Druk? pak de tijd! Coach Irene Hanemaaijer over pro-actief leven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Druk? pak de tijd! Coach Irene Hanemaaijer over pro-actief leven"

Transcriptie

1 Relatiemagazine van de Christelijke Hogeschool Ede Februari 2009 nr. 2 Druk? pak de tijd! Coach Irene Hanemaaijer over pro-actief leven Marco Vermin: man met een missie I Thema: Tijd! I Nieuwe opleiding voor verpleegkundigen I Mediatraining: Help ik ben in beeld! I Vroeg-Engels voor kleuters I

2 Stichting Gave Stichting Gave is in 1994 opgericht door Marten Visser. Gave staat voor Gastvrijheid aan Asielzoekers door Vriendschap en Evangelisatie. De interkerkelijke stichting wil Kerk en vluchtelingen bij elkaar brengen om samen Christus te volgen. Haar missie is dat elke asielzoeker die Nederland aandoet het Evangelie van Jezus Christus uitgelegd krijgt in begrijpelijke taal. Zij wil dit bereiken via lokale kerkelijke werkgroepen, kinder-, tiener, jongerenclubs, vrouwenwerk, Bijbelstudies en bezoek- en gebedsteams. In elke provincie wordt daarnaast gebouwd aan celgroepen, vaak geleid door (voormalige) vluchtelingen. Ook de multiculturele jongerenkampen dragen bij een wederzijdse inspiratie. Bij Gave werken 30 mensen. Van preekstoel naar melkkruk Het is niet altijd kommer en kwel wat leidt tot een burn-out. Dat is de ervaring van dominee Jan Peter Kruiger (50) uit Utrecht. Juist succes en zegen kunnen je claimen en opjagen. Op zijn 44e kreeg Kruiger het voor zijn kiezen. We hadden in mijn toenmalige gemeente in Hilversum een goede kersttijd achter de rug. Maar begin januari zat ik totaal leeg achter mijn bureau. Er kwam niets meer uit mijn handen. Mijn reservepotje raakte steeds sneller op. Dit aan te voelen lukte niet. Ik kon energiek naar een vergadering gaan en uitgeput naar huis terugrijden. De reden? Een verkeerd arbeidsethos. Ik had wel vaste rustmomenten De Nederlandse Beroepsvereniging van Professional Organizers (NPBO) telt ruim 140 aangesloten leden en heeft de afgelopen jaren vijfhonderd organizers opgeleid. We geven onze driedaagse opleiding tegenwoordig vier keer per jaar. Daar doen per keer circa 32 cursisten aan mee, vertelt voorzitter van de NPBO, Heleen Blazer. Ze schat dat er in Nederland ruim driehonderd mensen ook daadwerkelijk actief zijn als professional organizer. Bijna een vertienvoudiging ten opzichte van begin 2000, toen er volgens Blazer veertig op de Nederlandse markt actief waren. Waar komt de toegenomen vraag vandaan? Blazer ziet onder meer bij senioren een groeiende vraag. De mantelzorg neemt af. Oudere mensen die kleiner gaan wonen of naar een verzorgingshuis gaan, kopen veel vaker hulp in om hun zaken te organiseren bij verhuizingen. Ook hulpvragen uit de geestelijke gezondheidszorg nemen toe. Mensen met ADHD maken steeds vaker gebruik van een organizer, merkt Blazer. In de VS krijg je bij een diagnose ADHD niet alleen medicatie mee, maar bijna standaard ook een verwijzing naar een organizer. Het aanbrengen van een praktische structuur kan het persoonlijke leven en de prestaties op het werk van mensen met Organizer in de zorgverzekering? De opleiding Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsen- praktijk duurt één cursusjaar en telt twintig lesdagen. De opleiding is bedoeld voor Wet BIGGeregistreerde verpleegkundigen niveau 4 en 5. In het eerste semester staan somatische ziektebeelden en in het tweede semester de psychogeriatrische en psychiatrische ziektebeelden centraal. De opleiding wordt afgesloten met het diploma Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk. Meer informatie vind je op /transferpvk of neem contact op met Transfer Verpleegkunde: of Of het nu gaat om een mediatraining, een cursus catechetiek, een bijscholingscursus, een coachingstraject, een organisatieadviestraject of een persoonlijke loopbaanbegeleiding: CHE-Transfer zorgt ervoor en speelt graag in op de specifieke wensen. Kwaliteit en klanttevredenheid staan hierbij centraal. CHE-Transfer is CEDEO-erkend voor maatwerk en open inschrijving (www.cedeo.nl). CHE-Transfer werkt voor particulieren, instellingen en bedrijven. Er wordt gewerkt vanuit 6 units: Communicatie Gemeenteopbouw en Theologie Kijk voor meer informatie op /transfer of bel of TalenT en vroeg-engels Als het aan de CHE ligt, kunnen basisscholen die met vroeg-engels willen beginnen, direct aan de slag. Onder de naam TalenT leveren Uitgeverij Jongbloed, Anglia en CHE-Kenniscentrum Meertaligheid van de Academie voor Educatie i.o., het complete lessen- en dienstenpakket. Het omvat nascholingstrajecten voor leerkrachten, methoden van groep 1 t/m 8, toetsen, een kwaliteitskeurmerk en logo, implementatietrajecten, schoolbegeleiding en coaching op maat. Vroeg-Engels aanbieden betekent ook voor leerkrachten vaak een andere manier van omgaan met de materie. De CHE kan leerkrachten en basisscholen daarbij ondersteunen door het trainen op een duidelijke uitspraak,een doelgerichte spreekvaardigheid en vooral de juiste didactiek, de drie elementen die voor de onderbouw van doorslaggevend belang zijn. Meer info: of /meertaligheid Identiteit Tijd/Coverstory Tijd/Rond de tafel discussie Transfer/Journalistiek & Communicatie Stage Tijd/In beeld Transfer/Verpleegkunde Educatie De Christelijke Hogeschool Ede (CHE) is een protestants christelijke hogeschool op gereformeerde grondslag. De CHE heeft tien opleidingen, 4000 studenten en 425 medewerkers. Daarnaast biedt de CHE cursussen, trainingen, advies en onderzoek aan via CHE-Transfer. Christelijke Hogeschool Ede Oude Kerkweg JS Ede Telefoon: Verpleegkunde Verpleegkunde Educatie Leraar Basisonderwijs Theologie Godsdienst Pastoraal Werk Leraar Godsdienst / Levensbeschouwing Mens & Organisatie Management Economie & Recht Personeel & Arbeid Journalistiek & Communicatie Journalistiek Communicatie Sociale Studies Maatschappelijk Werk & Dienstverlening Sociaal Pedagogische Hulpverlening En verder In deze SCHERP Voorwoord 2 / Nieuws 10 en 38 / Hoe druk ben jij - Test 16 / GPW: digitaal leren 22 / Word een tijdleider 24 / De Stelling 29 / CHE-Transfer nieuws 34 / Column Joël Voordewind 35 / Publicaties CHE 40 / De vierkante meters van 41 / Agenda 42 Als je dit leest, heb je hopelijk de tijd en de rust om het nieuwe nummer van ons blad SCHERP door te nemen. Tijd hebben of vrijmaken om je te ontspannen of te verdiepen in een onderwerp is voor veel mensen moeilijk. Wie heeft er in zijn persoonlijke leven geen moeite mee om tot een goede verdeling van tijd te komen voor gezin, sociale contacten, ontspanning, werk en de relatie met God? We zijn mensen en we leven binnen de dimensie van de tijd. Dagelijks ervaren we dat de tijd vliegt, de tijd ons door de vingers glipt of dat we geen tijd hebben. Tegelijkertijd zijn onze tijden in Gods hand. Vele grote filosofen hebben dan ook diepgaand nagedacht over het fenomeen tijd. Al met al een goede reden om in dit tweede nummer van ons relatiemagazine een aantal artikelen aan het thema tijd te wijden. We geven onder meer ruimte aan persoonlijke verhalen van mensen over hun worsteling met een tekort aan tijd en de keuzes die daaruit voortkomen. Een ander artikel gaat over het vinden van de balans in je leven tussen wat er van je wordt gevraagd en wat je wilt en kunt geven. Ook komt een aantal ontwikkelingen binnen de CHE aan de orde die samenhangen met de tijdsbesteding van mensen. Wat dacht je van de nieuwe digitale GPW-opleiding die in september is gestart, mede om reistijd te besparen? Of van de trainingsdag die Mens & Organisatie organiseert over Tijdleiderschap? Naast de thema-artikelen vind je de vaste rubrieken en enkele boeiende verhalen over andere onderwerpen. Ik hoop dat je het lezen van dit blad niet als verloren tijd beschouwt, maar dat je het als ontspannend en inspirerend ervaart. Dr. Kees Boele Voorzitter College van Bestuur Christelijke Hogeschool Ede Heb je even tijd? inhoud

3 Identiteit Marco Vermin, Stichting Gave, over keuzes, EVC en het vertrouwen Met gemak doorliep hij de mavo, brak daarna de keuze maken om half te leven of helemaal Jezus te analistenopleiding in Wageningen af, werkte kort volgen. God raakte mij aan en liet zien wie ik ben bij een benzinepomp en startte op zijn 17 e bij de en tot welk negatief gedrag ik in staat ben. In die belastingdienst de opleiding adjunct-commies. Het benutten van zijn talenten, capaciteiten en periode ben ik tot geloof gekomen. Mijn studie heb ik afgerond maar ik ben me gaan richten op de Stichting Gave competenties loopt als een rode draad door het kerk en wat ik daarin voor anderen kan betekenen. leven van Marco Vermin. Ik sloot mij aan bij de Eykpuntgemeente in Utrecht, Stichting Gave is in 1994 waar ik nog steeds kom en waar ik ook preek. In opgericht door Marten Visser. Leren, kennis vergaren heeft altijd centraal gestaan 1996 kwam ik in contact met Marten Visser, de Gave staat voor Gastvrijheid in mijn leven. Ik vond mezelf niet slim en wilde oprichter van Stichting Gave. Drie jaar later gaf ik aan Asielzoekers door Ik moest twee titels vóór en een áchter mijn naam hebben mezelf én anderen het tegendeel bewijzen. Dat werd een soort dwang. Ik moest twee titels vóór en één áchter mijn naam hebben. Daar ben ik gedeeltelijk in geslaagd, maar tegelijkertijd zegt me dat nu ook helemaal niets meer. Schrijversmilieu De combinatie werken en leren bij de belastingdienst sprak mij bijzonder aan. Hier kon ik flink aan de slag. Twee gebeurtenissen in die tijd stimuleerden mijn leerzucht; de dochter van een bekende schrijver was een tijdje mijn vriendin en de carrièretest bij de belastingen. In het schrijversmilieu bleek ik niet dom en uit de test kwam ik als één van de besten. In vliegende vaart pakte ik verschillende studies op: de interne hbo-opleiding van de belastingdienst en vwo in de mijn baan op bij de belastingdienst om directeur te worden van zendingsorganisatie Gave. Voor mij persoonlijk hield dat ook in dat ik het eerste opbouwjaar geen salaris kreeg want bij Gave leven we van giften en donaties. Van de keuze voor Gave heb ik nooit spijt gehad, als Jezus in je hart woont, loopt je mond ervan over. De continue wedstrijd zelfbewijzen eiste uiteindelijk zijn tol Vriendschap en Evangelisatie. De interkerkelijke stichting wil Kerk en vluchtelingen bij elkaar brengen om samen Christus te volgen. Haar missie is dat elke asielzoeker die Nederland aandoet het Evangelie van Jezus Christus uitgelegd krijgt in begrijpelijke taal. Zij wil dit bereiken via lokale kerkelijke werkgroepen, kinder-, tiener, jongerenclubs, vrouwenwerk, Bijbelstudies en bezoek- en gebedsteams. In elke provincie wordt daarnaast gebouwd aan celgroepen, vaak geleid door avonduren. Met goed gevolg. Binnen korte tijd klom (voormalige) vluchtelingen. Studeren en een organisatie uitbouwen is hem op het lijf geschreven. Overzicht, ambitie, charisma en energie kenmerken zijn stijl. ik op tot belastinginspecteur. In deeltijd behaalde ik in twee jaar mijn eerste titel voor fiscaal recht na een jaar aan de Universiteit van Utrecht en een jaar aan de Katholieke Universiteit Brabant. Uit belangstelling koos ik daarna voor een aantekening strafrecht en een doctoraal fiscale economie. Een voldoende voor EVC Al in januari 2008 kondigde Marco Vermin zijn vertrek aan bij Gave. In januari 2009 droeg hij zijn functie over aan Henk van den Brink en in maart Ook de multiculturele jongerenkampen dragen bij een wederzijdse inspiratie. Bij Gave werken 30 mensen. Marco Vermin (1961, Ede), de scheidende De springplank bij de belastingdienst maakte zijn is hij officieel weg. Maar het bloed kruipt waar het niet kan gaan. directeur van de Stichting Gave, is een man leven zeker leuker, maar niet gemakkelijker. De continue wedstrijd zelfbewijzen - veel studeren Leergierig schijn ik altijd te zijn, zeker op het met op elk moment een missie. en een uiterlijk vrolijk vrijgezellenleven - knaagde gestaag aan de fundamenten van het bestaan en gebied van theologie. Studeren bij CERT (Center for Evangelical and Reformation Theology) aan de Vrije eiste uiteindelijk zijn tol. Universiteit van Amsterdam trekt mij bijzonder aan en zal mijn mogelijkheden na Gave zeker Persoonlijke crisis verbreden. Daar heb ik een afgeronde theologische In 1995 was ik druk bezig met mijn werk, mijn vooropleiding voor nodig en dat is het punt waar de leven, een universitaire studie en een studie aan CHE in beeld komt. > de Evangelische Toerusting School, toen ik in een diepe persoonlijke crisis belandde. Ik moest de 4 5

