Strategische agenda 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Strategische agenda 1"

Transcriptie

1 1 Strategische agenda

2 Barneveld Ede Nijkerk Renswoude 2

3 Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen 3

4 Transferium Barnveld Noord Airborne Luchtlandingen 4

5 Inhoud 7 1. Topregio voor een topsector 9 2. Samenvatting Perspectief Vestigingsklimaat Leefomgeving Vooruitblik 37 Bijlage: Profiel van een topregio Colofon Tekstredactie Regio FoodValley Henk Faas Arnoud Leerling Illustraties Zandbelt&vandenBerg Vormgeving Fotografie Marten Idema 5

6 De contouren van economische groeigebieden in Nederland verschuiven. Binnen de omlijning wordt de komende jaren de meeste groei verwacht, vooral in de kenniseconomie. De vraag naar woningen zal hier ook het grootst zijn ten opzichte van andere gebieden. Bron: Prof. mr. Friso de Zeeuw,

7 1. Topregio voor een topsector Bij een topsector hoort een topregio. Dat is kortgezegd de ambitie van Regio FoodValley. Helemaal toegespitst op het beleid van het kabinet-rutte. Dit kabinet betitelt agrofood als één van de negen nationale topsectoren. En wie agrofood zegt, zegt Food Valley. Een topregio. Dat is de Food Valley regio. Met een onderscheidend kennisprofiel op de wereldmarkt, wat wij gaan vertalen in een langdurige krachtige regionale economie. Met een subliem leef- en vestigingsklimaat voor wonen, werken, ondernemen, studeren en recreëren. In deze Strategische Agenda presenteert Regio FoodValley de gezamenlijke opgaven van de acht regiogemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen. En daarmee presenteren we tegelijkertijd onze ambities. Een topregio voor een topsector. Omdat innovatie en ontwikkeling van kennis zich afspeelt in de regio. Juist dáár zijn de ontmoetingen tussen onderwijs, bedrijfsleven en kennisinstituten. Op die plek is het de (lokale) overheid, die al deze partijen tegenkomt en met elkaar verbindt. Zo vormt zich als vanzelf een cluster van dagelijkse bedrijvigheid. Op die manier ontstaat nieuwe samenwerking. En op die wijze is groei onvermijdelijk. Alleen zo kan de Food Valley regio uitgroeien tot een inter nationale speler op het gebied van gezonde en duurzame voeding. We willen als Regio Food Valley onze internationale positie versterken. Dat moet leiden tot economische groei, bereikbaarheid uit binnen- en buitenland, aantrekkingskracht op kenniswerkers en hoogwaardige voorzieningen voor wonen, werken en studeren. Ook werkt Regio FoodValley aan behoud en versterking van een mooie en aantrekkelijke leefomgeving. Waarin landbouw een plaats heeft, recreatie wordt versterkt en natuur en landschap ruimte krijgt. Maar we willen bijvoorbeeld ook faciliteiten delen, woningbouwplannen regionaal afstemmen, fietspaden aanleggen en werken aan alcoholpreventie onder jongeren. Daarvoor is deze Strategische Agenda. Een leidraad die de weg wijst om van de Food Valley regio een fantastisch gebied te maken, het internationale kenniscentrum van food. Een document waarmee de gemeenteraden het regiobestuur legitimeren om projecten en programma s uit te voeren. 7

8 A28 Nijkerk Barneveld A1 Scherpenzeel Ede A12 Renswoude Veenendaal Rhenen Wageningen Regio Food Valley Op 22 juni 2011 werd de strategische agenda gepresenteerd aan de gemeenteraden. Die toonden zich enthousiast over de voorstellen. Presentatie portefeuille Sociaal Domein 8

9 2. Samenvatting De Strategische Agenda bestaat uit twee pijlers: vestigingsklimaat en leefomgeving. De beschrijving van de opgaven in deze agenda toont aan dat een harde scheiding tussen vestigingsklimaat en leefomgeving moeilijk te maken is. Economische bedrijvigheid gebeurt niet alleen in een stedelijke omgeving, maar ook in een landelijk gebied. Groene ruimten zijn er ook in steden en dorpen. We constateren dat rood (woningbouw, bedrijven en kantoren), grijs (infrastructuur) en groen (landelijk gebied) steeds meer verweven raken. Deze agenda bevat opgaven die een langere termijn kennen dan vier jaar. Vooral op het gebied van infrastructuur werken we aan langdurige projecten. Ook gaan we door met opgaven die eerder benoemd zijn. Hiermee geven we continuïteit aan de regionale samenwerking. Ook staan in deze agenda opgaven benoemd, waarbij de overheid vaak een faciliterende rol heeft. Voor ontwikkeling van het Food Valley concept is het belangrijk dat het initiatief ligt bij bedrijven. Daar past de overheid een bescheiden rol. In de nog op te stellen Uitvoeringsagenda maken we duidelijk welke rol van Regio FoodValley wordt gevraagd. De ambities zijn hoog. Prioriteiten stellen is nodig om de rol van Regio FoodValley waar te kunnen maken. Uit de vele opgaven die in de Strategische Agenda benoemd zijn, leiden wij 11 belangrijke opgaven af. 3. We voeren een sterke lobby voor de toegangspoorten van de regio, in Noord en Zuid. We werken aan betere benutting van de capaciteit van weg, spoor en water. 4. We werken aan een regionale afstemming van woningbouwprogramma s. 5. We zetten een promotiecampagne op om zakelijk toerisme in onze regio te versterken. We willen meer congressen en zakelijke bijeenkomsten verwelkomen. 6. We bieden ruimte aan vernieuwing van de landbouwsector: schaalvergroting en ook ruimte voor kleine innovatieve bedrijven. 7. We zetten ons in om de kwaliteit van de leefomgeving te versterken. Versterken van de natuur en cultuur. Benutten van de kwaliteit van Veluwe en Heuvelrug. 8. Duurzaamheid is belangrijk. We investeren in beter benutten van afval: samen met kennisinstellingen, vooral Wageningen UR, willen we handen en voeten geven aan biobased economy. 9. We ontwikkelen een regionale aanpak voor jeugdzorg. Samenwerking tussen gemeenten om een antwoord te bieden op nieuwe taken. Bijzondere aandacht voor gezond leven, met name voor de jeugd. 10. We gaan regionaal samenwerken in het ontwikkelen en delen van faciliteiten voor sport. Samenwerking met partners in de regio aan een totaalaanpak waarin voeding en sport worden ingezet voor een bijdrage in de zorg voor jongeren in de regio. 11. Integreren van de diverse opgaven binnen vestigingsklimaat en leefomgeving: rood, grijs en groen. We leggen de basis voor ontwikkeling van een regionale structuurvisie. 1. Het faciliteren van bedrijven: het gericht ontwikkelen van faciliteiten voor nieuwe en zittende bedrijven. 2. Het stimuleren van de relatie tussen bedrijven en onderwijs. We zijn zelf actief om voortijdige schooluitval te voorkomen en helpen mee om de relatie tussen ondernemers en onderwijs te versterken. 9

