresenteerd rapport waarin te lezen was dat de milieurisico s van schaliegaswinning beheersbaar zijn. Het rapport van minister Kamp leek een opstap te gaan worden naar het begin van een tijdperk met boortorens in het landschap. Ook in Limburg zijn er voorraden schaliegas en steenkoolgas die interessant genoeg zijn om er opsporingsvergunningen voor aan te vragen. In Midden-Limburg van Weert tot en met Roermond heeft Quadrilla Resources sinds september 2011 een aanvraag lopen. Tussen Roermond en Venlo is zo n vergunning aan Hexagon (eigendom van DSM) verleend voor de opsporing van steenkoolgas. Na de publicatie van het onderzoeksrapport bleek dit behoorlijk vatbaar voor kritiek. Het hele onderzoek bleek niet meer dan een literatuurstudie en de Commissie MER constateerde dat bepaalde gevolgen van schaliegaswinning buiten het onderzoek zijn gebleven: - Wet- en regelgeving zijn niet voldoende in orde om risico s te ondervangen. Zo heeft het fraccen geen duidelijke plaats in de regelgeving. - Schaliegaswinning kan dichtbij bestaande breuken in de ondergrond aardbevingen opwekken. Het is daarom essentieel om de nabijheid van breuken van te voren uit te sluiten. - Het risico op vervuiling van het grondwater is beheersbaar door het nemen van de juiste technische maatregelen en een goede omgang met afvalwater. - Risico s in de praktijk ontstaan veelal door menselijk falen. - Staatstoezicht op de Mijnen speelt een essentiële rol als toezichthouder. Voldoende capaciteit is daarvoor een vereiste. Het verzet tegen schaliegaswinning in Nederland is inmiddels al behoorlijk gegroeid. Vier provincies, waaronder Gelderland en Noord-Brabant, en een honderdtal gemeenten, waaronder Gulpen-Wittem, Landgraaf, Roermond en Leudal, hebben zich schaliegasvrij verklaard. Geen wonder dat Minister Kamp besloten heeft de storm van protest eerst maar even over te laten waaien. Op 18 september schreef de minister de Tweede Kamer dat er eerst een breder onderzoek moet komen naar de mogelijke locaties voor proefboringen. Dat onderzoek gaat zeker een jaar duren. Pas als dat onderzoek klaar is, zullen aanvragen voor een opsporingsvergunning in behandeling worden genomen. Voor de gebieden waarvoor al een opsporingsvergunning is afgegeven, wordt met de initiatiefnemers afgesproken dat er tot het voltooien van het landelijke onderzoek geen stappen worden gezet. Intussen gaat Milieudefensie door met het verzamelen van handtekeningen voor een petitie die de Tweede Kamer oproept geen boringen naar schaliegas toe te staan, een activiteit die mede door De Natuur en Milieufederaties wordt ondersteund. Voor meer informatie kun je kijken op de websites: milieufederatielimburg.blogspot.nl, en Jelle Vegt Milieufederatie Limburg s tichting m ilieufederatie l imburg 7

8 groter aanbod biologische producten in supermarkt Het aantal producten met eko-keurmerk dat bij de reguliere supermarkten in de schappen ligt, is dit jaar tien procent hoger dan vorig jaar. Het fairtrade aanbod steeg zelfs met twintig procent. de afgelopen zeven jaar is het biologisch aanbod elk jaar groter geworden, gemiddeld met zestien procent. dit blijkt uit de laatste jaarlijkse eko-tellingen van milieudefensie onder Nederlandse supermarkten met medewerking van ruim tweehonderd vrijwilligers. Supermarktketen Hoogvliet scoort als beste, met gemiddeld 398 biologische producten in de schappen. PLUS staat met een gemiddelde van 342 EKO-producten op de tweede plaats. Milieudefensie stopt na zestien jaar met de landelijke EKOtellingen.,,Biologisch voedsel is niet langer voorbehouden aan speciaalzaken, maar heeft zijn weg gevonden naar de schappen van alle supermarkten. De recente EKO-tellingen getuigen daarvan, aldus een woordvoerder van Milieudefensie. Milieudefensie startte in 1998 met de EKOtellingen om het aanbod van biologische producten in reguliere supermarkten te stimuleren. In het eerste jaar werden er nog maar gemiddeld 6 EKO-producten geteld per supermarkt. Milieudefensie hoopt dat de supermarkten de trend voortzetten. De filialen met de meeste EKO- en Fairtrade producten hebben een award gekregen. Kijk voor de volledige uitslag op een abonnement op het Limburgs milieu? Dat kan! Graag zelfs, want met het abonnement steun je de Milieufederatie Limburg met haar doelstellingen. Samen met de circa honderd bij haar aangesloten organisaties zet de Milieufederatie Limburg zich al ruim 40 jaar in voor natuur en landschap, een gezond leefmilieu én duurzaamheid in Limburg. Een jaarabonnement op Limburgs Milieu kost 12,50 euro. Je krijgt Limburgs Milieu dan ieder kwartaal thuisgestuurd. Als je een abonnement neemt vóór 1 februari 2014, ontvang je het leuke en leerzame Be Green spel als welkomstgeschenk. Ja, ik neem een abonnement op het Limburgs Milieu voor 12,50 euro per jaar Naam : Adres: : Postcode : Woonplaats : Telefoon : Abonnementen kunnen elk gewenst moment ingaan en worden aangegaan tot wederopzegging. Deze bon in een ongefrankeerde envelop opsturen naar: Milieufederatie Limburg Antwoordnummer XT Roermond Handtekening: Datum: 8 limburgs milieu

9 Navigeren in de tijd met Napoleon in gaiazoo we hebben goed kunnen netwerken, het was een interessante lezing over de tranchotkaarten, Napoleon en een franse soldaat waren er ook, wat leuk, een filmpje waarin je met de trein door de tijd van Napoleon reist, prachtige locatie en niet te vergeten boeiende rondleiding door het park. dat waren wat reacties van de gasten die deelnamen aan de achterbandag op zaterdag 9 november in gaiazoo. Foto s: Monique Demarteau De jaarlijkse dag voor de achterban, de bij de Milieufederatie Limburg aangesloten groepen, vond dit jaar plaats in GaiaZoo in Kerkrade. Op het programma stond een lezing over de Tranchotkaarten van directeur Hans Heijnen. Deze kaarten van Limburg zijn unieke en zeer gedetailleerde kaarten uit de tijd van Napoleon. De kaarten worden veel gebruikt, ook door de organisaties uit de achterban van de Milieufederatie. Maar er is iets nieuws aan toegevoegd. De kaarten zijn door de Milieufederatie gegeorefereerd. Dat wil zeggen dat de bestaande kaarten voorzien zijn van coördinaten, zodat de plaats waar je op dat moment bent, kan worden aangegeven met behulp van een gps-signaal. Hierdoor zijn ze voor veel meer doeleinden te gebruiken. Je kunt als het ware door de tijd reizen. Al lopend, of reizend met de trein, kun je switchen in de tijd (van 1805 naar 2013) en in het landschap. Je kunt ter plekke zien hoe het landschap eruit zag in 1805, wat er allemaal veranderd is en waar bijvoorbeeld onze plaats- en straatnamen vandaan komen. De uitleg over het ontstaan van de kaarten werd door Napoleon in hoogst eigen persoon gegeven. Hij gaf de gasten een les in zijn eigen geschiedenis, waarin hij werd ondersteund door een van zijn soldaten, met soms hilarische scenes. Gedeputeerde Van der Broeck van de provincie Limburg was aanwezig en voegde met een druk op een knop het gps-signaal toe aan de Tranchotkaarten waardoor de locatie van GaiaZoo zichtbaar werd voor de gasten. Daarmee gaf hij de start voor het project: Navigeren in de Napoleontische tijd. Na een smakelijke lunch, en volop gelegenheid om te netwerken, stonden de gidsen van GaiaZoo klaar om iedereen in groepen rond te leiden door het park. Er was ook gelegenheid om in te schrijven voor de workshop: Navigeren in de Napoleontische tijd die de Milieufederatie gaat starten en om met Napoleon op de foto te gaan. Kortom, een geslaagde dag met een afwisselend programma en tevreden gasten. Je kunt je nog inschrijven voor de workshop Navigeren in de Napoleontische tijd. De workshop is alleen toegankelijk voor de groepen die bij de Milieufederatie Limburg zijn aangesloten. Heb je interesse, stuur een aan Lily van Onna: Je wordt dan op de hoogte gehouden van de voortgang van de plannen. stichting milieufederatie limburg 9