4 EVC brengt kennis en kansen op hoger niveau EVC staat voor Erkennen van Verworven Competenties. Een EVC-traject levert een beeld op van talenten, kennis en vaardigheden in beroepsperspectief die met EVC worden omgezet in certificaten of een route op maat bij het halen van een erkend diploma. EVC is bestemd voor mensen die op een hoger niveau functioneren dan hun laatst behaalde diploma. Zij zijn werkzaam in de vakgebieden Verpleegkunde, Communicatie, Godsdienst Pastoraal Werk, Sociaal Pedagogische Hulpverlening, Basisonderwijs (leraar) en Godsdienst/ Levensbeschouwing (leraar). Vanaf 1 juni 2009 bieden ook de opleidingen Maatschappelijk Werk & Dienstverlening, Personeel & Arbeid en Management Economie & Recht een EVCtraject. De EVC-rapportage is een officieel document dat minimaal twee jaar geldig is en dat toegang geeft tot vervolgonderwijs. In 2008 ontving de CHE een officiële erkenning als EVC-centrum. Meer info /evc. Het EVC-programma biedt mij een goede doorgang om, na redelijk snel de studie GPW (Godsdienst Pastoraal Werk) te hebben doorlopen, aan een nieuwe studie te beginnen. Dat kan ook een opleiding zijn om voorganger te worden. Via via hoorde ik over het EVC-traject. Na een gesprek heb ik een dikke map met bewijsstukken samengesteld, vol opleidingen, projecten, preken, praktijkervaring en uitgebreide referenties. Voldoende, zo oordeelde de EVC-commissie want voor GPW werd ik voor 11/12 vrijgesteld. Dat betekent voor mij acht vakken en geen afstudeeropdracht. Elke zaterdag krijg ik les en per week besteed ik een kleine dag aan studeren. In juni, na een jaar, hoop ik het geheel af te ronden. Uiteraard ben ik zeer tevreden over dit traject. Onder vreemde volken Over zijn nieuwe baan wil en kan hij nog niet veel zeggen. Die kan nog, letterlijk en figuurlijk, verschillende kanten opgaan. Belangrijk is het zendingsaspect. Met overtuiging het Woord verspreiden. Niet dwingend, maar op een spontane en open wijze. Dat is ook altijd de insteek bij Stichting Gave. Het gaat ons niet zozeer om zieltjes winnen, maar dat mensen Jezus leren kennen. Gave verricht zendingswerk onder vreemde volken in Nederland. Als deze mensen huis en haard ontvluchten en in Nederland tot geloof komen, dan mag je toch wel zeggen dat God een plan met hen heeft. Zo gaan bij 85% van de moslims in Europa die tot het christelijke geloof komen, dromen en visioenen vooraf die naar de Bijbelgedeelten verwijzen. Persoonlijk ben ik overigens van mening dat onder asielzoekers God veel meer deel van het leven uitmaakt dan bij de gemiddelde Nederlander. Gave was een mooie periode in mijn leven. Boeiend en dankbaar werk. Ik heb de organisatie zien groeien en sterk worden. Daar eindigt mijn taak. Mijn volgende opdracht wacht. 7

5 stage Communicatiestudent studeert af in New York Asfaltjungle decor scriptie Bart van Sluijs Op een dag wist student Communicatie Bart van Sluijs het niet meer. Wat moest hij nu met zijn leven? Hij ging in gebed en stuitte even later op Kruis in de Asfaltjungle, een boek van David Wilkerson over verslavingszorg in de achterbuurten van New York. Bart wist het zeker. Hij moest naar de Big Apple. SCHERP-verslaggever Felix de Fijter zocht hem daar op. In een levendige pizzeria, even voorbij Brooklyn Bridge, is het goed toeven. Obers doen grote moeite om de pizza s met de doorsnee van een wagenwiel veilig bij de juiste tafel te krijgen. Meer klanten kan het restaurant niet herbergen. Ze wachten buiten onder een klein luifeltje op hun beurt. Communicatiestudent Bart (24) geniet van zijn pizza peperoni. Een dik half jaar geleden vertrok hij naar de Verenigde Staten. Ik ben erachter gekomen dat er veel meer in je zit dan je soms denkt. Achterbuurten van New York Bart had honderdduizend ideeën in het voorjaar van Hij wilde wel naar Hong Kong, Dubai of Tokio om stage te lopen bij een commercieel bedrijf. Ook New York was een optie. Een studiegenoot zag een internship bij de haven wel zitten. Maar echt uit de verf kwam het allemaal niet, vertelt Bart. Soms moet je goed luisteren naar wat God je te zeggen heeft. Dat heb ik wel geleerd. Ik ging in gebed; heel gewoon eigenlijk. Ik vroeg God: Waar wilt u dat ik heen ga? Een paar weken later kwam ik het boek van David Wilkerson tegen. En terwijl ik dat aan het lezen was, herinnerde God mij aan mijn gebed. Op dat moment wist ik het gewoon: ik moet naar New York. Bart zocht contact met Teen Challenge, de stichting die is opgezet door Wilkerson. Als jonge predikant verruilde Wilkerson halverwege de twintigste eeuw zijn rustige gemeente op het Amerikaanse platteland voor de achterbuurten van New York. Gevaarlijk gebied waar jeugdbendes de dienst uitmaakten. Vriend en vijand versleten hem voor gek, maar Wilkerson geloofde in Gods leiding. Hij vertelde drugsverslaafden, prostituees en jonge gangsters dat God hen liefhad. Afstudeerproject Teen Challenge Bart stuurde in het voorjaar van 2008 een naar Teen Challenge en daarna ging het snel. Op mijn mail kwam positief antwoord. Ze schreven dat ze me juist op dat moment nodig hadden. Dat was echt bijzonder. In mei ben ik vertrokken. Bart hield zich niet direct bezig met verslavingszorg, maar hij kwam op de communicatieafdeling terecht. Daar hielp hij mee met de organisatie van uiteenlopende activiteiten rond de vijftigste verjaardag van Teen Challenge. Hij was ook betrokken bij de organisatie van buurtfeesten, ontwikkelde flyers en brochures en onderhield contact met de media. In een stad als New York staat de tijd nooit stil, weet Bart inmiddels. Hier gebeurt alles. Alles wat je in de kranten leest over de crisis op Wall Street, de presidentsverkiezingen het speelt zich hier allemaal af voor je neus. Dat is echt fascinerend. Het is alsof je in het epicentrum van de wereld woont. was wat minder direct. Ik leerde de kritiek te De stage beviel Bart en Teen Challenge erg brengen op het juiste moment en in de juiste goed. De communicatiestudent mocht dan bewoordingen. ook blijven om zijn afstudeerproject bij Teen Challenge op de rails te zetten. Bart onderzocht In een half jaar tijd is Bart verweven geraakt de vraag hoe Teen Challenge de communicatie met Teen Challenge. Je moet optimistisch met de media en kerken kon verbeteren. Hij ingesteld zijn. Soms zijn er tegenslagen, maar focuste op drie evenementen: een sponsorloop, je ziet ook prachtige dingen gebeuren. Ik heb een galadiner en een golftoernooi. veel respect voor de mensen die zich dagelijks Ik heb ze geadviseerd hun planning vast te inzetten voor de verslaafden. Onlangs is een leggen voor een langere periode. Ze deden galadiner georganiseerd voor de achterban van Alles wat je in de kranten leest over de crisis, de presidentsverkiezingen het speelt zich hier allemaal af voor je neus alles zoals het altijd werkte. Dat lijkt goed de organisatie. De kaartverkoop dekte slechts maar op een gegeven moment put dat uit. Een de helft van de kosten. Dat gat in de begroting frisse wind is af en toe broodnodig. Tot op het moesten we dus weer op een andere manier gebied van hun huisstijl. Eigenlijk zouden ze zien op te vullen. Maar bij Teen Challenge een vaste mediapersoon moeten aanstellen. treuren ze daar niet lang over. Ze hebben een Of Teen Challenge de adviezen van Bart ontzettend positieve insteek. Ze focussen oppikt is nog even afwachten. Ik moet ze m n voornamelijk op mogelijkheden. afstudeerverslag nog toesturen. Bart is een ander mens na zijn avontuur in New Galadiner in Big Apple York. Ik heb geleerd op God te vertrouwen. Contacten heeft Bart in elk geval genoeg in Ik was ver van huis, het viel lang niet altijd the Big Apple. De samenwerking met het team mee, maar God voorziet. Neem die tekst uit van Teen Challenge ging vrij natuurlijk. Ik paste Mattheüs: Een ieder die broers of zusters, goed. Je merkt wel dat Amerikanen van een vader, moeder of kinderen, akkers of huizen heel ander slag zijn dan de meeste Hollanders. heeft achtergelaten omwille van mijn naam, Ze zijn veel minder direct, zeker binnen zal het honderdvoudige ontvangen. christelijke organisaties. Soms keken ze me Ik had nooit gedacht dat ik dit zou kunnen. wat verbaasd aan als ik kritiek uitte op de gang Alles kan voor wie gelooft. van zaken. Maar langzaam maar zeker wen je aan elkaar. Zij konden wat meer hebben, en ik Meer info: 8 9

6 nieuws Projectenmiddag: communicatiestudent zoekt bedrijf Journalistiek & Communicatie viert 30-jarige jubileum Je zoekt een baan in de zorg en wilt werken bij een werkgever met een positief christelijke identiteit? Kijk eerst scherp naar wat je zelf wilt en maak dan kennis met Agathos! Wij bieden al 40 jaar zorg en hulpverlening in de thuissituatie: hulp bij huishouden, persoonlijke verzorging, verpleging en psychosociale hulpverlening. We verlenen integrale zorg vanuit 6 rayons door geheel Nederland. Totaal zijn iedere dag ongeveer 600 medewerkers aan het werk. Denk je dat je bij Agathos past en zoek je een concrete baan met inhoud? Surf dan regelmatig naar onze website - - en houd de vacatures scherp in de gaten. De opleiding Communicatie houdt 19 maart 2009 opnieuw een projectenmiddag om communicatiestudenten in contact te brengen met bedrijven en organisaties. Deze middag praten de docenten en studenten met opdrachtgevers over wat de communicatiestudenten voor hen kunnen betekenen. Jonge communicatieprofessionals gaan graag aan de slag als stagiair of zetten zich in voor communicatieprojecten of onderzoeken. Wij willen organisaties helpen met communicatieactiviteiten. Studenten hebben baat bij deze stevige praktijkgerichte opdrachten en bedrijven profiteren van enthousiaste professionals, soms zelfs met gesloten beurzen, aldus Maarten Bakker, coördinator van de opleiding Communicatie. Meer info op /com. In 2009 viert de opleiding Journalistiek haar 30-jarige jubileum. Dat geldt uiteraard ook voor de uit haar voortgekomen opleiding Communicatie. Het jubileum wordt groots aangepakt. Peter Blokhuis, opleidingsmanager: We gaan dit niet vieren door veel geld uit te geven aan consumpties en vermaak, maar door aandacht te geven aan een actueel onderwerp. In de samenleving wordt veelvuldig gesproken over financiële crisis. Die crisis gaat ook aan de journalisten en communicatiedeskundigen niet voorbij. Waarom hebben journalisten niet meer gezien? Waren ze wel kritisch genoeg? Gingen ze misschien te veel van zichzelf uit en hadden ze vooral het marktaandeel van hun medium op het oog? En de communicatiespecialisten? Dachten die nog aan het belang van de samenleving? Of vielen het organisatiebelang en de professionele verantwoordelijkheid samen? Beide opleidingen willen aandacht besteden aan de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de twee beroepsgroepen in de samenleving. Vaak staan ze tegenover elkaar, bijvoorbeeld als voorlichters en journalisten. Maar hebben ze ook een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid? Lector dr. ir. Jan van der Stoep in Religie in Media en Publieke Ruimte gaat onderzoeken wat de beroepsgroepen gemeenschappelijk hebben. Jubileumactiviteiten In 2009 staan verschillende jubileumactiviteiten op stapel. Waaronder een aantal rondetafelgesprekken met deskundigen op basis waarvan een tijdschrift het licht ziet voor communicatiespecialisten en journalisten. Ook wordt met alumni onderzoek gedaan naar de wederzijdse beroepsbeelden. Intern staat een bezinningsdag voor studenten op het programma en in november volgen een conferentie voor belangstellenden en een reünie voor oud-studenten. Meer info op. Bridging the gap: Europese Conferentie IAPCHE IAPCHE, een internationaal netwerk voor christelijke instellingen voor hoger onderwijs, houdt van 20 t/m 23 april 2009 een Europese conferentie in Biezenmortel. Het thema is Bridging the gap. Connecting christian faith and professional practice in a pluralistic society. In andere woorden: hoe kunnen studenten worden geholpen de kloof tussen het christelijke denken en de beroepspraktijk te overbruggen? De CHE organiseert de conferentie samen met Driestar-Educatief, de Gereformeerde Hogeschool en de Protestantse Theologische Universiteit. Meer info op CHE start drie nieuwe lectoraten De CHE start drie nieuwe lectoraten: lector dr. ir. Jan van der Stoep. Voor de nieuwe Verpleegkundige Beroepsethiek, Jeugd en lectoraten heeft CHE toestemming gekregen Gezin en Religie in Media en Publieke ruimte. van de Stichting Kennisontwikkeling hbo Dat laatste lectoraat is al in september (SKO). Dr. Kees Boele, voorzitter van het College binnen de opleidingseenheid Journalistiek van Bestuur van de CHE, maakte dit bekend en Communicatie gestart onder leiding van tijdens zijn nieuwjaarstoespraak op 12 januari. Keeping the dream alive! Waar ben jij terechtgekomen? Hoe houd jij bezieling in je werk? Boele vermeldde ook dat de CHE een nabijgelegen pand heeft gekocht, omdat de school uit zijn jasje groeit. De Academie voor Educatie zal hier waarschijnlijk haar intrek in nemen. alumni dag Op 27 maart 2009 houdt de Academie voor Sociale Studies (SPH/MWD) van de CHE een alumnidag voor haar afgestudeerden in 2004 t/m 2008 en vierdejaarsstudenten. Van tot uur ben je welkom. Deelname is uiteraard gratis. Programma of aanmelden: /socstud