10 Wageningen Campus Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede 10

11 3. Perspectief Eén focus: voeding Food Valley is een unieke en omvangrijke clustering op wereldniveau van kennis en wetenschap, bedrijven en onderzoeksinstituten met één focus: voeding. Food Valley ontwikkelen tot hét agrofoodcentrum van Europa, de internationale topregio voor kennis en innovaties op gebied van gezonde en duurzame voeding. Dat is de belangrijkste doelstelling van de initiatiefnemers van de FoodValley Ambitie Regio FoodValley is het bestuurlijke antwoord van acht samenwerkende gemeenten op deze ambitie. Drie partijen hebben elkaar daarmee gevonden in een gouden driehoek: de overheid om een goed vestigingsklimaat en een hoogwaardige leefomgeving te creëren, kennis- en onderzoeksinstellingen om innovaties te ontwikkelen, het bedrijfsleven om deze te vermarkten. Tel daarbij op dat het kabinet-rutte agrofood heeft aangewezen als één van de topsectoren in Nederland, dat Food Valley is opgenomen in het Regeerakkoord 2 en dat de motie Verburg 3 (november 2010) vraagt het kabinet regio s te betrekken bij het ontwikkelen van dit beleid en er is maar één conclusie mogelijk: er is werk aan de winkel voor Regio FoodValley. OVERHEID ONDERZOEK & ONDERWIJS ONDERNEMERS 1 Wageningen UR, Stichting Food Valley, Oost NV, Biopartner Wageningen en Rabobank hebben de FoodValley Ambitie 2020 geschreven. Doel: Samen met regionale overheden optimale condities creëren voor bedrijven en kennisinstellingen zodat deze blijven innoveren op gebied van gezonde en duurzame voeding. 2 Uit het Regeerakkoord september 2010: De Nederlandse agrofoodsector bekleedt een internationale koppositie. Ze is onderdeel van de oplossing voor (inter)nationale uitdagingen rond voedselzekerheid, armoedebestrijding, energie ( ). De sector verdient versterking, nationaal en mondiaal. Gerichte investering in innovatie en verduurzaming in de agrofood ( ) is nodig om de koppositie te behouden. Goede wisselwerking tussen kennis, praktijk en beleid blijft een sleutelfactor voor succes in innovatie. 3 De motie van Gerda Verburg van november 2010 roept het kabinet op om regio s een actieve rol te geven in het topsectorenbeleid van het kabinet. De bedoeling is dat onder meer sleutelspelers uit bedrijfsleven, kennisinstellingen en (decentrale) overheid een uitvoeringsagenda maken en bewaken. 11

12 Kennis Regio FoodValley is specialist in kennis van food. Wie goed kijkt, ziet ook op ander gebied deskundigheid. Neem het Marin, hét kennisinstituut voor de maritieme sector en gevestigd in Wageningen en Ede. Of Meteo Consult in Wageningen: het grootste weerbedrijf in Europa met kantoren in een aantal landen en klanten over de hele wereld. En CROW in Ede is hét nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Kennis is overal en op alle niveaus aanwezig. We koesteren het uitgebreide netwerk van scholen in onze regio. Naast Wageningen UR huisvesten we drie hogescholen, drie regionale opleidingencentra (vier per 1 augustus 2012) en veel praktijkonderwijs (PTC+). Regio FoodValley stimuleert de samenwerking tussen deze onderwijsinstellingen. Deze positie in gespecialiseerde kennis willen we uitbreiden. Dat kan door meer kennisbedrijven en -organisaties te verleiden zich te vestigen in de Food Valley regio. Door een klimaat te ontwikkelen waar kennisinstituten, hun medewerkers en bezoekers, zich thuis voelen. Kennis is ons ankerpunt bij alles wat we doen. Kennis is de basis van de Strategische Agenda van Regio FoodValley en daarmee van nieuwe economische ontwikkelingen. Krachtig profiel Regio FoodValley. Acht gemeenten inwoners. Grote en kleine gemeenschappen, ieder met een eigen identiteit. Gewoon en toch bijzonder. Veel jonge bewoners, een groeiend aantal ouderen. Een hoge bevolkingsgroei als gevolg van eigen bevolkingsaanwas en een positief migratiesaldo. Een sterke sociale samenhang en arbeidsmoraal, gekoppeld aan zelfredzaamheid en ondernemerschap. Gemoedelijkheid en menselijke maat voeren de boventoon. De stedelijke en landschappelijke omgeving is rijk geschakeerd. Stad en land lopen in elkaar over. Inwoners hebben een sterk thuisgevoel. De regio profileert zich op een sterk merk: food. Kennis is het sleutelwoord. Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen: ze vinden elkaar in de ambitie om Food Valley te versterken. Onderscheidend Regio FoodValley heeft drie kernwaarden geformuleerd: Ondernemend: door de bedrijvigheid met goede en betrouwbare ondernemers met een goede arbeidsmoraal van werknemers. Innovatief: door de wetenschappelijke innovatie voor gezonde en duurzame voeding en toepassing van kennis met food. De innovatie met food maakt de regio aantrekkelijk voor bedrijven om zich te vestigen en biedt bewoners kans op werkgelegenheid en goede opleidingen in de onderwijsclusters. Verbindend: door de sterke netwerken in de Food Valley regio en de sterke gemeenschappen in de woonkernen. De uitwisseling tussen wetenschap en praktijk op gebied van food is kenmerkend en onderscheidend voor deze regio. Regio FoodValley verbindt de gemeenten en hun inwoners. Deze kernwaarden komen tot uitdrukking in twee onderscheidende factoren van ons gebied: Food: toppositie in R&D foodkennis, instellingen en bedrijven die deze kennis benutten en het onderwijscluster, dat hierin excelleert. Food is een bindend thema Landschap en natuur: het fraaie en diverse landschap van Heuvelrug, Binnenveld, Veluwe, de polders en 12