10 Column Wim Kuipers Help, moder maas gaat... Op twaalf-elf-dertien omstreeks elf-elf uur besloot ik me een niet zo serieuze vraag te stellen. Een elf-vraag: wie maakte de beste milieugrap van dit jaar? Die onbekende die een neergeschoten wolf over duizend en nog wat kilometers in zijn auto meenam naar Nederland en daar als eigenheims verkeersslachtoffer neerlegde, of het restant van de Roermondse VVD? Ik zal duidelijker worden. Op de site van L1 verscheen die dag om het bericht: VVD Roermond bezorgd om dijken. De waterkeringen zijn niet in orde, zo is het wakkere fragment te weten gekomen, en dus moet het college maar meedelen wat er gedaan moet worden om de waterkeringen weer op orde te krijgen, en hoe lang dat duurt. Lees nu vooral verder: Volgens de VVD is de kwestie extra actueel, nu door de regen van de afgelopen dagen het waterpeil in de Maas stijgt. Ik rende onmiddellijk de trap af naar buiten. Ik woon nauwelijks honderd meter van de Maas, maar moet wel vijf wegen oversteken om er te komen: dat mag ook wel eens gezegd worden. En ja hoor: het water leek wat hoger. Goed, die afgelopen dagen zijn uiteraard afgelopen, maar het was kantje boord. Was de Maas 7,89 meter gestegen heel Nederland had weer aandacht gehad voor Limburg. Foto: Fotobureau Kuit, Roermond beschikbaar komt, gaat het water in de Limburgse Maas stijgen. Altijd zo geweest. Het stijgende water komt vrij rustig naar ons toe. Allez, de snelheid verdubbelt, verdrievoudigt misschien, maar die snelheid is absoluut niet te vergelijken met het razende, alles vernielende water van een vloedgolf. Bovendien zien we het water komen. En als we het niet zien, waarschuwen de computers ons. De mensen die dicht bij de Maas wonen, kunnen alle noodzakelijke maatregelen nemen. Desondanks vindt de VVD dat de vele kilometers dijk die al aangelegd zijn wat hoger moeten vanwege de regen die we zouden kunnen krijgen. Kúnnen krijgen, maar dat is voor de meeste politici al krijgen. Nou ga ik daar niet tegen in. Ik ga niet zeggen: niet iedereen is van mening dat het zoveel natter wordt. Integendeel: ik doe er nog wat water bij en ga braaf uit van een kwart méér regen oftewel 200 millimeter. Omgerekend: vier millimeter per week meer. Ook die berekening mag men nog royaal noemen, want Midden-Limburg heeft jaren met minder dan 700 millimeter. Hoe groot is de kans op ongelukken? Mijn vraag daarom: wat voor tekenen zijn er dat die extra regen in enorme plensbuien valt, of dat het wekenlang aan één stuk door regent? Even doordenken en dan de vraag: moet je dus wel die kades en dijken verhogen? Maar wat betekent dat nu: drie, vier, zes meter in vergelijking met een VVD-snelheid van meter? Er zijn genoeg deskundigen die willen verklaren dat bij die snelheid de kans op verkeersdoden heel wat groter is dan bij 100 kilometer, de laten we zeggen Groen-snelheid. Maar wat vergelijk ik helemaal? Hoeveel zwakkeren bevinden zich op de autoweg, in een kwetsbare positie? Geen voetgangers, fietsers, rolstoelers, mensen met een 45-auto. Waar maak ik me dan druk om? Hoho! Wat is de kans dat er mensen verdrinken bij een overstroming van de Maas? Daar moeten we echt eens over na gaan denken. Ik ben als Maasman onlangs geïnterviewd voor een boek van de provincie over de watersnoden van de jaren negentig. Reden: die van Kerstmis 1993 is twintig jaar geleden, en de hoeveelheid neerslag in Limburg stijgt met niet minder dan twintig procent. Dus ja wat dus? Eerst echte feiten. Als er in het noordoosten van Frankrijk en in het oosten van Wallonië in korte tijd heel wat water Ja vindt de VVD Roermond. Ik noem dat bangmakerij. Bang maken voor wilde dieren, geheimzinnige virussen, inbrekende bollen breigaren (bul garen...) en magnetrons die alles wat je zegt afluisteren. Regelmatig lees ik dat VVD ers opscheppen over hun Verlichting, de Verlichting die een einde maakte aan de macht van de kerk, dus aan allerlei afgoderij en ander bijgeloof. Geen dreigende god meer die de mensheid strafte met donder, droogte, plagen: de mens nam de heerschappij helemaal over. De wereld werd maakbaar. Hogere dijken dus want als er iets mis gaat kunnen we God of natuurkrachten niet meer de schuld geven. Maar waar gaat het helemaal om? Hoeveel mensen krijgen de Maas thuisbezorgd over tien jaar, of in 2043, 2106? Waarom moet ik nu denken aan mensen die het gras van hun gekoesterd gazon onkruid noemen als het op de oprit gedijt? Wim Kuipers 10 limburgs milieu