7 Tijd Coverstory Coach Irene Hanemaaijer over de wens naar perfectie en tijd voor jezelf Het gaat fout waar je denkt alles zelf te moeten doen Druk, druk, druk, maar wie niet hè? Ons clichéantwoord op de vraag hoe het gaat. Volgens onderzoek concentreert tijdsdrukte zich bij mensen die met de combinatie van werk en zorg te maken hebben. En het meest van al bij tweeverdienende ouders met de zorg voor jonge kinderen. Maar gebrek aan tijd wordt te pas en te onpas als reden gebruikt om dingen niet te doen, zegt Irene Hanemaaijer, Hanemaaijer: Als je een goede opleiding hebt gehad, kun je veel. Meestal wil je ook veel. En eenmaal aan het werk nemen je verantwoordelijkheden en verplichtingen snel toe. Zeker als je in dezelfde periode een gezin sticht. En dat is vaak het moment waarop mensen bij CHDM aankloppen. Ze stellen zich de vraag: Was dit nu echt wat ik wilde? De coaches van CHDM krijgen evenveel mannen als vrouwen over de vloer. Mannen hebben vaker een profileringsvraag. Ze hebben minder zelfvertrouwen dan ze willen en zoeken naar hun positie. Vrouwen komen vaker met het probleem dat ze niet aan zichzelf toekomen. Dat ze veel geven. Aan hun gezin, hun partner, hun werkgever. Ze willen het allemaal perfect doen, maar voelen zich overvraagd. Van preekstoel naar melkkruk Schoonheid en egoïsme Waarom moet het allemaal perfect? Hanemaaijer vindt het verlangen ernaar allereerst mooi. De wens naar perfectie en schoonheid heeft God in de schepping gelegd. Het gaat fout waar je denkt alles zelf te moeten doen. Ik denk dat christenen moeilijker grenzen aangeven. Ze hebben geleerd dat het belangrijk is er voor anderen te zijn en te dienen. In Efeze staat: Voor dat de wereld bestond had God je op het oog. Dat betekent voor mij dat je jouw plek mag innemen en je grenzen moet bewaken. Dat heeft niets met egoïsme te maken. Tijdmanagement: wat is echt belangrijk? Hanemaaijer: Mensen ervaren druk als ze het gevoel hebben niet zelf te beschikken over hun tijd. Maar er gaat een keuze aan vooraf. Die kun je zelf maken. Ze wijst op de > oud-student aan de CHE en coach en trainer bij CHDM (Christelijk trainings- en adviesbureau Hoogduinmaaijer & Partners). Het is niet altijd kommer en kwel wat leidt tot een burn-out. Dat is de ervaring van dominee Jan Peter Kruiger (50) uit Utrecht. Juist succes en zegen kunnen je claimen en opjagen. Op zijn 44e kreeg Kruiger het voor zijn kiezen. We hadden in mijn toenmalige gemeente in Hilversum een goede kersttijd achter de rug. Maar begin januari zat ik totaal leeg achter mijn bureau. Er kwam niets meer uit mijn handen. Mijn reservepotje raakte steeds sneller op. Dit aan te voelen lukte niet. Ik kon energiek naar een vergadering gaan en uitgeput naar huis terugrijden. De reden? Een verkeerd arbeidsethos. Ik had wel vaste rustmomenten > 12 13

8 Tijd Coverstory Irene Hanemaaijer is een van de oprichters van CHDM, Christelijk trainings- en adviesbureau Hoogduinmaaijer en Partners. CHDM coacht mensen individueel en in groepen op het gebied van studie, loopbaan en relaties. Hanemaaijer studeerde in 2001 af aan de CHE op Cultureel Maatschappelijke Vorming (opgegaan in Journalistiek & Communicatie). Daarna studeerde ze Onderwijskunde aan de Universiteit van Utrecht, met als specialisatie Opleidingskunde. Naast haar werk bij CHDM werkt ze als trainer in het bedrijfsleven. Ze is getrouwd en heeft drie jonge kinderen. Meer info over CHDM en kloostertrainingen op tijdmanagement-matrix van Stephen Covey, die de bestseller De Zeven Eigenschappen van Effectief Leiderschap schreef. Covey verdeelt activiteiten over vier kwadranten. De matrix maakt de vier combinaties die mogelijk zijn met dringend, niet dringend en belangrijk en niet belangrijk. Projecten waarvoor een deadline geldt en dagelijkse verplichtingen - zoals zorgen dat je kinderen op tijd op school zijn - bevinden zich in het eerste kwadrant: belangrijk en dringend. Maar veel mensen besteden (te) veel tijd aan wat Covey onderschrijft als kwadrant vier: niet dringend, en niet belangrijk. Het zijn activiteiten als sommige post en sommige telefoontjes. Even stilstaan om na te gaan of dit werkelijk belangrijk is, is moeilijk. Sowieso blijkt de vraag wat voor iemand echt belangrijk is, niet makkelijk te beantwoorden, merkt Hanemaaijer op. Neem je eigen verantwoordelijkheid De meeste mensen gaan voorbij aan wat in kwadrant twee hoort: de activiteiten die we belangrijk vinden, maar die niet dringend zijn! En daar wringt de schoen. Wie meer aandacht besteedt aan de zaken die hij of zij zelf onder dit kwadrant schaart, leidt wat Covey betreft een effectiever leven. Wat belangrijk is, maar misschien niet urgent, is tijd voor vriendschap, studie, geloofsverdieping of in de natuur zijn. Covey noemt het proactief leven. Niet steeds reageren op wat je overkomt, maar zelf je positie bepalen en van daaruit kiezen of je reageert en hoe je reageert. Stap uit je afhankelijkheid. Geef je baas of je partner niet de schuld van je omstandigheden, maar neem je eigen verantwoordelijkheid. De tijd stilzetten Hanemaaijer begeleidt regelmatig kloostertrainingen waarin mensen twee dagen een klooster bezoeken. Waarin persoonlijk leiderschap - afgeleid van Covey - centraal staat. CHDM noemt dit Proactief leven vanuit Gods Geest. De weekenden vinden niet voor niets plaats in een klooster. De groep draait mee in het ritme en de gebedstijden van de monniken. Hanemaaijer: Je neemt daarmee bewust afstand. Het is geen hotel. Je bent daar op heilige grond in de sfeer van een gebedshuis. Deelnemers ervaren het als zeer positief. Wat Hanemaaijer betreft zouden mensen meer tijd voor reflectie moeten nemen. Het mooiste van mijn werk vind ik dat ik mensen kan bemoedigen. Maar ook zonder een coach kun je beginnen met reflectie. Beschouw jezelf en je bezigheden van een afstand en bezin je daarop. Dat kost tijd, maar levert nog meer tijd op. Kasteel Slangenburg, Doetinchem (Locatie Kloosterweekenden) De Tijdmatrix Stephen Covey Niet belangrijk Belangrijk Urgent Niet urgent Crisis Voorbereiding Dringende problemen preventie deadlinegedreven planning projecten, meetings, werken aan relaties rapportage recreatie missie en persoonlijk statuut onnodige interrupties onzindingen, druk doen overbodige rapportages irrelevante telefoontjes, sommige vergaderingen post en sommige telefoontjes, tijdverspillers post en vlucht-activiteiten klein leed van anderen excessief TV, internet, ontspannen ingepland, maar op mijn vrije zaterdagen checkte ik steeds mijn om die ook te beantwoorden. s Avonds na vergaderingen luisterde ik om uur nog mijn voic af en kwam ik in actie. Ik voelde me onmisbaar. Messiascomplex Zijn huisarts noemde het het hulpverlenersyndroom. Kruiger omschrijft het als het Messiascomplex. Je denkt dat je er voor de hele wereld moet zijn, niet voor jezelf en je gezin. Met als resultaat dat ik een zombie werd. Snel geïrriteerd door mijn kinderen, maar meteen paraat staan als de buitenwereld een beroep op mij deed. De huisarts stelde een burn-out vast maar gaf het advies om het werk niet volledig stil te leggen. Kruiger schroefde zijn werkzaamheden met vijftig procent terug. Er volgden gesprekken met een psychiater en de supervisor waarmee hij vanaf zijn studietijd al regelmatig sprak. Gesprekken die me lieten zien hoe ik bezig was en in mijn werk stond. Hoewel de huisarts antidepressiva voorschreef, wilde hij daarmee wachten. Op advies van zijn vrouw Marleen zocht hij werk in wat hij in zijn jeugd met veel liefde had gedaan: boeren. Gras rollen Via een gemeentelid klopte Kruiger bij een boerderij in de buurt aan met de vraag: Ik ben niet gek, wel te druk. Heb je hier werk voor me? Die vraag werd positief beantwoord, vooral omdat Kruiger ervaring heeft met veel boerenwerkzaamheden en prima overweg kan met de tractor. Kruiger herinnert zich zijn eerste klus goed. Gras rollen. Dan rijd je met de tractor rondjes en je plet het gras. Overall aan, dikke laarzen, petje op. Ik ging spontaan dieper ademhalen. Rook de diesel van de tractor. De geur van het land. Ik voelde me net zo gelukkig als in de periode tot mijn twintigste toen ik ook zoveel op het land werkte. Terug naar de kern In geestelijk opzicht veranderde er veel voor Kruiger. Ik werd in alles teruggeworpen op mijn kern. De Heer vormde mij. En ik ontdekte, ook in de kerk moet het over Jezus Christus gaan. Je doet als predikant genoeg dingen die heel belangrijk lijken, maar gaan ze echt over de kern van de zaak? Onder zo n verkeerd arbeidsethos ligt een grote bewijsdrang. De Heer bemint je en accepteert je, maar als mens wilde ik het toch vooral zelf doen. Ook als dominee kun je andere mensen voor de voeten lopen. Zo uniek ben ik niet. Geloof ik zelf wat ik zeg? Als God zijn kerk regeert, waarom zit ik dan zelf zoveel achter de pc? Achteraf heb ik mijn burn-out - die een half jaar duurde - als een zegen ervaren. Dat ik zelf moest gaan doen wat ik anderen preekte. Met je handen Wat heeft Kruiger te zeggen tegen mensen die de gevoelens van druk en leegte herkennen? Onderzoek je fundamenten. Waar baseer je je tijd en je leven op? Ga op zoek naar een fijne supervisor of psychiater. Al die timemanagement-ideeën over vrije tijd reserveren in je agenda. Ik heb er niet zoveel mee. Het gaat om je kern. En weet ook waar jij van ontspant. Doe vaker iets met je handen, liever niet met je hoofd. Kruigers eigen devies is nu: twee keer preken, één keer melken. Want het boerenwerk doet hij nog steeds wekelijks om te ontspannen. Op zijn werkkamer staat een kaartje met een kreet die hij van harte onderschrijft: Een 60-urige werkweek is geen teken van commitment, maar van inefficiëntie

9 SGP-j Alweer 75 jaar Tijd test Hoe actief voor en door jongeren! De SGP-jongeren bestaat al weer vijfenzeventig jaar. Inmiddels is zij uitgegroeid tot de grootste politieke jongerenorganisatie van Nederland. druk ben jij? Ga snel naar en ontdek wat de SGP-jongeren bezig houdt. 75 jaar Doe de test! Onder aanhoudende druk houdt de een het hoofd koel en zet standvastig prachtige prestaties neer, terwijl bij de ander alles blokkeert en er niets meer uit de handen -/+ (heel) soms + regel matig ++ (bijna) altijd 1. Ik heb het gevoel dat ik onderpresteer. Ik ben niet tevreden met wat er uit mijn handen komt Ik heb moeite mijn werk te organiseren; ik ben vaak druk, maar kom aan de belangrijke dingen niet echt toe Grotere taken of projecten waar ik aan zou moeten beginnen, schuif ik voor me uit Ik ben aan het multitasken. Doe meerdere dingen tegelijk, waardoor taken langer niet-afgerond blijven komt. 5. Ik werk en/of praat impulsiever, oppervlakkiger en gehaaster dan ik van mezelf gewend ben Twee extreme voorbeelden. Hoe druk ben jij eigenlijk? Hoe druk moet jij je maken om elke dag je vaste én voorgenomen taken goed af te handelen? Als je er al aan toekomt. En houd je nog wel tijd over jezelf? Dúrf je nog wel tijd voor jezelf te maken? Test jezelf: Hoe druk ben jij? 6. Als ik bezig ben, heb ik behoefte aan een beetje drukte, haast en geluid. Ik word onrustig van totale rust of stilte Ik kan me niet goed concentreren. Ik ben vergeetachtig Ik heb minder creatieve ideeën en originele gedachten dan vroeger Lees de veertien uitspraken die hiernaast staan. Omcirkel in de juiste kolom de uitspraken die, tegenwoordig meer dan vroeger, op jou van toepassing zijn. Is een bepaalde uitspraak helemaal niet van toepassing, dan omcirkel je niets. De uitslag vind je op pagina 28. Succes! 9. Als ik met een routinematige klus bezig ben, zoek ik afleiding (muziek, praten, internetten) Ik raak snel geïrriteerd door anderen en ben ongeduldig Ik slaap minder en/of slechter Ik heb de neiging mijn onrust te dempen met zaken als tv, internet of alcohol Ik kom minder toe aan gezonde lichaamsbeweging en buiten zijn Ik breng minder vrije tijd met vrienden door Score per kolom Totaal score 16 17