13 Technologische industrie in Veenendaal Kröller-Müller Museum 13

14 Selectie Food bedrijven en instellingen uit de regio daarmee de goede woon- en leefomgeving van de gemeenten. Daarmee is onze kernboodschap: Regio FoodValley is specialist in kennis van food, biedt werkgelegenheid, goed onderwijs en goed wonen in een mooi landschap van Vallei, Heuvelrug en Veluwe. Regio FoodValley is ondernemend, innovatief en verbindend. Partners van Regio FoodValley Een topregio voor een topsector. Die ambitie kan Regio FoodValley nooit alleen waarmaken. Dat is een belangrijke boodschap. Daarvoor zijn partners nodig. Als eerste de provincies Gelderland en Utrecht, waarmee we gezamenlijk programma s willen uitwerken en projecten uitvoeren. Zij zijn vaak ons eerste aanspreekpunt. Met Wageningen UR en Stichting Food Valley werken we aan het uitvoeren van de FoodValley Ambitie Vervolgens het Rijk, die we zullen vragen mee te investeren in de Food Valley regio. Die steun heeft Regio FoodValley echt nodig. We zullen hard werken aan het verstevigen van onze relaties in Den Haag. Daarnaast organiseren we een goede lobby naar Brussel. Vanzelfsprekend zoeken we de aansluiting met bijvoorbeeld woningcorporaties, bedrijven, kennisinstituten, scholen en zorginstellingen. We hebben te maken met concurrentie van veel andere regio s en steden. Ook zij timmeren aan de weg. Samenwerking en lobby zijn vereist. We zoeken naar een passende manier van samenwerken. Een lichte structuur, flexibel en open. Vanuit eigen verantwoordelijkheid, waarbij per project de samenstelling van partners kan wisselen. Strategische Agenda: twee pijlers De Strategische Agenda bestaat uit twee pijlers: vestigingsklimaat en leefomgeving. Wonen en werken in het groen parallel aan een hoogwaardige omgeving met veel innovatieve bedrijvigheid. Vestigingsklimaat Werken en onderwijs, mobiliteit, wonen en recreëren zijn de onderdelen van het vestigingsklimaat. De opgaven die hierbij horen, ontwikkelen we integraal. Dat is nodig omdat ze steeds vaker op elkaar ingrijpen en op die momenten elkaar versterken. Nieuwe woningen en bedrijven moeten goed bereikbaar zijn. 14

15 Vestigingsklimaat Leefomgeving Wonen Mobiliteit Recreatie Werken & Onderwijs Landelijk gebied Sociaal Milieu & Energie Sport Twee pijlers: Vestigingsklimaat en Leefomgeving Zakelijk toerisme vereist een goede infrastructuur, over weg en spoor. We willen dat mensen die werken in de Food Valley regio er ook komen wonen of andersom. En dat diezelfde mensen hun vrije tijd doorbrengen in het gebied. Of het nu gaat om sporten, wandelen, fietsen of gewoon de hond uitlaten. Bereikbaarheid is essentieel. Het is nodig de regiogemeenten goed met elkaar te verbinden: per spoor (Valleilijn), bus, auto of fiets. Bedrijven willen overal vandaan goed bereikbaar zijn. Daarom werken we ook aan goede verbindingen met regio s om ons heen, zoals Amsterdam (vanwege Schiphol) en Rotterdam (vanwege de haven). Regio FoodValley stimuleert samenwerking en uitwisseling tussen bedrijfsleven en onderwijs. Ondernemers geven gastlessen en docenten werken in het bedrijf. Om kennis op te bouwen, uit te wisselen en toe te passen. We stimuleren de ontwikkeling van een foodcluster. Waar onderwijs en ondernemers elkaar ontmoeten. Verbinden en ontmoeten: de basis voor innovatie in de regio. Leefomgeving Landelijk gebied, klimaat en energie, sociaal domein en sport vormen de pijler leefomgeving. Regio FoodValley werkt aan een groene, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor jong en oud, voor mens en dier. Met de voordeur in stad of dorp, met de achterdeur in natuur en landschap. We investeren in netwerken met kenniswerkers van Wageningen UR. Waardoor ambtenaren van de regio regelmatig advies krijgen van kenniswerkers. Zo biedt Regio FoodValley ruimte aan experimenten en vormt een etalage voor nieuwe toepassingen van kennis in de groene omgeving. Integratie De verschillende functies in het gebied hebben voor hun ontwikkeling fysieke ruimte nodig. Ruimte voor aantrekkelijk wonen, voor een goede bereikbaarheid en voor diverse typen bedrijventerreinen. Maar ook ruimte voor voor landbouwkundige productie, voor landschappelijke waarden en voor voorzieningen op het gebied van welzijn, sport en jeugd. Deze ruimtevragende ontwikkelingen grijpen steeds meer op elkaar in en vragen om keuzes. De uitdaging hierbij is het bereiken van de juiste balans tussen alle relevante belangen, met veel aandacht voor kwaliteit. We werken de komende jaren dan ook aan een regionale structuurvisie. Een document waarin we afspraken vastleggen over invulling van de ruimte in ons gebied. Waarin rood (woningbouw, bedrijven en kantoren), grijs (infrastructuur) en groen (landelijk gebied) integraal worden beschreven. Daarbij investeren we in duurzaamheid. Duurzame woningen, duurzame energie, duurzame mobiliteit. Ook hier geldt een integrale aanpak. En een ambitie. Om energie te benutten uit restmaterialen. We kunnen hierbij gebruik maken van de kennis van Wageningen UR. Juist onze regio leent zich voor toepassing van nieuwe kennis over biobased economy. 15