11 Prijsvraag: win het Handboek Natuurfotografie + bij knnv uitgeverij is onlangs het Handboek Natuurfotografie + verschenen. Het boek gaat uitgebreid in op de landschapsfotografie en is een onmisbare praktijkgids voor natuurfotografen. doe mee aan de prijsvraag en win een exemplaar van dit bijzondere boek. Olifanten, leeuwen, tijgers, apen, giraffen, pinguïns, walvissen of ijsberen? Je hebt ze geen van allen nodig om een goede natuurfoto te maken. Wat dan wel? Dit boek! Met deze uitgebreide versie van het best verkochte standaardwerk over natuurfotografie wordt aan de hand van concrete opdrachten en nieuw fotomateriaal de natuurfotografie naar een hoger niveau getild. Het Handboek Natuurfotografie + laat zien dat natuur dichtbij huis begint en hoe je daar boeiende beelden van maakt. prijsvraag Geef het goede antwoord op de onderstaande vraag en maak kans op een exemplaar van het handboek natuurfotografie +. De Milieufederatie Limburg en Knnv Uitgeverij verloten twee exemplaren onder de goede inzenders. Als complete opvolger van het Handboek Natuurfotografie gaat deze plusversie een stap verder. Ben jij bijvoorbeeld een technisch, biologisch, kunstzinnig of filosofisch gedreven fotograaf? Op de eerste pagina kom je daar al achter, zodat je snel doorziet op welke vlakken je het meest kan bijleren. Ook is er een compleet nieuw hoofdstuk opgenomen over het nut van het beoordelen en bespreken van foto s. Tevens wordt er meer informatie gegeven over het presenteren en publiceren van foto s. Concrete opdrachten moedigen je aan om meteen het veld in te gaan. Welke apparatuur heb je nodig? Hoe benut je de technische mogelijkheden? Hoe vind je fotogenieke dieren? Wat geeft een natuurfoto zeggingskracht? Hoe kom je tot verdieping? Auteurs Bart Siebelink en Edo van Uchelen zijn gedreven biologen en natuurfotografen. Als geen ander weten ze hun enorme kennis op eenvoudige wijze over te dragen. Samen hebben ze het Centrum voor Natuurfotografie opgericht, hét kennisen educatieplatform voor alle natuurfotografen. Je vindt dit online via de website Bart Siebelink en Edo van Uchelen Handboek Natuurfotografie + Formaat: 17x24 cm 300 pagina s, full color Genaaid gebonden KNNV Uitgeverij ISBN Prijs: 29,95 Verkrijgbaar in de boekhandel, via en Wie maakte in 1861 (in Londen) de allereerste kleurenfoto? A. James Maxwell B. William talbot c. George eastman D. Gabriel Lippmann Stuur het antwoord op deze vraag per briefkaart vóór 1 februari 2014 naar: Milieufederatie Limburg t.a.v. Limburgs Milieu Godsweerderstraat Gh roermond of stuur een naar: o.v.v. Limburgs Milieu/handboek natuurfotografie + vermeld volledige naam- en adresgegevens. De winnaars krijgen het boek automatisch thuisgestuurd. stichting milieufederatie limburg 11

12 veel Limburgse initiatieven bij evenement Hier opgewekt in amersfoort Nederland telt inmiddels bijna 500 lokale duurzame energie-initiatieven. en de beweging heeft effect. Lokale overheden, energiebedrijven en netbeheerders signaleren dat hun rol moet veranderen. dat is de belangrijkste conclusie van het landelijk evenement Hier opgewekt dat op vrijdag 15 november in amersfoort plaatsvond. Op dit evenement kwamen zo n 750 vertegenwoordigers bijeen van initiatieven, overheden, corporaties, provincies en serviceverleners. Het sterk groeiende aantal lokale duurzame energie-initiatieven is één van de meest zichtbare aanwijzingen dat Nederlanders zelf de regie pakken. De lokale energiebeweging krijgt mogelijk een impuls door de belastingkorting per 1 januari 2014 voor collectieve lokale energieopwekking. Dat kan bijvoorbeeld rendabele collectieve zonneparken dichterbij brengen. Tientallen initiatieven zijn al bezig met de voorbereiding en honderden deelnemers bezochten tijdens het Evenement HIER opgewekt de sessies over dit onderwerp. HIER opgewekt haakt daarop in met de oprichting en ondersteuning van het Kenniscluster Zonneparken. Samen met juristen, fiscalisten en lokale initiatieven onderzoekt HIER opgewekt de mogelijkheden en ontwikkelt handvatten. Er zijn al meer initiatieven dan Nederland gemeenten telt. En wekelijks komt er wel één bij. De ambitie van HIER opgewekt is om lokale duurzame energie voor iedereen bereikbaar te maken. Limburg telt 22 duurzame initiatieven verspreid over de hele provincie. Verschillende van hen waren aanwezig in Amersfoort, namen deel aan de workshops en deelden hun ervaringen en ambities met de andere initiatiefnemers uit de rest van het land. Het steunpunt HIER opgewekt van de Milieufederatie Limburg ondersteunt de duurzame initiatieven in Limburg. Hier opgewekt hier opgewekt is hét kennisplatform voor lokale duurzame energie-initiatieven en iedereen die daar interesse in heeft: initiatiefnemers, maar ook samenwerkingspartners zoals gemeenten, provincies, corporaties, verenigingen van eigenaren, adviesbureaus en serviceverleners. hier opgewekt verbindt mensen die werk maken van duurzame energie en helpt de beweging groter en professioneler te maken. het brengt alle duurzame lokale energie initiatieven in nederland in beeld, ontwikkelt in samenwerking met lokale initiatieven kennisdossiers en organiseert informatie- en inspiratiesessies door het hele land. hier opgewekt is een initiatief van het hier Klimaatbureau en De natuur en Milieufederaties. Kijk voor meer informatie op hier vind je ook de deelnemerslijst en een verslag van het evenement hier opgewekt in Amersfoort. 12 limburgs milieu

13 Lancering eerste interactieve zonatlas van Limburg in oktober lanceerde wethouder ruud guyt van sittard-geleen de eerste interactieve zonatlas van Limburg. dit interactieve instrument is gemaakt in samenwerking met klimaatverbond Nederland en geeft de zonneenergiepotentie van alle daken binnen de gemeente weer. De gemeente wil met dit initiatief inwoners en bedrijven helpen met energiebesparing en energieopwekking door het gebruik van zonne-energie. Bovendien helpt de zonatlas om gemeentelijke doelstellingen op energiegebied te realiseren. Vanaf nu kunnen inwoners van Sittard-Geleen in één oogopslag zien welke daken in de gemeente geschikt zijn voor het plaatsen van zonnepanelen en het opwekken van zonne-energie. Vervolgens kunnen ze met een eenvoudige rekenmodule uitrekenen wat de investering hen zal opleveren. De zonatlas is niet alleen geschikt voor huishoudens. Ook scholen en bedrijven kunnen zien welke kansen er liggen voor het opwekken van duurzame energie. In Nederland maken naast Sittard-Geleen ook Arnhem, Tiel, Groningen, Ten Boer, Dordrecht, Eindhoven, Haarlem, Bloemendaal, Heemstede, s-hertogenbosch, Utrecht en Boxtel gebruik van de zonatlas. Je vindt de zonatlas op de website www. zonatlas.nl/sittard-geleen. Leudal energie gaat voor zonne-energie Leudal energie timmert al enkele maanden aan de weg in de gemeente Leudal. deze duurzame energie coöperatie heeft sinds haar oprichting op 27 mei jongstleden niet stil gezeten. ze moet ook wel, want er is een ambitieus doel dat nagestreefd wordt. twintig procent van de energie in de gemeente moet in 2020 duurzaam zijn. Om dit doel te bereiken heeft Leudal Energie een route uitgestippeld. Hierin zijn drie hoofdfasen te onderscheiden. Zo is Leudal Energie begonnen met de actie Leudal zoekt zon, waarin de coöperatie helpt en ontzorgt in de aanschaf van zonnepanelen. Daarvoor zijn vier installateurs geselecteerd die voldoen aan het eisenpakket. Vervolgens is er via infoavonden de gelegenheid gegeven aan inwoners van Leudal om kennis te maken met de installateurs, maar ook om te horen wat de coöperatie voor hen kan betekenen. Op deze avonden in Roggel en Grathem kwamen respectievelijk 80 en 90 mensen af. Leudal Energie kijkt er dan ook met tevredenheid op terug. De eerste stap is gezet. Maar ook met de tweede fase is men al begonnen. Zon zoekt dak houdt in dat er naar geschikte daken voor zonnepanelen wordt gezocht. Zo wordt er nu bekeken of er op de daken van scholen panelen gelegd kunnen worden. In de toekomst wil de coöperatie ook omwonenden van deze daken mee laten profiteren van de opgewekte energie. Dus ook wanneer men zelf geen geschikt dak heeft, kan men gebruik maken van zonne-energie. Ten slotte ligt er het plan om een solarpark mogelijk te maken. De leden van Leudal Energie participeren in het solarpark en kunnen hun eigen stroom afnemen via de coöperatie. Een mooi streven. Maar bovenal is Leudal Energie een coöperatie. Leden mogen meebeslissen en ideeën aandragen. Zo kunnen ze profiteren van gezamenlijke inkoop en andere acties. Er wordt al gesproken over energiecoaches en op dit moment kunnen leden goedkoop LED-verlichting aanschaffen. Kortom, Leudal Energie bestaat door én voor haar leden. stichting milieufederatie limburg 13

14 driekwart Nederlanders levert lampen in voor recycling steeds meer Nederlanders (75%) weten waar ze hun oude lampen in kunnen leveren voor recycling. dat blijkt uit de verlichtingsmonitor van stichting Lightrec. Hoewel energiezuinige verlichting altijd moet worden ingeleverd voor recycling, gooit een kwart van de consumenten de oude lampen nog bij het huisvuil. Nederlanders worden zich er steeds meer van bewust dat ze - nu de gloeilamp uit de schappen is verdwenen - al hun lampen in moeten leveren voor recycling, aldus Stichting LightRec. Energiezuinige verlichting kan namelijk voor meer dan 90 procent worden gerecycled. Uit de Verlichtingsmonitor blijkt dat de meeste consumenten hun lampen inleveren bij de milieustraat. Daarnaast zijn de supermarkt in de buurt en de chemokar populaire inleverpunten. Steeds meer winkels gaan proactief een samenwerking aan met Wecycle. Bij deze winkels kunnen consumenten hun oude lampen altijd kwijt. Op dit moment is dit al mogelijk bij MediaMarkt, Saturn, Hornbach, Gamma, Blokker en de supermarkten Bas van der Heijden, DekaMarkt, Digros, Dirk van den Broek en MCD. Nu er geen gloeilampen meer verkocht worden, moeten straks alle oude lampen en armaturen worden ingezameld voor recycling om ervoor te zorgen dat er geen stoffen in het milieu terechtkomen. Dit geldt ook voor armaturen. En omdat energiezuinige verlichting bijna volledig kan worden gerecycled, blijven daarmee kritische grondstoffen behouden.,,we roepen consumenten dan ook op om hun oude verlichting af te danken in de Wecycle-inleverbakken, aldus Jeroen Bartels, manager van LightRec en een van de opdrachtgevers van Wecycle. Consumenten kunnen altijd hun oude tl-buizen, spaar- en ledlampen en armaturen inleveren bij de winkel als ze een nieuwe lamp kopen. Ook zijn er inzamelbakken bij de gemeentelijke milieustraat en bij veel bouwmarkten, elektronicawinkels en supermarkten. samen aan de slag voor duurzame energie vijf landelijke natuur- en milieuorganisaties (greenpeace, milieudefensie, Natuur & milieu, de Natuur en milieufederaties, wereld Natuur fonds) tekenden onlangs samen met de overheid en vele andere maatschappelijke organisaties, onder wie werkgevers en werknemers, het energieakkoord. Het komt er nu op aan de afspraken uit het akkoord waar te maken. Dat gebeurt natuurlijk door op landelijk niveau invulling te geven aan de afspraken. Maar dat kan ook gebeuren op individueel niveau. Daarom vragen de bovengenoemde organisaties hun leden en donateurs om medewerking. Dat kan bijvoorbeeld door waar mogelijk energie te besparen. Het kan ook door, zoals al veel huishoudens hebben gedaan, zonnepanelen aan te schaffen en zo eigen duurzame energie op te wekken. de energierekening. Bij Zon Zoekt Dak heb je al een pakket zonnepanelen voor 2.690,- en alles wordt geregeld, van offerte tot installatie. Meer informatie: Natuur & Milieu organiseert daartoe de actie Zon Zoekt Dak. Met deze actie maakt Natuur & Milieu het mensen gemakkelijk goede zonnepanelen aan te schaffen tegen een aantrekkelijke prijs. Zonnepanelen zijn goed voor het milieu, maar ook goed voor de portemonnee, want je bespaart minstens 16 procent op 14 limburgs milieu

15 milieuorganisaties willen duidelijke normen voor groei melkveehouderij de Natuur en milieufederaties en milieudefensie zijn kritisch op het voornemen van staatssecretaris dijksma om de melkveehouderij in Nederland te laten groeien. dit plan werd medio december bekend in een brief die dijksma naar de tweede kamer stuurde. de milieuorganisaties stellen dat Nederland niet zit te wachten op meer vee-industrie met alle gevolgen van dien. De groei van de melkveesector wordt door de staatssecretaris toegestaan als er voldaan wordt aan mestverwerking. Volgens De Natuur en Milieufederaties en Milieudefensie is er echter onvoldoende capaciteit om al die mest weg te werken. Het Planbureau voor de Leefomgeving geeft nú al aan dat er niet voldoende capaciteit is voor mestverwerking, nu niet en straks ook niet. Daarnaast worden andere milieuproblemen die gepaard gaan met de groei van de melkveehouderij niet opgelost, aldus de organisaties. Het Planbureau voor de Leefomgeving concludeerde in een eerdere evaluatie van het mestbeleid dat de uitbreiding van de de hoeveelheid landbouwgrond. Dat betekent mestverwerking onvoldoende is voor de niet nog meer koeien erbij. Anders wordt het vanaf 2015 verwachte hoeveelheid mest. dweilen terwijl we de mestkraan verder open Verder stelt het Planbureau dat mestverwerking een end of pipe-maatregel is, en De milieuorganisaties vinden het wel goed zetten, zo meent het Planbureau. overige milieuproblemen er niet mee worden dat de staatssecretaris het heeft over opgelost, zoals uitstoot van ammoniak en grondgebonden veehouderij als voorwaarde broeikasgassen. De effecten van stank en infectiedruk blijven zelfs volledig onbesproken. normen voor komen, bijvoorbeeld niet meer voor uitbreiding. Wel moeten hier duidelijke Wil de melkveehouderij binnen de milieugrenzen opereren, dan moet de omvang van positief over het behouden van dierrechten dan twee koeien per hectare gras. Ook zijn ze de veestapel direct verbonden worden met voor varkens en kippen. Hiermee wordt een dijksma moet Niet wachten op europees beleid Staatssecretaris Dijksma van economische zaken wil een europese richtlijn voor het welzijn van melkkoeien, liet ze in december weten in de tweede Kamer. Maar andere europese landen willen dat vooralsnog niet. volgens Milieudefensie moet de staatssecretaris niet wachten op europa om in te zetten op welzijn van melkkoeien. Als het melkquotum vervalt in 2015 en er explosieve groei dreigt van de nederlandse melkveehouderij staat dierenwelzijn op de tocht.,,er is de afgelopen jaren een kleine winst geboekt door extra aandacht voor weidegang voor koeien. Als we niks doen om de groei aan banden te leggen gaat het weer hard de verkeerde kant op, aldus Jacomijn Pluimers, campagneleider duurzaam voedsel van Milieudefensie.,,De groei en schaalvergroting zorgt ervoor dat meer koeien opgehokt staan in megastallen en niet of amper meer buiten komen. overigens staat niet alleen het welzijn van melkkoeien op het spel. ook het welzijn van mensen wordt aangetast met een verdere groei van de veestapel en een groter mestoverschot. Dijksma moet inzetten op een veehouderij die past binnen nederland. Daar past geen forse groei bij. grens gesteld aan het aantal kippen en varkens dat de Nederlandse vee-industrie mag houden. Dat stelsel blijft nu in ieder geval tot 2018 intact, terwijl het eerst in 2015 zou verdwijnen. De milieuorganisaties voerden wekenlang campagne tegen de ongebreidelde groei van de vee-industrie. Op hebben duizenden mensen al een kaartje naar Dijksma gestuurd met de oproep van Nederland geen megastal te maken. Uit onderzoek van Arcadis bleek eerder al dat door afschaffing van de dierrechten in provincies met veel vee-industrie, zoals Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel, de juridische ruimte ontstaat voor een verdubbeling van de veestapel. Groei van de intensieve veehouderij in Nederland zorgt voor veel problemen waar iedereen mee te maken heeft. Het milieu gaat achteruit door meer uitstoot van methaan en verzuring van de bodem en water door de extra mest. De groei van de veehouderij is ook niet goed voor de volksgezondheid. Intensieve veehouderijen zorgen voor verspreiding van antibiotica-resistente bacteriën en uitstoot van fijnstof. Ook neemt de kans op de verspreiding van dierziektes toe naarmate de dieraantallen toenemen. Hans Heijnen (directeur Milieufederatie Limburg) pleit al jaren voor een dier-standstill in Limburg. Het afschaffen van de dierrechten en het melkquotum ziet de Milieufederatie Limburg dan ook niet zitten.,,maak van Limburg geen mestvaalt. Er zijn al te veel dieren in onze provincie. Daarom kampen we met problemen als geurhinder, ammoniak en fijnstof. Kortom, een aantasting van de kwaliteit van onze leefomgeving. Middels de campagne hebben we onze achterban opgeroepen om te reageren op de voornemens in Den Haag. Ook elders in Nederland werd de campagne gesteund. Hopelijk met een positief resultaat. stichting milieufederatie limburg 15

16 Nieuwe ontwikkelingen rond N266 en N280 over de N266 is weer redelijk veel nieuws te melden. er zijn inmiddels een tweetal alternatieven afgevallen; het betreft de variant met een directe aansluiting op de a2 en de oostelijke randweg rond budschop. waar de a2- variant vele malen te duur bleek, bood de randweg aan de oostzijde geen oplossend vermogen, met name de grote hoeveelheden sluipverkeer waren hierbij een probleem. Er blijven twee alternatieven over (1 en 2), met beiden een tweetal varianten. Alternatieven 1A en 1B volgen beide het bestaande tracé. Bij 1A zijn er nauwelijks aanpassingen. Deze variant is in verhouding dan ook heel goedkoop. Variant 1B kent een verdiepte ligging. Verder zijn er variant 2A en 2B, beide gaan door het westelijke buitengebied. Variant 2A ligt vlak langs de kern Nederweert, 2B voert door het buitengebied, dicht bij de aldaar gelegen natuur. Voor deze vier alternatieven wordt nu gekeken of ze haalbaar gemaakt kunnen worden. In dit geval betekent haalbaar betaalbaar. Dat betekent dus ook dat er geschaafd wordt aan de varianten. De eerder aangevraagde gelden vanuit het GOML zijn reeds toegezegd. Er komt 4,8 miljoen euro vrij voor de reconstructie van de N266. Samen met de 10 miljoen euro van de Provincie Limburg en de 5 miljoen euro van de gemeente Nederweert komt dit neer op een budget van een kleine 20 miljoen euro. De vraag is echter wat dit schaven betekent voor de milieueffecten op mens, natuur en landschap. Minder mitigerende en compenserende maatregelen kunnen immers ervoor zorgen dat de belasting voor de natuur of de inwoners dusdanig wordt dat alternatieven afvallen. Denk hierbij aan een te hoge stikstofdepositie in een Natura 2000-gebied of te hoge geluidbelasting op woningen. Zijn de alternatieven financieel haalbaar? En zo niet, moeten ze ten koste van alles financieel haalbaar gemaakt worden? De groep van veertien stakeholders die eensgezind was over het behoud van het huidige tracé - en waar ook de Milieufederatie Limburg deel van uitmaakt - blijft achter haar keuze staan. Er zijn onlangs vier nieuwe stakeholders bijgekomen. Zij zijn vanwege de overgebleven alternatieven belanghebbenden. Eén van de nieuwe stakeholders heeft zich aangesloten bij de groep van veertien. Ook deze stakeholder heeft gekozen om zich in te zetten voor een oplossing op het huidige tracé. Er is ook een nieuwe projectleider, dit vanwege de twee parallel lopende infrastructurele projecten (N266 en N280) die beide door Gaston Graaf geleid werden. De nieuwe projectleider zal zich nu volledig richten op de N280 en Henk Luijpers zal zijn werkzaamheden bij de N266 overnemen. N280 Bij de N280 bij Baexem zijn eveneens een aantal varianten nader onderzocht. Ook hier gaat het om vier alternatieven. Alternatief 2 - dicht langs de kern voor een groot deel over het huidige tracé - is er als laatste bijgekomen doordat de Commissie-MER had aangegeven dat dit alternatief onderzocht moest worden omdat het problemen kon oplossen zonder al te veel ingrepen. Het tweede alternatief dat verder onderzocht is, is alternatief 3 (iets verder van de kern gelegen). Dit is door de groep stakeholders (met uitzondering van Baexemse Zaken) als voorkeursalternatief aangegeven. Ook de Milieufederatie Limburg maakt deel uit van deze groep stakeholders. Dan zijn er nog de alternatieven 5A en 5C. Die gaan allebei in een ruime boog om Baexem heen. Voorstanders van deze varianten zijn de actiegroep N280 en Baexemse Zaken, een ondernemersvereniging waar een aantal van de ondernemers uit Baexem bij aangesloten is. De Milieufederatie hanteert bij ruimtelijke ontwikkelingen de speerpunten natuur- bescherming en zuinig ruimtegebruik. Vanuit dit perspectief ging de voorkeur van de Milieufederatie uit naar alternatief 2, vlak langs de kern. Om echter tot de integraal beste oplossing te komen, heeft de Milieufederatie zich geschaard achter alternatief 3. Bij dit alternatief wordt ook de natuur gespaard, is duurzaamheid gegarandeerd en zal het ruimtegebruik beperkt blijven. In de meest recente informatieavond over de N280 heeft men een nieuw alternatief gepresenteerd. Dit betreft een variant op alternatief 3 waarbij enkele punten (onder meer het aantal te slopen woningen) verbeterd zijn. Bij deze variant wordt de aansluiting van Baexem op de N280 op een andere plek gerealiseerd. Op 7 februari 2014 moet het definitieve besluit rond het wegvak Baexem genomen worden. De Milieufederatie blijft intussen aanschuiven in de diverse overleggen om haar standpunten uit te dragen. Roy Renneberg Milieufederatie Limburg 16 limburgs milieu

17 graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-pol de bewonersorganisatie graetheidecomité zet zich al 40 jaar in voor het behoud van een groene graetheide (sittardborn). altijd werd het gebied geclaimd voor bedrijvigheid en industrie. Nu is er volgens het graetheidecomite een doorbraak in het ontwerp van het nieuwe provinciaal omgevingsplan Limburg (pol): geen reservering meer van het 220 hectare grote gebied als (reserve) bedrijventerrein. zal de graetheide dan toch altijd groen blijven? In de nog op te stellen gebiedsvisie moet de toekomst van Graetheide uiteindelijk helder worden. De gemeente Sittard-Geleen gaat die visie opstellen en het Graetheidecomité is uitgenodigd om hierover mee te denken. Vele jaren is er niets gedaan aan mogelijkheden om groene waarden, ecologische verbindingszones en landschapsontwikkeling te realiseren. Dergelijke maatregelen werden terzijde geschoven omdat de politiek telkens koos voor industriële- dan wel bedrijfsbestemmingen ten gunste van DSM en later Chemelot. Het Graetheidecomité heeft jarenlang strijd gevoerd tegen de opeenvolgende claims die DSM op het gebied legde. Het provinciaal bestuur van Limburg reserveerde in streekplannen en later in het POL keer op keer de Graetheide als (reserve)bedrijventerrein. In al die jaren kwamen tal van plannen voorbij: een olieraffinaderij, zware chemische industrie, een Naftakraker, een OPAC installatie, uitbreiding van de Chemelotcampus, etcetera. Maar nu lijken er dan toch plannen te zijn om het gebied te laten zoals het is. In het onlangs gepubliceerde ontwerp-pol staat namelijk: We vinden het, gezien de overmaat aan terreinen, van belang om zoveel mogelijk plannen en ideeën te schrappen. Dat geldt in elk geval voor St. Joost-West, Panneslager, uitbreiding bedrijventerrein Hendrik en diverse kleinere lokale plannen. Dit geldt ook voor de reserveringslocatie Graetheide in de tot nu toe beoogde vorm en omvang. De op te stellen gebiedsvisie moet het toekomstperspectief voor onder meer dit gebied schetsen. Als er in de toekomst een eventuele uitbreiding van de chemiecampus aan de orde zou zijn, kan de Lexhy daarvoor een geschikte locatie zijn. Nog geen twee jaar nadat de Provincie Limburg en DSM een overeenkomst sloten die DSM het recht geeft de komende 30 jaar industrie te vestigen op Graetheide én de Lexhy, is er nu ruimte voor een andere visie op de toekomst van Graetheide. Gedeputeerde Staten geven aan dat het gebied geschrapt kan worden als (reserve)bedrijventerrein. Dat is volgens het Graetheidecomité een doorbraak die mede gerealiseerd is door de steun van heel veel inwoners die rondom Graetheide wonen. Foto s: Graetheidecomité Het Graetheidecomité roept het provinciaal bestuur op haar besluit met daden te onderstrepen. Zo zou er eenmalig geld geïnvesteerd kunnen worden in versterking van groene en landschappelijke waarden in dit gebied. De provincie is er mede de oorzaak van dat dit veertig jaar lang vanwege de DSM-claim op het gebied niet is gedaan. Dat kan nu ingehaald worden. Daarom doet het Graetheidecomité een beroep op het provinciaal bestuur nu hierover een helder signaal af te geven. Bestuur Graetheidecomité s tichting m ilieufederatie l imburg 17

18 Natuursuper viert alle seizoenen,,wat een heerlijke zomer was het aldus marije van der park, initiatiefnemer van Natuursuper.,,we genieten nog na en bereiden ons nu voor op de winter. Natuursuper gaat over groene buurten en een groene buurt maak je zelf. samen met anderen verander je een braakliggend terrein in jouw buurt in een tijdelijke tuin. winter betekent ook een periode van nieuwe tuinen, initiatieven en mensen die zich aandienen. een uitstekende tijd om met elkaar in gesprek te gaan en plannen te maken. Niets mooier om van de seizoenen gebruik te maken en mee te deinen op hun ritme. De tijd van het vele oogsten is voorbij.,,alles was dit jaar wat later met volop pompoenen, spinazie, maïs, sla, oostindische kers en kolen, benadrukt Marije Van der Park.,,Voorraden zijn aangelegd en de bak of tuin is voorzien van een compost- en mulchlaag. Zo is de grond goed beschermt tegen de kou. Ook zorgt het voor het microklimaat en leven in je bak of tuin. Het voorjaar lijkt nog ver weg, maar de voorpret begint nu al met het sorteren, drogen en bewaren van de zaden die je straks kunt gaan planten. Net zoals de natuur maakt ook Natuur- SUPER zich op om nieuwe plannen en ideeën vorm te geven. Ze zijn gerijpt in de zomer, nu is het tijd voor concrete stappen. Naast het ondersteunen van tuinen zal NatuurSUPER zich de komende tijd ook richten op het ontwikkelen van workshops, zoals een workshop zaden oogsten, drogen en bewaren inclusief zonnedroogkast bouwen. Van Der Park:,,Gezellig en leerzaam om hier met elkaar een dag aan te besteden. Dat levert naast kennis ook nog eens een prachtig eindproduct op in de tuinen. Hoe mooi is dat als je zo weer kan delen. In het najaars SUPERzine wordt aandacht besteed aan dingen die vaak blijven liggen in de lente en zomer.,,neem nu een crowdfunding stappenplan. Als jij je daar in verdiept, kun je er in 2014 mee aan de slag. We hebben ook leuke onderwerpen voor kinderen (en hun ouders): pompoenzaden oogsten. Verder een interview met Uit je Eigen Stad, serieuze grootschalige stadslandbouw in Rotterdam. NatuurSUPER bestaat dankzij de hulp van vele anderen. Van der Park is de initiator maar zonder samenwerking zou het een stuk lastiger zijn.,,het is heel mooi om te zien en te ervaren hoe je samen kunt groeien en elkaars expertise tot zijn recht kan laten komen. NatuurSUPER staat voor het delen van de weelde en het zorgen voor de aarde en de mensen. Dat is in onze tuinen belangrijk maar ook voor iedereen die deelneemt aan NatuurSUPER. Samen kunnen we grote stappen zetten om Nederland mooier en leefbaarder te maken en vooral te laten zien dat we samen waarde creëren op braakliggende terreinen en leegstaande gebouwen. Het NatuurSUPER DoeHetZelf Stappenplan is tot en met 3 januari 2014 te bestellen voor 18 euro in plaats van 25 euro exclusief verzendkosten. Wil je hierbij ook het eerste SUPERzine ontvangen, dan betaal je 20 euro exclusief verzendkosten. Meer informatie vind je op de website Foto s: Bart Oosterveld/Iris Latuasan 18 limburgs milieu

19 jouw foto in dit tijdschrift? ben jij iemand die graag de natuur intrekt om foto s te maken? en zou je het leuk vinden als je foto s gepubliceerd worden? stuur ons dan jouw mooiste foto door. wij plaatsen je beste natuurfoto in een volgende editie van Limburgs milieu. uiteraard met naamsvermelding. De foto s moeten gemaakt zijn in Limburg en natuur, milieu of landschap als thema hebben. Alleen digitaal aangeleverde foto s (>3 MB) worden geplaatst. Geef tevens een korte omschrijving van de foto. Door je foto in te sturen, geef je de Milieufederatie Limburg toestemming om deze eenmalig te plaatsen in dit tijdschrift, vrij van vergoeding maar uiteraard altijd met naamsvermelding. Stuur je foto per naar: o.v.v. foto Limburgs Milieu. Onderstaande prachtige natuurfoto is gemaakt door Luuk Belgers (1986) uit Midden-Limburg. De bosuil is gefotografeerd in Vlodrop in april Meer foto s van Luuk vind je op stichting milieufederatie limburg 19

20 provincie draagt bij aan project tuinzicht Lichtenberg om de leefbaarheid en de groene voorzieningen in de buurt te stimuleren, hebben gedeputeerde staten besloten maximaal 70 duizend euro beschikbaar te stellen voor het project tuinzicht Lichtenberg in maastricht-heugem. Het doel van dit project is om op buurtniveau samen te werken aan meer groen en gezonder voedsel in de wijk. Gedeputeerde Noël Lebens noemt het project een uniek voorbeeld waar leefbaarheid, burgerparticipatie, groen, educatie en het bevorderen van de gezondheid samen komen. Aan de rand van Heugem in Maastricht ligt de moestuin Tuinzicht Lichtenberg. De tuin is het resultaat van een buurtinitiatief van twee jaar geleden. Toen werd samen met de leerlingen van de Bernard Lievegoedschool en OBS De Spiegel een plan gemaakt voor de toekomst van de wijk. Bij de gesprekken met de kinderen uit de wijk kwam veelvuldig de wens naar voren een moestuin op te zetten. Waarom? Omdat een moestuin goed is voor de samenwerking tussen buurtbewoners, de gezondheid van jong en oud, de (bio)diversiteit en het groen in de wijk. Ook draagt het bij aan voedselproductie dicht bij huis. Een aantal actieve buurtbewoners is met deze plannen aan de slag gegaan en heeft van Woonpunt Zuid een stuk land in beheer gekregen voor vijf jaar. Met de moestuin wordt gewerkt aan het zichtbaar, voelbaar en behapbaar maken van natuur voor de mens. In het project wordt tevens een verbinding gelegd tussen mensen met en zonder beperkingen. Wanneer het goed loopt, kan het een voorbeeld zijn voor een nieuwe aanpak die ook in andere delen van Limburg navolging verdient. (Bron: Provincie Limburg) meer ruimte voor bomen in de ijzeren man Natuurgebied de ijzeren man in weert is nog aantrekkelijker gemaakt. de gemeente weert is trotse eigenaar van het bos- en natuurgebied en heeft onlangs beheerwerkzaamheden laten verrichten in de ijzeren man. Belangrijk onderdeel van de werkzaamheden was het uitdunnen van een deel van het bos. Als een boom meer ruimte krijgt, groeit deze beter en wordt hij dikker, stabieler en vitaler. Hierdoor komt er ook meer licht op de bodem wat een positieve invloed heeft op de ondergroei van het bos. Het bos wordt aantrekkelijker voor de dieren en de recreanten door een toename van boom- en struiksoorten, afwisseling tussen licht en donker en open- en geslotenheid. Bij de uitvoering van de werkzaamheden die de laatste drie maanden van 2013 in beslag namen, is gestuurd op het behoud en de versterking van de aanwezige natuurwaarden. Er is gewerkt volgens de Gedragscode zorgvuldig bosbeheer. Dat betekent dat nesten van roofvogels, spechten en mieren, holen en zeldzame flora zijn ontzien. Percelen zijn geïnventariseerd op aanwezigheid van bijzondere soorten zodat deze gespaard bleven. Bomen die oorspronkelijk niet in het gebied thuishoren zijn geveld. Hierdoor krijgt een mooi inheems exemplaar de ruimte om zich te ontwikkelen. Door deze aanpak verandert het bos langzaam maar zeker naar een bos met meer inheemse boomsoorten. Het vellen gebeurt met uiterste zorgvuldigheid om schade in het bosgebied te beperken. Het hout wordt vervolgens in de houtverwerkende industrie verwerkt of gebruikt om energie op te wekken. Op verschillende manieren wordt de IJzeren Man als recreatiegebied opgewaardeerd. Recent zijn nieuwe toegangsborden geplaatst. Ook zijn de randen van diverse vennen opgeschoond. En er vindt natuurlijke begrazing plaats met een kudde schapen. Nog uit te voeren projecten zijn het verbeteren van de bestaande oeverbeschoeiing en verdere uitdunning van een deel van het bosgebied. (Bron: Gemeente Weert / Bosgroep Zuid Nederland) 20 limburgs milieu

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas L.S., Opdat bijgaande berichtgeving u allen bereikt moge hebben, Mvrgr Funs Bergmans Van: Ruud Lammers [mailto:rl@dds.nl] Verzonden: vrijdag 8 februari 2013 17:11 Aan: Bergmans, APMAF Onderwerp: contract

Nadere informatie

Uitkomsten EKO-tellingen 2012 Al voor de vijftiende keer EKO-tellingen in de supermarkt

Uitkomsten EKO-tellingen 2012 Al voor de vijftiende keer EKO-tellingen in de supermarkt Uitkomsten EKO-tellingen 2012 Al voor de vijftiende keer EKO-tellingen in de supermarkt 1 november 2012 Al voor het vijftiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal biologische en fairtrade

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 Voor het veertiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal

Nadere informatie

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt 7 november 2013 Voor het zestiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal biologische en fairtrade producten in de

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

De toolbox. Te gebruiken instrument

De toolbox. Te gebruiken instrument LochemEnergie heeft geen blauwdruk klaarliggen voor het plaatsen van windmolens. We zullen samen met de leden en lokale organisaties de opties en locaties bespreken. We hebben een draaiboek en een toolbox

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20%

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20% Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Zoals hierboven geschetst staat D66 Ik sta hier gedeeltelijk achter Omdat dit omwonenden een prima voor het plaatsen van deze instrumentarium

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen!

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! De samenleving stelt steeds hogere eisen aan de productie van vlees. Smaak en prijs zijn niet meer maatgevend.

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 1 Inhoud Duurzame energie in Weert POL en samenwerking Uitgangspunt

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg

Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg Een onderzoeksrapport van Social Dutch The new media agency Heutzstraat 16, 5913 AK Venlo juli 2013 www.socialdutch.com facebook.com/socialdutch

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

SOCIAL RESPONSIBILITY

SOCIAL RESPONSIBILITY SOCIAL RESPONSIBILITY LID WORDEN SAMEN JE EIGEN WINDMOLEN Tegenwoordig draait alles om duurzaamheid en groen. Een goede tijd voor de Windcentrale. We weten allemaal dat er ergens stroom en energie vandaan

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken!

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Als jongste gemeente van Nederland zijn we al goed bezig als het om duurzaamheid gaat! De

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Ruimte voor Limburg Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Colofon Uitgave: Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: postbus@prvlimburg.nl

Nadere informatie

Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014

Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014 (verschenen in nr. 3, september 2014 Magazine Energie+) Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014 Alle gemeenten zien in meer of mindere mate

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

Omgevingsvergunning OV 20140031

Omgevingsvergunning OV 20140031 Omgevingsvergunning OV 20140031 Aanvraag Op 28 februari 2014 is een aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangen voor het veranderen van een paardenhouderij (inclusief camping) op het adres Grasdijk

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding 3 1.1. Het project 3 2. Beschrijving huidige en

Nadere informatie

1. Doelstelling van de Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland

1. Doelstelling van de Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland Beleidsplan Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland Inhoud 1. Doelstelling van de Stichting 2. Actuele beleid van de Stichting 3. Werkzaamheden van de Stichting 4. Wijze van fondsenwerven

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

LarenEnergie. Een werkgroep van. Wakker Laorne

LarenEnergie. Een werkgroep van. Wakker Laorne LarenEnergie Een werkgroep van Wakker Laorne agenda 20.15 Opening door JanWesseldijk, voorzitter van Wakker Loarne 20.25 Plannen werkgroeplarenenergiedoor Paul de Koning 20.55 Pauze 21.10 Maatwerkadvies

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

Geachte leden van de raad,

Geachte leden van de raad, Aan De gemeenteraad Van Ronald Ho-Sam-Sooi Datum 23 juni 2015 Onderwerp Moties inzake schaliegas tijdens het afgelopen VNG jaarcongres Zaaknummer 359410 Geachte leden van de raad, In een brief van 12 mei

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Raadsvoorstel Vergadering: : 28 april 2008 Agendanummer : 7 Opiniërende vergadering : 14 april 2008 Portefeuillehouder : L.C.J. Lijmbach Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Aan de raad,

Nadere informatie

tunnel spoorwegovergang Paterswoldseweg

tunnel spoorwegovergang Paterswoldseweg tunnel spoorwegovergang Paterswoldseweg Waarom zijn er plannen voor een tunnel voor alle verkeer bij de spoorwegovergang Paterswoldseweg? Wat zijn deze plannen? En wat voor gevolgen heeft dit voor uw buurt?

Nadere informatie

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte Dorpsbelangen Zoutkamp, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW) plannen voor

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl Fietsen scoort voor een beter klimaat www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort voor een beter klimaat Fietsen Scoort voor een beter klimaat is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert.

Nadere informatie

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL Introductie De ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie staan nooit stil. Heeft u ook belangstelling, dan kunt u zich als deelnemer aansluiten bij

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan.

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Deze folder gaat over het herstellen van natte natuurparels in Noord-Brabant.

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

iiiiiiiiiiiiiniiiiihii Oosterhout 2 mi m gemeente Aan de gemeenteraad r.van.haaf@oosterhout.nl IO.1431088 Zienswijze project A27 Houten Hooipolder

iiiiiiiiiiiiiniiiiihii Oosterhout 2 mi m gemeente Aan de gemeenteraad r.van.haaf@oosterhout.nl IO.1431088 Zienswijze project A27 Houten Hooipolder WW w iiiiiiiiiiiiiniiiiihii gemeente Oosterhout Aan de gemeenteraad 2 mi m Uw kenmerk Ons kenmerk IO.1431088 In behandeling bij r.van.haaf@oosterhout.nl Onderwerp Zienswijze project A27 Houten Hooipolder

Nadere informatie

Ledenbrief Stopdestank Deurne Vereniging voor bescherming van volksgezondheid, leefbaarheid en milieu nummer 43 februari 2015

Ledenbrief Stopdestank Deurne Vereniging voor bescherming van volksgezondheid, leefbaarheid en milieu nummer 43 februari 2015 Ledenbrief Stopdestank Deurne Vereniging voor bescherming van volksgezondheid, leefbaarheid en milieu nummer 43 februari 2015 Stopdestank nodigt u uit DOE MEE AAN DE DISCUSSIES Informatie- en discussiebijeenkomst

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Arbeidsmarktinformatie. Limburg, augustus 2013

Arbeidsmarktinformatie. Limburg, augustus 2013 Arbeidsmarktinformatie Limburg, augustus 2013 1 Lichte daling WW-uitkeringen in Limburg Nederland heeft al geruime tijd te maken met moeilijke en onzekere economische omstandigheden. Momenteel zijn er

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 27 januari 2010 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010. Oostelijke randweg; afronding mer-procedure

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 27 januari 2010 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010. Oostelijke randweg; afronding mer-procedure Aan de raad AGENDAPUNT 3 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010 Oostelijke randweg; afronding mer-procedure Voorstel: 1. Het toetsingsadvies van de Commissie voor de mer over het milieueffectrapport (mer) oostelijke

Nadere informatie

Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen

Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen 15 januari 2014 Roy Ellenbroek Sander Kooper Ter herinnering: handreiking vs. TAB-project Presentatie: kritieke

Nadere informatie

G. Akkerman-Wielinga Ruimtelijke Ontwikkeling en Economische Zaken

G. Akkerman-Wielinga Ruimtelijke Ontwikkeling en Economische Zaken Gemeente Südwest-Fryslan Raadsvoorstel gemeente Südwest-Fryslan Ons nummer: R14.000175 llllllllilllllilllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll Onderwerp Bestemmingsplan Kilewierwei 1 in Tirns Raadsvergadering

Nadere informatie

Overzicht partijprogramma s Provinciale Verkiezingen Limburg 2011

Overzicht partijprogramma s Provinciale Verkiezingen Limburg 2011 Overzicht partijprogramma s Provinciale Verkiezingen Limburg 2011 EHS / Natura2000 Energie / Duurzaamheid Landbouw CDA - De Ecologische Hoofdstructuur (EHS) moet er komen. - Alle natuurcompensatie moet

Nadere informatie

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid 2016-728 Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Commissie Omgevingsbeleid op 23 maart 2016 - Provinciale Staten op 13 april 2016 - fatale beslisdatum: 13 april

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling Vlijmen-oost

Gebiedsontwikkeling Vlijmen-oost Nieuwsbrief van de gemeente Heusden > oktober 2013 Gebiedsontwikkeling Vlijmen-oost College stelt voorontwerpbestemmingsplan vast bestemmingsplan maakt ontwikkelingen in vlijmen-oost mogelijk Het college

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Raadsvoorstel Start m.e.r.-procedure windpark Spinder

Raadsvoorstel Start m.e.r.-procedure windpark Spinder 150714-44-RUI-01 Raadsvoorstel start MER procedure Spinder_crdv 1 Raadsvoorstel Start m.e.r.-procedure windpark Spinder Aanleiding Stichting MOED heeft een verzoek om herziening van het bestemmingsplan

Nadere informatie