10 Tijd in beeld Geraldine Lighthart Een bende van je gang tot in je werkkamer? De professional organizer noemt dit eufemistisch een privé-situatie waarin het evenwicht verstoord is. Persoonlijk herken ik me niet in die beschrijving. Maar ik struikel wel vaak over speelgoed en schoenen. Ook op mijn werkplek moet ik soms graven om mijn toetsenbord te vinden. En zelfs op mijn virtuele bureaublad heerst chaos, artikelen in wording staan gezellig naast uiteenlopende privé-documenten. Ben ik een cliënt voor de professional organizer? Dat ligt eraan, zegt organizer Geraldine Ligthart. De vraag is of je er last van hebt. Als je met plezier in je eigen rommel werkt en leeft, dan moet je dat vooral zo houden. Ik ben er voor de mensen die het graag anders willen. huizen) legt ze zich toe op organizen. En al mag de recessie voelbaar zijn, aan klanten nog geen gebrek. Haar klanten zijn volgens Geraldine mensen die door de bomen het bos niet meer zien. Maar ook vermogende opdrachtgevers die haar hun creditcard geven om hun huis in te richten. Vanuit de verkoopstyling kreeg Ligthart interesse voor het organizen. Want: Met een beetje orde en structuur creëer je zo veel meer ruimte en sfeer. Mensen snappen soms niet dat hun huis beter verkoopt als je oud papier en lege flessen uit de keuken haalt. Haar handen jeukten toen ze bij nieuwe bewoners in de straat na drie maanden nog verhuisdozen in de kamer zag staan. Ik kreeg de neiging aan te bellen en te vragen of ik even kon helpen uitpakken, bekent ze. De organizer komt op een intiem niveau van je leven Mensen snappen soms niet dat hun huis beter verkoopt als je oud papier en lege flessen uit de keuken haalt Het huis van Ligthart is een toonbeeld van orde en structuur. En bovendien nog zeer smaakvol ingericht. Dat is niet toevallig. Liefde voor Wonen heet het bedrijf dat ze in 2008 oprichtte. Naast interieuradvies en verkoopstyling (het beter verkoopbaar maken van Een dienstbaar beroep Ligthart was niet altijd bezig met interieuradvies en organizing. In de jaren negentig studeerde ze Maatschappelijk Werk & Dienstverlening aan de CHE. Ik liep stage in de jeugdhulpverlening en ging na mijn studie aan het werk als coördinator van vrijwilligerswerk bij de EO. Weer later heb ik jaren als personeelsadviseur gewerkt. De gedachte dat ik er voor mensen móest zijn, dreef me. Ik zag geen andere roeping dan een dienstbaar beroep. Begin 2008 raakte ze haar energie totaal kwijt. Toen kwam het moment dat ik besliste dat ik zou gaan doen wat ik léuk vind. Me bezighouden met wonen, interieuradvies en organizen. Het maakte me niet meer uit wat een ander ervan vindt. Vinden anderen daar dan wat van? Ligthart citeert een van de minder begripvolle reacties op haar > Organizer in de zorgverzekering? Ze hebben klinkende namen als Structuur, Organize Yourself, De Opruimspecialist en Einde Chaos. En allemaal beloven ze tijdwinst en ruimte in je hoofd. Het zijn professional organizers. Ze bieden hulp aan particulieren of bedrijven die wegzinken in een moeras van achterstallige administratie en rommel. SCHERP-verslaggeefster Rieke Celebi onderzoekt de drijfveren van een beroepsopruimer. De Nederlandse Beroepsvereniging van Professional Organizers (NPBO) telt ruim 140 aangesloten leden en heeft de afgelopen jaren vijfhonderd organizers opgeleid. We geven onze driedaagse opleiding tegenwoordig vier keer per jaar. Daar doen per keer circa 32 cursisten aan mee, vertelt voorzitter van de NPBO, Heleen Blazer. Ze schat dat er in Nederland ruim driehonderd mensen ook daadwerkelijk actief zijn als professional organizer. Bijna een vertienvoudiging ten opzichte van begin 2000, toen er volgens Blazer veertig op de Nederlandse markt actief waren. Waar komt de toegenomen vraag vandaan? Blazer ziet onder meer bij senioren een groeiende vraag. De mantelzorg neemt af. Oudere mensen die kleiner gaan wonen of naar een verzorgingshuis gaan, kopen veel vaker hulp in om hun zaken te organiseren bij verhuizingen. Ook hulpvragen uit de geestelijke gezondheidszorg nemen toe. Mensen met ADHD maken steeds vaker gebruik van een organizer, merkt Blazer. In de VS krijg je bij een diagnose ADHD niet alleen medicatie mee, maar bijna standaard ook een verwijzing naar een organizer. Het aanbrengen van een praktische structuur kan het persoonlijke leven en de prestaties op het werk van mensen met > 18 19

11 nieuwe carrière: Uit zulk werk kan je toch nooit voldoening halen? De drukste dagmomenten Maar het hulpverleningsaspect is niet ver weg. Rommel kan voor heel veel stress zorgen. Kán. Want niet iedereen heeft last van de troep. En voor die mensen werk ik ook niet. Persoonlijk vind ik dat je huis een plek van rust moet zijn. Alles is al zo jachtig en druk. Bij haar aanpak kijkt Ligthart naar wat bij de cliënt past. Het systeem dat er komt moet aansluiten op het leefpatroon van degene die mij inhuurt. Wat zijn haar of zijn drukste momenten op een dag? Welke activiteiten zijn er in het gezin? Onlangs reorganiseerde ik de woonkamer van een cliënte. Die mevrouw had geen rust. Voelde zich niet thuis in haar eigen huis. Rommel was niet haar probleem, het ging om de sfeer en de indeling. Dan wordt wel de hulpverlener in mij wakker. Die wil vragen Ben je straks dan wel gelukkig op je nieuwe bank? Wat ligt er áchter jouw verzoek? Maar ik vraag het niet. Ik zie het niet meer als mijn rol. Toen dit traject was afgelopen, heeft ze me bedankt voor het feit dat ik zo goed kon luisteren! Dus die MWD-opleiding is niet voor niets geweest, lacht Ligthart. in wat je aankoopt. Hebben je kinderen echt tien puzzels nodig? Ga je liever af en toe naar de speel-o-theek om ze te ruilen? En: durf dingen weg te gooien! In twee ochtenden kun je met een organizer veel bereiken. Er zijn vakgenoten die met de handen op de rug toekijken en hun cliënt lesgeven in opruimen, maar dat is niet de stijl van Ligthart. Liever meewerken en het samen doen. Dan bereik je ook veel in twee dagdelen. Die tijd is meestal genoeg om veel achterstallig werk te doen en een patroon te creëren. Want zonder dat laatste ben je na twee maanden weer terug bij af. Start met het prikken van vaste momenten voor klussen. Juist ook de minder favoriete. Je houdt ruimte over. Niet alleen in je huis, ook in je hoofd. De energie die dat geeft, kun je beter aan leuke dingen besteden. Tot slot nog drie tips van Geraldine Ligthart voor rust en orde. Opruimen is niet spullen verplaatsen, maar naar hun vaste plaats brengen of weggooien! Zet de eierwekker en besteed iedere dag 15 minuten aan een klus die je al maanden uitstelt. Na een maand heb je er bijna een werkdag aan besteed (en ben je waarschijnlijk klaar!). Kleinere klussen? Stop niet eerder dan dat ze af zijn. Ook al heb je er een hekel aan, je hoeft geen tweede keer te beginnen! Koop minder Het is duidelijk dat Ligthart het organiseren van nature in zich heeft. Maar wat haar betreft is er veel aan te leren. Zoals het zorgen voor vaste plaatsen om zaken op te bergen. Hoeveel ergernis zou een sleutelrek - dat ook daadwerkelijk dienst Om je te helpen sterk in het leven te staan! Henry Cloud en John Townsend Nou moet je eens goed naar me luisteren Voor al diegenen die een eerlijk gesprek van levensbelang achten voor hun relaties. ISBN: Paperback, 224 pag. 17,50 Wil Doornenbal Komt het door mij? Helderheid over schuldgevoel Unieke benadering van verborgen leed Leert af te rekenen met een verlammend probleem Ook voor mannen ISBN: Paperback, 96 pag. 11,50 doet - in sommige huizen niet kunnen voorkomen? Een andere schijnbaar open deur: wees selectiever ADHD enorm verbeteren. Veel organizers specialiseren zich op dit terrein. Klanten met een AWBZ-indicatie betalen de kosten vaak vanuit het Persoons Gebonden Budget. Organizing is money Het gemiddelde uurtarief van een professional organizer voor particulieren ligt rond de vijftig euro. Op de zakelijke markt kunnen de tarieven oplopen tot tweehonderd euro per uur. Blazer: Daar bedienen organizers de groep van zelfstandig ondernemers met een creatief talent die in hun papierwerk verdrinken tot en met de multinationals die hun medewerkers timemanagementcursussen geven. De investeringen lonen. Werknemers zoeken per week circa drie uur naar zaken. Als je duizend medewerkers in dienst hebt en je leert ze efficiënter organiseren dan heb je je investering snel terugverdiend. Er is nauwelijks Nederlands onderzoek naar de langetermijn effecten van het werk van professional organizers. Een enkel bedrijf heeft de eigen methode tegen het licht gehouden. De NPBO wil onder haar eigen leden een onderzoek starten. Wie een organizer wil inhuren doet er volgens Blazer goed aan rond te kijken op websites en meerdere offertes aan te vragen. Het is belangrijk dat een organizer bij je past. De organizer komt op een intiem niveau van je leven. 21 adv-53-che Scherp :12:34

12 Tijd opleidingen E-studiegenoten vader en dochter: We volgen ons eigen tempo Tijdwinst bij digitale deeltijdopleiding GPW Er zijn uiteenlopende manieren om je vrije zaterdag door te brengen. Voor vader en dochter Schriemer uit Eede in Zeeuws-Vlaanderen staat de wekker in ieder geval ééns per twee maanden op uur. We zitten dan een half uur later in de auto om drie uur later in Ede te zijn, vertelt Veronique (21). Samen met vader Richard (40) volgt ze de digitale deeltijdopleiding Godsdienst Pastoraal Werk (GPW) die de CHE sinds september 2008 aanbiedt. De reistijd op die ene zaterdag mag voor de Schriemers dan aanzienlijk zijn, het volgen van een digitale opleiding levert studenten een enorme tijdwinst op. Richard Schriemer is hoofd Welzijn bij de Gemeente Sluis, Veronique werkt als pedagogisch medewerker bij een kinderdagverblijf. Door de week hebben ze dus genoeg te doen. Lukt het om daarnaast een deeltijd hbo-opleiding te volgen? Je moet je in ieder geval aan het schema houden, vinden de Schriemers. Veronique: Als je gaat schuiven loop je vast. Richard: De studielast van acht tot twaalf uur per week vind ik goed te doen. Het feit dat we vanuit huis studeren en voornamelijk via het web begeleiding krijgen, bespaart weer veel tijd. E-tutor en digitale discussie De contacten met studiegenoten en docenten lopen voornamelijk via internet. Het contact is niet minder intensief. Veronique: Onze studiestof staat in een digitale leeromgeving. Hoewel wij de eerste groep zijn die de opleiding op afstand doet, is die leeromgeving al behoorlijk gevuld. Het helpt je om je tijd goed te plannen want je weet wat je in een volgend semester kunt verwachten. Op je eigen pagina houdt je mentor je vorderingen bij. Een e-tutor begeleidt de groep via het web. Richard: Op de terugkomdagen is er natuurlijk wel persoonlijk contact. Dan maken we ook toetsen. Veronique: Tussentijds is er regelmatig mailcontact. Vooral met je buddy, een studiegenoot met wie je jouw vragen en voortgang deelt. Veronique en Richard zijn bewust niet elkaars buddy en samen studeren aan de keukentafel is er ook niet bij. Richard: We volgen ons eigen studeertempo maar overleggen natuurlijk wel. Aan digitale discussie ook geen gebrek. Bij het vak Oude Testament krijgen we bij iedere leertaak een stelling. Daarover geef je in de leeromgeving jouw mening en je reageert ook op die van anderen. Het schenkt verdieping want ik hoor er nieuwe dingen. Overigens merk je dat de mensen uit verschillende gemeentes of kerkelijke stromingen komen, aldus Richard. Radicale verandering Richard is zelf niet opgegroeid met de Bijbel en Veronique kreeg er ook niets van mee: Ik ben in mijn leven twee keer naar de katholieke kerk geweest. In onze omgeving zijn de meeste mensen katholiek of ongelovig. Daar kwam radicaal verandering in toen Veroniques moeder vier jaar geleden een uitnodiging voor een Bijbelstudie kreeg en daar meteen tot geloof kwam. Je moet je in ieder geval aan het schema houden, als je gaat schuiven loop je vast Toen mijn moeder thuiskwam was ze er vol van. De week erop ging ik met haar mee. Ik snapte niet alles, maar begreep wel Gods liefde voor mij. Richard: Ik had zo mijn trots en wilde niet laten weten dat ik me ook aangeraakt voelde toen ik voor het eerst mee ging naar de kerk. Lang duurde dat niet. Binnen een half jaar werden vijf leden van de familie Schriemer gedoopt. Behalve Veronique zijn er nog vier jongere kinderen waarvan zoon Laurens (19) op de Pabo van de CHE studeert. Behoefte aan scholing Hoe komen Richard en Veronique erbij om voor Godsdienst Pastoraal Werk te kiezen? Veronique: Om meer te leven naar Gods Woord. Richard: We hebben behoefte aan theologische scholing. Het verlangen om in onze eigen woonplaats aan de gemeente te bouwen is groot. Met steun van hun gemeente uit Terneuzen zijn De Schriemers drie jaar geleden in Eede (gemeente Sluis) een gemeente gestart: Capitol Family Centre Sluis. Digitale deeltijdopleiding Godsdienst Pastoraal Werk De nieuwe digitale deeltijdopleiding Godsdienst Pastoraal Werk (GPW) is een hbo-opleiding die de interactieve mogelijkheden van internet intensief gebruikt. De meeste hoorcolleges zijn vervangen door zelfstudie en begeleiding loopt voornamelijk via de elektronische leeromgeving. In overleg met de Open Universiteit heeft de CHE een zorgvuldig didactisch model ontwikkeld gericht op het voorkomen van uitval in het afstandsonderwijs. De digitale opleiding zet daarom sterk in op begeleiding, zowel persoonlijk als in groepsvorm. De opleiding sluit inhoudelijk nauw aan bij de reguliere deeltijdopleiding GPW. Zeven zaterdagen per cursusjaar ontmoeten studenten en docenten elkaar voor mentoraat, assessments en andere vormen van toetsing. Het is de bedoeling dat de totale bacheloropleiding in vier tot vijf jaar kan worden gevolgd. Meer info op 22 23

13 column Kies voor jezelf en word een tijdleider! Jan Lok, docent/trainer Mens & Organisatie, over prioritijd We weten niet wat we willen en doen wat ons voor handen komt (veel betaalde banen). We werken strak resultaatgericht en vergeten onderweg te genieten. Vanuit jouw diepste overtuiging Een leider handelt vanuit eigen overtuiging. Zo werkt het ook bij tijd. Als tijdleider doe je de dingen die je écht wilt doen en die aansluiten bij je persoonlijke identiteit. Je verbindt je aan de taken die je uitvoert. Dan ervaar je tijd niet als een obstakel maar als een hulpmiddel bij het halen van je persoonlijke doelen. Tijdleiderschap heeft alles te maken met het stellen van prioriteiten. Nog meer dan bij timemanagement. Want tijdleiderschap is handelen vanuit jouw diepste overtuiging. En daarom is zelfreflectie een onlosmakelijk onderdeel van tijdleiderschap. Dan voel en weet je wat de juiste dingen zijn. Prioritijd creëren Is elke keuze over tijd een keuze waar je werkelijk voldoening uit put? Prioritijd creëren is vier vragen stellen: 1. Waar ga ik voor kiezen? 2. Welke taken passen bij mij? 3. Welke reflectietechnieken versterken mijn keuze? 4. Welke planningstechnieken versterken mijn keuze? Hebt u een bedrijfskundig probleem waar u niet aan toekomt? Experts van Mens & Organisatie bieden inventieve oplossingen! Eenmalige kans Expertise op maat! Vraag 1 is een verduidelijkingsvraag: wat wil je? Zet de feiten op een rijtje. Bij vraag 2 kijk je goed naar je eigen overtuiging. Wat is voor jou belangrijk en welke taken passen daar wel en niet bij? Deze vraag sneeuwt vaak onder en daarom is inzet van reflectietechnieken handig. Met een vertrouwd persoon kun je goed bepalen wat echt bij je past en wat waardevol voor je is. Pas dan ga je via de planningstechnieken aan de slag. Een manager is iemand die de dingen goed doet, terwijl een leider de goede dingen doet. Een intrigerende uitspraak als je die doorvertaalt naar een persoonlijk niveau met de factor tijd. De dingen die jij goed doet, zijn dat ook de dingen die je persoonlijk ook gráág doet? Laat jij je leiden of durf jij zelf de goede dingen te kiezen en de tijd voor je te laten werken? Wie beslist dat deze vernieuwde omgang met tijd gaat werken? Jijzelf! Let als leider over jouw eigen tijd op enkele kritische succesfactoren. Zorg voor een ondersteunende en kritische buddy bij jouw zelfreflectie. Kies een baan of activiteiten waar je veel van jezelf in kwijt kunt. Zeg ja tegen wat je belangrijk vindt en nee tegen heel veel andere zaken en denk niet in termen als overuren, tijd van de baas enz. En vooral: geniet van de goede dingen in jouw tijd. Gewoon doen! 225 professionals komen op donderdag 2 april 2009 bij elkaar tijdens de verdiepingsmidweek van de opleidingseenheid Mens & Organisatie. Dit zijn experts uit de praktijk en studenten en docenten van de opleidingen Personeel & Arbeid (P&A) en Management, Economie & Recht (MER). Met actuele creativiteitsmethodieken, brainstormtechnieken en praktische en theoretische kennis komen de professionals tot verrassende oplossingen. Voor u een uitgelezen kans om uw bedrijfskundige vraagstuk aan hen voor te leggen. Er zijn bijzonder veel trainingen over timemanagement. Dat is niet vreemd want we kennen allemaal het gevoel tijd te kort te komen. Daarbij laten we ons leiden door externe krachten en laten daarmee de tijd ons leven regelen en regeren: We worden gedwongen dingen te doen die we zelf niet willen (opdrachten van een baas ). We doen dingen omdat we denken dat anderen (onze sociale omgeving) dat van ons verwachten. We doen stilzwijgend en vanzelfsprekend activiteiten waar we niet voor kiezen (huishouden). Meer info? Surf naar of neem contact op met Gert Nooteboom: of 24 25

14 Tijd rond de tafel discussie Anneke Kloosterman, docent theologische vakken, denkt niet dat je je als mens kunt onttrekken aan de tijdgeest. Alsof er een tijd goed is of slecht. De mensen maken de tijd, het kwaad komt uit de mens voort. Mopperen op de tijd is mopperen op jezelf. De idee van een tijdgeest veronderstelt dat je buiten de tijd kan gaan staan en dat je van buitenaf de cultuur waarin je leeft kan beoordelen, aldus Van der Stoep. In feite is dat een heel moderne manier van denken. Je laat daarmee juist zien dat je kind bent van deze tijd. Docenten moeten zich namelijk als professional kunnen blijven ontwikkelen, denkt Verhage. Het is belangrijk dat we midden in de drukte de studenten leren hun eigen weg te kiezen, zegt Verhage. Daarvoor moeten ze basiskennis ontwikkelen en zicht hebben op de basiswaarden van waaruit ze hun vak kunnen vormgeven. Ik vind het een grote stap dat we tegenwoordig meer vanuit competentiegericht leren te werk gaan. Maar het is niet goed als studenten dit niet Studenten kunnen niet langer luisteren dan tien, vijftien minuten. Dus houden we geen verhaal langer dan een kwartier Mopperen op de tijd is mopperen op jezelf Drie CHE-docenten over volle agenda s en rust Vlnr: Marianne Verhage, Jan van der Stoep, Anneke Kloosterman De hoge werkdruk is het belangrijkste knelpunt voor personeel in het hbo, stelde CNV Onderwijs onlangs. We hebben steeds minder tijd om hetzelfde te doen. SCHERP ging om de tafel met drie CHE-docenten die leven in een tijd van efficiency. Een tijd die vele mogelijkheden biedt. Maar soms heeft een mens behoefte aan wat prutteltijd. In een tijd van financiële en economische crises lijkt efficiency het hoogste goed. Tijdmanagement is een sleutelwoord, ook in Dat constateert ook Jan van der Stoep, lector Religie in Media en Publieke Ruimte bij de opleidingseenheid Journalistiek & Communicatie. We hebben het allemaal druk. De mens is sinds de industriële revolutie telkens bezig geweest om dingen efficiënter te doen met onder andere magnetrons en computers. Toch houden we een volle agenda. Marianne Verhage is unitmanager Transfer Sociale Studies. Bij het woord tijdgeest denk ik direct aan dé Geest. Die Geest is in de tijd, en daarom moeten we onszelf ook nooit willen onttrekken aan de tijd. Wel moeten we zoeken naar de manier waarop we ons tot de tijd het beste kunnen verhouden. Dat is geen onmogelijke opgave. Elke tijd heeft zijn goede kanten. Ook de tijd van nu. Ontbrekende discipline De drie CHE-ers zien liever de goede kanten van de tijd van nu. Verhage: Er is ontzettend veel informatie beschikbaar voor iedereen. Als ik op internet rondkijk, op zoek naar bronnen voor mijn colleges, is er zoveel te vinden. Dan zit ik echt te genieten. Maar juist omdat er zoveel informatie is, denken veel mensen ook dat ze over allerlei ingewikkelde dingen wat kunnen zeggen. Vaak mondt dat uit in oppervlakkigheid. Jammer, ik houd juist van diepgang. De discipline is een beetje zoek, zegt Van der Stoep. Wie neemt nog de tijd om zich echt te verdiepen in een onderwerp, vóór er wat over te zeggen? Dat is een bedreiging, vindt ook Kloosterman. Ik probeer in mijn lessen veel aandacht te geven aan de historische context van een onderwerp. Vanuit een historisch besef kun je die tegenwoordige tijd veel beter begrijpen. Maar soms ontbreekt daarvoor gewoon de tijd. Belastend De drie docenten zien met lede ogen hun agenda s week na week weer vol lopen. We hebben minder uren voor eenzelfde taak, zegt Kloosterman. Ons werk is versnipperd en ontzettend breed. Je bent niet alleen docent, maar je hebt in allerlei commissies ook andere petten op. Vergeleken met de academie van vroeger is er nu minder tijd, constateert Van der Stoep. Tijdmanagement is daarom heel belangrijk. Het is vooral belastend dat je alles wat je doet, moet verantwoorden. Maar ik denk dat dat ook wel weer z n wending gaat krijgen. met basistheorie kunnen verbinden. Ze moeten de tijd krijgen om met die kennis hun idealen te ontwikkelen, hun missie. Concentratie studenten Ik denk dat we ons in het onderwijs te veel hebben aangepast aan mogelijkheden van de student, aldus Van der Stoep. Ze kunnen niet langer luisteren dan tien, vijftien minuten. Dus houden we geen verhaal dat langer is dan een kwartier. Maar misschien is het juist goed om ze uit te dagen. Houd maar een wat langer verhaal. In het werkveld zullen de studenten ook langer dan tien minuten concentratie moeten kunnen opbrengen. De drie tafelgasten vinden het belangrijk de studenten denkkaders mee te geven. Daarvoor is kennis een belangrijke pijler, zegt Van der Stoep. Kloosterman: Als er in de Bijbel over kennis wordt gesproken, dan staat die altijd in verhouding tot God. De mens moet zich bewust zijn van zijn schepselmatigheid om op een juiste manier die kennis te ontwikkelen. Daarvoor heeft een mens rust nodig, zegt Van der Stoep. De Heer geeft het zijn beminden in de slaap, staat in de Psalmen. Dat vind ik een mooie tekst, daarin worden we als mensen stilgezet. Soms is het goed om eens even niks te doen, te investeren in het langzamer doen van dingen. Even wandelen, of gewoon slapen. Kloosterman: Een mens heeft behoefte aan wat prutteltijd

15 Scores bij de test: hoe druk ben jij? 0 10 punten Waarschijnlijk doe je de test uit (professionele) nieuwsgierigheid. Op jou heeft de chaos weinig vat. Op anderen wel? punten Het is wel druk en dat heeft soms een negatieve invloed, maar je hebt het onder controle. Sommige zaken zou je anders aan willen pakken, maar het komt er niet altijd van. Jij hebt genoeg energie en ruimte om je prestaties te verbeteren punten Je wordt een beetje geleefd door de drukte. Je prestaties lijden er af en toe onder, maar als je je best doet, merken anderen het niet direct. Ook thuis wringt het wel eens. Zolang er geen gekke dingen gebeuren, gaat het allemaal nog wel. Maar waarom zou je wachten om je tijdsbesteding eens goed onder de loep te nemen of een coach in te schakelen punten Je levert veel strijd met chaos, zowel thuis als op het werk. Soms heb je het gevoel dat je je amper staande houdt. De kwaliteit van je leven is niet meer wat het geweest is. Je weet dat je een uitweg moet zoeken, maar vindt er de tijd en de rust niet voor. Het enige dat je nu nog hoeft te doen, is een goede coach vinden. Meer dan 60 punten Het is crisis. De chaos heeft je in zijn greep. Je bent ervan doordrongen dat je een oplossing moet creëren. Nu! Petra Megens Coaching, In 2007 deden 5,6 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder vrijwilligerswerk (44%), voornamelijk voor sportverenigingen. Het grootste aandeel vrijwilligers is te vinden onder 35- t/m 44-jarigen. Mannen en vrouwen doen vrijwel even vaak vrijwilligerswerk. Verder zijn bewoners van het platteland vaker actief als vrijwilliger dan stedelingen. Ook zijn er meer vrijwilligers te vinden onder hogeropgeleiden. (Bron CBS) Tijdens je studie heb je weinig geld en weinig tijd. Vrijwilligerswerk doen en geld weggeven doe je op een later tijdstip in je leven. Eens Eens. Ik deed vrijwilligerswerk in de kerk. Vanwege tijdgebrek ben ik ermee gestopt. Mijn studie is druk en ik werk ook in de supermarkt. Als ik straks een baan krijg wil ik me de eerste twee jaar alleen op mijn vak richten. Een tiende van je geld geven vind ik goed. Als er een collectebus aan de deur komt doe ik er altijd wat in. Lisette de Bruijn (21) derdejaarsstudent Pabo. Laura Vernhout (20) tweedejaarsstudent MWD. De Stelling Eens met het feit dat je als student weinig geld en tijd hebt. Maar volgens mij hoef je met vrijwilligerswerk niet te wachten. Ik ben als vrijwilliger begonnen met het bieden van huishoudelijke hulp aan een gezin. Gewoon omdat ik zag dat het nodig was. Al snel kreeg ik er toch voor betaald. Als vrijwilliger kun je je buiten je studie of werk om ontwikkelen. Wat geld weggeven betreft, ik vind dat het wel zou moeten. Maar ik heb er nog geen vast patroon in. Dat wil ik wel als ik regelmatige inkomsten heb. Sanne de Koning, student Maatschappelijk Werk, deed onderzoek naar stress onder christenen en deed de druk-test in SCHERP. Ook adverteren in SCHERP? Mail naar We zijn druk, heel druk. Ook studenten en docenten aan de CHE ontkomen er niet aan. In de enquête die ik gehouden heb, geeft 99% van de geïnterviewden aan werkdruk te ervaren. Een groot deel geeft aan daar klachten van te ondervinden. De meest gehoorde klachten zijn vermoeidheid, hoofdpijn en nek- en rugklachten. Dat we stress soms niet helemaal het hoofd kunnen bieden, blijkt uit onze mentale gesteldheid als we werken. Regelmatig hebben we een chaos in ons hoofd en piekeren we ons suf. Als je in deze test 15 punten of meer scoort, feliciteer ik je. Welkom bij de club, je bent normaal! Het is geen ramp als je stress hebt, een beetje druk doet soms wonderen. Denk maar aan dat nachtje doorhalen om een opdracht af te krijgen. Maar te veel stress kan fataal zijn. Hoe zorg je voor een gezonde balans? Je kunt een coach nemen, in therapie gaan, de keuzemodule voorkomen van een burn-out volgen of gewoon ontspannen! De gemiddelde CHE er doet dat door te bidden en naar muziek te luisteren. Ook films en tv zijn populair, evenals lezen. Verrassend genoeg lopen we voor de sauna wat minder warm. Er is onder de CHE-ers maar een enkeling die zich daaraan waagt. Liever toch de kleren aan. En ik geef je geen ongelijk. Het gaat er uiteindelijk om dat je ontspant, niet hoe. Oneens Oneens. Hoezo hebben studenten geen geld en geen tijd? Kijk bijvoorbeeld hoeveel ze van beide in de kroeg verbrassen. Ik heb er lang genoeg gewerkt om dat te weten. Nu werk ik bij een organisatie die geen marktconform salaris kan betalen. Maar ik krijg er veel voor terug. Volgens mij telt God niet met een rekenmachientje wat ik geef. Hij kijkt hoe ik leef en hoeverre ik Hem daarin de ruimte geef. 29 Roos Mannee (21) oud-student Communicatie Werkt bij Soul Survivor. Oneens. Twee dingen vind ik belangrijk: geef vrijwillig en dat wat je geeft levert (geestelijk) meer op dan het kost. Lees 2 Korinthe 9 maar. Voor studenten met geldproblemen geldt naar mijn mening: bezint eer ge bezit. Tijd zie ik voor studenten vooral als mogelijkheid om te investeren in geestelijke vorming, relaties en studie. Nu ik werk is mijn tijd makkelijker in te delen: vier dagen betaald voor de CHE, één dag onbetaald voor de christelijke studentenbeweging IFES. Benjamin Hoddenbagh (25) communicatie medewerker op de CHE.

16 transfer verpleegkunde Gevraagd en ongevraagd richtlijnen en adviezen geven Nieuwe opleiding Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk Verpleeghuis Pniël, locatie van Zorggroep Rijnmond Beleven we binnenkort in het verpleeghuis de terugkeer van de oude hoofdverpleegkundige? Niet helemaal, maar de opleiding Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk (VVP) levert professionals af die er op lijken, stelt Gert Madern, docent en opleidingscoördinator van de VVP bij de CHE. VVP-ers gaan de kloof dichten tussen de verzorgenden aan het bed en de zorgcoördinatoren en clustermanagers die voornamelijk managementtaken hebben. 30 De eenjarige opleiding op hbo-niveau, die in januari 2009 startte, is in Nederland vrij nieuw. Vier jaar geleden begon de eerste VVP-opleiding en tot dusver bieden niet meer dan twee hogescholen haar aan. De Nederlandse Vereniging van Verpleeghuis Artsen (NVVA) juicht de ontwikkeling toe, vertelt Madern. Verpleeghuisartsen vragen om goed toegeruste verpleegkundigen aan wie zij een deel van hun taken kunnen delegeren. Deze verpleegkundigen krijgen er geen medisch-technische handelingen bij. Ze houden de voorbehouden handelingen die ze al mogen volgens de Wet BIG. Wel voorzien ze in een consultfunctie. Ze geven gevraagd en ongevraagd richtlijnen en adviezen aan collega s op het gebied van verpleegkundige zorg. De VVP-er kan onder meer de triage (eerste beoordeling van de ernst van de verwondingen/ziektebeeld) doen als een patiënt wordt opgenomen. Altijd onder de eindverantwoordelijkheid van de verpleeghuisarts, die formeel ook de leidinggevende is van de VVP-er. 31 Verpleeghuizen vragen steeds meer om een kleinschaligheid van woongroepen Zorg wordt complexer Madern is als opleidingscoördinator verantwoordelijk voor het curriculum van de VVP. Hiervoor werkt de CHE samen met de mensen uit de praktijk. Een van de werkvelddeskundigen is Gerrit Meijerink, locatiemanager bij Zorggroep Rijnmond uit de regio Rotterdam waar vier verpleeghuizen zijn aangesloten. Waarom heeft het veld behoefte aan VVP-ers? Meijerink: Zorg in verpleeghuizen wordt complexer. We hebben verpleegkundigen op niveau 4 en 5 nodig die goed zijn toegerust in het coachen van collega s, het sturen van de zorg en het overnemen van een deel van de - geprotocolleerde - taken van de arts. Denk aan preventie, het maken van zorg- en behandelplannen en het inschakelen van andere disciplines. De verpleegkundige werkt daarin nauw samen met de arts maar blijft deel uitmaken van de zorg discipline. Het verschil met de nurse practitioner (NP) is dat NP-ers zich meer op het terrein van de arts begeven. Geen knechtje van de dokter Behalve de toegenomen complexiteit van de verpleeghuiszorg merkt Meijerink een andere trend op die om de functie van de VVP er vraagt: kleinschaligheid. Onze verpleeghuizen vragen steeds meer om een kleinschaligheid van woongroepen. In onze instelling delen straks zeven tot negen bewoners een huiskamer en keuken én beschikken over een eigen slaapgedeelte en sanitair. De tijd dat vier bewoners samen een kamer delen is dan voorbij. Ook binnen die kleinere woonvoorzieningen is een VVP-er nodig die de oren en ogen van de arts kan vervangen die fysiek nu minder aanwezig is. Meijerink herkent het beeld van de hoofdzuster. Maar die vroegere hoofdzuster was meer het knechtje van de dokter. De professional die wij en de CHE voor ogen hebben is de schakel tussen zorg en behandeling. Iemand die heel zelfstandig werkt, soms ook legaal op het terrein van de arts. En die bovendien een coach is voor zijn of haar collega s. De opleiding Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk duurt één cursusjaar en telt twintig lesdagen. De opleiding is bedoeld voor Wet BIGGeregistreerde verpleegkundigen niveau 4 en 5. In het eerste semester staan somatische ziektebeelden en in het tweede semester de psychogeriatrische en psychiatrische ziektebeelden centraal. De opleiding wordt afgesloten met het diploma Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk. Meer informatie vind je op /transferpvk of neem contact op met Transfer Verpleegkunde: of Kwetsbare groep Meijerink is enthousiast over de ontwikkelingen binnen de verpleeghuiszorg. Kleinschaligheid en meer huiselijkheid doen recht aan de bewoners van verpleeghuizen. Het gaat om mensen die problemen hebben op psychisch, somatisch, levensbeschouwelijk en sociaal gebied. En daarnaast vaak kampen met meerdere lichamelijke aandoeningen. Berichten in de media over verschraling en misstanden in verpleeghuizen herken ik niet bij Zorggroep Rijnmond. Ook deze nieuwe opleiding voor verpleegkundigen helpt om de kwaliteitsslag door te zetten die deze kwetsbare groep ouderen verdient. Wij stuurden vijf verpleegkundigen in voor de VVP-opleiding van januari.

17 transfer Journalistiek & communicatie Help! Ik ben in beeld Mediatraining: Bert van den Burg traint politie en politici Realistische oefeningen? De kandidaten barsten hier soms in tranen uit of vragen ons dringend het rollenspel te stoppen om even lucht te happen! CHE-docent Bert van den Burg windt er geen doekjes om. Hij en zijn collega Bart Noorlander bereiden politici, persvoorlichters van politie en brandweer, woordvoerders van kerkelijke organisaties en anderen die in de spotlights staan, voor op een succesvol mediaoptreden. De mediatraining van Transfer Journalistiek & Communicatie maakt geïnterviewden weerbaar en leert ze soepel maar zelfbewust zélf de regie in handen te nemen in plaats van door een stuntelig optreden publiekelijk geslachtofferd te worden. Bert van den Burg: Camera, microfoon en interviewer registreren genadeloos elk woord en elke beweging. Voordat er ook maar een enkel woord is gezegd, kan de kijker zijn oordeel al gevormd hebben. Daarom is de uitstraling ook erg belangrijk. Want elke uitglijder wordt direct afgestraft. Niet voor niets creëren wij hier een levensechte sfeer. Het kan er soms hard aan toegaan. Maar dat is de enige manier om te leren. Voor televisie is een boodschap overbrengen een samenspel tussen inhoud en techniek. Waarbij ook voor de geïnterviewde geldt dat het spel begint met een goede voorbereiding. Weet welke boodschap je wilt overbrengen. En luister goed. Waar wil de interviewer heen? Daarom is een goede voorbereiding essentieel. Hier in de radio- en tv-studio mag het misgaan, daarna niet meer. Ella Vogelaar en Bert van Leeuwen Weten wat je wilt communiceren maar vooral ook weten wat je absoluut níet gaat zeggen. En dat dat laatste heel moeilijk kan zijn bewezen de voormalige ministers Johan Remkes en Ella Vogelaar. Zij misten werkelijk elk mediagevoel, met alle gevolgen van dien. Hun tegenpolen zijn nieuwslezeres Sascha de Boer, EO-presentator Bert van Leeuwen en radio1-interviewer Rob Trip: zij hebben het echt in de vingers. Onze mediatraining is geen eenheidsworst. We spitsen de training precies toe op de unieke situatie van elke cursist. Hierbij nemen we ook de volledige uitstraling van deze persoon onder de loep. We lichten de positieve aspecten eruit en stellen hiermee een doelgerichte en effectieve presentatie samen. Bart Noorlander richt zich op de interviewtechnieken voor de geschreven teksten en ik neem de radio- en televisiepresentaties voor mijn rekening. De voortschrijdende techniek speelt hierin ook een belangrijke rol. Wat je nu veel ziet zijn soundbites die op je mobiele telefoon verschijnen: korte en bondige statements over uiteenlopende onderwerpen die direct duidelijk zijn en anticiperen op meer. Eigenlijk moet elke boodschap in één zin samen te vatten zijn. De Mediatraining (Transfer Journalistiek & Communicatie) bestaat uit twee dagdelen. Meer info /transferjenc. Of het nu gaat om een mediatraining, een cursus catechetiek, een bijscholingscursus, een coachingstraject, een organisatieadviestraject of een persoonlijke loopbaanbegeleiding: CHE-Transfer zorgt ervoor en speelt graag in op de specifieke wensen. Kwaliteit en klanttevredenheid staan hierbij centraal. CHE-Transfer is CEDEO-erkend voor maatwerk en open inschrijving (www.cedeo.nl). CHE-Transfer werkt voor particulieren, instellingen en bedrijven. Er wordt gewerkt vanuit 6 units: Transfer Sociale Studies Transfer Verpleegkunde Transfer Mens & Organisatie Transfer Journalistiek & Communicatie Instituut voor Gemeenteopbouw en Theologie Kijk voor meer informatie op /transfer of bel of

18 CHE-Transfer nieuws CHE-Transfer opnieuw voor twee jaar CEDEO-gecertificeerd CHE-Transfer heeft opnieuw het CEDEO-certificaat ontvangen voor zowel Open inschrijving als voor Maatwerk. Het onderzoeksrapport werd op 8 januari 2009 door CEDEO gepresenteerd. Er is zeer hoge waardering voor de opleiders en de uitvoering van programma s. De inhoud en in het bijzonder de invulling van de christelijke identiteit, scoorde hoog. Bovendien is er ook veel respect voor elkaar, aldus enkele referenten.) Educatie ontwikkelt drie masters De Academie voor Educatie i.o. (waaronder Pabo en ) heeft in samenwerking met verschillende hogescholen twee masters en een pre-master ontwikkeld voor het werkveld van het primair onderwijs. De CHE wil hiermee actief inspelen op de actuele wensen vanuit het basisonderwijs. column Zout prikt Mevrouw Naaijkens - Wokke (CEDEO) reikt het CEDEO keurmerk uit aan betrokken unitmanagers van CHE-Transfer. Transfer Verpleegkunde organiseert seminars met MijnZorg Transfer Verpleegkunde werkt vanaf januari 2009 samen met MijnZorg, een platform voor christelijke zorgaanbieders. De beide organisaties willen kennisuitwisseling en professionalisering in de zorg aanbieden met speciale aandacht voor de religieuze dimensie. In het voorjaar zijn er drie seminars voor verplegenden en leidinggevenden met als thema s: Spiritualiteit in de zorg (5 maart 2009), Beperkende maatregelen: techniek en ethiek (23 april 2009) en Palliatieve zorg en mantelzorg: concurrentie of samenspel? (4 juni 2009). Korting met MijnZorg Instellingen die deelnemen in MijnZorg ontvangen 10% korting op de kosten van de opleiding Verpleegkundige in de Verpleeghuisartsenpraktijk (VVP). Meer info op /transfervpk of Eerste certificaten post-hbo Intensieve Ambulante Gezinsbegeleiding uitgereikt Op 16 januari werden de eerste certificaten voor de post-hbo Intensieve Ambulante Gezinsbegeleiding uitgereikt. Langs de weg van de Oplossingsgerichte benadering en de Contextuele benadering werden de deelnemers getraind in het versterken van gezinnen en het ondersteunen van de verbindingen binnen de gezinnen. Actief werd gezocht hoe je creatieve middelen kunt inzetten in de gezinshulpverlening. In de eindpresentaties van de cursisten bleek dat zij hun opgedane kennis op een indrukwekkende manier creatief hebben weergegeven. In maart 2009 start de cursus opnieuw vanuit Transfer Sociale Studies. Meer info op / transfersocstud. Instructional Leaderschip De master Instructional Leaderschip richt zich op het gebied van onderwijskundig leidinggeven aan teams (20 tot 60 teamleden binnen één basisschool) en is daarmee zeer geschikt voor directeuren in het basisonderwijs. De huidige opleiding voor PC-basisschooldirecteuren vanuit organisatie Octaaf wordt per 1 september 2009 opgeheven. Vijf hogescholen (CHE, Driestar-Educatief, Gereformeerde Hogeschool, Hogeschool InHolland, Marnix-academie) hebben zich ingezet om de opleiding voort te zetten in de vorm van deze master. Deelnemers van de organisatie Octaaf zullen weinig merken van de opheffing, omdat de vijf hogescholen garant staan voor de voortzetting van de opleidingen en zij normaal hun diploma kunnen halen. De huidige deelnemers kunnen zelfs vanaf 2009 al voorbereiden op de nieuwe master. De doorstart zal verder gaan onder een nieuwe naam. De master gaat 1 september 2010 op diverse locaties officieel van start. Leren & Innoveren Vanaf september 2009 kunnen docenten de master Leren & Innoveren volgen in Ede, Zwolle en Gouda. Deze master heeft Educatie ontwikkeld in samenwerking met de Driestar-Educatief en de Gereformeerde Hogeschool. De tweejarige deeltijdopleiding is bedoeld voor docenten die voor de klas staan, maar daarnaast bezig willen zijn met onderwijsinnovatie. Mening van de beoordelaars van de master: Voor leraren die meer diepgang willen geven aan hun beroep, is de master Leren & Innoveren een echte uitdaging. Organisatiecoach Als vervolg op de opleiding tot supervisor biedt de CHE in samenwerking met de Haagse Hogeschool een pre-masterprogramma aan. Dit stelt cursisten in staat verkort de master Organisatiecoach te volgen aan de Haagse Hogeschool. Deze master leidt studenten op tot specialist in het begeleiden van leraren, teams en organisaties. De Haagse Hogeschool is zeer geïnteresseerd in de spirituele en ethische kijkwijze van de CHE. Die inbreng kan Educatie leveren, waardoor deze master een interessante doorstroomroute is voor de CHEcursisten. Meer info op /transfereducatie. Joël Voordewind, lid Tweede Kamer en defensie woordvoerder ChristenUnie, Spreker Salt-Stone dag CHE 21 januari jl. Een zoutend zout zijn. Een gevleugelde uitdrukking, die bij veel mensen direct geestelijke, prekerige associaties oproept. Maar volgens mij is het een heel praktische opdracht. Ook, ja juist voor een politicus. Als christenpoliticus wil ik de lessen van Jezus het kloppend hart laten zijn van mijn werk in en buiten de Tweede Kamer. Wat leer ik van Hem? Mensen en hun verhalen, noden en behoeften centraal stellen. Politiek gaat over mensen, ook over die mensen die niets met politiek hebben, die niets van haar verwachten of zelfs door de politiek verbitterd zijn geraakt. Wat doet een gezouten politicus dan anders dan een ongezouten politicus? Heel simpel: zout prikt en dat doet een christenpoliticus ook. Tenminste, als hij of zij ergens toe wil dienen ook een belangrijk woord. Als Kamerlid kom je op veel plekken die bij mij geprikkelde reacties oproepen. Waar kinderen in nood zijn, waar christenen vervolgd worden, mensenrechtenactivisten opgesloten worden omdat ze strijden voor het recht. Voor mij zijn dat momenten om op te gaan staan, geprikkeld en prikkelend. Niet gelijk met een opgeheven vinger, maar praktisch en met een menselijke benadering. En ja, het gevaar zouteloos te worden zie ik ook bij christelijke politici. Maar wanneer ik weer met de ogen ga kijken waarmee God naar mensen kijkt, brengt dat direct weer prikkels met zich mee. Als je zout wilt zijn, moet je het lef hebben je nek uit te steken voor dingen waarvan jij de overtuiging hebt dat je het moet doen of moet zeggen. Zout in wonden doet pijn, maar het reinigt en bespoedigt wel de genezing. Fysiologisch zout, dat is zout opgelost in water. Dus: doseer wel en verbitter niet

19 educatie Vroeg-Engels geeft kleuter voorsprong Nederland slechtste leerling Europese klas Kleuters die in groep 1 van de basisschool vroeg-engels krijgen, plukken daar nu en later de voordelen van. Die geboekte vooruitgang merk je aan alles. Ook aan de enthousiaste reacties van ouders en directies van basisscholen. Tine Stegenga, projectleider Kennniscentrum Meertaligheid aan de CHE, steekt ook haar eigen enthousiasme niet onder stoelen of schoolbanken. En zij weet waar zij het over heeft. Al negentien jaar ijvert zij voor efficiënte lesmethoden voor Engels in het basisonderwijs. Spelenderwijs Hoe leer je kinderen van vier en vijf jaar die niet kunnen lezen of schrijven een vreemde taal? Stegenga: Op heel natuurlijke wijze, spelenderwijs dus. Op die leeftijden nemen kinderen gemakkelijk een goede uitspraak over. Het taalcentrum in de hersenen draait op volle toeren. Taal, betekenis en gebruik zuigen ze als een geheel op. Gecompliceerde taalregels en de angst fouten te maken, dat speelt bij hen helemaal niet. Het algemene taalgevoel van kinderen die met meer talen worden geconfronteerd, stijgt behoorlijk. Dat geldt ook voor allochtone leerlingen met een zwakkere beheersing van taal. Hun gehele taalontwikkeling verbetert. Bij de Europese top van Lissabon in 2000 hebben de Europese regeringsleiders afgesproken dat in 2010 Europa tot een van de meest concurrerende kenniseconomieën van de wereld moet behoren. Hieruit voortvloeiend hebben deze landen bij de Europese Top van Barcelona in 2002 zich verplicht tot het stimuleren van meertalig onderwijs op zeer vroege leeftijd: Om naast de moedertaal twee of - in voorkomende gevallen - meer andere talen te leren, en meer begrip kweken voor het belang voor het leren van vreemde talen op alle leeftijden. Volstrekte onzin Of voelt kleuters lesgeven in het Engels als een verraad aan de gekoesterde moedertaal? Stegenga is resoluut. Dat is volstrekte onzin. Vroeg-Engels gaat niet ten koste van Nederlands. Ook hoeven de leerlingen geen extra uren op school te draaien. We hebben het over maximaal vijf lesuren in de week. Een leerkracht gebruikt bijvoorbeeld het Engels als voertaal tijdens de biologie-, muziek- of gymles. Zo is het geen verarming maar een verrijking. Overigens heeft minister Plasterk onlangs aangekondigd dat er onderzoek komt naar de wettelijke mogelijkheid om 15% van de lestijd in de basisscholen in het Engels te laten verlopen. De essentie van onderwijs Nederland telde basisscholen in Aan 144 hiervan werd vroeg-engels aangeboden. Weliswaar een verdubbeling ten opzichte van 2007, maar een doorbraak? In Europees verband stelt dit weinig voor. In Nederland zijn basisscholen vrij in het wel of niet aanbieden van vroeg-engels. De directeur van de basisschool moet zelf ook toekomstig belang en meerwaarde inzien van het aanbieden van vroeg-engels aan kleuters. Je bereidt jonge mensen voor op een toekomst. Dat raakt toch de essentie van onderwijs. Voor de school zelf is deze uitbreiding van het lespakket een unique selling point. Reken maar dat vooruitdenkende ouders die extra verdieping voor kun kinderen graag hebben. TalenT en vroeg-engels Nederland gidsland? Vroeg-Engels voor kleuters komt langzaam op gang in Nederland. Terwijl in omringende landen kleuters soms drie talen krijgen aangeboden, is het aanbod hier bijzonder schraal. Ondanks internationale afspraken. Mist Nederland een kans in de voortschrijdende globalisering? Tine Stegenga Wereldwijd communiceren 2010 is nabij. Toch staat vroeg-engels niet hoog op de politieke en de schoolagenda in Nederland. Denken we dat we sneller leren en beter een taal spreken dan anderen? Is het weerzin om vernieuwend te zijn? Stegenga: In het beleid van het ministerie van Onderwijs ligt het zwaartepunt bij Nederlandse taal en rekenen. Dat is jammer. Nederland is een klein land. Als het wil meegaan in de mondialisering is het belangrijk dat onze toekomstige ondernemers, bestuurders en kenniswerkers op vroege leeftijd een taalgevoel ontwikkelen. In Scandinavië, Duitsland en Frankrijk krijgen kleuters wel systematisch en op grote schaal vroeg-engels aangeboden. In Spanje zelfs in drie talen. Als het aan de CHE ligt, kunnen basisscholen die met vroeg-engels willen beginnen, direct aan de slag. Onder de naam TalenT leveren Uitgeverij Jongbloed, Anglia en CHE-Kenniscentrum Meertaligheid van de Academie voor Educatie i.o., het complete lessen- en dienstenpakket. Het omvat nascholingstrajecten voor leerkrachten, methoden van groep 1 t/m 8, toetsen, een kwaliteitskeurmerk en logo, implementatietrajecten, schoolbegeleiding en coaching op maat. Vroeg-Engels aanbieden betekent ook voor leerkrachten vaak een andere manier van omgaan met de materie. De CHE kan leerkrachten en basisscholen daarbij ondersteunen door het trainen op een duidelijke uitspraak,een doelgerichte spreekvaardigheid en vooral de juiste didactiek, de drie elementen die voor de onderbouw van doorslaggevend belang zijn. Meer info: of /meertaligheid

20 nieuws Vocatiodag 2009 De Vocatiodag 2009 werd op 12 januari gevierd. Dit jaar bezinden de CHE-medewerkers zich rondom het thema Verbinding maken: verbinding maken met elkaar, met God en de samenleving. De dag vol inspirerende lezingen werd luchtig en creatief afgesloten met ontspannende en ludieke workshops. Bert Godschalk, betrokken bij Onderwijs & Kwaliteit en de voorbereiding van de Vocatiodag viel het volgende op: O, wat een saai en voorspelbaar thema, hoorde ik iemand s ochtends zeggen. Mooi niet dus. Na de ochtendlezingen werd er toch veel gelachen en niet alleen om cabaretier Kees van der Zwaard. Hij hield de CHE een spiegel voor: waarom ben je zo vaak serieus met je werk bezig? Kom toch eens lekker los. Durf, geniet, vier het leven! Laat je schema los, je powerpoint, je A4-je, je grafiekje. Schud het keurslijf eens van je af en durf. Ruzie maken is trouwens ook een vorm van verbinding maken, aldus het CHE-cabaretgroepje in de middag. Christenen kunnen niet zo goed het conflict aangaan, ook niet met henzelf. Klaag niet als je last hebt van werkdruk: Say No! tegen de mensen die je mailbox vervuilen, jouw tijd in beslag nemen. Zeg Nee! tegen Oud-student start werving- en selectiebureau Social Workers dikke rapporten die nergens over gaan. Zeg Nee! tegen jezelf als je s avonds toch weer zit te werken. Wie zich boos maakt en tegelijk lacht in de spiegel, blijft in verbinding. Bert Godschalk Onderwijs & Kwaliteit Oud-student Bas Baggerman (Maatschappelijk Werk & Dienstverlening) is een bureau voor werving, selectie en detachering van social workers gestart. Ervaren sociale professionals op zoek naar een nieuwe uitdaging kunnen hier terecht, maar ook startende hulpverleners en studenten aan een opleiding Sociale Studies kunnen zich inschrijven voor de Social Workers Talenten Pool. Inmiddels heeft Social Workers al voor diverse CHE-studenten bemiddeld. Zij zijn aan de slag gegaan als jeugdbeschermer, projectmedewerker en ambulant woonbegeleider, al dan niet na een periode van detachering. Bas Baggerman is na zeven jaar werken als maatschappelijk werker in verschillende omgevingen zijn eigen bedrijf gestart. Ik merk dat er grote behoefte is aan een bureau als Social Workers. Omdat ik en mijn medewerkers ook uit het sociale werkveld komen, begrijpen wij goed wat een werkzoekende hulpverlener bezighoudt. Werkgevers vinden dat natuurlijk ook prettig. Meebouwen aan de samenleving Social Workers heeft diverse christelijke instellingen als klant en wanneer voor invulling van een vacature een christelijke levensovertuiging gewenst is, dan weten wij precies hoe en wat. Als bedrijf echter richten wij ons op de totale sector wonen, zorg en welzijn. We hebben dus ook medewerkers met een islamitische levensovertuiging in dienst. Wij willen met onze dienst verlening juist meebouwen aan de samenleving en willen dat op deze manier ook concreet maken. De samenwerking met de CHE verloopt uiterst prettig. De studenten weten ons inmiddels aardig te vinden en wij praten mee over het invullen van de minor Samenlevingsopbouw. Als oud-student heeft deze samenwerking natuurlijk een extra dimensie. Meer info op 38 Uitreiking CHE CV Koers Prijs op eerste Salt- Stonedag De CHE CV Koers Prijs voor het beste afstudeerproject van de CHE werd 21 januari uitgereikt aan het project Kleurbekennend Zorgverlenen van Marja Geleijnse en Aletta de Pater over de christelijke identiteit in de zorgverlening. De jury, bestaande uit dhr. R. Westerbeek (CV Koers), prof. dr.ir. J. Blaauwendraad en prof. dr. M. Kaptein, prees de actuele relevantie, het literatuuronderzoek en de brede toepasbaarheid van de handleiding. De prijs, 500,- en een beeldje, werd uitgereikt tijdens de eerste Salt-Stone Speerpunt van deze dag was de (aankomende) christen-professional en de werkvloer. Geleijnse en De Pater deden vanuit de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD) en Stichting Agathos Thuiszorg, onderzoek onder psychosociale zorgverleners. Aan de hand hiervan schreven zij een handleiding om zorgverleners houvast te geven om de christelijke identiteit vorm te geven in de hulpverlening. Aletta de Pater: Het afstuderen was een geweldige tijd. Ik studeerde deeltijd en vanuit mijn werk vond ik dit een boeiend onderwerp. Het is me duidelijk geworden Studenten SPH winnen Maria Regina Scholtenpenning Liesbet van der Meer en Amanda Derks hebben met hun afstudeerscriptie Begrijp je mij wel? de Maria Regina Scholten Penning 2008 gewonnen. Beiden zijn afgestudeerde CHE-studenten Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH) en werkzaam als begeleidsters van mensen met een lichte verstandelijke beperking. De Penning is een landelijke prijs voor studenten die met hun 39 dat veel christelijke hulpverleners behoefte hebben aan concrete integratie van geloof en hulpverlening. We hebben ons in de handleiding bijzonder gericht op het huwelijk, waarin we de grote noodzaak laten zien van bezinning op huwelijkswaarden. Hier ligt een groot werkterrein voor de hulpverlening en de kerk. De tweede prijs ging naar MWD-studenten Marleen van DomsxBertine Hoogendoorn. Hun project had als onderwerp Seksualiteit in Realiteit. Alle genomineerden ontvingen een abonnement op CV Koers. Christen-professional op de werkvloer Met de Salt-Stonedag wil de CHE haar laatstejaarsstudenten en eerstejaarsalumni inspireren om als startende christen-professional meer te betekenen op de werkvloer. Met workshops en sprekers werden bezoekers aan het denken gezet over christen-zijn na de studie. Thema s waren scriptie een zinvolle bijdrage leveren aan de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Amanda en Liesbet verdiepten zich in de communicatie tussen begeleiders en cliënten. Deze communicatie wordt vaak overschat en vormt voor de begeleiders een valkuil. Met hun praktijkonderzoek en literatuurstudie hebben de studenten een model ontwikkeld om deze communicatie te bevorderen. Ook hebben ze een handleiding opgezet die, door middel van een presentatie, een helpende hand biedt bij het introduceren van het communicatieprofiel in het team. Het profiel is toepasbaar op elke doelgroep binnen de sector en is gebaseerd op de theorie van mevrouw D. Timmers-Huigens. De studenten ontvingen een door Willem Noyons ontworpen Genomineerden CHE CV Koers Prijs 2008 en winnares Aletta de Pater (rechts) christelijk leiderschap, tijdmanagement, toekomstidealen en doorstuderen. Tijdens de netwerkmarkt maakten de bezoekers kennis met toekomstige werkgevers en verschillende netwerkorganisaties. Ideaalbeeld Ton van Bergeijk, projectleider Salt-Stone 2009: De CHE CV Koers Prijs wordt jaarlijks uitgereikt, maar we wilden méér bieden. Zo kwamen we op Salt-Stone uit. Een dag waarop wij de studenten en alumni bewustmaken van het feit dat zij zoutend zout en een rots in de samenleving kunnen zijn. We vinden het belangrijk dat zij praktische handreikingen krijgen. Salt-Stone is een dag waarop studenten en alumni nadenken over de keuzes die je als christen maakt. Zodat we niet alleen zoutend zout zijn, maar als christen bewust een plek innemen in deze maatschappij. penning en een geldbedrag. Een origineel document van de scriptie, een handleiding en/ of de cd zijn te koop bij Amanda live.nl) en Liesbet

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Arbeidsverzuim door stress, werknemers die soms voor langere tijd uitvallen: een teken dat mensen veel, soms wel te

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN

CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN Bruisend Jeugdwerk De kerk als plek waar jongeren, gelovig of niet, graag naartoe gaan om God beter te leren kennen. Jeugdleiders die dichterbij

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B)

Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B) Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B) What s in the Box? (wat zit er in de doos?) Geestelijke gaventest een vragenlijst voor tieners What s in the Box? is een eenvoudige benadering om te onderzoeken

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

We wensen je een goede en ontspannen cursus toe! Neem een lekkere kop koffie of thee als je de mailing leest, maak er jouw momentje van!

We wensen je een goede en ontspannen cursus toe! Neem een lekkere kop koffie of thee als je de mailing leest, maak er jouw momentje van! Je krijgt deze mailing omdat je je hebt geabonneerd op de online cursus 'In 6 weken naar ontspannen moederschap'. Ben jij niet de juist geadresseerde, stuur dan een mail aan ons. Onze gegevens staan onder

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Vragen Antwoorden Gaven. bijna nooit

Vragen Antwoorden Gaven. bijna nooit Ik ben heel gevoelig voor wat wel of niet goed is Ik ben de eerste die opspringt om anderen te helpen Ik vind het leuk om de leiding te hebben over mensen Ik voel het aan als anderen pijn hebben en ik

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

30 DAGEN FOCUS TRAINING

30 DAGEN FOCUS TRAINING BROCHURE 30 DAGEN FOCUS TRAINING Voor medewerkers van woningcorporaties In samenwerking met de corporatie-academie Informatie colofon en aanmeldprocedure: zie einde brochure Simpel en snel leren op je

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

ti&:. Vernieuwing en versterking Daarom ook is iemand die één met Christus is, een nieuwe scheppin,g. Het oude is voorbij, het nieuwe is,gekomen.

ti&:. Vernieuwing en versterking Daarom ook is iemand die één met Christus is, een nieuwe scheppin,g. Het oude is voorbij, het nieuwe is,gekomen. Vernieuwing en versterking ti&:. Bijbeltekst: 2 Korintiërs 5:15-18 Belangrijkste vers: 2 Korintiërs 5:17 Daarom ook is iemand die één met Christus is, een nieuwe scheppin,g. Het oude is voorbij, het nieuwe

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 8-12 jarigen Lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Ilja Witte en Judith Maarsen Mei 2007Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

STICHTING JONAH. Bettekamp 99. 6712 EJ Ede RSIN 815134526

STICHTING JONAH. Bettekamp 99. 6712 EJ Ede RSIN 815134526 STICHTING JONAH Bettekamp 99 6712 EJ Ede RSIN 815134526 Bestuur De heer L.R. van Drongelen - voorzitter De heer J.A. Knoll - secretaris De heer J.P.Nagtegaal - penningmeester Doelstelling De stichting

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1

2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1 2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1 Ben je tevreden met je huidige leven? Met je baan, je relaties en je gezondheid? Ben je vol zelfvertrouwen, relaxed en tevreden? Of zijn er dingen die

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren dienen in de gaven van de Geest. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren dienen in de gaven van de Geest. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie 40-dagendagboek Discipelen van Jezus Leren dienen in de gaven van de Geest Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048

Nadere informatie

PRIORITEITEN. drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE

PRIORITEITEN. drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE PRIORITEITEN drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE Ook zo druk, druk, druk? Hebt u het gevoel dat u geleefd wordt door de waan van de dag en dat u altijd tijd te kort hebt? Of hebt u uw zaakjes prima onder controle

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

copyright www.candocoaching.nl 1

copyright www.candocoaching.nl 1 1 De Gids voor jouw succes en jouw uniekheid door Margje van der Lei CanDo Coaching www.candocoaching.nl Door het zetten van specifieke intenties wordt je geholpen op de weg waar je naar toe wilt. Wanneer

Nadere informatie

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Dit portret gaat over H., een vrouw die met een evoluerende spierziekte nog lang voor de klas heeft gestaan in het lager

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Open Training Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wil jij meer

Nadere informatie

over deze vragen praten. Laat de tweetallen hun antwoorden opschrijven. Sluit dit onderdeel plenair af: wie wil hier iets over zeggen?

over deze vragen praten. Laat de tweetallen hun antwoorden opschrijven. Sluit dit onderdeel plenair af: wie wil hier iets over zeggen? Omgaan met tijd Matrix Tijdmanagement (groepsactiviteit) Omgaan met tijd is een aansprekend thema voor veel vrouwelijke ondernemers. Het runnen van een eigen onderneming, zonder dat dit ten koste gaat

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Timemanagement? Manage jezelf!

Timemanagement? Manage jezelf! Timemanagement? Manage jezelf! Trefwoorden Citeren timemanagement, zelfmanagement, stress, overtuigingen, logische niveaus van Bateson, RET, succes citeren vanuit dit artikel mag o.v.v. bron: www.sustrainability.nl

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Effectief omgaan met je tijd

Effectief omgaan met je tijd niet belangrijk belangrijk Effectief omgaan met je tijd Stephen Covey heeft in zijn boek De zeven eigenschappen van effectief leiderschap een eenvoudige en doeltreffende manier aangereikt om bewust met

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Inleiding. In deze brochure beperken we ons tot informatie over het lidmaatschap. Voor uitgebreide informatie over de visie en de

Inleiding. In deze brochure beperken we ons tot informatie over het lidmaatschap. Voor uitgebreide informatie over de visie en de Inleiding Je hebt deze brochure ontvangen omdat je overweegt of al hebt besloten om lid te worden van de Evangelische Gemeente Jozua in Dordrecht. Graag willen wij je informeren over hoe dat in zijn werk

Nadere informatie

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap 2014 Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Je bent hoger opgeleid, zit aan het begin van je carrière en hebt de ambitie

Nadere informatie

Even voorstellen Maria, 4 kids. 14 jaar zelfstandig. Emotionele Intelligentie. Medische wereld, Bedrijfsleven, Overheid.

Even voorstellen Maria, 4 kids. 14 jaar zelfstandig. Emotionele Intelligentie. Medische wereld, Bedrijfsleven, Overheid. Even voorstellen Maria, 4 kids. 14 jaar zelfstandig. Emotionele Intelligentie. Medische wereld, Bedrijfsleven, Overheid. Hardlopen roeien, motorrijden, zwemmen. Parapente Foto: Schotland,cairngorms.co.uk/

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt Ben jij zo iemand die actief is en veel interesses heeft en daardoor ook veel bezigheden en spullen heeft?

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

dichterbij jongeren in Zwolle

dichterbij jongeren in Zwolle dichterbij jongeren in Zwolle teamleider ronald welmers in oktober 2009 stonden we met vijf vrijwilligers, een pannakooi en een voetbal in Park de hogenkamp. geen tiener die kwam de eerste drie maanden,

Nadere informatie

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling De mens is een gewoontedier Wij maken eerst onze gewoonten, daarna maken onze gewoonten ons Als je doet

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 IN NAVOLGING VAN CLARA Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 januari jl. hield Marieke drent, studente TheoloGie (fhtl, utrecht) een boeiende voordracht

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Persoonlijk leiderschaps programma

Persoonlijk leiderschaps programma Persoonlijk leiderschaps programma Zet binnen acht weken grote stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Ben jij een druk bezette (young) professional en

Nadere informatie

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4).

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4). BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 4 Les 4 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 1) De ongelovige

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Workshops Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Workshops 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wat

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Mét code voor 11 online video s!

Mét code voor 11 online video s! Mét code voor 11 online video s! 5 Voorwoord Mijn eerste kennismaking met de bijbelstudies van Beth Moore was in 2006 in onze gemeente in Amerika. Mijn echtgenoot Mark had kort daarvoor zijn baan opgezegd

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. De verhalen van vandaag uit het evangelie van Marcus

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie