Contact:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Contact: aquamarijn@gmail.com."

Transcriptie

1

2 Colofon, oktober 2008 De Nieuwsbrief Basisinkomen is een uitgave van de Vereniging van Vriendinnen en Vrienden van een Basisinkomen. Deze nieuwsbrief verschijnt ca. 3x maal per jaar. Meer en ook actuele informatie kunt u vinden op onze website: Overname van artikelen met bronvermelding wordt toegejuicht. Aan de totstandkoming van deze nieuwsbrief werkten mee: Alexander de Roo, Betty Notenboom, Claudia Haarmann, Dirk Haarmann, Fred Goeieman, Guido den Broeder, Janneke van Beek, Juul van Hasselt, Louis van Overbeek, Maria Dijkstra, Martin, Michiel van Hasselt, Paul de Beer, Paul Freriks, René Heeskens, drukkerij MultiprintKoolen in Susteren. Opmaak: Janko Koolen en Wim Smit. Eindredactie: Wim Smit. Contact: ISSN Wanneer u lid wilt worden van de Vereniging Basisinkomen betaalt u 25, - contributie per jaar (, meer mag ook). Leden met een minimuminkomen kunnen volstaan met 10,- per jaar. U dient de contributie zelf over te maken naar girorekening: U ontvangt hiervoor stemrecht op de Algemene Ledenvergadering en de nieuwsbrief. En u kunt natuurlijk deelnemen aan activiteiten van de vereniging. Adres van de Vereniging Basisinkomen: Igor Stravinskisingel MA Rotterdam, of Inhoudsopgave: Interview met Alexander de Roo en Paul Freriks 3 Otjivero na 6 maanden basisinkomen 7 Fred Goeieman: Namibië kan nie langer wag om werklike aandag aan armoede te gee nie. 8 Fragmenten brochure: Waaroor gaan dit? 9 Michiel van Hasselt : Beleidselite miskent arbeidsmarkt en basisinkomen 10 Betty Notenboom: Arm in een rijk land 15 Impressie BIEN-Congres in Dublin 16 René Heeskens: Micropartnership door het Ministerie beoordeeld 19 Guido den Broeder : Renkoekoek in de wereld van het grote geld 21 Martin in de reïntegratiemolen 23 Bijstandheld Bennie wint schoffelzaak 24 Louis van Overbeek: Een onwenselijk precedent 25 Paul de Beer : Drie redenen waarom de AOW niet moet worden verhoogd - en waarom ze niet deugen 26 Janneke van Beek: Kotsen van de Voedselbank 29 Redactioneel: Dit is de Nieuwsbrief Basisinkomen nummer 51, vol met pleidooien van diverse aard voor het individuele recht op zelfbeschikking en zelfontwikkeling naar eigen inzicht. En tegen het onberedeneerbare en autoritaire een volgzaam mens is een goed mens, en een eigenzinnig mens is per definitie verdacht en een potentieel gevaar. Zou de beurzen- en bankencrisis a blessing in disguise kunnen zijn, en een soort creatieve aardverschuiving in het denken teweeg kunnen brengen? Er broeit een veelbelovend grensoverschrijdend initiatief om internationaal campagne te gaan voeren voor het basisinkomen. Binnenkort worden krachten gebundeld welke hun inspiratie hebben gevonden in Dublin in juni jongstlede. Binnenkort meer informatie hierover. Naast het blijven produceren van onze papieren nieuwsbrief gaan wij binnenkort op veler verzoek, en vanwege een opstapelende hoeveelheid publicaties van uiteenlopende lengte, over tot het uitbrengen van een gratis nieuwsbrief. Van sommige leden hebben wij helaas nog geen adres, dus dreigt deze nieuwe nieuwsbrief aan hun neus voorbij te gaan. Wij roepen u daarom op om wanneer dat nog niet gebeurd is, uw adres door te geven aan: Niet-leden kunnen hem ook toeg d krijgen.

3 Het basisinkomen vergroot persoonlijke vrijheid, en dus het geluk De Groenen is een kleine politieke partij die groot denkt en het basisinkomen dus niet in de ijskast maar in het verkiezingsprogramma zet. Zie De Groenen is lid van de Europese Groene Partij. Binnen Nederland is ze vertegenwoordigd in de gemeenteraad Zwolle en in deelraden van Amsterdam. Onze Vereniging Basisinkomen inviteerde voor haar meivergadering 2008 Paul Freriks en Otto ter Haar: voorzitter en secretaris van De Groenen. Zij bleken in het gesprek met de vereniging duidelijk geestverwanten te zijn: laat de mensen op aarde delen in de rijkdom die de aarde voortbrengt en zich verzetten tegen ecologisch gevaar dat de aarde bedreigt. Afgesproken is dat Vbi De Groenen helpt bij de uitwerking van het punt basisinkomen. Onze vereniging heeft ook andere Nederlandse partijen wel eens uitgenodigd. Zo was Stef Blok (VVD) ooit onze gast. Een liberale partij ligt voor de hand. Het voornaamste motief voor het basisinkomen is immers het bevorderen van vrijheid door mensen basaal financieel onafhankelijk te maken. Helaas was dit niet wat Stef Blok betoogde. Nederland lijkt niet op België waar Vivant (de partij voor het basisinkomen) onderdak vond bij de liberalen van Verhofstadt. Daarna heeft de Vbi geprobeerd politici van andere partijen in haar ledenvergadering te krijgen, maar bij Paul Uhlenbelt (SP) en Alexander Pechtold (D66) lukte dat niet. Wel functioneert nog een oude band met GroenLinks, getuige het optreden van Wim de Boer op de Vbi jubileummanifestatie Bij Femke Halsema lijkt die band echter afwezig. Zij publiceerde weliswaar een boek Vrijheid als ideaal, maar die vlag bleek een arbeidsfundamentalistische lading te dekken: basinkomen op voorwaarde van: beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt (waarvan de werking door de hele beleidselite miskend wordt: zie het betreffende artikel in dit nummer). Maar gelukkig zijn er in GroenLinks ook anderen die wel inzien dat het concept basisinkomen bij uitstek perspectief biedt voor onze toekomstige samenleving (na de kredietcrisis). Alexander de Roo, beoogd Europarlementariër, is één van. De Groenen doen dit keer niet mee aan de Europese verkiezingen en GroenLinks wel, reden waarom een gesprek tussen Paul Freriks en Alexander de Roo juist nu zonder electoraal gekissebis vruchtbaar zou kunnen zijn, want beiden willen invoering van een basisinkomen. Paul Freriks: In 1978 kwam ik in contact met de PSP in verband met mijn dienstweigeren. Dat is zo gebleven totdat de combinatie Groen Links tot stand kwam. Via Agnes Kant kwam ik in 1992 bij de SP en werd in die hoedanigheid actief in de gemeentelijke politiek in Zevenaar. Daarna zat ik 10 jaar in de Provinciale Staten van Gelderland, dit in de periode van de commotie rond de Betuwelijn. Ik was met veel plezier fractievoorzitter in de Zevenaarse gemeenteraad. Ik vond het prachtig om abstracte politieke ideeën om te zetten naar een concrete werkelijkheid. Onenigheid over o.a. de afdrachtregeling binnen de SP deed me besluiten om een andere weg in te slaan. Daarna was ik nog even actief binnen Solidara maar daar werd te nadrukkelijk de marxistische lijn gevolgd, en dat was niet mijn richting en visie van socialisme. Solidariteit afdwingen via regeltjes gaat ten koste van vrijheid. Ik was er juist sterk voor om die autoritaire angel uit het socialisme te halen. God heeft tenslotte niet voor niets als eerste daad de vrijheid geschapen. Via de Stichting Grondvest en de Bellamystichting vernam ik over De Groenen en heb hier tot mijn eigen genoegen mijn plek gevonden. Alexander de Roo: Ik begon ook met een lidmaatschap van de PSP, dit via een anti-kernenergiedemonstratie in Kalkar in Ik hoorde daar Bram van der Lek verstandige dingen zeggen, o.a. dat de wetenschappers t.a.v. kernenergie hun huiswerk maar eens over moesten doen. Ik was toen 19. Inmiddels ben ik 30 jaar in de politiek actief. Tijdens en na mijn studie op de T.H. in Delft, even scheikunde maar daarna vooral politicologie, raakte ik betrokken bij het opstellen van het sociaal-economische- en milieu strategieën en amendementen van de Groenen-fractie in het Europarlement. Dat begon in Ik herinner me nog een GroenLinks-congres in Gouda, ergens in de periode , waar ik voorstelde om in plaats van het opnemen van het voetinkomen in het partijprogramma in stemming wilde brengen om het basisinkomen er in op te nemen. Tot mijn grote teleurstelling verloren we die stemming toen met 1 stem verschil, 101 tegen 100. Ik werd verkozen tot Europarlementariër in de periode dat Paul Rosenmuller als fractievoorzitter in de Tweede Kamer veel aanhang voor GroenLinks wist te genereren. Ik stond bij die verkiezingen op de 3 de plaats. Nu ben ik senior adviseur milieu van de provincie Gelderland. Via mijn lidmaatschap van het Europarlement kwam ik o.a. in contact met de Braziliaan Eduardo Suplicy, prominent actief binnen het Basic Income Earth Network (BIEN), wiens echtgenote een tijd burgemeester van São Paolo is geweest. Ook beleefde ik veel genoegen met mijn contacten met de Finse Groenen-minister Osmo Soininvaara die altijd een groot voorstander van het basisinkomen was en is. Michiel van Hasselt: Vandaag de dag is het BI politiek gezien in Nederland moeilijk te verkopen. GroenLinks heeft wel een historie met een debat over het BI, maar

4 de huidige GL-elite in Nederland durft niet meer voor het basisinkomen te pleiten, ofschoon de argumenten daarvoor eigenlijk nu sterker zijn dan destijds. Het is nu beter betaalbaar en de politieke alternatieven om hardnekkige armoede en overmatige bureaucratie te bestrijden blijken al decennia lang niks op te leveren. GroenLinks in Nederland lijkt de weg een beetje kwijt, maar gelukkig zien we het basisinkomen wel regelmatig terugkomen binnen het internationale Groenen-netwerk. Hoe krijgen we het BI op de Nederlandse politieke agenda? A.d.R.: Het BI valt niet in de Europees sociale dimensie. De Europese progressieve fracties zijn op dit moment bezig in alle Europese landen een verplichte sociale vloer te leggen, welke een sociale basiszekerheid moet garanderen voor de toekomst, met een minimuminkomen en een minimumloon. In de Groenen-fractie in het Europarlement zien we dat er 2 groepen te onderscheiden zijn: zij die voor een BI nu zijn, en zij die wel voor een BI zijn, maar niet nu. Die laatsten vinden het nu nog te vroeg. Het BI is een goed signaal voor menselijke waardigheid. De overmatige bureaucratie die ons nu teistert, en die is ontstaan na de ene verfijning na de andere, kan voor een substantieel deel bij invoering van een BI overboord gezet worden. De meeste mensen zijn werkwillig. Velen van hen die geen betaalde baan hebben doen vrijwilligerswerk. Alexander de Roo: Dit is het juiste moment om te pleiten voor een soort AOW voor iedereen. P.F.: Waar we aan moeten ontstijgen is het denken in landen. We moeten meer werken met regionalisering. Ik woon in Zevenaar in het oosten van Gelderland. Vanwege de positie van spoorlijnen en snelwegen in onze omgeving is het veel logischer om dingen op poten te gaan zetten met het Duitse Emmerich, bij ons net over de grens. Nationale grenzen zijn niet natuurlijk, zijn gefabriceerd. Daar moeten we zo snel mogelijk mee af zien te rekenen. AdR: We moeten aansluiten bij wat nu leeft, zoals klimaatverandering en landbouw. Een BI voor de boeren komt de hele landbouwsector ten goede. Van Europa mag Nederland trouwens afzonderlijk een BI invoeren. Dat hoorden we van Gerrit Zalm toen hij nog minister was, dus het mag formeel wel. Ook in vragen van de groene fractie heeft de Europese Commissie dit bevestigd. Wat nog steeds bij veel mensen overheerst is dat een BI lui zal maken. Het is dan lastig om je met een BI te profileren. Onderzoek toont aan dat ongeveer 25% van de samenleving voor een BI is, afhankelijk van de hoogte. MvH: Het lijkt me verstandig om met een verhaal te komen waarbinnen we aantonen welke maatschappelijke problemen we kunnen oplossen met het BI, bv. armoede, werkloosheid en ook een groot deel van het milieuprobleem. Juist daarover moeten we een goed verhaal hebben. Dat zijn de maatschappelijk belangrijke punten. En hier kunnen we een basis leggen voor sociale cohesie. Het BI kan een perfect instrument zijn voor het realiseren van gelijke rechten en gelijk burgerschap. Nu is het zo dat wanneer je geen betaalde baan hebt je niet voor vol wordt aangezien. Dit sociaal controlerende systeem doet mensen tekort. We moeten naar een systeem zonder repressie,en zonder dat uitkeringsgerechtigden standaard dreigbrieven van uitkeringsinstanties in de post krijgen. Private verzekeringsbedrijven geven al een betere aanpak te zien in de manier waarin ze nu met hun klanten omgaan. Maar dat is ook omdat daar voor de concurrentie gekozen kan worden, en bij overheidsuitkeringen kan dat niet. Via maatschappelijke ondersteuning met een BI zullen verschillende maatschappelijke functies sneller tot volwaardige banen kunnen leiden. We moeten bovenal iets doen aan de beeldvorming, ook om daardoor ook de strijdbaarheid van mensen te vergroten. P. F. : Die bureaucratische cultuur moet gebroken worden. Die ambtenaren kunnen hun tijd beter gebruiken dan met het naleven en uitvoeren van dat huidige oerwoud aan regelgeving. De macht van de bureaucratie is ook uit de bocht gevlogen. Wie controle heeft over het dossier van een bepaalde burger heeft daarmee ook meteen zoveel macht over diens leven.

5 A.d.R.: Je ziet daarbinnen ook veel ruimte voor willekeur in de beoordeling. Maar we moeten onze ideeën wel gedekt krijgen door de politiek. Ten aanzien van het CDA en de levensloopregeling valt er nog vooruitgang te boeken. Daarbinnen moet scholing zelf betaald worden, laten we dat er in opnemen. Verder denkt een meerderheid nog steeds iets in de trant van wie niet werkt zal niet eten. Volgens berekeningen van het CPB kan er een voetinkomen gerealiseerd worden van 400,-. Hoe overtuigen we de grote partijen? De maatschappij is flexibeler geworden. Een half BI zou ook al gunstige effecten hebben. Met een half BI een klein baantje kom je net boven bijstandsniveau uit. Een dergelijke tussenstap naar een volwaardig BI is makkelijker te financieren. De Algemene heffingskorting dreigt nu te verdwijnen maar die zou juist moeten worden uitgebouwd. Voor mij is het nog steeds een raadsel dat mijn partij GroenLinks wel te boek wil staan als zijnde vrijheidslievend, maar toch niet openlijk voor een BI wil gaan. In het beginselprogramma van de Europese Groene partij staat het BI wel. Dat heb ik zelf kunnen bewerkstelligen. MvH: Wat is het antwoord van de politiek op 3 miljoen mensen die geen betaald werk hebben, maar dat volgens hen wel zouden moeten hebben? Paul Freriks: Nationale grenzen zijn gefabriceerd. Daar moeten we zo snel mogelijk mee af zien te rekenen. MvH: Via de heffingskorting kun je naar een BI via de achterdeur. PF: We zien op dit moment dat Balkenende er te weinig van terecht brengt met de zorgzaamheid in de samenleving. Een psalm zegt de wereld is van God, en dus van ons allemaal. In Alaska is de opbrengst van de brandstofwinning voor iedereen, en niet van Shell. AdR: We zien dat de SP vooral terug lijkt te willen naar de sociale voorzieningen zoals die waren in Via de levensloopregeling kunnen we de flexibilitiet anders vormgeven. We zien dat jongeren weinig vertrouwen hebben in de AOW. Dit is het juiste moment om te pleiten voor een soort AOW voor iedereen. PF: Precies! De belasting van het op moeten brengen van de AOW is voor jongeren een schrikbeeld. Een BI is een AOW vanaf het nulde jaar. Dat zal hen de ogen openen. Het grote probleem van nu is dat de jongeren de overheid niet vertrouwen. De Groenen zijn tegen vele vormen van belasting, vooral die op arbeid. We zijn daarentegen juist wel voor een grondtax. AdR: Het BI kan structureel het best gefinancierd worden via indirecte belastingen, zoals BTW. Die kunnen wel omhoog. Niet meer dan een derde van het leven bestaat uit werk. Veel eerlijker is daarom om meer belasting te heffen via BTW, dan hef je op consumptie. MvH: Zal een BI werkgelegenheid bevorderen? Het is te verwachten dat er weer banen gaan verdwijnen. AdR: In vergelijking met 1950 werken er nu verhoudingsgewijs meer mensen. Een BI zal leiden tot meer arbeidsparticipatie door een groei van het aantal parttime banen. Mensen die hun baan gaan verliezen zullen makkelijker een nieuwe baan kunnen vinden. PF : Veel mensen die nu betaald werk hebben kunnen beter niet dan wel aan het werk blijven. Die maken vooral slechte producten. We moeten daarentegen ook respect hebben voor het kapitalisme. We zien dat het kapitalisme er in is geslaagd om voor veel vrouwen werk buitenshuis te scheppen. Dat is een prima zaak. Er zijn wel degelijk banen genoeg. Voor functies voor laag-opgeleiden zien we nu veel Polen aangetrokken worden. Voor functies in het verzorging, vervoer en logistiek. De Groenen zijn voor het stimuleren van een regionaal werkgelegenheidsbeleid. Je ziet dat de Betuwe geen hoger onderwijs heeft, en dus trekken de jongeren noodgedwongen weg, en komen niet meer terug. De Betuwe loopt zo langzaam leeg.

6 A.d.R.: Van 1924 tot 1956 was het niet toegestaan voor vrouwen om betaald te werken. Wat dat betreft is de samenleving ontzettend veranderd in relatief weinig tijd. Als je groei in de arbeidsparticipatie wil heb je juist een BI nodig. Anders kun je al dat arbeidsaanbod nooit betaald onderdak krijgen. MvH: Hoe zorgen we dat de banengroei op een betrouwbare manier tot stand komt? AdR: Er zal toch ergens in geïnvesteerd moeten worden in de toekomst. We gaan ongetwijfeld zien dat er meer geïnvesteerd wordt in duurzame energie, en dat is een verantwoorde investeringsvorm. MvH. : Het matchen van arbeidsaanbod met werkzoekenden klopt niet. Hier moeten we geen politiek-maatschappelijk probleem van maken. Bedrijven moeten dat zelf op zien te lossen. PF : Ik verwacht veel van de explosieve groei via allerlei wereldwijde netwerken. In mijn nabije omgeving zie ik groei in arbeidsaanbod via internationale samenwerking tussen firma s en personen uit Nederland en China en Hong Kong. Geschoold personeel is soms niet aan te slepen. AdR: We zien dat Duitsland veel werk wat eerst naar lage lonenlanden verdween nu weer terug wordt gehaald omdat de kwaliteit te wensen overliet. PF : Waar we iets anders voor moeten bedenken is bv. de manier waarop we nu omgaan met zoiets als kolen. Subsidie voor kolenwinning is decennialang langzaam afgebouwd. Maar via de Betuwe-lijn moet nu de transport van import-kolen worden gesubsidieerd. AdR: De energiewinning moet centraal. De energievoorziening moet daarentegen geregionaliseerd worden. De straat moet self-supporting worden. Een BI stimuleert self-support. We zien nu dat jongeren te weinig in hun eigen opleiding investeren. Daarom is het wellicht beter dat een BI voor jongeren iets lager wordt of toch een beetje voorwaardelijk wordt: deelname aan educatie als voorwaarde. wel komen tot een andere financiering van de sociale zekerheid. MvH: Waar leggen we de belastingdruk? AdR: De belastingdruk moet omhoog. In Europa heeft Denemarken de hoogste belastingdruk, en tegelijkertijd toont onderzoek aan dat juist de Denen het gelukkigst blijken te zijn. Belastingdruk is blijkbaar dus ten onrechte een schrikbeeld. PF: Van de aardgasopbrengsten krijgt de Nederlandse staat nu maar 1/3. Via een onzinnig gentlemensagreement is Esso en Shell 66% van de opbrengst toebedeeld. Regionaal kan bovendien alles beter georganiseerd worden. AdR: Een BI geeft meer dynamische effecten dan alleen maar een toename in mogelijkheden voor funshoppen. PF: Met een BI zullen mensen beter in staat zijn om een baan te vinden die goed bij hem of haar past. Het BI vergroot persoonlijke vrijheid, en dus geluk. Het is lastig om geluk te meten. AdR: Dat geldt ook voor het meten van groei van geluk. Persoonlijke vrijheid is iets wat in de rijkere landen nog kan bijdragen aan een substantiële groei van geluk. Wanneer we niet voor elkaar krijgen om onaantrekkelijk werk verricht te krijgen zullen we dat uiteindelijk wellicht toch moeten oplossen via een arbeidsverplichting voor de hele samenleving. Uiteindelijk moet ieder continent zichzelf gaan organiseren. MvH: Jongeren zijn niet lui maar de drempel naar die kille arbeidsmarkt met al z n dwangmechanismes is hoog. Zo wordt het lastig om de nodige werkervaring op te doen. AdR: Wat ons te doen staat is het idee van het BI levend houden en praktisch maken. Het kan makkelijk ingevoegd worden in een heffingskorting. PF: Wij vinden het niet nodig om een blauwdruk te maken voor de financiering van het BI. Mensen zouden ons daardoor wellicht kunnen verwijten dat we politiek willen groeien door voor Sinterklaas te spelen. Maar wij zien Moeder Aarde juist als Sinterklaas. Deze planeet levert zo veel, genoeg voor iedereen. Maar we zien nu dat wat de aarde opbrengt ongelijk verdeeld wordt. Volgens ons is dit niet moreel legitiem. Met een BI kom je tot een evenwichtiger verdeling van de rijkdom. We moeten Foto s: Wim Smit

7 Otjivero (Namibië) na 6 maanden basisinkomen Op 1 januari 2008 ging er in het dorp Otjivero, ongeveer 100 kilomater ten oosten van de hoofdstad van Namibië, Windhoek, een experiment van start met het verstrekken van een basisinkomen van ongeveer 12 Euro per persoon per maand aan ongeveer 1000 inwoners van het dorp. Begin oktober jl. werden de eerste wetenschappelijk bijgehouden resultaten gepresenteerd op een persconferentie in Windhoek. De resultaten van het rapport zijn aangeboden aan de President van Namibië Hifikepunye Pohamba, Founding Father Sam Nujoma, Minister-president Nahas Angula, Minister van Handel en Industrie Hage Geingob, en Minister van Justitie Pendukeni Iivula-Ithana. Otjivero stond al jaren bekend als een n broeiplek vir misdaad (uit het verderop geplaatste krantenbericht in De Republikein). Herbert Jauch, onderzoeker van het Resource Institute (LaRRI)): The main crimes were poaching firewood on private farms, which are related to poverty and lack of employment and have been changed with the advent BIG. Het experiment is een initiatief van de BIGNamcoalitie, (BIGNam- Basic Income Grant Namibia). Deze coalitie bestaat uit 4 grote overkoepelende organisaties : de CCN: Council of Churches in Namibia: bestaande uit alle christelijke kerken, de NUNW: National Union of Namibian Foto: Dirk Haarmann Workers (alle vakbonden in Namibië), het NANGOF: Namibian NGO Forum (alle NGO s in Namibië), en het NANASA: Namibian Network of AIDS Services Organisations, en 2 individuele organisaties: LaRRI: Labour Research and Resource Centre en LAC: Legal Assistance Centre (juridisch advies en ondersteuning). De initiatiefnemers willen door de verstrekking van dit basisinkomen onderzoeken of de economische zelfredzaamheid van de ontvangers zich ten goede ontwikkelt. Elke 6 maanden zal worden onderzocht wat de ontwikkelingen zijn. De uiteindelijke doelstelling is de regering van Namibië te overtuigen om het basisinkomen in heel het land in te voeren. De beoogde looptijd is tot en met eind Meer informatie, het hele onderzoeksrapport, en beelden van de persconferentie van begin oktober zijn terug te vinden op de website: Project Directors - Desk for Social Development Evangelical Lutheran Church in the Republic of Namibia (ELCRN)): Post: P.O. Box 5069, Windhoek, Namibia. Telefoon: (0) (Kantoor) Fax: (0) of Bisschop Dr. Zephania Kameeta: Should the BIG pilot project not rather be a challenge to us and our traditional approaches to development and economic empowerment? For me, it is a new way of thinking and acting. This Basic Income enables people to take destiny into their own hands. We, as a Nation, cannot wait to address poverty head on. We cannot wait to implement a universal Basic Income Grant nation wide. This is a challenge for the whole country.

8 De Namibische krant De Republikein publiceerde op 7 oktober jl.: Bisschop Dr. Zephania Kameeta: Namibië kan nie langer wag om werklike aandag aan armoede te gee nie. Door Fred Goeieman van De Republikein, Windhoek, Namibië. DIE Basiese Inkomstetoelaag (BIG) van N$100 per maand het wondere verrig in die Otjiveronedersetting waar dit aan armes toegeken word. Misdaad en wanvoeding het afgeneem, werkgeleenthede is geskep en die inkomste van die skool en die kliniek op Otjivero het toegeneem. Die begunstigdes van die land se eerste BIGproefneming bestee hul geld op kos vir kinders en gevolglik het wanvoeding onder kinders jonger as vyf jaar vanaf 42 persent tot 17 persent geval, het die waardebepalingstudie bevind wat die BIG-koalisie oor die uitwerking van die toelaag op die Otjiverogemeenskap uitgevoer het. Dr. Zephania Kameeta, biskop van die Evangeliese Kerk in Namibië, het die bevindinge van die verslag by n nuuskonferensie in Windhoek bekend gemaak. Die Otjivero-nedersetting is gekies as die plek waar die loodsprojek uitgevoer gaan word. Die plek is bekend vir sy erge noodbehoeftige en armoedevlakke. Mense in die omgewing beskou dit gevolglik as gevaarlik en n broeiplek vir misdaad. Baie mense beskou die inwoners van Otjivero as dronkaards en lui hulle is eenvoudig net verstote mense. Hy het gesê dit is duidelik as BIG op Otjivero werk, kan dit oral in Namibië werk, maar toe die BIG-koalisie aanvanklik op 31 Julie verlede jaar met die registrasie van die begunstigdes van die projek begin het, het niemand geweet wat om te verwag nie. Hy sê ses maande ná die implementering van BIG sien hulle vandag n gemeenskap wat hul menswaardigheid herwin, wat uit armoede opstaan. Hy vra: Kan n mens net geld aan arm mense gee en hulle vertrou? Het hulle nie leiding nodig waar iemand hulle kan sê wat om te doen nie? Mense is geneig om te glo in power to the people, maar nie in geld na mense nie. Hy het die veranderinge wat die BIG studie bevind het as volg uitgelig: Meer mense op Otjivero werk nou en verdien inkomste. Diegene wat reeds inkomste gehad het, het dit vermeerder. Hulle werk vir meer betaling en toon meer wins tot voordeel van hul gesinne en families. Dié bevinding weerlê die vrese dat BIG luiheid en afhanklikheid in die hand werk. Vantevore het tussen 30 en 40 persent van kinders weggebly van die skool af. Sedert BIG het dit tot net vyf persent gedaal. BIG se geld ondersteun mense wat vigs het en versterk die Regering se poging om antiretrovirale behandeling doeltreffend te verskaf. Mense kan nou kos bekostig wat nodig is vir die doeltreffende behandeling van die epidemie. Die inkomste van die kliniek het vyf keer vermenigvuldig. Mense het nou gereelde toegang tot die kliniek as hulle siek is. Misdade wat aan armoede gekoppel word, het met 20 persent afgeneem. Is dit nodig om mense te bevraagteken, of kan hulle vertrou word of in belê word? Moet die BIG-loodsprojek nie n uitdaging vir ons almal se tradisionele benadering tot ontwikkeling en ekonomiese bemagtiging wees nie? wou dr. Kameeta weet en bygevoeg dat dit ook vir hom n nuwe denkwyse is. Hy het gesê Namibië as n nasie kan nie langer wag om werklike aandag aan armoede te gee nie. Ons kan nie wag om BIG landwyd te implementeer nie. Dit is n uitdaging vir die hele land. Ons moet besluit wat ons vir ons kinders en die toekoms van die land wil hê, het hy gesê. Dr.

9 Kameeta het gesê BIG is deur die Regering se NAMTAX-kommissie begin, wat n algehele inkomstetoelaag vir alle Namibiërs voorgestel het. Die Regering het die debat met die BIG-koalisie (verteenwoordigers van vakbonde, nieregeringsorganisasies, vigsdiensorganisasies en kerke) oor die moontlike implementering van die projek met staatshulp verwelkom, maar versoek dat hulle konkrete resultate wil sien van wat BIG wil doen. * * * * * De BIGNam coalitie heeft een brochure uitgegeven in diverse talen, o.a. het Afrikaans. Deze brochure is ook in het Engels en enkele andere Afrikaanse talen te downloaden (aanbeveling!) van de website Uit deze brochure een paar fragmenten: Waaroor gaan dit? Wat is die Basiese Inkomste Toelaag (BIT)? Die Basiese Inkomste Toelaag (BIT) is ʼn maandelikse kontant toelaag (bv. N$100-00) wat deur die staat aan elke Namibiese burger betaal sal word ongeag ʼn persoon se ouderdom of inkomste. Die geld, wat aan die niebehoeftige betaal word, word deur die belasting stelsel verhaal. Die belangrikste voordeel van hierdie toelaag is sy vermoë om die lewenstandaard van elke individu te verbeter deur die uitwissing en vermindering van armoede en ongelykheid. Waar vandaan kom hierdie idee? Die Namibiese Belasting Konsortium (NAMTAX), het gedurende die jaar 2002 ʼn voorstel vir ʼn Basiese Inkomste Toelaag vir Namibië gemaak1. Die konsortium was beopdrag om die huidige belastingstelsel in Namibië te hersien. Hulle het, as deel van hul aanbevelings, ʼn voorstel ingedien, dat ʼn Basiese Inkomste Toelaag ingestel moet word, om sodoende die inkomste in Namibië te her verdeel. Die voorstel beveel aan dat ʼn kontant toelaag aan elke Namibiese burger betaal moet word. Die konsortium het hul veral toegespits op die debat wat huidiglik in Suid Afrika aan die gang is, en waar ʼn groot verskeidenheid groepe, - insluitend arbeids-unies, nie-regerings organisasies, kerke en ʼn paneel van regerings kundiges rondom die omvattende sosiaal beveilings maatreëls ʼn Basiese Inkomste Toelaag, aanbeveel het. Waarom het ons dan ʼn Basiese Inkomste Toelaag nodig? Volgens die nuutste opname wat deur die Nasionale Beplannings Kommissie gemaak is, leef meer as twee derdes (75,6%) van die Namibiese bevolking onder die grenslyn van armoede. Daar is verder bevind dat Namibie die mees ongelyke verspreiding van inkomste in die wêreld het. Die vermindering van ongelykheid - een van die oorblyfsels van kolonialisme en apartheid - is ook verder nie net ʼn saak van geregtigheid nie - maar is ook ʼn voorvereiste vir ekonomiese groei en beleggings in ontwikkelende lande. 1 Die NAMTAX konsortium het in 2002, N$ per persoon per maand voorgestel. En hulle stel verder voor, dat indien die toelaag eers na drie of vier jaar na laasgenoemde geimplementeer moet word dan beveel hulle aan, dat die toelaag moet begin op die vlak van N$ Verder sluit die voorstel van die NAMTAX konsortium in dat weens administratiewe tekortkominge wat op daardie tyd bestaan het, dat slegs kinders bo 6 jaar geakkommodeer kan word om die toelaag te ontvang. Wat is die voordele van Basiese Inkomste Toelaag? Die vernaamste voordeel van hierdie toelaag is sy vermoë om elkeen se lewenstandaard te verbeter deurdat dit die armoede en ongelykheid verminder. Alle Namibiers sal hieruit voordeel trek en daar sal nie iemand wees nie sonder basiese ondersteuning. Elkeen sal tenminste ʼn inkomste bron het om hom/haarself te ondersteun. Verder sal die BIT ook inkomste vanaf die rykes na die armes in Namibië herverdeel en versprei en sodoende daartoe bydra om Namibië, die land van ʼn regverdige en gelyke samelewing te maak. Ondersoeke wys daarop dat ʼn vermeerdering in inkomste ook mense se vermoëns om werk te soek en te vind vermeerder het. ʼn Basiese Inkomste Toelaag sal dus nie net ʼn veiligheid wees nie, maar ook ʼn springplank wees vir mense om werk te vind en geld te verdien. Verder sal die BIT ook ʼn alomvattende toelaag wees, wat beteken dat dit deur elkeen ontvang sal word. Mense hoef nie te bewys dat hulle arm is of nie ʼn werk het nie. Ondervinding leer ons dat mense aan sekere voorwaardes moet voldoen as hulle enige soortgelyke toelaes moet ontvang of selfs in die uiterste gevalle hulle toegang tot sulke toelaes ontsê word indien hulle werk of werk vind. In sulke gevalle word hierdie soort toelaes ʼn armoede slaggat wat mense verder afhanklik maak. Nietemin, aan die ander kant, sal die BIT nie mense ontmoedig om werk te soek nie, maar inteendeel mense instaat stel om uit hierdie ongenadige kringloop van armoede uit te kom en werk te soek.

10 Beleidselite miskent arbeidsmarkt en basisinkomen Door Michiel van Hasselt, 14 oktober 2008 I Inleiding: de elitaire kijk op de arbeidsmarkt schiet tekort De burger moet een baan hebben (of zoeken). Dit gebod geldt in Nederland ongeacht of die baan hoog of laag beloond wordt, ongeacht of het werk nuttig, onbeduidend of zelfs schadelijk is, ongeacht of de arbeidsomstandigheden goed of slecht zijn, ongeacht of de bazen/ collega s/ klanten aardig of onuitstaanbaar zijn, ongeacht of het werk al dan niet leuk/ afwisselend/ uitdagend/ enz. is, ongeacht of het wel of geen ontwikkelingskansen en loopbaanperspectieven biedt aan de werknemer; kortom de burger moet aan het werk ongeacht de kwaliteit van het werk. Het gebod geldt alle volwassen burgers die (deels) arbeidsgeschikt zijn, geen onderwijs meer volgen en nog niet met pensioen zijn. Bij hoge uitzondering kan de baan(zoek)plicht opgeschort worden, met name voor bijstandsmoeders met kleine kinderen. Voor alle andere burgers geldt: gij zult een betaalde baan hebben of zoeken. Hierbij moet het geloof: zoekt en gij zult vinden. wonderen doen. Het vinden van een baan wordt echter niet bepaald door geloof maar door de arbeidsmarkt. Wie werk wil moet kijken naar de arbeidsmarkt. Dit geldt niet alleen voor werkzoekende individuen. Ook de elite zoekt werk niet voor zichzelf maar voor het volk. In beleidstermen: substantiële verhoging van de arbeidsparticipatie. Het percentage Nederlanders van jaar met een betaalde baan (minstens 12 uur per week) zou omhoog moeten van 65% in 2006 naar 80% in Zoveel werk zal de elite niet vinden als ze reëel naar de arbeidsmarkt kijkt. Almaar op geduldig papier herhalen dat de arbeidparticipatie omhoog moet dient niet om de realiteit van het banentekort te veranderen maar om haar te verhullen.. De elite kan echter niet blijven ontkennen. Economische recessie zal helpen om het banentekort onder ogen te zien. Arbeidsparticipatie gaat in de periode niet omhoog maar omlaag. Dit is zichtbaar voor iedereen die reëel kijkt naar de ontwikkeling van beide kanten van de markt: de arbeidsvraag voortkomend uit ontwikkelingen in de reële economie en het arbeidsaanbod inclusief de verborgen werkloosheid (in de statistiek weggestopt onder de noemer niet-beroepsbevolking ). Noties over de arbeidsmarkt worden ontwikkeld en verspreid door mensen met de reputatie dat ze er verstand van hebben, veelal mensen die er belang bij hebben: de beleidsmakers inzake werk en inkomen. Deze elite bestaat in Nederland 2008 onder meer uit: politici met sociale zaken in portefeuille, pleitbezorgers van arbeidsparticipatie (in adviesraden zoals WRR, SER en RWI en in planbureaus zoals CPB en SCP), beleidsambtenaren (SZW en gemeenten), sociale partners (centrale werkgevers- en werknemersorganisaties), koepelorganisaties (zoals VNG, DIVOSA, CG raad, Boa Borea), uitvoeringsorganisaties werk en inkomen (UWV/CWI), inspectie werk en inkomen (IWI), opinieleiders ter zake in de media, onderzoekers die het beleidscircuit graag inhuurt (ROA, Regioplan, AStri, SEOR, SEO, AIAS, Stimulansz, enz.) en gewichtige adviseurs ad hoc zoals de commissie Bakker. Deze beleidselite hanteert geloofsartikelen. Recent voorbeeld is het rapport van de commissie Bakker Naar een toekomst die werkt. Voor het heilige doel van hogere arbeidsparticipatie moest Bakker iets beters verzinnen dan het onzalige kabinetsplan om de ontslagbescherming te versoepelen (een plan dat de vakbonden afschoten: versoepeling leidt per saldo niet tot meer arbeidsparticipatie). Twee geloofsartikelen in kwestie benoem en bespreek ik als de Wijffelsthese en de Teulingsthese. In onderlinge samenhang geven zij een vertekend beeld van de werking van de arbeidsmarkt. Ze leggen het accent op de aanbodskant. Hiertegenover leg ik nadruk op de vraagkant die leading is: daar worden de banen wel of niet gecreëerd, gecontinueerd of beëindigd. Zie II. Wie de aanbodskant voorop zet veronderstelt dat de vraagkant volgend is: zich aanpast aan het aanbod in de veronderstelling dat banengroei altijd mogelijk is. Wie echter de vraagkant voorop zet begrijpt dat banengroei niet altijd mogelijk is. Voor Nederland is momenteel banenkrimp het toekomstperspectief. Als er te weinig banen zijn zullen werkzoekenden elkaar op de arbeidsmarkt verdringen. Dit manifesteert zich vooral in recessietijd. Het zou ook tijdens hoogconjunctuur zichtbaar kunnen zijn, ware het niet dat de beleidselite wegkijkt. Verdringing van de verdringing bepaalt het arbeidsmarktbeeld van de elite. Deze cryptische formulering wordt verduidelijkt in III, als de Teulingsthese en de Wijffelsthese aan bod komen. De elite overschat de groeipotentie van de arbeidsmarkt. De elite verwart betaalde arbeid met maatschappelijke participatie en veronachtzaamt daarbinnen de grote kwaliteitverschillen tussen sommige en andere betaalde banen. Zulke verschillen passen niet in het heersende arbeidsfundamentalistische geloof: WIE JE OOK BENT, WAT JE OOK DOET, WERKEN IS GOED, BETAALD WERKEN MOET! (zie Nieuwsbrief Basisinkomen nr 50)

11 De vertekening van de arbeidsmarkt kunnen we corrigeren: door de Teulingsthese en de Wijffelsthese te problematiseren. Zo ontstaat zicht op maatschappelijke problemen die eraan komen en op de beleidsopties ter zake. We zullen kiezen voor de eenvoudigste optie. In IV. II bekijk de arbeidsmarkt ook eens van de andere kant: de vraagkant De beleidselite verdisconteert veranderingen meest achteraf, wanneer cijferreeksen - bij voorbeeld aantallen banen en werkzoekenden - bekend zijn, ongeveer zoals de automobilist die almaar door de achteruitkijkspiegel kijkt en niet goed op de weg voor zich let. Wie prognoses baseert op waarnemingen door de achteruitkijkspiegel vergeet de ervaringswijsheid van beleggers: in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Het risico van verkeerd inschatten neemt nog toe doordat de vraagkant veel minder dan de aanbodkant in beeld komt. Demografische ontwikkelingen - vergrijzing en ontgroening - maken de toekomst van de aanbodskant redelijk voorspelbaar. In theorie kan ook de toekomst van de vraagkant voorspelbaar zijn: als men goed let op ontwikkeling producentenvertrouwen, bedrijfsvoornemens, overnames, fusies, outsourcing, offshoring,, innovaties, ontwikkeling arbeidsbesparende technologie e.d.. en als men bovendien de betekenis van dit alles voor de toekomstige werkgelegenheid goed taxeert. Stelselmatige analyse van ontwikkelingen aan de vraagkant van de arbeidsmarkt ontbreekt echter in Nederland. Men verdisconteert demografische ontwikkelingen die de toekomst van de aanbodkant tot op grote hoogte bepalen, niet de ontwikkelingen in de economie die de toekomst van de vraagkant bepalen. De elite let niet op realiteiten die door de voorruit zichtbaar zijn, waarvan ik er vijf wil noemen: 1). Grote werkgevers beursgenoteerde ondernemingen en ook de overheid zelf zijn in 2008 intensief bezig met grote personeelsreducties voor te bereiden. Hun kosten (grondstoffen, rente, lonen) nemen fors toe en hun mogelijkheden om meer baten te genereren nemen af. Shell bij voorbeeld wil via offshoring banen in Nederland uitsparen en heeft moeite om zijn bron van baten exploiteerbare bewezen oliereserves uit te breiden. Van alle werkgeverskosten lenen de lonen zich nog het meest voor kostenbesparing, vooral door inkrimping personeel. Na de fusies en bedrijfsovernames zijn bedrijven nu aan de slag om te zorgen dat straks in hun bedrijf minder mensen aan de slag zijn. Om het bedrijfsrendement om te krikken voeden hefboomfondsen het fusie- en overnamespel. Door de voorruit zien we dus dat bij grote werkgevers de werkgelegenheid aanzienlijk zal krimpen in de komende pakweg vijf jaar. 2). De ontwikkeling van het werkgelegenheidsperspectief voor het midden en klein bedrijf (waar de meeste banen zijn) is minder eenduidig. Aan de ene kant leidt de technologische ontwikkeling ook hier tot banenverlies: bij voorbeeld postbestellers, telefonistes, secretaresses, reisbureaumedewerkers, loketbedienden, pompbedienden en bankbedienden zijn of worden overbodig dankzij de zegeningen van ICT enz. Banen verdwijnen ook omdat werkgevers verdwijnen (platenzaken, fotowinkels, makelaars, boerenbedrijven, enz. stoppen ermee). Aan de andere kant ontstaan ook veel nieuwe banen in het midden en klein bedrijf, onder meer dankzij kleinschalige innovaties, netwerken, creatieve dienstverlening, callcentra en vulling van gaatjes in de markt (niches). O het saldo van banenkrimp en banengroei in het middenen kleinbedrijf de komende vijf jaar positief dan wel negatief uitpakt is onduidelijk. Maar ook als de werkgelegenheid in het midden en klein bedrijf toeneemt, zal dit niet opwegen tegen de krimp bij grote bedrijven. De beleidselite ziet niet of te laat dat veel banen conjunctureel en structureel verloren gaan en dat de werkloosheid in Nederland de komende twee jaar minstens zal verdubbelen. 3). Het banenperspectief voor het allerkleinste bedrijf ziet er door de achteruitkijkspiegel rooskleurig uit. Het aantal zzp ers is de laatste jaren zeer toegenomen. Zelfstandig ondernemerschap kan een uitkomst zijn voor werknemers en werkgevers die met elkaar geen knellende verbintenis willen aangaan of die van elkaar af willen. Werkgevers vermijden graag ontslagprocedures door boventallige werknemers te verleiden om zzp ers te worden Of het grote aantal zzp ers stand houdt, laat staan toeneemt, is zeer onzeker. Zelfstandig ondernemerschap zonder personeel biedt weliswaar een uitweg uit de (volgens werkgevers overmatige) ontslagbescherming; maar deze uitweg is alleen in tijden van hoogconjunctuur voor grote aantallen begaanbaar. Dan durven werknemers het ondernemersschap wel aan (vooral indien hun voormalige werkgever hen nog wat lucratieve klussen toespeelt). De status van een zelfstandige is beter dan die van een werknemer. Maar of de verdienste ook beter is moet worden afgewacht. Zzp ers zonder klanten zijn verborgen werklozen. Wanneer ze na enige tijd noodgedwongen toch een uitkering aanvragen worden ze manifeste werklozen. De recessie van 2009 en volgende jaren zal het uitwijzen.. 4). De zorg is zo n beetje nog de enige sector waar structureel groei van werkgelegenheid te verwachten is. (maar niet bij de zorgverzekeraars die bezig zijn banen te schrappen.) Ook in de zakelijke dienstverlening, met name het uitzendwezen, is de werkgelegenheid de laatste jaren sterk gegroeid. Maar in deze conjunctuurgevoelige sector is de groei niet structureel. Een andere sector die door de achteruitkijkspiegel gezien een groeisector lijkt te zijn is de bedrijvigheid rond veiligheid en controle. Geschat wordt dat de controle-

12 industrie momenteel al groter is dan de maak-industrie. 1 Ook hier is het de vraag of de groei aanhoudt. Meer veiligheidsmensen, bij voorbeeld in de eigen buurt of op Schiphol, betekenen niet per se dat de buurtbewoners cq vliegtuigpassagiers zich veiliger gaan voelen. Het omgekeerde kan ook. Als we ons onveiliger gaan voelen naarmate we meer beveiligingsmensen zien zou het verstandig zijn om aan de groei van die beveiligingsbanen een einde te maken. Maar het toenemend gevoel van onveiligheid kan ook worden aangegrepen door de beveiligingslobby en lawand-order politici om te ijveren voor nog meer monitoring, nog meer controle, nog meer handhaving en dus nog meer veiligheidspersoneel in de openbare ruimte en in kantoren waar risicoprofielen ontworpen en data gekoppeld worden en waar niemand zonder pasjescontrole toegang heeft.. Zolang de ijveraars hun zin krijgen zullen zowel het aantal banen in de beveiligingssector als ook de gevoelens van onveiligheid blijven toenemen. Dit fenomeen (dat niet alleen in de beveiligingssector waarneembaar is, maar ook in modegevoelige sectoren en bedrijven waar positionele goederen worden geproduceerd) noem ik postmoderne banengroei: meer aanbod van een bepaald type banen schept meer vraag naar datzelfde type banen. De zucht naar meer veiligheid of naar meer status leidt tot meer arbeidparticipatie. 5). In de meeste sectoren echter zien we structureel geen banengroei. Het aantal banen in branches zoals de bouw en de detailhandel gaat conjunctureel wel op en neer, maar verandert structureel niet veel. De postmoderne mogelijkheid van onverzadigbare vraag naar banen, van eindeloze banengroei, is hier een illusie. De maak-industrie kent al decennia lang banenkrimp. Daarbij lukt het wel om de productie uit te breiden. Dankzij technologische en organisatorische innovatie kunnen minder mensen meer producten maken, waarvan de kwaliteit bovendien vaak nog toeneemt. Evenzo is de agrarische sector al decennia aan het krimpen; ook hier leveren minder mensen meer producten van betere kwaliteit. Sinds kort is ook de financiële sector een krimpsector. Na het omvallen van grote banken kan misschien ook deze sector met minder mensen meer producten van betere kwaliteit gaan leveren, dankzij nieuwe toezichtregels en toezichthouders.(bij de toezichthouders komen er banen bij, maar veel minder dan er verdwijnen bij de banken.) Een krimpsector in spe is de overheid. Het gaat om Rijk en Provincie, en indirect ook om Zelfstandige BestuursOrganen en externen die van overheidswege worden ingehuurd (automatiseerders, onderzoekers, consultants, enz.). Hoeveel aangekondigde personeelsreducties echt doorgaan is onzeker (de vierde macht wil niet). Maar dat er veel banen zullen verdwijnen staat vast (gelet op het aanhoudende ongenoegen in de samenleving over regeldruk, administratieve lasten, uitdijende doolhofbureaucratie, repressie, vervreemding, bevoogding en betutteling. Wie de realiteiten door de voorruit onder ogen ziet krijgt een ander beeld van de arbeidsmarkt. In de achteruitkijkspiegel zagen we de demografische 1 F van Waarden Werk in een wantrouwende eredld Beleid en Maatschappij jrg realiteiten vergrijzing en ontgroening. Inderdaad, de beroepsbevolking zal krimpen; de toekomstige AOW ers en de toekomstige werknemers zijn demografisch in de bevolkingsstatistiek al zichtbaar. Maar de toekomstige toename of afname van de vraag naar personeel is niet zichtbaar. Als beleidsmakers zich dan eenzijdig op vergrijzing en ontgroening fixeren is het niet verwonderlijk dat ze somberen over krapte op de arbeidsmarkt. Maar door de voorruit zien we een andere toekomst. De punten 1) t/m 5) tonen dat ook vraagzijde van de arbeidsmarkt enorm verandert: het aantal banen zal fors afnemen. Als een werkgever dan personeelstekort heeft is dat het probleem van die werkgever, niet van de overheid (tenzij de overheid zelf de werkgever is). Laat werkgevers hun eigen vacatureproblemen oplossen: werk beter belonen of vacatures inhoudelijk opleuken of vacature-eisen aanpassen of een (bij nader inzien irreële) vacature intrekken of hun arbeidsproces anders inrichten of meer aan scholing doen. Wie door de voorruit kijkt hoeft zich er geen zorgen over te maken dat zich minder schoolverlaters zullen aandienen en dat nu nog veel vacatures openstaan. Als et toch veel banen verdwijnen is de grote uitstroom van babyboomers het probleem niet. Integendeel, de kleiner wordende beroepsbevolking is een godsgeschenk. Hierdoor zijn bij de komende banenkrimp gedwongen ontslagen niet nodig (of althans: minder dan in een arbeidsmarkt zonder deze vacatures en zonder ontgroening). III de Wijffelsthese en de Teulingsthese: een Siamese tweeling in het arbeidsmarktbeleid Mensen weten dat de vaste baan voor het leven niet meer bestaat. De beleidselite heeft daarom baanzekerheid vervangen door werkzekerheid. Deze notie, hoe vaag ook, kan voor de werknemers therapeutisch zijn na hun traumatische ontdekking dat de baan voor het leven niet meer bestaat. Als zij willen geloven in werkzekerheid, kan de elite blijven gebieden: gij zult een betaalde baan hebben of zoeken. Misschien is de elite diep van binnen onzeker over de vraag of werkzekerheid wel echt zekerheid is, maar dat wordt dan verdrongen door dure termen zoals employability, stoere afkortingen zoals VWNW (van werk naar werk) en dubieuze metaforen zoals de brug van werk naar werk (lijkt op de veelbezongen pont d Avignon : je kunt erop dansen maar niet de overkant bereiken.). Hoe dan ook, de elite omarmt het volgende idee: Op alle niveau s betekent meer voorzorg meer preventie van nazorg. Door voorzorg (employability) zal er minder nazorg (lees: minder beroep op werkloosheidsuitkeringen) nodig zijn. Dit noem ik de Wijffelsthese (naar Herman Wijffels die dit idee uitdraagt). De voorstellen van de commissie Bakker zijn een uitwerking van de Wijffelsthese. Het idee dat meer voorzorg tot minder nazorg leidt klopt perfect op individueel niveau: wie zijn employability verhoogt verlaagt zijn kans op werkloosheid. Maar op het niveau van de totale Nederlandse samenleving klopt het idee niet.. Wie meent dat meer voorzorg een maatschappelijke investering is die tot

13 minder nazorg zal leiden, maakt een denkfout. Immers: als iemand - dankzij scholing of hoe dan ook - een baan vindt is die baan voor andere werkzoekenden niet meer beschikbaar. Dit verschijnsel - verdringing op de arbeidsmarkt houdt in dat wanneer iemand een baan vindt, de baankans van andere werkzoekenden navenant afneemt en de totale werkloosheid per saldo dus niet afneemt. Wat de elite niet ziet (niet zegt) is het volgende. Het nationale werkloosheidsrisico neemt niet af, ook al schoolt elke Nederlander zich suf. (De werkloosheid kan zelfs toenemen, want scholing leidt meestal tot hogere arbeidsproductiviteit, de mogelijkheid om met minder mensen hetzelfde te produceren.) Door meer voorzorg neemt het aantal banen dus niet toe. Er komt pas meer werk als de economie meer mensen nodig heeft. Nieuwe banen ontstaan niet doordat meer en beter toegeruste werkzoekenden hun diensten aanbieden, maar doordat werkgevers in de afzetmarkten die zij bedienen kansen zien om meer producten of diensten te slijten én daarbij meer werknemers nodig hebben. Het nationaal werkloosheidsrisico wordt bepaald door het aantal banen in het land in verhouding tot het aantal 16- tot 65 jarigen, in vakjargon: de netto arbeidsparticipatiegraad. Die steeg in de jaren 90 naar ongeveer 65%. In die jaren 90 gingen steeds meer Nederlandse vrouwen naar de arbeidsmarkt. Naar aanleiding hiervan kwam het Nederlandse arbeidsmarktbeleid in de ban van een misverstand: de Teulingsthese. Teulings, nu directeur CPB, heeft destijds als universitair wetenschapper de Nederlandse arbeidsmarkt in de jaren 90 empirisch onderzocht. Hij documenteerde de correlatie tussen forse banengroei en meer arbeidsaanbod van vrouwen. Hoewel het bestaan van een correlatie niets bewijst over oorzaak en gevolg heeft zijn onderzoek toch voedsel gegeven aan de interpretatie, dat de banengroei deels veroorzaakt is door het toenemende arbeidsaanbod van vrouwen. (Of Teulings zelf deze interpretatie deelt weet ik niet zeker, maar het punt is niet de naamgever maar de inhoud van de these.) De Teulingsthese zegt dat toenemend arbeidaanbod banengroei bewerkstelligt. Dit is een these waar de politiek wel pap van lust: de arbeidsmarkt ziet er dan opeens heel anders uit. Dan is het niet meer alleen de vraagkant maar ook de aanbodskant die de banen creëert. Men wil dit graag geloven, want: meer banen daar gaat het om. Werkgevers bewegen tot meer banen scheppen is moeilijk. Dus beweegt de politiek nu baanloze mensen om zich nog meer op de arbeidsmarkt te richten - in de hoop zo meer banen te creëren. Deze hoop houdt geen rekening met het zojuist aangeduide verschijnsel verdringing op de arbeidsmarkt. Wie een baan vindt ontneemt anderen de kans op die baan. De verhoopte banengroei zal per saldo uitblijven. (Alleen de reïntegratiebranche dijt uit.) De Teulingsthese is verdringing van de verdringing. Ze legitimeert arbeidsmarktbeleid alsof het banengroei brengt. Als mensen dan geen werk vinden zal het wel min of meer hun eigen schuld zijn. Deze suggestie leidt tot miskenning van baanloze mensen, alsmede tot onterechte schuldgevoelens bij deze mensen. Uitkeringsgerechtigden moeten bewijzen dat ze beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Zulk beleid genereert geen nieuwe banen maar sollicitatierituelen: werkgevers worden bestookt met sollicitatiespam die zij naar de prullenmand verwijzen (geboortejaar sollicitant is spamfilter). Verplichte beschikbaarheid leidt tot idioot hoge overheidsuitgaven voor handhaving en voor reïntegratietrajecten (die bijna niet helpen om een baan te vinden: zie Nieuwsbrief Basisinkomen 50). De banengroei in de jaren 90 moet niet uit toegenomen arbeidsaanbod verklaard worden. Vergeet de Teulingsthese en verklaar die banengroei uit ontwikkelingen aan de vraagzijde: a. uit voorafgaande loonmatiging in de jaren 80 leidend tot een betere concurrentiepositie en meer buitenlandse afzet, b. uit bevolkingsgroei en koopkrachtgroei en dus meer vraag naar goederen en diensten: meer binnenlandse afzet, c. uit teruggang van het gemiddeld aantal arbeidsuren per mensenleven, waardoor het aantal (deeltijd)banen steeg, en d. uit het feit dat technologie ( ICT, enz.) met sprongen vooruit ging, wat nieuwe banen opleverde (maar op termijn ook veel banen kostte). De banengroei in de jaren 90 is dus vanuit de vraagzijde verklaarbaar. De aanbodzijde hoeft er niet bijgehaald te worden. Als men dit toch doet moet men aannemelijk maken hoe extra arbeidsaanbod leidt tot meer banen. Werkgevers die meer banen creëren omdat meer sollicitanten zich melden? Het is moeilijk voorstelbaar. Waarschijnlijk is de Teulingsthese gewoon een misverstand - wijd verbreid dankzij het arbeidsfundamentalisme. De verantwoordelijke gemeente verlaagt zich tot het niveau van een louche werkgever die de wet minimumloon aan zijn laars lapt. IV Wat betekent dit voor het beleid? De gesignaleerde vertekening, met name de miskenning van het feit dat fatsoenlijke werkgelegenheid in hoge mate een schaars goed is, heeft grote negatieve gevolgen voor het arbeidsmarktbeleid en ook voor het beleid ter bevordering van de sociale samenhang in Nederland. De beleidselite ziet niet of te laat dat veel banen conjunctureel en structureel verloren gaan en dat de werkloosheid in Nederland de komende twee jaar minstens zal verdubbelen. Noodzakelijke maatregelen om de gevolgen te ondervangen worden niet voorbereid en niet genomen.. Dit klemt te meer omdat de sociale zekerheid in recente jaren grotendeels is afgebroken en nog maar weinig dekking biedt tegen de gevolgen van werkloosheid.

14 Zes jaar geleden was een onvrijwillig werkloze nog verzekerd van een WW uitkering van 70% van het laatst genoten loon gedurende maximaal 60 maanden, met aansluitend een (lage) vervolguitkering en met vrijstelling van sollicitatieplicht voor de ouderen (57+). Sindsdien is achtereenvolgens de sollicitatieplicht voor de ouderen opnieuw ingevoerd, de vervolguitkering onverhoeds geschrapt, de maximum uitkeringsduur verkort van 60 naar 38 maanden en het begrip passende arbeid zodanig verruimd dat eigenlijk nog maar 12 maanden resteren van de WW uitkering waarvoor jarenlang premie is betaald om inkomen te verzekeren zolang er geen passende arbeid is. Niet alleen de gewone werkloosheidsverzekering (WW) maar ook de arbeidsongeschikheidsverzekering (WIA opvolger van de WAO) biedt nu veel minder dekking dan zes jaar geleden, althans voor de velen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn of die na verplichte herbeoordeling (volgens aangescherpte criteria) weer helemaal arbeidsgeschikt verklaard zijn en toch geen werk vinden. Hiermee is het afbraakverhaal nog niet af. Ook de bijstandswet ging op de schop. De nieuwe Wet Werk en Bijstand (WWB) eist beschikbaarheid. Gangbare arbeid moet worden aanvaard. Veel gemeenten bieden nu hun bijstandsklanten onaantrekkelijk werk aan (work first) waardoor menigeen afgeschrikt wordt en zijn uitkeringsaanvraag intrekt. Deze afschrikkingspraktijk leidt tot fors minder bijstandsaanvragen, iets waar de gemeente financieel belang bij heeft. Voor jongeren tot 27 jaar is de bijstand afgeschaft en vervangen door een leer/werk aanbod waarvoor de gemeente zou moeten zorgen. De kaalslag betekent dat veel problematische gevolgen van de sterk oplopende werkloosheid vanaf 2009 ergens anders dan in de sociale zekerheid moeten worden opgevangen. Verblind door de Wijffelsthese en de Teulingsthese ziet de beleidselite de sterk oplopende werkloosheid niet aankomen. Ze anticipeert onvoldoende op drie probleemcategorieën: 1. de jeugd die in een krimpend arbeidsbestel geen fatsoenlijke werk vindt. Oudere werknemers, insiders op de arbeidsmarkt, worden terecht beschermd tegen ontslag. Hierdoor stagneert binnen de arbeidsorganisaties de doorstroming; met als uiteindelijk gevolg dat veel schoolverlaters niet instromen. (Nog een geluk dat er minder schoolverlaters zijn. De ontgroening beperkt de omvang van de jeugdwerkloosheid.). Gemeenten proberen wel het probleem voor jongeren te ondervangen met participatiebanen, work first enz., maar dit is vaak geen decent work. Het kan op drie punten onfatsoenlijk zijn:. a. de beloning. Werk met behoud van uitkering betekent ontduiking van het wettelijk minimumloon. De verantwoordelijke gemeente verlaagt zich tot het niveau van een louche werkgever die de wet minimumloon aan zijn laars lapt. b. het is eigenlijk dwangarbeid. Niet bepaald het nieuwe werken vanuit intrinsieke motivatie, kenmerkend voor de komende kennissamenleving (zelfwerkzame teams enz.). c. de inhoud van de baan laat jongeren niet ervaren dat werk leuk kan zijn, uitdagend, waar je jezelf ontwikkelt, je leert om loyaal te zijn, de baas okee is, contacten met collega s en klanten motiverend zijn, kortom een plek waar je de smaak van werken te pakken krijgt, een goed loopbaanbegin. Zulke plekken komen in private bedrijven te weinig beschikbaar. Daarom moeten de gemeenten nu deze plekken inrichten. Deze zijn daar niet echt goed in. Jongeren zien meer in de marktsector. De publieke sector vinden ze saai. Als hun werkplek niet de kwaliteit van risk, role and reality heeft, dreigt ontsporing, bij voorbeeld: risk zoeken in drank & drugs; role zoeken in het pesten van de baas, reality zoeken in een eigen jeugdcultuur; zwerven op straat; verzeilen in een zorgcircuit of in een crimineel circuit. Arbeidsmarktbeleid dat niet vooruit kijkt verergert dus mogelijk de jeugdproblematiek, die her en der (Gouda, geestelijke gezondheidszorg, Wajong, enz.) veel zorgen baart. 2. de oudere werklozen en hun partners. Wie na een jaar WW nog steeds geen baan heeft moet ongepaste arbeid aanvaarden of zich laten onderhouden door zijn of haar partner die dan gedwongen kostwinner wordt, met alle problemen van dien, bij voorbeeld: conflicten op het (ongepaste) werk; psychische spanningen of echtscheiding (mede om de partnertoets te ontlopen en recht op bijstand te krijgen). 3. ouders van baanloze schoolverlaters dus van de eerste probleemcategorie. Sommige van deze schoolverlaters zullen terugvallen op hun ouders. Dit zal financiële en emotionele problemen opleveren, met name bij (alleenstaande) ouders in achterstandssituaties. Ook dit is gedwongen kostwinnerschap. Arbeidsmarktbeleid heeft ook ernstige gevolgen in ruimer verband: voor de verzorgingsstaat en het sociaal economisch beleid. Wie burgers met een baan als winners neerzet (tegenover burgers zonder baan als losers) creëert en continueert tussen burgers een sociale kloof die slecht is voor de ontwikkeling van de samenleving als geheel. Voorbijgaan aan de vraag of baan X in situatie Y zinnig of onzinnig is draagt zeker niet bij aan een betere samenleving. Zolang Nederland als geheel zijn structurele banentekort niet onder ogen ziet, ontstaat er ook geen zicht op de beleidsopties ter zake. Maar als Nederland goed kijkt heeft het drie opties (die principieel verschillen maar deels gecombineerd kunnen worden): 1. vasthouden aan volledige werkgelegenheid en het beschikbare werk verdelen over alle burgers die vallen onder het gebod gij zult een baan hebben of zoeken 2. vasthouden aan volledige werkgelegenheid en het banentekort opheffen door kunstmatig werk toe te voegen ( work first of wat dan ook) 3. aanvaarden dat de moderne economie volledige werkgelegenheid niet kan creëren en niet nodig heeft om te kunnen voorzien in de vraag naar goederen en diensten. En aanvaarden dat de moderne mens betaalde arbeid niet nodig heeft om te kunnen voorzien in de vraag naar zingeving.(de vraag van zichzelf en van zijn omgeving) Wij kiezen niet voor 1 en 2 omdat die teveel bureaucratie en handhaving met zich brengen, onnodig vrijheid van mensen inperken en afbreuk doen aan arbeidsvreugde en -productiviteit. Wij kiezen voor optie 3 waarbij invoering van een onvoorwaardelijk basisinkomen essentieel is. Dit vereist een cultuuromslag in de samenleving, te beginnen met een radicale verandering in de mind-set van de elite (ten aanzien van de arbeidsmarkt én met betrekking tot het basisvertrouwen in de burgers).

15 Arm in een rijk land Tot ik een jaar of zes was groeide ik op zonder auto, zonder televisie en zonder koelkast. Vriezers waren dingen die in slagerijen of ijssalons aanwezig waren. Een wasautomaat kwam bij ons pas in huis toen ik een jaar of zestien was en we verzuchtten, al soppend met het lolaborsteltje, wel dat er zoiets als een afwasmachine zou moeten bestaan, maar het bestond gewoon nog niet. We hadden geen centrale verwarming en lieten op zekere dag de kolenkachels vervangen door gashaarden. Mijn vader had een douche in een diepe kast geknutseld, maar we waren daarmee in onze buurt, waar velen wekelijks het badhuis bezochten, een uitzondering. Telefoon was iets voor een dokter of een advocaat. Een fiets bezat ik niet voor ik twaalf was. Computers bestonden al wel, maar het bezit van een thuiscomputer behoorde tot het rijk van de science fiction. Koffie zetten we met de hand, zoals we alle klussen met de hand klaarden. Wij kinderen hadden rolschaatsen die verstelbaar waren en hoefden dus niet om het andere jaar nieuwe te kopen. Meisjes bezaten hooguit twee barbiepoppen. Dat mijn zus en ik een kamer deelden was niet ongewoon, dat jongere kinderen kleding en schoenen van oudere afdroegen evenmin. De rolstoel van mijn oma was een loodzwaar houten bakbeest dat nauwelijks door de deur paste, laat staan dat men er gemakkelijk het stoepje voor de deur mee af kon rollen. Er bestond geen instantie waarbij men gehandicaptenvoorzieningen kon claimen. Menig klasgenootje op mijn lagere school had nog nooit in haar leven in een restaurant gegeten, al waren er wel heel wat die wel eens een chineesje of een frietje haalden. Bij de meeste mensen was er geen alcohol in huis en frisdrank werd wel gedronken, maar mondjesmaat. Is die cola nou alweer op? Dan drink je de rest van de week maar gewoon thee hoor. Op vakantie gingen we wel, maar naar Lunteren of Rockanje. De eersten in onze straat die naar Spanje gingen hadden het, volgens de rest van de straat, toch wel wat te hoog in hun bol. Wie nu zo zou leven zou arm genoemd worden. Zelfs ik, levend onder wat de armoedegrens genoemd wordt, bezit dingen die een generatie geleden als onvoorstelbare luxegoederen beschouwd werden. Ook ik kan me eigenlijk geen leven meer zonder een wasautomaat voorstellen of een ijskast, zeker niet één zonder computer. Als mijn magnetron het begeeft en ik weer op de ouderwetse manier koken en ontdooien moet, voel ik me lange tijd behoorlijk onthand. Dat zowel mijn tienerzoon als ik een mobiele telefoon bezitten wordt niet als luxe beschouwd, zelfs niet door de uitkerende instanties, die zich lichtelijk geërgerd tonen als de klant alleen bereikbaar is op een vast nummer. Het zou ondenkbaar zijn dat ook de goedkoopste huurwoning nog zónder cv en badkamer opgeleverd zou worden. Wij bezitten weliswaar geen grootbeeld- of flatscreen tv, maar zowel in de woonkamer als in de kamer van mijn zoon staat een televisietje, mijn zoon bezit een playstation, een wii en een gameboy. Hij heeft skates, een skateboard en een stepje en sinds zijn peutertijd fietst hij. Vrijwel iedereen die wij kennen gaat op vakantie naar het buitenland, ook wij, al kan het er niet elk jaar af; velen die wij kennen maken tussendoor ook nog stedentripjes, gaan op wintersportvakantie of huren een weekje een bungalowtje in de bossen. Sommigen bezitten een tweede huisje, sommigen een stacaravan, en wij hebben een volkstuin met huisje. Heb ik, als er visite komt, geen flesje wijn in de kast voor de grote mensen en voor de kinderen geen frisdrank of sapjes in alle soorten en maten, en niet wat snoep of nootjes,dan geneer ik me. Vergeleken met hoe ik opgroeide in de jaren 60 ben ik onmetelijk rijk. Vergeleken met mensen in derdewereldlanden ben ik onmetelijk rijk. Vergeleken met de modale Nederlander ben ik straatarm. Vergelijk ik even niet, dan vind ik dat ik niet veel te klagen heb. Te klagen heb ik pas als de modale Nederlander mij behandelt als tweederangs burger, als crimineel, fraudeur, zwakbegaafde of Tokkie. Betty Notenboom

16 Het BIEN-congres in Dublin, juni 2008: De 2-jaarlijkse samenscholing van de internationale basisinkomenfamilie. Door Michiel van Hasselt en Wim Smit Op zoek naar inspiratie met betrekking tot het in Nederland ingevoerd krijgen van het basisinkomen, trokken Michiel van Hasselt en Wim Smit in juni naar Dublin, alwaar het 2-jaarlijkse BIEN-Congres plaatsvond. BIEN staat voor Basic Income Earth Network. Het congres vond dit keer plaats in Dublin, met anderhalf miljoen inwoners de hoofdstad van Ierland. Ierland blijkt inderdaad het land waar het elke dag regent. Gelukkig vond het congres overdekt plaats, aan de zuidkant van de stad, op het terrein van University College Dublin. In Nederland ontwikkelen de kansen voor de invoering van het basisinkomen zich zoals wij weten tamelijk stroef. Wie weet hadden anderen goed advies voor het geval je in een land woonde waar de politieke situatie muurvast zit vanwege een grotere voorkeur voor slechts politiek haalbare ideeën, in plaats van simpelweg verstandig beleid is. We waren benieuwd te horen hoe het onze geestverwanten elders in de wereld vergaat. Dit was een prima gelegenheid om kennis te maken met velen van hen, en hopelijk nieuwe ideeën op te doen. Het congres werd bijgewoond door om en nabij de 200 deelnemers. Ierland is een land wat al jaren een gedreven probasisinkomen beweging kent, met als kloppend hart de organisatie C.O.R.I. (The Conference of Religious of Ireland), met als voornaamste woordvoerder Séan Healy, een in de Ierse samenleving zeer bekend persoon voor wat betreft het debat rond armoedebestrijding. In 2003 publiceerde C.O.R.I. over het basisinkomen een Green Paper, dat wil zeggen een degelijke discussienota ten behoeve van serieuze parlementaire behandeling. In het Iers Minister John Gormley (links) en Braziliaans federaal parlementslid Eduardo Suplicy debat kwamen geen onoverkomelijke bezwaren tegen het basisinkomen naar voren, maar echt kiezen vóór het basisinkomen durfde het parlement ook niet. Men voelde zich nog te onzeker over de maatschappelijke effecten (die het green paper zo goed mogelijk had ingeschat). C.O.R.I. bestaat sinds Deze religieuze organisatie heeft vertakkingen en connecties tot over de hele wereld, en met een direct lijntje naar de Ierse politiek. Eduardo Matarazzo Suplicy, voormalig presidentskandidaat in Brazilië (verloor van Lula da Silva,) verhaalde van hoopgevend nieuws uit Oost-Timor. Hij had ministerpresident Xanana Gusmão van dat land enthousiast weten te maken voor het idee basisinkomen. Gusmão zou aan de politieke top van het land opdracht hebben gegeven een presentatie van Suplicy over het B.I. bij te wonen, en om te onderzoeken of en hoe een BI in de nabije toekomst in Oost- Timor in te voeren zou kunnen zijn. We zullen de ontwikkelingen aldaar nauwgezet in de gate houden. Een andere bezoeker aan het congres uit Brazilië was Rosani Cunha, National Secretary of Citizen's Income, Ministry of Social Development and Fight Against Hunger. Zij en Maria Ozanira da Silva e Silva van de Universidade Federal do Maranhão, presenteerden het huidige beleid van de Braziliaanse regering onder de noemer de Bolsa Familia, en vertelde dat de Braziliaanse overheid op dit moment nauwgezet de mogelijkheid van het invoeren van het basisinkomen in dat land aan het onderzoeken is. Ian Gareth Orton van de Mexicaanse Universidad Autónoma Metropolitana-Iztapalapa houdt zich al een tijd bezig met het fenomeen kinderarbeid. Hij constateerde dat kinderarbeid en het basisinkomen zich tot elkaar verhielden als ships that pass in the night, en hoopte dat het mogelijk zou zijn om een succesvolle link te leggen tussen de twee. Katja Kipping, Duits parlementslid namens Die Linke, hield een betoog vanuit links perspectief. Canadees senator Hugh D.Segal van de Tory Party wist daarna het congres te inspireren boeien vanuit conservatief perspectief. Twee fragmenten uit zijn zeer onderhoudende betoog: As a Conservative, I am an enthusiastic capitalist and a champion of the good business can do large and small and I believe the time has come for a core change in our myriad of social support micro-measures and serious consideration of a universal income floor which will produce the most rapid gains on alleviating poverty - and the richest ground for simple design and affordability. If compassion on the issue of poverty is a virtue, then incompetence in addressing that issue is clearly a vice. It would be hard in any area of public policy to find one approach that could count amongst its supporters Sir Winston Churchill, Richard Nixon, Milton Friedman, the Rt. Hon Robert Stanfield or Senator Patrick Moynahan, but a basic income floor, or a negative income

17 tax would meet that test. I agree with Mr. Churchill, who as a defeated Conservative post-war, abhorred the state imposing limits on how well one could do but also embraced the need for a clear income ballistrade against which all could lean when trouble hits. It was a Liberal Senator in Canada, the Hon. David Croll, who led a senate committee study on poverty which reported in I quote him now: If the social welfare business of Canada had been in the private sector, it would have long ago been declared bankrupt. The reasons are not hard to find. Resistance to change, a stubborn refusal to modernize its thinking, a failure to understand the root causes of poverty, inadequate research and the bureaucracy digging in to preserve itself and the status quo, are some of the basic causes of the dilemma in which we find ourselves today. These same words can be applied today to many industrialized countries blessed with a wealth of riches and a too large portion of their population still marginalized. Hugh Segal s gehele betoog is terug te vinden op de website welke aan het eind van dit artikel vermeld staat. Foto v.l.n.r. : Charles M.A. Clark (St John's University, New York), Hugh D. Segal (Conservatief Canadese senator) en Katja Kipping (Duits parlementslid namens Die Linke). Het achterhoofd behoort toe aan Steven Shafarman. Foto s: Wim Smit Aan het einde van de eerste congres-dag werden we per bus naar het centrum van Dublin gebracht waar we waren uitgenodigd door Groene-minister John Gormley (Minister van Environment, Heritage and Local Government) in zijn langs de de Liffy gelegen ministerie Custom House, voor een receptie. De Ierse Groenen hebben pas sinds een paar maanden zitting in de regering, en ondanks het warme onthaal maakte minister Gormley in zijn speech duidelijk dat de kansen van het snel invoeren van een basisinkomen in Ierland niet zeer groot zijn. Een Duitse bijdrage op de tweede dag betrof de presentatie over campagne rond het thema Freiheit statt Vollbeschäftigung, met Sascha Liebermann als woordvoerder. Verspreid over Duitsland zijn met name in metrostations grote affiches opgehangen om het debat over het Grundeinkommen verder te stimuleren. Dit leverde veel e- mailreacties op, die allemaal persoonlijk beantwoord werden. Deze campagne heeft net als de pleidooien van Götz Werner bijgedragen aan een groeiend draagvlak voor het basisinkomen in de Duitse samenleving. (Götz Werner is een Duitse ondernemer (drogistenketen) die volle zalen trekt met zijn pleidooien voor het basisinkomen.) België was in Dublin goed vertegenwoordigd met o.a. Philippe van Parijs, Marc Meuris en Jurgen De Wispelaere. Wim Van Lancker (Universiteit van Antwerpen) legde uit waarom hij het Basisinkomen zag al een alternatief voor neoliberale pensioenherziening.

18 Almaz Zelleke uit New York hield een pleidooi voor het basisinkomen vanuit feministisch perspectief. Indrukwekkend was ook de Engelse professor Guy Standing (Bath and Monash University), de auteur van Beyond the new paternalism 2002, die een presentatie gaf waar hij ook iets vertelde over het pilot-project in Otjivero. In afwachting van de betreffende eerste onderzoeksresultaten kon hij echter niets vertellen wat we al niet direct vanuit Namibië vernomen hadden, zie onze vorige nieuwsbrief. Amerikaans publicist Steven Shafarman (wonende in Washington D.C. en aanhanger van Barack Obama), presenteerde zijn nieuwste boek over het basisinkomen: Peaceful, Positive Revolution, Economic Security for Every American. David Casassas en Daniel Raventós van de Universiteit van Barcelona presenteerden de republikeinse kijk op het basisinkomen, waarbij door de Catalaanse sprekers werd opgemerkt dat dit in geen geval als een antimonarchistische benadering moet worden gezien. Het was een zeer ideologisch en theoretisch onderbouwd verhaal. Op initiatief van het Canadese parlementslid Jim Mulvale werd door de aanwezige Canadezen een nieuwe BIENafdeling opgericht. Andere bezoekers kwamen uit o.a. Zweden, Finland, Italië, Spanje, Schotland, Brazilië, Japan, Mexico, en de V.S.. Op de afsluitende BIEN -vergadering presenteerden 4 nieuwe afdelingen zich: de al eerder genoemde Canadezen, Japan, Italië (zij nomineerden meteen Ancona aan de Italiaanse oostkust voor het BIEN-Congres van 2012) en Mexico aangevoerd door Marta Villareal en Pablo Yanes (Social Development Secretariat of the Government of Mexico City). Bij de presentatie van alle publicaties viel het ons op dat naast de uitgaven van C.O.R.I., b.v. met het strak opgemaakte Surfing the Income net, onze eigen Nieuwsbrief Basisinkomen toch het meest in het oog sprong. Genoeg interessante teksten, maar voor wat betreft de uitstraling wordt er vooralsnog onvoldoende gescoord in basisinkomenland. De deelnemers hebben inhoudelijk de argumenten voor het basisinkomen goed op de rij, maar worstelen nog met de vraag hoe buiten de ietwat beschermde academische kringen het basisinkomen goed gepresenteerd en bediscussieerd kan worden. Het blijft overal moeilijk om het basisinkomen op de politieke agenda te krijgen. Opvallend was dat wat dit betreft the green parties in diverse landen nog het meest succesvol zijn. Dublin was een prima congres, maar wat het nog ontbrak was de inzet van een centraal gecoördineerde en internationaal opgezette publiciteitscampagne. BIEN blijft in functie, maar dit is weinig meer dan een knooppunt waar mededelingen en verhalen samen worden gebracht en vervolgens verspreid. De professionele en doelgerichte aanpak om pers, burgers en politiek in zoveel mogelijk landen te bestoken met informatie over de te verwachten positieve effecten van een basisinkomen moet eigenlijk nog beginnen. In ieder afzonderlijk land is iedereen aangewezen wat er op hun eiland gebeurt en op de politieke agenda staat. De afwachtende benadering lijkt in veel landen te overheersen. Er valt nog genoeg vooruitgang te boeken. In juni 2010 vind het volgende BIEN-Congres plaats in São Paolo, Brazilië. Bijna alles van wat er in juni in Dublin is voorgedragen is in het Engels terug te vinden op de website: Foto van de BIEN-general meeting, v.l.n.r.: Richard Caputo (New York), Philippe van Parijs (België), Guy Standing (Engeland) Eduardo Suplicy (Brazilië) en staand Karl Widerquist, eindredacteur van (USA).

19 Micropartnership door het Ministerie beoordeeld Door René Heeskens, INclusion, Wat vindt Buitenlandse Zaken van een basisinkomen in ontwikkelingslanden? Onlangs mocht INclusion op het ministerie haar subsidieaanvraag voor de ontwikkeling van de micropartnership methode en de eerste twee pilots in Uganda en Bangladesh komen toelichten. Het Ministerie heeft in een eerste reactie de subsidieaanvraag van INclusion afgewezen. Als redenen voor het afwijzen van de subsidieaanvraag werden genoemd dat (1) de subsidieaanvraag onvoldoende aan de technische vereisten voldeed, en (2) dat het project als onvoldoende innovatief werd beoordeeld. De eerste reden is begrijpelijk: de micropartnership methode is nog in ontwikkeling, evenals INclusion zelf. Daarom kon nog niet tot in detail een duidelijke uitleg worden gegeven van alle aspecten van de organisatie en financiering van de projecten. Verbaasd waren we echter over beoordeling van de micropartnership benadering als onvoldoende innovatief. We hebben daarom een bezwaarschrift tegen de afwijzing ingediend en in de repliek uitgelegd wat de vernieuwende, unieke aspecten van micropartnership zijn. In de repliek zijn we uitgebreid in gegaan op het basisinkomen, dat naast de communicatie tussen de micropartners een hoofdpeiler van micropartnership is. We hadden het geluk dat onlangs het eerste evaluatierapport is uitgekomen van het basisinkomen project in Namibië. Dit hielp ons om te verduidelijken hoe een basisinkomen in een project kan worden toegepast en tot welke positieve resultaten dit al op korte termijn kan leiden. We hebben het rapport toegevoegd aan de stukken voor de hoorzitting die deel uitmaakte van de bezwaarprocedure en een citaat van Bisschop Dr. Z. Kameeta in zijn toespraak bij de presentatie van het rapport bovenaan de repliek gezet: Can you give a poor person money, can you trust them? Don t they need to have guidance, does not somebody need to tell them what to do? Yes, we believe in power to the people, but money to the people? De hoorzitting was op dinsdag 15 oktober. Met zijn drieën gingen we er naar toe, Geert Schouten en Michiel van Lunteren van het bestuur van INclusion en ondergetekende als medewerker. We kwamen tegenover zes personen van het Ministerie te zitten, drie leden van de hoorzittingcommissie en nog drie anderen als toehoorders. De setting was formeel, er werd op de procedures gehamerd en verduidelijkt dat de hoorzitting niets anders kon zijn dan een toelichting op de ingediende subsidieaanvraag. Het was daarom lastig om met de commissie in gesprek te raken. Wederzijds werden standpunten toegelicht, maar we leken niet nader tot elkaar te komen. Een deel van het gesprek ging over het feit dat voor de commissie onvoldoende duidelijk was hoe de projecten er concreet uit zouden gaan zien: de voorbereiding en start van de projecten, het verloop van het project zelf, de evaluatie en follow-up na afloop. We hebben een en ander proberen toe te lichten, maar onze inzet voor het gesprek was vooral, om het innovatieve, unieke van de micropartnership methode voor het voetlicht te brengen en er zicht op te krijgen wat de commissie daarvan vindt. Wat dat betreft verliep het gesprek teleurstellend. In de evaluatie van de subsidievraag werd micropartnership op één lijn gesteld met de aanpak van Plan NL (voorheen Foster Parents), terwijl Plan NL alleen gemeenschapsprojecten uitvoert en geen geld rechtstreeks aan individuen geeft. Daarnaast werd micropartnership ook op één lijn gesteld met cash transfer systemen. Eén van de commissieleden bracht tijdens de hoorzitting nogmaals in, dat hij het project niet vernieuwend vond, omdat er in veel ontwikkelingslanden al cash transfer systemen zijn. We hebben uitgelegd dat het hierbij om traditionele sociale zekerheidssystemen gaat, die alleen gericht zijn op ouderen, zieken en andere specifieke doelgroepen van inactieven of hulpbehoevenden en dat het bij een basisinkomen om iets heel anders gaat: iedereen ontvangt het, ook de (potentieel) economisch actieve leden van de gemeenschap. In de repliek op de afwijzing van de subsidieaanvraag hadden we al aangegeven dat, in tegenstelling tot wat door critici van het basisinkomen wordt gevreesd, het ook toekennen van een basisinkomen aan de mensen die economisch actief (kunnen) zijn, in de Namibische praktijk blijkt te leiden tot een verhoogde arbeidsparticipatie. Voor het feit dat een basisinkomen in ontwikkelingslanden al zo snel tot sterke positieve resultaten kan leiden hebben we een drietal redenen genoemd: 1. De algehele levensomstandigheden van de doelgroep verbeteren voeding, gezondheidszorg, onderwijs en daarmee ook de capaciteit om economische activiteiten te ontplooien. 2. Een deel van de inkomenstoelage wordt gebruikt als startkapitaal voor het opzetten van eigen bedrijfjes of extra investeringen in al bestaande self-employment. 3. Een aanzienlijk deel van de inkomenstoelage wordt binnen de eigen gemeenschap besteed. Door de toegenomen koopkracht ontstaat een markt voor nieuwe bedrijfjes. De inkomenstoelage heeft een duidelijk multiplier effect. Verder hebben we nog eens naar voren gebracht, dat een basisinkomen nauwelijks nog toepassing in de praktijk vindt. Het gedeeltelijke basisinkomen in Alaska en het pilot project nu in Namibië zijn de enige voorbeelden.

20 We twijfelen er aan of we de commissie op andere gedachten hebben kunnen brengen. Er kwam geen reactie waaruit bleek dat men nu begreep dat een basisinkomen en micropartnership inderdaad iets heel anders zijn dan Plan NL of bestaande cash transfer systemen. Over ongeveer een maand verwachten we het advies van de commissie en het definitieve besluit over de subsidieaanvraag te vernemen. We zijn benieuwd of daarin het inzicht in het unieke van micropartnership ten opzichte van bestaande ontwikkelingsprojecten terug te vinden zal zijn. Meer informatie over INclusion: Motie over de kredietcrisis aangenomen (17 oktober Bericht van Platform Duurzame en Solidaire Economie) P E R S B E R I C H T Utrecht, 17 oktober De deelnemers aan de expertmeeting over Duurzame en Solidaire Economie (op 16 oktober), hebben een motie over de kredietcrisis aangenomen. Tot de ondertekenaars behoren o.a. prof. dr. Bob Goudzwaard, prof. dr. Arnold Heertje, prof. dr. Paul de Beer, Kees Hudig, prof. dr. Klaas van Egmond, drs. Leida Rijnhout, prof. dr. Koo van der Wal, prof. dr. Piet Terhal, dr. Lou Keune, prof. dr. Johan Graafland, Dirk Geldof, dr Roefie Hueting en prof. dr. Bastiaan Zoeteman. Juist Nu! De internationale geld- en kredietcrisis bepaalt het nieuws. Enerzijds is alle aandacht gericht op wat de overheden en de financiële autoriteiten doen. Zullen zij in staat zijn wankelende banken overeind te houden en de rust in het financiële systeem terug te brengen? Aan de andere kant zijn er de heftige schommelingen in de beurzen. Komen we er met een lichte recessie van af of duiken we in een depressie die mogelijk jarenlang kan gaan duren? Wat zijn de gevolgen voor de meest kwetsbare groepen in deze wereld en voor natuur en milieu? Wij ondertekenden dit jaar gezamenlijk de Verklaring van Tilburg, die in het teken staat van de noodzakelijke transformatie van onze economieën in de richting van duurzaamheid en internationale solidariteit. Juist nu willen we onze regeringen, de sociale partners en alle burgers oproepen die economische transformatie zo snel mogelijk ter hand te nemen, met oog voor ons aller toekomst. Juist nu, omdat we moeten voorkomen dat het financiële stelsel alleen maar wat wordt opgelapt om vroeger of later weer in dezelfde gebreken te vervallen. Juist nu, vanwege de kans om het financiële stelsel veel meer dienstbaar te maken aan de leefbaarheid van onze gehele aarde; en juist nu, omdat we ook met elkaar moeten voorkomen dat onze economieën terugvallen in een door niemand gewenste depressie. Daarom bepleiten wij: een nationaal en Europees economisch activeringsplan, waarin de ruimte die door mogelijke consumptieve bestedingsuitval kan gaan ontstaan wordt gecompenseerd door publieke investeringen en publiek ondersteunde particuliere initiatieven in de richting van een versterkte duurzaamheid en solidariteit, zoals neergelegd in de speerpunten in de Verklaring van Tilburg; een mede door Nederland en België gestarte herziening van het internationale geldstelsel, waardoor aan de tomeloze geldschepping en speculatie een centraal halt kan worden toegeroepen, en het financiële wereldstelsel weer meer verbonden wordt met, dienstbaar gemaakt aan, en ingebed in de mogelijkheden van de reële economie, binnen de grenzen van natuur en milieu en met prioriteit voor de belangen van de armen in de wereld. Was ondertekend door prof. dr. Bob Goudzwaard, prof. dr. Arnold Heertje, prof. dr. Paul de Beer, Kees Hudig, prof. dr. Klaas van Egmond, drs. Leida Rijnhout, prof. dr. Koo van der Wal, prof. dr. Piet Terhal, dr. Lou Keune, prof. dr. Johan Graafland, Dirk Geldof, dr Roefie Hueting, prof. dr. Bastiaan Zoeteman, en dertig andere aanwezige economen en andere wetenschappers, activisten, en vertegenwoordigers van non-gouvernementele organisaties. Verklaring van Tilburg: Platform Duurzame en Solidaire Economie (DSE): Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Lou Keune, tel , Kees Hudig, tel ,

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon AMSTERDAMMERS AAN HET WERK Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon 1 Samenvatting De weg uit armoede is werk. De vraag hoe mensen weer aan het werk geholpen kunnen worden is actueel. De flinke

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) De economie van India is snel gegroeid sinds aan het begin van de jaren 90 verregaande hervormingen werden doorgevoerd in o.a. het handels- en industriebeleid. Groei van

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Het Landelijk Bestuur vraagt het congres om in te stemmen met de onderstaande programmapunten. Het Landelijk Bestuur legt de volgende ontwerpteksten

Nadere informatie

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen! Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Presentatie voor de Conferentie Inclusieve Arbeidsmarkt georganiseerd door Venturaplus en Zowelwerk, De Lawei, Drachten, 4 april 2016 Jouke van Dijk, Hoogleraar

Nadere informatie

De bijzondere ledenraadpleging van de Piratenpartij in Noord-Holland, bijeen op 4 januari 2015: overwegende dat,

De bijzondere ledenraadpleging van de Piratenpartij in Noord-Holland, bijeen op 4 januari 2015: overwegende dat, Amendementen Amendement: Klokkenluidersbescherming Nummer amendement: 1 Naam lid: er niks over bescherming van klokkenluiders in ons programma staat, terwijl dat een van onze belangrijkste speerpunten

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Doorwerken na 65 jaar

Doorwerken na 65 jaar CvA-notitie februari 2008 Doorwerken na 65 jaar De levensverwachting en het gemiddelde aantal gezonde jaren na het bereiken van de 65-jarige leeftijd is toegenomen. Een groeiende groep ouderen heeft behoefte

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

Flexibel werken én een hypotheek

Flexibel werken én een hypotheek Flexibel werken én een hypotheek Een hypotheek met Reacties uit de media op de perspectiefverklaring perspectiefverklaring Columnist Frank Kalshoven, de Volkskrant Alleen hypotheken verstrekken aan mensen

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid = mensen Door werkgevers: bedrijven en overheid Werkgelegenheid Hoe lager het loon, hoe groter de vraag naar arbeid Aanbod van arbeid: beroepsbevolking (iedereen tussen de

Nadere informatie

Scholing voor oudere werknemers: literatuuroverzicht en kosten-baten analyse

Scholing voor oudere werknemers: literatuuroverzicht en kosten-baten analyse Scholing voor oudere werknemers: literatuuroverzicht en kosten-baten analyse Wim Groot & Henriette Maassen van den Brink In samenwerking met Annelies Notenboom, Karin Douma en Tom Everhardt, APE Den Haag

Nadere informatie

5.1 Wie is er werkloos?

5.1 Wie is er werkloos? 5.1 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Een goede opleiding werkt!

Een goede opleiding werkt! Een goede opleiding werkt! aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Amsterdam, 18 september 2014 Maikel Volkerink www.seo.nl m.volkerink@seo.nl - +31 20 525 1643 Inhoud 1. Hoe komen HO-alumni terecht op de arbeidsmarkt?

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Tussen bevolkingskrimp en innovatie

Tussen bevolkingskrimp en innovatie Tussen bevolkingskrimp en innovatie Op weg naar arbeidsmarktutopia Limburg Erik de Gier (Radboud Universiteit Nijmegen & SocialEngineers) VWL-arbeidsmarktcongres 20 oktober 2008 Wat moet u minimaal overhouden

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Een basis van bestaan DWARSDWAR

Een basis van bestaan DWARSDWAR Een basis van DWARSDWAR Visie basisinkomen DWARS Commissie Economie & Financiën April 2015 Inleiding In de huidige maatschappij staat de economie centraal: groei is heilig en iedereen moet werken. De mens

Nadere informatie

Zaken die niet meer zo zeker zijn

Zaken die niet meer zo zeker zijn Een goed gesprek over Zaken die niet meer zo zeker zijn Met u praten wij vaak over zekerheid. Dat is namelijk ons vak: het organiseren van uw zekerheid. Dat kan op vele manieren. Bijvoorbeeld door verstandig

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals Intersectorale mobiliteit Informatie voor professionals Deze folder is onderdeel van een drieluik. Er is ook een folder voor werknemers en werkgevers. Om belemmeringen in kaart te brengen bij intersectorale

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen Prioriteiten 2014-2019 Wie zijn wij? Wij zijn de grootste politieke familie in Europa, gedreven door een centrumrechtse politieke visie. Wij vormen de Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging Proactiviteit op de arbeidsmarkt Minder mensen & meer beweging Drie belangrijke trends Op de arbeidsmarkt zijn een drietal trends te onderscheiden die van invloed zijn op de beschikbaarheid van personeel

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Bijlage HAVO. economie (pilot) tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-f-11-2-b

Bijlage HAVO. economie (pilot) tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-f-11-2-b Bijlage HAVO 2011 tijdvak 2 economie (pilot) Bronnenboekje Opgave 1 bron 1 berekening leencapaciteit Toelichting: De leencapaciteit is het maximaal te lenen bedrag, op basis van brutojaarinkomen en vermenigvuldigingsfactor.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

Vraaggestuurde re-integratie: methode of mythe? Arjan Heyma (SEO Economisch Onderzoek) 27 mei 2011

Vraaggestuurde re-integratie: methode of mythe? Arjan Heyma (SEO Economisch Onderzoek) 27 mei 2011 Vraaggestuurde re-integratie: methode of mythe? Arjan Heyma (SEO Economisch Onderzoek) 27 mei 2011 Onderwerpen presentatie Definitie vraaggestuurde re-integratie Aanleiding onderzoek en onderzoeksvraag

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBOGL en TL 2008 tijdvak 2 economie CSE GL en TL 8000452608b Schuld en boete Informatiebron 1 Kredietkosten Geleend geld Rente per maand 15.000 125,00 20.000 150,00 25.000 187,50 15.000 150,00

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Verstuurd per post, aangetekend voor ontvangst en per fax (6 pagina s incl. deze)

Verstuurd per post, aangetekend voor ontvangst en per fax (6 pagina s incl. deze) Aan: SGP P/a de Ir B.J. van der Vlies Postbus 20018 2500 EA Den Haag Fax 070-3655959 Van: IkWilWerken/Nederlands grootste Bond voor Werkzoekenden (3000 aangeslotenen) e-mail: bestuurder@ikwilwerken p/a

Nadere informatie

Leef je Leven met Zin!

Leef je Leven met Zin! Leef je Leven met Zin! Geef zin aan het Leven, dan geeft het Leven zin aan jou Voor veel mensen is werk belangrijk. Niet alleen als bron van inkomen, maar ook als middel om je zelf te ontwikkelen en te

Nadere informatie

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen wat zijn je kansen? Je hebt vast al nagedacht over wat je na de middelbare school wilt gaan doen! Waarschijnlijk ga je nog een opleiding volgen. Maar kun je daarmee straks een baan vinden? Dat gaan we

Nadere informatie

Regiorapportage Nijmegen

Regiorapportage Nijmegen Regiorapportage Nijmegen In opdracht van SER Gelderland Oktober 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde M. Nanninga MSc CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl www.cabgroningen.nl

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER UTRECHT MIDDEN DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER Doel van de Participatiewet De Participatiewet vervangt de bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong. Het doel van de

Nadere informatie

April 2014. Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers

April 2014. Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers April 2014 Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers Inleiding De arbeidsmarkt volgt altijd de economische ontwikkelingen. Dus terwijl de macroeconomische cijfers voor

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Imago. Belang van beeldvorming

Imago. Belang van beeldvorming Imago Belang van beeldvorming Een helder beeld van imago Mensen zijn sociale wezens en willen graag geaccepteerd worden. Bewust of onbewust zijn wij daarom met regelmaat bezig met het beeld dat anderen

Nadere informatie

Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten Onze ref.: 100211

Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten Onze ref.: 100211 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de minister mr J.P.H. Donner Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Utrecht, 10 mei 2010 Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity

Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity Flexibiliteit en zekerheid: misverstanden met flexicurity NVA Lustrumcongres Ton Wilthagen Universiteit van Tilburg wilthagen@uvt.nl www.tilburguniversity.nl/flexicurity Een feestelijke observatie De in

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Werkboek Werk Ver 2. Week Opgaven Bijzonderheden 5 Toetsbespreking 1.1 t/m 1.12. Dit boekje elke les meenemen! 6 1.13 t/m 1.20 2.1 t/m 2.

Werkboek Werk Ver 2. Week Opgaven Bijzonderheden 5 Toetsbespreking 1.1 t/m 1.12. Dit boekje elke les meenemen! 6 1.13 t/m 1.20 2.1 t/m 2. Werkboek Werk Ver 2 Week Opgaven Bijzonderheden 5 Toetsbespreking 1.1 t/m 1.12 Dit boekje elke les meenemen! 6 1.13 t/m 1.20 2.1 t/m 2.9 7 2.10 t/m 2.14 Afmaken beleggen Inleveren handelingsdeel bij docent

Nadere informatie

Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen

Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen Deze factsheet geeft een beeld van de Arnhemse arbeidsmarkt. Daarbij gaat het eerst in op de vraag naar arbeid; Hoe staat het met de werkgelegenheid in (de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar Meer kansen, meer banen Inleiding Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben terecht de volle aandacht van de politiek. Vrijwel alle verkiezingsprogramma s besteden er aandacht aan. Het gaat

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Managementsamenvatting Arbeidsmarktinformatie is belangrijk voor de zorg-

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ iets doen/ onze specifieke doelgroep

www.rkdiaconie.nl/ iets doen/ onze specifieke doelgroep WELKE ZEKERHEID HEBBEN WIJ ELKAAR TE BIEDEN? www.rkdiaconie.nl/ iets doen/ onze specifieke doelgroep Situering Met dit materiaal raakt u bekend met de hedendaagse vormen van armoede en het stelsel van

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Achtergrondnotitie van de HBO-raad n.a.v. ideeën over een leenstelsel Den Haag, 3 september 2012 Inleiding In het recente debat over mogelijk

Nadere informatie

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 514 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 7 april 2014 Bijgaand treft u het rapport

Nadere informatie

Rede Willem van Duin, uitgesproken tijdens de Achlum Lezing op 17 april 2015 in Achlum

Rede Willem van Duin, uitgesproken tijdens de Achlum Lezing op 17 april 2015 in Achlum Goedemiddag dames, heren, Namens Achmea, van harte welkom. Wat bijzonder om hier voor u te staan in deze prachtige kerk. Fijn dat u allemaal naar Achlum bent gekomen voor de Achlum Lezing over solidariteit

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

KWESTIE VAN KRACHT. Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt

KWESTIE VAN KRACHT. Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt KWESTIE VAN KRACHT Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt Rita Kostwinder Algemeen directeur Technicum Kwestie van Kracht Wat is de toegevoegde waarde van knappe medewerkers in dynamische

Nadere informatie

WERK EN BESTAANSZEKERHEID IN ALMERE. PvdA manifest

WERK EN BESTAANSZEKERHEID IN ALMERE. PvdA manifest WERK EN BESTAANSZEKERHEID IN ALMERE PvdA manifest Inleiding Werk, werk, werk! is wat de Almeerse PvdA betreft één van de belangrijkste opdrachten voor een nieuwe coalitie in Almere. De gemeente Almere

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Nieuwe technologie voor een oud probleem

Nieuwe technologie voor een oud probleem Inhoudsopgave Inleiding 1 1 Wat is Inclusion? 2 2 Visie 3 3 Strategie 4 4 Doelen 6 5 Methoden 7 6 Financiering 9 Verantwoording 9 Bestuur 9 Inleiding Nieuwe technologie voor een oud probleem Inclusion

Nadere informatie