16 Arla foods in Nijkerk Barneveld en omgeving 16

17 4. Vestigingsklimaat Een topregio voor een topsector. Dat bereikt Regio FoodValley alleen met een hoogwaardig vestigingsklimaat. Hierin moet alles kloppen en van hoog niveau zijn. Of het nu gaat om werken, onderwijs, mobiliteit, wonen of recreatie. We beschikken al over prachtige faciliteiten, die we bovendien nog eens kwalitatief gaan verbeteren. En we staan niet alleen. We werken samen met partners in en buiten de regio. Werken De economische- (werken) en kennispoot (onderwijs) van Regio FoodValley vormen de basis voor een topregio, gespecialiseerd in food. Op beide terreinen zien we een groot aantal opgaven op ons afkomen, die we met tal van acties en maatregelen gaan oppakken. Als het gaat om werken/economie onderscheidt Regio FoodValley drie prioriteiten voor economische ontwikkeling in de regio: Kenniseconomie: het versterken van de kenniseconomie; Overig bedrijfsleven: het faciliteren van andere bedrijvigheid; Ondernemersklimaat: het versterken van het ondernemers- of vestigingsklimaat. Kenniseconomie De Food Valley regio is een aantrekkelijke locatie voor foodgerelateerde kennisintensieve bedrijven en kennisinstellingen. De positie van Food Valley als spil in de innovatie en kennisoverdracht binnen de agrofoodsector wil Regio FoodValley verder ontwikkelen. Dit betekent dat we onze bestaande kennislandschappen verder gaan ontwikkelen. Want innovatie komt tot stand als onderwijs en bedrijfsleven dichtbij elkaar zitten. Het hart van de kennisontwikkeling en R&D-bedrijvigheid ligt rond de Wageningen Campus (regie bij Wageningen UR en gemeente Wageningen). De Food Valley kenniseconomie beschikt hiermee over een kenniscampus van (inter)nationale betekenis. De Kenniscampus Ede (regie bij gemeente Ede en onderwijsinstellingen) geeft onderdak aan onderwijsinstellingen van vmbo tot hbo, praktijkonderwijs en herbergt de Sapfabriek. Veenendaal ontwikkelt een ICT-cluster en gaat dat fysiek zichtbaar maken. Barneveld wil het poultry cluster uitbreiden en concentreren in samenhang met een nationaal opleidingscentrum, dicht bij het nieuwe bedrijventerrein Harselaar-Zuid. De ontwikkeling van de campussen krijgt voorrang omdat het belangrijk is dat onderwijs zich kan clusteren. Bedrijven die dichtbij kennisinstellingen willen zitten, hebben daar baat bij en hebben onze steun. Incubators zijn wenselijk. Deze broedplaatsen voor startende ondernemers zijn nodig om hen te helpen een gezonde, goed draaiende onderneming te worden. We stimuleren open innovatie: de bereidheid om ideeën en kennis te delen met andere starters, bedrijven en kennisinstellingen. Als het gaat om marketing en acquisitie profileert Regio FoodValley zich ook internationaal. De keuze om als één regio naar buiten te treden, betekent niet dat de regiogemeenten hun identiteit moeten opgeven. We vinden het juist belangrijk dat iedere gemeente haar eigen profiel behoudt. We investeren de komende jaren in het aantrekken van bedrijven uit binnen- en buitenland. Oost NV coördineert de acquisitie, in samenwerking met NFIA, een onderdeel van het ministerie Economische Zaken, Landbouw & Innovatie. Als het gaat om buitenlandse acquisitie haakt een op te richten acquisitieteam aan op de netwerken van Stichting Food Valley en Wageningen UR. Belangrijk te weten is dat ook voor niet foodgerelateerde bedrijven in de Food Valley regio plek is. We bieden vooral ruimte aan de maakindustrie, nu al een stevig cluster. Kennis en maakindustrie verbinden is een sterke troef voor 17

18 Ede Wageningen Food Valley Kennisas in twee dimensies: verbinding tussen Wageningen en Ede en verbinding tussen de clusters in de hele regio de regionale economie. Machinebouw, verpakking, retail, bouw en zakelijke dienstverleners hebben belang bij een sterke regio met een scherp profiel. Op deze manier willen we ook de relatie met zittende bedrijven in de regio intensiveren. Acquisitie is namelijk ook nazorg, een verantwoordelijkheid van de diverse gemeenten. Zij kunnen vragen uit het bedrijfsleven snel beantwoorden en hun netwerken gebruiken, vooral voor buitenlandse relaties. Cruciaal is één loket en goed gastheerschap: het creëren van voorzieningen voor internationaal opererende bedrijven en instellingen. Ervoor zorgen dat internationale kenniswerkers het naar hun zin hebben. Helpen bij alledaagse problemen. Huisvesting, vergunningen, sociaal klimaat, onderwijs. We kiezen voor de rode loper benadering : alle faciliteiten bieden waar ondernemers om vragen. Overig bedrijfsleven Regio FoodValley onderscheidt zich met food. Tegelijkertijd zijn veel meer branches actief in de Food Valley regio. Ook die zijn belangrijk voor een sterke regionale economie. Goede relaties met het totale bedrijfsleven in de Food Valley regio zijn daarom noodzakelijk. Deze bedrijven hebben op hun beurt baat bij versterking van de foodsector. Meer kennisbedrijven leveren meer werkgelegenheid op, ook bij non-foodbedrijven. En innovatie trekt hoogopgeleide werknemers naar de regio. Zij versterken het aanbod van geschoolde mensen in de regio. Regio FoodValley streeft naar duurzaamheid en kiest ervoor zuinig om te gaan met de schaarse ruimte. Dat betekent kritisch kijken naar geschikte locaties voor industrie en transport. Anderzijds beseffen we ons dat bedrijven op zoek zijn naar ruime en goed ontsloten kavels. Door het herstructureren van bestaande bedrijvenlocaties is ruimte te creëren. De vraag van foodbedrijven en de overloop van bedrijven uit de Randstad zorgt ervoor dat Regio FoodValley tot aan 2020 behoefte heeft aan extra ruimte voor bedrijventerreinen. Om in te spelen op landelijke ontwikkelingen is het nodig multifunctionele locaties, de zogenoemde woon- en werklandschappen, te ontwikkelen. Dit zijn plekken waar naast bedrijvigheid ook andere activiteiten mogelijk zijn, zelfs woningbouw. Om leegstand van kantoren in de Food Valley regio te bestrijden, kiezen we voor een eenduidige regionale aanpak. Die gaan we bepalen samen met eigenaren van gebouwen. Dat is vooral nodig in relatie tot nieuwbouw van kantoren. De clustering van de transport- en logistieksector en daaraan gerelateerde dienstverlenende bedrijven heeft onze volle aandacht. We investeren in één facilitair logistiek centrum in Barneveld. 18

19 CineMec aan de A12 in Ede We gaan investeren in meer vervoer via spoor en water. Dat kan door het beter benutten van de capaciteit van de havens van Wageningen en Nijkerk voor goederenvervoer en andere watergebonden bedrijvigheid. En door het ontwikkelen van een overslagpunt voor goederenvervoer per spoor. Dat kan in Barneveld (bedrijventerrein Harselaar), langs de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn. Regio FoodValley wil een belangrijke partner zijn voor ondernemers. We streven naar gerichte en goede dienstverlening op maat, die ondernemers moet verleiden te blijven of juist te komen. Ook zoeken we oplossingen om in de regio perfecte werklocaties te realiseren, bedoeld voor de (zakelijke) dienstverlening voor de kennisintensieve bedrijven. Tegelijkertijd willen we op die plekken voorzieningen creëren voor (deels ook internationale) werknemers van kennisintensieve bedrijven. De agrarische sector in de Food Valley regio is van oudsher een belangrijke economische pijler en juist in onze regio een belangrijke sector voor de toekomst. De primaire agrofoodsector heeft in de Food Valley regio een toegevoegde waarde van naar schatting 0,15 miljard euro; dat is 4 procent van de totale primaire agrofoodsector in Nederland. Agrarische sector De agrarische sector in de Food Valley regio wordt voor een belangrijk deel gevormd door de intensieve veehouderij met pluimvee-, varkens- en kalverbedrijven. De ontwikkeling van de intensieve veehouderij wordt door de regio gestuurd door in het ruimtelijk beleid een zonering aan te houden. Deze zonering is vastgelegd in het Reconstructieplan Gelderse Vallei/Utrecht Oost. Gebieden zijn aangewezen waar intensieve veehouderij zich kan ontwikkelen (landbouwontwikkelgebieden), waar beperkte ontwikkeling mogelijk is (de verwevingsgebieden) en gebieden waar geen groei mogelijk is (de extensiveringgebieden). Daarnaast zal Regio FoodValley in reconstructie-verband samen met daarin betrokken partners bedrijfsontwikkeling ondersteunen, gericht op maatschappelijke acceptatie, innovatie en duurzaamheid. Samenwerking met kennisinstellingen en onderwijsinstituten biedt de agrarische sector kansen om te innoveren. De grondgebonden landbouw is een belangrijke economische sector in de Food Valley regio. Deze bestaat vooral uit melkveehouderij bedrijven en is de grootste grondgebruiker. Schaalvergroting is onvermijdelijk. Hiermee is landbouw de belangrijkste drager van het cultuurlandschap (zie verder hoofdstuk 5 Leefomgeving). Blijvende agrariërs hebben als toekomststrategie schaalvergroting en specialisatie. Een deel zet in op verbreding en regionalisatie. Voor deze bedrijven wil Regio FoodValley ontwikkeling mogelijk maken via haar ruimtelijk beleid als nevenactiviteit en in bepaalde gevallen als hoofdactiviteit. 19

20 Sapfabriek in Ede Verder zullen we beleid maken om ruimte te bieden voor de agrarische ontwikkeling door bijvoorbeeld aanpassingen in de infrastructuur en daarmee bedrijven bereikbaar en toegankelijk te houden of te maken. Onderwijs en arbeidsmarkt Bedrijven hebben kennis nodig om problemen op te lossen en te innoveren. Voor innovatie in de agrofoodsector is verbinding tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven van cruciale waarde. Samen met deze partijen zoekt Regio FoodValley naar passende vormen om deze aansluiting te verbeteren. De driehoek van ondernemers, onderwijs en overheid vindt elkaar al in het Platform Onderwijs-Arbeidsmarkt. Regio FoodValley ziet nog verdere uitbreidingsmogelijkheden en wil daarin een aanjaagfunctie vervullen. We koesteren een sterk onderwijscluster in onze Food Valley regio bestaande uit een universiteit van wereldfaam, drie hbo s (Van Hall Larenstein in Wageningen, CHE in Ede en per 1 september 2012 Stoas in Wageningen), vier ROC s (RijnIJssel in Wageningen, A12 in Ede en Veenendaal, Groenhorst in Ede en per 1 augustus 2012 ASA in Nijkerk) en het praktijkonderwijs van PTC+ in Barneveld en Ede. We willen verregaande samenwerking in het onderwijscluster stimuleren en daarmee inzetten op een betere aansluiting op behoeften op de arbeidsmarkt. Door afstemming binnen het onderwijscluster en tussen het onderwijscluster en werkgevers, willen we inzetten op het verkleinen van de afstand tussen het opleidingsniveau van afgestudeerden en het niveau dat werkgevers wensen. Samen met betrokken partijen verkennen we de mogelijkheden om hier verbetering in aan te brengen. Deze samenwerking moet ook leiden tot betere afstemming tussen opleidingen op verschillende niveaus en het tot stand brengen van doorlopende leerlijnen. Hiermee kan de regio zich profileren als kraamkamer van innovatie. Door goede voorlichting over opleidingen en loopbaanperspectieven willen we een stevige bijdrage leveren aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Ook willen we ermee voorkomen dat jongeren geen startkwalificatie behalen. Jongeren zonder startkwalificatie vormen een risico voor het veroorzaken van overlast en criminaliteit. Overleg en samenwerking tussen de vele scholen in de regio is nodig om een effectieve aanpak te kunnen realiseren. Regio FoodValley wil meer inzicht hebben in ontwikkelingen en trends op de arbeidsmarkt. Samen met organisaties die werken ten behoeve van personeelsvoorziening willen we komen tot een sluitend beeld van de arbeidsmarkt. Die informatie is te gebruiken om 20

21 Rhenen bedrijven een passend advies te geven voor de werving van studenten en arbeidskrachten voor een vacature in hun bedrijf. Die kennis wordt ook ingezet om het scholingsaanbod beter te laten aansluiten bij de vraag op de arbeidsmarkt. Wonen Regio FoodValley gaat woningbouw regionaal afstemmen en daarbij rekening houden met maatschappelijke ontwikkelingen. Voornaamst uitgangspunt: concretiseren en uitdragen van het gezamenlijk belang en de gezamenlijk gedragen visie op de woningmarkt in Regio FoodValley. Regio FoodValley is een economisch sterke regio. Dit hangt samen met een gezonde en stabiele woningmarkt. Gevolgen van de economische crisis in de woningmarkt en woningbouw zullen nog lange tijd merkbaar zijn. Dit versterkt het belang van onderling afstemmen van ambities ten aanzien van bestaande en toekomstige woningbouwprogramma s. Hierbij zijn bouwprogramma s van de acht regiogemeenten en opgaven vanuit de provincies Gelderland en Utrecht van betekenis. Hiervoor gaan we concreet het volgende doen: 1. Afstemming woningbouwprogramma s en afspraken binnen de regio Doel is gevarieerd bouwen en aansluiting houden op welke vraag er is voor welk type woningen. De regionale verdeling (kwantitatief en kwalitatief) opgenomen in het Kwalitatief Woonprogramma (KWP3) van provincie Gelderland vormt hiervoor een belangrijke basis. De Utrechtse en Gelderse gemeenten, corporaties en provincie gaan we intensief betrekken bij de procedure rondom deze verdeling. Het streven is op langere termijn een dergelijke verdeling voor Regio FoodValley als geheel op te stellen. Bij de afstemming van woningbouw programma s wordt aandacht besteed aan diverse specifieke onderwerpen c.q. doelgroepen, zoals ouderen, starters, jongeren, WMO, internationale kenniswerkers en werknemers van nieuwe bedrijven. 2. Afstemmen woningaanbod op vraag uit de markt Hierbij willen we vooral inspelen op vragen van specifieke doelgroepen: medewerkers van nieuwe bedrijven die zich in de regio vestigen en kenniswerkers. 3. Opstellen Vastgoedmonitor voor gehele regio Deze monitor willen we samen met marktpartijen maken. Analyses van woningbouw en kantoren in gehele regio, uitgesplitst naar gemeenten. Adviezen over programmering woningbouw. Presentatie van deze gegevens tijdens een regionaal symposium. 4. Afstemmen beleid met betrekking tot woonruimteverdeling Grotere efficiëntie en effectiviteit bij de implementatie van landelijk en Europees beleid door een op elkaar afgestemde aanpak. 21

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Topregio voor een Topsector

Topregio voor een Topsector Topregio voor een Topsector Inhoud Uniek foodcluster van wereldniveau 3 Uniek foodcluster van wereldniveau 4 + 5 Regio FoodValley: sterker maken wat sterk is 6 + 7 Dynamische regio met perfect vestigingsklimaat

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

Bijstelling Werkprogramma Economie 2015 Opsteller: Tjeerd Leistra Datum: 7 mei 2015

Bijstelling Werkprogramma Economie 2015 Opsteller: Tjeerd Leistra Datum: 7 mei 2015 Bijstelling Werkprogramma Economie 2015 Opsteller: Tjeerd Leistra Datum: 7 mei 2015 Op 26 maart 2015 is de voortgang van het Programma Economie besproken in een werkbijeenkomst met de gemeenteraad. De

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Berg en Dal Buck Consultants International Nijmegen, 25 maart 2016 1 Economisch DNA

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

Een aantrekkelijk businesspark Een inspirerende werkomgeving

Een aantrekkelijk businesspark Een inspirerende werkomgeving 2 A 3 B 4 5 6 7 C 8 9 1 11 10 2 A 3 Een aantrekkelijk businesspark Een inspirerende werkomgeving Met behoud van de parkachtige omgeving wordt een goed geoutilleerd businesspark ontwikkeld, dat zich verder

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

KENNIS CAMPUS EDE. Ede realiseert een hoogwaardige Kenniscampus. Negen organisaties hebben de handen ineen

KENNIS CAMPUS EDE. Ede realiseert een hoogwaardige Kenniscampus. Negen organisaties hebben de handen ineen KENNIS CAMPUS EDE VMBO MBO HBO Ede realiseert een hoogwaardige Kenniscampus Negen organisaties hebben de handen ineen geslagen om in Ede een hoogwaardige Kenniscampus te realiseren. Vlakbij intercitystation

Nadere informatie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie Proeftuin FoodValley Biobased economy en energietransitie 1 2 Inhoudsopgave Inleiding Waarom is een biobased economy belangrijk voor FoodValley? Wat is de ambitie voor FoodValley? Hoe kun je innovaties

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Advies Regiocommissie Rivierenland over de Omgevingsvisie Gelderland. 22-2-2013 Regiocommissie Rivierenland

Advies Regiocommissie Rivierenland over de Omgevingsvisie Gelderland. 22-2-2013 Regiocommissie Rivierenland Advies Regiocommissie Rivierenland over de Omgevingsvisie Gelderland 22-2-2013 Regiocommissie Rivierenland Inhoud Inleiding... 2 I. Snapshot Rivierenland 2013... 2 II. Toekomstbeeld Rivierenland 2040...

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Kader Stedelijke Ontwikkeling

Kader Stedelijke Ontwikkeling Presentatie Hans Beekman MCD Open College Gemeenten Kader Stedelijke Ontwikkeling De prospectus van de stad 11 juni 2013 Aanleiding Eerdere opdracht nieuwe nota Grondbeleid (rekenkamerrapport Grond voor

Nadere informatie

Mensen beïnvloeden om voor Ede te (blijven) kiezen als bewoner, bedrijf/instelling, student en of toerist.

Mensen beïnvloeden om voor Ede te (blijven) kiezen als bewoner, bedrijf/instelling, student en of toerist. Citymarketing Ede 2012 2016 Evaluatie en Aanpak Lange Termijn 19 april 2012 1. Inleiding Mensen beïnvloeden om voor Ede te (blijven) kiezen als bewoner, bedrijf/instelling, student en of toerist. Dat is

Nadere informatie

Onderbouwing woningmarktregio FoodValley ten behoeve kerngebied corporaties

Onderbouwing woningmarktregio FoodValley ten behoeve kerngebied corporaties Onderbouwing woningmarktregio FoodValley ten behoeve kerngebied corporaties Inleiding De herziene Woningwet 2015 geeft gemeenten instrumenten om meer te kunnen sturen op de bijdrage van corporaties aan

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie Economische Zaken Doel Stimuleren van de regionale economie. Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie en de Greenports Duin- en Bollenstreek, Boskoop

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Klimaatbestendige steden

Klimaatbestendige steden Klimaatbestendige steden Klimaatbeleid en praktijk in Nederland Inspiratie voor Amersfoort Michaël Meijer Introductie Michaël Meijer Tuin- en Landschapsinrichting @ IAH Larenstein Planologie @ Radboud

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 Registratienummer DSB 2016.297 RIS294705 Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 De wereld om ons heen is in beweging en ook onze stad verandert. Den Haag is echter nog steeds

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. Vergadering : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 Plaats : Harderwijk Opdrachtgever : Provincie Gelderland Project :

Nadere informatie

Het college van B&W van de gemeente Barneveld ziet graag de volgende punten terugkomen in de Provinciale Omgevingsvisie:

Het college van B&W van de gemeente Barneveld ziet graag de volgende punten terugkomen in de Provinciale Omgevingsvisie: REACTIE GEMEENTE BARNEVELD PROVINCIALE OMGEVINGSVISIE Regio FoodValley en Provincie Voor de regionale inbreng in de Omgevingsvisie heeft de regio Food Valley een traject uitgestippeld in samenhang met

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2013/UIT/54728 24 oktober 2013 2 9 OKT. 2013 AAN de voorzitter van de gemeenteraad bijlage(n) betreffende

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

2.3 Programma 3: De werkende gemeente

2.3 Programma 3: De werkende gemeente 2.3 Programma 3: De werkende gemeente Wat willen we bereiken? Algemeen Als gemeente kiezen we voor een strategische focus op werken en leren. Door het versterken van de economische ontwikkeling in onze

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Apeldoorn. Ede Arnhem

Apeldoorn. Ede Arnhem Lelyst ad Harderw ijk Devent er Apeldoorn Zut phen Wint ersw ijk Ede Arnhem Doet inchem Tiel Nijmegen 1 Kans op krimp Vo geen kans op krimp weing kans op krimp enige kans op krimp kans op krimp onbekend

Nadere informatie

Samenwerking overheid en bedrijfsleven

Samenwerking overheid en bedrijfsleven Bio-energie cluster Oost Nederland Samenwerking overheid en bedrijfsleven ontwikkeling en realisatie van bioenergieprojecten Inhoud 1. inleiding 2. bioenergie in Oost Nederland 3. rol van gemeente 4. samenwerking

Nadere informatie

Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen

Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen 1. Waar komen we vandaan Brabant is een bruisende regio met vele interessante plaatsen en mensen. In Brabant komen innovatie,

Nadere informatie

Koers voor de toekomst

Koers voor de toekomst Koers voor de toekomst Er verandert veel in de wereld om ons heen. Neem alleen al de toenemende mobiliteit, of de economie die sterker lijkt dan ooit tevoren, en overal wordt gebouwd, en - om dichter in

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot. Gemeente Neerijnen

Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot. Gemeente Neerijnen Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot Gemeente Neerijnen Opbouw presentatie Aanleiding Logistiek, waar gaat het om? Waarom Rivierenland? Hoe pakken we het aan? Organisatie hotspot Aanleiding

Nadere informatie

Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid. 1 december 2014 Jeroen van Wijk

Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid. 1 december 2014 Jeroen van Wijk Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid Datum: Door: 1 december 2014 Jeroen van Wijk Opmerkingen vooraf -Huidig beleid pas in 2012 vastgesteld -Nu evalueren = tussenstand -Bouwen met partners aan

Nadere informatie

dit* doorpakken in topsectoren

dit* doorpakken in topsectoren dit* doorpakken in topsectoren dit*doorpakken in topsectoren dit* is een prioriteitenprogramma. dit* zijn de maatregelen die nodig zijn om de groei van de Brabants-Zeeuwse economie te stimuleren, als voortrekker

Nadere informatie

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen In de afgelopen maanden heeft de Stichting Groene Hart samen met IVAM en Grontmij hard gewerkt aan het verduurzamen van vier bedrijfsterreinen ITC, gemeente Alphen

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen

Trends en ontwikkelingen Ons wereldbeeld ???!!! Intussen in Trends en ontwikkelingen >9 mld mensen!!!!! Wat betekent dit? Kernvraag Hoe zorgen we voor een blijvend goed leefklimaat voor onze burgers? Wonen, werken, welzijn

Nadere informatie

DE ECONOMISCHE KRACHT VAN ALMERE

DE ECONOMISCHE KRACHT VAN ALMERE DE ECONOMISCHE KRACHT VAN ALMERE Hoofdlijnen van de strategische economische agenda 11 november 2014 2 ONDERNEMERS ZIJN DE ECONOMISCHE MOTOR VAN EEN STAD. OOK IN ALMERE. VOORWOORD Als getogen Almeerder

Nadere informatie

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden.

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden. Resultaten Pionierlab 16 maart 2015 14 ondernemers uit de wereld van vastgoed, bedrijventerreinen, mobiliteit, zakelijke en financiële dienstverlening. Thema accountmanagement en dienstverlening Ontzorg

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Waar staan we nu? Joost Reus, Directie Voedsel, Dier en Consument Waar staan we nu? Nota Duurzaam Voedsel en Beleidsagenda Duurzame Voedselsystemen Waar deden wij

Nadere informatie

Voedselvisie Regio FoodValley

Voedselvisie Regio FoodValley Projectaanvraag regio FoodValley Voedselvisie Regio Foodvalley REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Voedselvisie Regio FoodValley Speerpunt Strategische agenda

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

MIRT Onderzoek FoodValley

MIRT Onderzoek FoodValley MIRT Onderzoek FoodValley Dutch Food to the European Top Management Samenvatting 15 oktober 2013 Status: Definitief Datum: 15 oktober 2013 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Klein Amerika 18

Nadere informatie

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort 4 4 De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort Bereikbaar en bewegen Voorwoord van H. Brink, Wethouder verkeer gemeente Amersfoort Hoe houden we Amersfoort bereikbaar

Nadere informatie

Programmaonderdeel: 8.1 Duurzame stedelijke ontwikkeling Portefeuille: Wonen, wijken, ruimte en burgerparticipatie Sector: Gebiedsontwikkeling

Programmaonderdeel: 8.1 Duurzame stedelijke ontwikkeling Portefeuille: Wonen, wijken, ruimte en burgerparticipatie Sector: Gebiedsontwikkeling Wat willen we bereiken? Omschrijving/Definitie: Ontwikkelingsperspectief Eindhoven ontwikkelt zich langs de lijnen van het beste van twee werelden : 1. Aan de ene kant is Eindhoven een supervillage : de

Nadere informatie

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Speerpunt Strategische agenda : Thema (regiocontract): Energie uit zon Duurzame

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied 05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied In dit hoofdstuk wordt de structuurvisie verdiept: wat betekent deze visie voor de kernen en het buitengebied? Het wordt in dit hoofdstuk allemaal

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Advies provinciale regiocommissie Foodvalley voor de Gelderse omgevingsvisie Regiocommissie Foodvalley, 31 januari 2013

Advies provinciale regiocommissie Foodvalley voor de Gelderse omgevingsvisie Regiocommissie Foodvalley, 31 januari 2013 Advies provinciale regiocommissie Foodvalley voor de Gelderse omgevingsvisie Regiocommissie Foodvalley, 31 januari 2013 OPDRACHT De provinciale regiocommissies, waaronder de regiocommissie Foodvalley,

Nadere informatie

Jaarbeurs van de toekomst

Jaarbeurs van de toekomst Jaarbeurs van de toekomst Herontwikkeling Jaarbeursterrein De herontwikkeling van het Jaarbeursterrein is in 2015 gestart en zal doorlopen tot minimaal 2026. Belangrijk uitgangspunt is dat Jaarbeurs haar

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie