IJsselmeergebied: duurzame ontwikkeling vanuit ecologisch perspectief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IJsselmeergebied: duurzame ontwikkeling vanuit ecologisch perspectief"

Transcriptie

1 Klaas van Egmond IJsselmeergebied: duurzame ontwikkeling vanuit ecologisch perspectief m.m.v.: Jan Janse Eddy Lammens (RIZA) Leon Braat Willem Ligtvoet Rijk van Oostenbrugge Hendrien Bredenoord

2 Opbouw Wat komt er op ons af? klimaatverandering ruimtedruk Adaptatie vanuit duurzaamheidsperspectief Aspect: Ecologie ( planet ): van binnenzee tot zoetwatermeren ecologische betekenis ecologische problemen Aspect: Gebruiksfuncties ( people ) Aspect: Economie ( profit ) Opties voor de toekomst 2

3 Hoe is de wereld er aan toe? 3

4 Temperatuurstijging alleen met grote inspanning te beperken EU 50-60% emissie reductie! KNMI 1-2 graden in graden in

5 Klimaatprobleem internationaal oplosbaar 5

6 Klimaatprobleem internationaal oplosbaar 6

7 Klimaatprobleem internationaal oplosbaar Dit vergt een enorme inspanning Kan niet zonder ontwikkelingslanden 7

8 Technologie Consumptie Bevolking 8

9 Duurzaamheidsagenda Doelen Expliciet maken en onderling afstemmen (trade-offs) Samenhang Duurzaamheidsprobleem door éénzijdigheid Langetermijngerichtheid Meerdere generaties Individuele versus collectieve kwaliteiten bewaken Ruimte Meer functies accommoderen bij minder ruimte door ordening Energie Beoordeling op klimaat-effect, ruimtebeslag, betaalbaarheid, voorzieningzekerheid 9

10 Fysieke doorwerking naar Nederland Onbekende, maar kleine kans op versnelde zeespiegelstijging vanaf

11 Adaptatie: opties! Versterking dijken die niet aan norm voldoen 11

12 Waterstromen via het IJsselmeer 12

13 Waterafvoer bij eb: spuisluizen in de Afsluitdijk 13

14 Adaptatie Reeds in gang gezet: - dijkverhogingen rivieren - Ruimte voor de Rivier - verbetering zwakke schakels kust - verhoging Afsluitdijk - verhoging spuicapaciteit door Afsluitdijk - verhoging IJsselmeerpeil 14

15 Toekomstige winterpeilen in IJsselmeergebied 15

16 Waterstanden IJsselmeer, 2000 en

17 Adaptatie: opties Kustuitbreiding Mogelijkheid voor inzoom op kust Niet bouwen op kwetsbare gebieden? 17

18 Ruimtedruk op Randstad 18

19 Extra ruimtedruk bij hoge economische groei en bijbehorende arbeidsmigratie 19

20 Het IJsselmeergebied (voorheen Zuiderzee) foto: Andre Kuipers 20

21 Ecologie " Historische betekenis " Actuele ecologische betekenis " Ecologische problemen 21

22 Voormalige Zuiderzee 1930 IJssel meer Marker meer Houtribdijk 1976 Afsluitdijk foto: Andre Kuipers IJssel 22

23 Afsluiting Zuiderzee (1932) 23

24 IJssel- en Markermeer: vroegere situatie nog herkenbaar: Bodemkaart Dieptekaart RIZA (1998) 24

25 Ecologische betekenis: historisch Estuarium: Openheid, rust en ruimte Dynamiek Brakwaterecosystemen, zoet-zout-overgangen Zeegrassen Kraamkamer voor Noordzeevis Vogelrijkdom: internationaal belang 25

26 26

27 Ecologische betekenis: actueel Openheid, rust en ruimte Vogelrijkdom: internationaal belang (Ramsarconventie) Waardevolle zoetwaterecosystemen (m.n. randmeren): o.a. kranswieren Waardevolle moerasecosystemen ( wetlands ) bijv. Oostvaardersplassen Beleidsmatig: - mondiaal: Wetlandsconventie (Ramsar) - EU: Natura 2000 (Vogel- en Habitatrichtlijn) - EU: Kaderrichtlijn Water 27

28 Grote aantallen duikeenden foerageren op het IJssel- en Markermeer 28

29 Helder water met waterplanten 29

30 Moerasgebied: o.a. Oostvaardersplassen 30

31 Visstand en visserij Spiering De visserij is een dominante ecologische factor 31

32 Slibprobleem in het Markermeer foto: Andre Kuipers 32

33 Afname Driehoeksmossel in Markermeer

34 Afname mosseletende vogels in Markermeer Kuifeend 34

35 Ecologische uitdagingen oplossing slibprobleem Markermeer stoppen van de overbevissing herstel van oeverbiotopen behoud/herstel waterkwaliteit bij stijging watertemperatuur 35

36 Natuurontwikkelingsprojecten Legenda uitgevoerd in uitvoering planvorming (Bron: Rijkswaterstaat, directie IJsselmeergebied) 36

37 Gebruiksfuncties Aspect: Maatschappelijke gebruiksfuncties ( people ) veiligheid zoetwatervoorraad recreatie Aspect: Economische gebruiksfuncties ( profit ) zandwinning scheepvaart visserij (slechts 5 M per jaar) wonen? 37

38 Opties voor de toekomst a. Huidige situatie UITGAANDE VAN HISTORISCHE SITUATIE b. Herstel van het estuarium UITGAANDE VAN COMPARTIMENTERING c. Aanpak slibprobleem Markermeer: c1. IJsselmeer en Markermeer weer EEN c2. Alleen aanleg slibvangen (putten) d. IJsselmeer open water, Markermeer andere inrichting met moerasgebieden e. idem met woningbouw op eilanden 38

39 Mogelijke inrichtingsschetsen (1) Witteveen&Bos, 1992 Boskalis,

40 Mogelijke inrichtingsschetsen (2) IMSA 40

41 41

42 Impressie van mogelijk aan te leggen vooroevers 42

43 Opties moeten integraal worden afgewogen veiligheid huidig estuarium 0 - meren verbinden - Markermeer wetland +/ + Markermeer wetland en wonen? zoetwatervoorraad waterkwaliteit - brak 0 + +? openheid natuur: open water natuur: randen -/ + - +/- + brakwaternatuur +? -/ + - +/- + recreatie wonen

44 Wat wordt de toekomst van het IJsselmeer? 44

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats Vissen in het IJsselmeer Romke Kats Functies IJsselmeer Water Transport Recreatie Visserij Natuur Vissen in het IJsselmeer Historie Ecologie Voedselketen IJsselmeer algen, vissen, mosselen, waterplanten,

Nadere informatie

Koppel kuifeenden. Kuifeenden

Koppel kuifeenden. Kuifeenden 42 Ecologie en natuurfuncties Het IJsselmeergebied is een uniek natuurgebied van (inter-)nationale betekenis. Het is een van de zee afgesloten, benedenstrooms gelegen, zoet laaglandmeer met een relatief

Nadere informatie

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied Deltaprogramma I IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied I Colofon Samengesteld door: MWH B.V. www.mwhglobal.nl Fotografie: Foto kaft: Foto s Flora en Fauna: Oplage:

Nadere informatie

factsheets creatieve sessie

factsheets creatieve sessie factsheets creatieve sessie naar een rijk IJsselmeer natuur circulaire economie kennisontwikkeling (innovatie, educatie) natuur openheid vogels & vissen volume bevolking draagvlak kennishub veldstation

Nadere informatie

VEILIGHEID EN ZOETWATERVOORZIENING IN HET IJSSELMEERGEBIED

VEILIGHEID EN ZOETWATERVOORZIENING IN HET IJSSELMEERGEBIED VEILIGHEID EN ZOETWATERVOORZIENING IN HET IJSSELMEERGEBIED CONCLUSIES EN VERSLAG EXPERTSESSIE 8 JUNI 2007 RIJKSWATERSTAAT RIZA 13 augustus 2007 110643/CE7/197/000823 Inhoud 1 Expertsessie Veiligheid en

Nadere informatie

Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende maatregelen

Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende maatregelen Voorverkenning lange termijn peilbeheer IJsselmeer Deskundigengroep ecologie & natuurwetgeving (definitief 15.02.2010) Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende

Nadere informatie

Marker Wadden. Planvorming. Herstel van een onherstelbaar veranderd ecosysteem

Marker Wadden. Planvorming. Herstel van een onherstelbaar veranderd ecosysteem Marker Wadden Planvorming Herstel van een onherstelbaar veranderd ecosysteem Natuurmonumenten heeft in 2011 het initiatief van de Marker Wadden ontwikkeld als antwoord op een aantal structurele ecologische

Nadere informatie

paspoort Veerse meer

paspoort Veerse meer paspoort Veerse meer 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en elkaar

Nadere informatie

Deltaprogramma IJsselmeergebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied

Deltaprogramma IJsselmeergebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied Deltaprogramma IJsselmeergebied Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied Colofon Deltaprogramma IJsselmeergebied Nieuwe Uitleg 1 Den Haag Deltaprogramma IJsselmeergebied Probleemanalyse fase

Nadere informatie

Markermeer-IJmeer. Redactioneel

Markermeer-IJmeer. Redactioneel Markermeer-IJmeer Redactioneel Land uit water winnen, daar heeft Nederland een naam in opgebouwd. Tegenwoordig geven we het water weer meer de ruimte. De harde abrupte overgangen tussen land en water worden

Nadere informatie

Een veilig, aantrekkelijk en. economisch sterk. Wadden- en IJsselmeergebied. Luc Kohsiek Dijkgraaf Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Een veilig, aantrekkelijk en. economisch sterk. Wadden- en IJsselmeergebied. Luc Kohsiek Dijkgraaf Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Een veilig, aantrekkelijk en economisch sterk Wadden- en IJsselmeergebied De rol van het waterschap Luc Kohsiek Dijkgraaf Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier De kust IJmuiden Aanleg strekdam in

Nadere informatie

IJsselmeerpeil bij zeespiegelstijging

IJsselmeerpeil bij zeespiegelstijging IJsselmeerpeil bij zeespiegelstijging Waterveiligheid IJsselmeergebied ir. G.J. ter Maat dr.ir. G.A.M. van Meurs 1200163-003 Deltares, 2010 Inhoud Lijst van Tabellen Lijst van Figuren i iii 1 Inleiding

Nadere informatie

Kaart 36: Jaarinkomen per hoofd van de bevolking per provincie ( )

Kaart 36: Jaarinkomen per hoofd van de bevolking per provincie ( ) 64 Economie In economisch opzicht is het IJsselmeer een zeer interessant gebied, denk bijvoorbeeld aan mogelijkheden voor zand- en waterwinning, koelwatervoorziening, recreatie, visserij en de beroepsvaart.

Nadere informatie

historische en recente gevolgen van het afsluiten van de Zuiderzee voor trekvissen

historische en recente gevolgen van het afsluiten van de Zuiderzee voor trekvissen Wat wij van het verleden kunnen leren: historische en recente gevolgen van het afsluiten van de Zuiderzee voor trekvissen Katja Philippart Philippart C.J.M. & M.J. Baptist (2016) An exploratory study into

Nadere informatie

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2 e bestuurlijke consultatieronde Deltaprogramma: Hoe houden we de delta veilig en zorgen we voor voldoende zoetwater?

Nadere informatie

Fotolocaties: Oranjesluizen Amsterdam Was Durgerdam Verkeersbord nabij Marken IJsverkoper Volendam Afsluitdijk Snackkar Markermeer Doorkijk gemaal De

Fotolocaties: Oranjesluizen Amsterdam Was Durgerdam Verkeersbord nabij Marken IJsverkoper Volendam Afsluitdijk Snackkar Markermeer Doorkijk gemaal De Bronvermelding 107 108 Fotolocaties: Oranjesluizen Amsterdam Was Durgerdam Verkeersbord nabij Marken IJsverkoper Volendam Afsluitdijk Snackkar Markermeer Doorkijk gemaal De Blocq van Kuffeler Recreatie

Nadere informatie

Werk aan de grote wateren

Werk aan de grote wateren Werk aan de grote wateren Op weg naar duurzaam beheer en ecologische kwaliteit Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Transitie naar duurzaam waterbeheer Vispassages, natuurlijke oevers, aanpak van verontreinigende

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

paspoort westerschelde

paspoort westerschelde paspoort westerschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman Korte historie 2009: Nationale Waterplan! 2 windenergiegebieden aangewezen! Borssele en IJmuiden

Nadere informatie

ZZWB-M-760017- PROBLEMEN WATERKWALITEITS- ONDERZOEK. \ J

ZZWB-M-760017- PROBLEMEN WATERKWALITEITS- ONDERZOEK. \ J > ZZWB-M-760017- PROBLEMEN WATERKWALITEITS- ONDERZOEK. \ J DIRECTIE ZUIDERZEEWERKEN. directie IJsselmeergebied bibliotheek postbus 600 Problemen waterkwaliteitsonderzoek. Binnen afzienbare tijd zal het

Nadere informatie

Remote sensing in perspectief. Van kenniscyclus naar beleidscyclus. Roeland Allewijn. Rijksinstituut voor Kust en Zee

Remote sensing in perspectief. Van kenniscyclus naar beleidscyclus. Roeland Allewijn. Rijksinstituut voor Kust en Zee Remote sensing in perspectief Van kenniscyclus naar beleidscyclus Roeland Allewijn Rijksinstituut voor Kust en Zee Van jonge onderzoeker naar iets oudere manager De informatie- en kenniscyclus Van RS data

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013.

Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013. Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013. Voorlichting en discussie over Marker Wadden De districtscommissie

Nadere informatie

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 1 Tot 6.70 m. onder zeeniveau 60% overstroombaar gebied, daar wonen ongeveer 9 miljoen mensen met

Nadere informatie

Stichting Wetlands in het IJsselmeer

Stichting Wetlands in het IJsselmeer Stichting Wetlands in het IJsselmeer Wetlands in het IJsselmeer: eindrapport fase 1 2 juni 2006 Een brugproject van Projectnr. Leven met Water: P2038 Projectnr. Delft Cluster: CT 04.41.11 ECORYS Nederland

Nadere informatie

Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren

Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren Presentatie Visie Zilveren Stromen Programma: 14:30 Opening 14:35 Op weg naar Zilveren Stromen 14:40 Inhoudelijke toelichting

Nadere informatie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Wie de kaart van Nederland bekijkt, ontdekt nauwelijks plaatsen die niet op een of andere manier door mensen

Nadere informatie

Een snelle kosteneffectiviteitanalyse. voor Deltaprogramma IJsselmeergebied:

Een snelle kosteneffectiviteitanalyse. voor Deltaprogramma IJsselmeergebied: CPB Notitie 27 september 2012 Een snelle kosteneffectiviteitanalyse voor Deltaprogramma IJsselmeergebied: Wat zijn de kosten en veiligheidsbaten van wel of niet meestijgen met de zeespiegel en extra zoetwaterbuffer?

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan

INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan Samenwerkingsverband MARKERMEER - IJMEER www.markermeerijmeer.nl INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan Op weg naar besluitvorming in 2009 Samenwerkingsverband Stuurgroep

Nadere informatie

Vismigratierivier Afsluitdijk

Vismigratierivier Afsluitdijk Vismigratierivier Afsluitdijk Voorlopig toetsingsadvies over het milieueffectrapport 4 augustus 2015 / rapportnummer 2881 32 1. Voorlopig oordeel over het MER De provincie Fryslân heeft (als penvoerder

Nadere informatie

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD Harlingen, 27 februari 2009 Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Kenmerk: AW/09014 Geacht projectteam Afsluitdijk,

Nadere informatie

Vervangingsopgave Natte Kunstwerken. Gevoeligheidstest natte kunstwerken

Vervangingsopgave Natte Kunstwerken. Gevoeligheidstest natte kunstwerken Vervangingsopgave Natte Kunstwerken Gevoeligheidstest natte kunstwerken 1 Vervangingsopgave en einde levensduur Achtergrond vervangingsopgave Rijkswaterstaat werkt aan de vlotte en veilige doorstroming

Nadere informatie

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd Deel 1 Algemene vragen 1. Hoe belangrijk is natuurbescherming voor u? Niet belangrijk Niet erg belangrijk Belangrijk Heel belangrijk Er is een duidelijke maatschappelijke vraag is naar natuurbescherming.

Nadere informatie

Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer

Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer CV Patrick Schilder 1982-1986 LTS, T-stroom, Elektrotechniek 1986 start met vissen op de VD64 1988 neemt samen met zijn oudste broer de VD64 over 1988-heden

Nadere informatie

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden Noordzee binnen Legenda grevelingen hoge en / diepe geulen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden stagnant zorgcomplexen Goeree versterken toerisme

Nadere informatie

http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/

http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/ http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/ Acht vragen van HHNK Acht antwoorden van HHNK acht halve waarheden fons elders (1) Is versterking nog wel nodig nu het Deltaprogramma

Nadere informatie

WELKOM door Albert Remmelzwaal

WELKOM door Albert Remmelzwaal WELKOM door Albert Remmelzwaal 11.00 Intro flexibel peil IJsselmeer Ronald Roosjen (Deltares) neemt u mee in de wereld van flex-peilen en dynamisch denken 11.20 Mindshift voor waterbeheer: wat betekent

Nadere informatie

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Hoofdlijnen uit de zienswijzen Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Zienswijzeperiode: 3 juni tot en met 30 juni

Nadere informatie

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk Toekomstbestendige Afsluitdijk Breezanddijk Friese kust Kornwerderzand Monument Den Oever Om tot 2050 bestand te zijn tegen de stijging

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Strategieën voor ruimtelijke ontwikkeling. 1) Duurzame ontwikkeling, governance, gebiedsontwikkeling, monitoring en kennisvragen

Strategieën voor ruimtelijke ontwikkeling. 1) Duurzame ontwikkeling, governance, gebiedsontwikkeling, monitoring en kennisvragen Strategieën voor ruimtelijke ontwikkeling 1) Duurzame ontwikkeling, governance, gebiedsontwikkeling, monitoring en kennisvragen Ina Horlings Lezing Waddenacademie, 2-12- Opgaven voor de Waddenregio 1.

Nadere informatie

paspoort Oosterschelde

paspoort Oosterschelde paspoort Oosterschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

Toets_Hfdst4_NederlandEnHetWater

Toets_Hfdst4_NederlandEnHetWater Toets_Hfdst4_NederlandEnHetWater Vragen Samengesteld door: visign@hetnet.nl Datum: 31-1-2017 Tijd: 11:05 Samenstelling: Geowijzer Vraag: 17, 17, 18, 18, 18, 19, 19, 20, 20, 20, 21, 21, 22, 23, 24, 25,

Nadere informatie

NIEUWE BEHEERPLANNEN VOOR RIJKSWATEREN

NIEUWE BEHEERPLANNEN VOOR RIJKSWATEREN NIEUWE BEHEERPLANNEN VOOR RIJKSWATEREN Hoe steken we de gebiedsprocessen voor WB21, KRW en Natura 2000 in elkaar? Heeft u met uw instelling, bedrijf of werk iets te maken met de Waddenzee en de Noordzeekustzone,

Nadere informatie

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad)

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad) Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010 Andre Nooteboom (heemraad) Doelstellingen avond Elkaar meenemen in oprichtingsproces VBC-Veluwe Zorgen voor draagvlak en enthousiasme Kennis en informatie overdracht

Nadere informatie

Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust

Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust december 2013 Contacten Chris Bakker, c.bakker@itfryskegea.nl, t. 0512-30 58 60 Bronnen -Projectplan de groeiende IJsselmeerkust van

Nadere informatie

ACHTERGRONDDOKUMENT WATER Bouwsteen voor Toekomstagenda Markermeer en IJmeer

ACHTERGRONDDOKUMENT WATER Bouwsteen voor Toekomstagenda Markermeer en IJmeer Samenwerkingsverband MARKERMEER - IJMEER www.markermeerijmeer.nl ACHTERGRONDDOKUMENT WATER Bouwsteen voor Toekomstagenda Markermeer en IJmeer Inhoud Samenvatting Hoofdstuk 1 Inleiding Hoofdstuk 2 Het

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid Dynamisch kustbeheer Erna Krommendijk Milieufederatie Noord-Holland Programma veldbezoek 15 november 2013 Welkom / introductie Veldbezoek met diverse toelichtingen Lunch Wensen en kansen in deelgebieden:

Nadere informatie

Ruimtelijke inrichting van Nederland

Ruimtelijke inrichting van Nederland Ruimtelijke inrichting van Nederland De rijksoverheid zet een mix van instrumenten in bij de ruimtelijke inrichting: - Uitvoering door de rijksoverheid Er zijn 3 categorieën rijksbeleid: - Internationale

Nadere informatie

IJMEER VERKENNING SAMENVATTING

IJMEER VERKENNING SAMENVATTING SAMENVATTING VERKENNING IJMEER ANWB, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat, gemeente Almere en gemeente Amsterdam in opdracht van de Vereniging Deltametropool maart 2004 VERKENNING IJMEER

Nadere informatie

Ecologie van zoet-zoutovergangen

Ecologie van zoet-zoutovergangen Ecologie van zoet-zoutovergangen Tim van Oijen Foto: www.hollandgroen.nl Opzet De Waddenacademie Paleogeografie waddengebied Typen zoet-zoutovergangen Abiotiek estuaria Ecologische waarde estuaria (habitat,

Nadere informatie

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland Willem Ligtvoet Kader: Nationale Adaptatiestrategie (begin 2016) Gevraagd: breed overzicht klimaateffecten en aangrijpingspunten voor beleid Aanvulling

Nadere informatie

Waterkracht Nieuwsbrief over het Beheerplan voor de Rijkswateren

Waterkracht Nieuwsbrief over het Beheerplan voor de Rijkswateren Waterkracht Nieuwsbrief over het Beheerplan voor de Rijkswateren Externe versie Nummer 3 2008 Van de redactie Rijkswaterstaat is bezig met het opstellen van het Beheerplan voor de Rijkswateren 2009-2015.

Nadere informatie

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract Deze bijlage geeft een overzicht van de projecten waar DNA aan werkt. Op de website www.deafsluitdijk.nl is meer informatie te

Nadere informatie

Snoekbaars en ecologisch herstel

Snoekbaars en ecologisch herstel Verslag 15 e bijeenkomst Vissennetwerk, 4 oktober 2007 te Breda Snoekbaars en ecologisch herstel Deze bijeenkomst van het Vissennetwerk, dit maal gezamenlijk met de bijeenkomst van het Platform Ecologisch

Nadere informatie

Waterplanverkenning. Drie perspectieven op de toekomst van water in Nederland. Bouw voort op het goede! Samen meegroeien! Grijp de kansen!

Waterplanverkenning. Drie perspectieven op de toekomst van water in Nederland. Bouw voort op het goede! Samen meegroeien! Grijp de kansen! Waterplanverkenning Drie perspectieven op de toekomst van water in Nederland Bouw voort op het goede! Samen meegroeien! Grijp de kansen! Marieke de Groen, Willem Bruggeman, Joost Icke, Bonne van der Veen,

Nadere informatie

paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde

paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie

Nadere informatie

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat

Nadere informatie

Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling. Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied

Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling. Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied 2 Rijkswaterstaat Inhoud Voorwoord 5 Inleiding en leeswijzer

Nadere informatie

Samenvatting SAMEN WERKEN MET WATER 9

Samenvatting SAMEN WERKEN MET WATER 9 Samenvatting De opdracht De Deltacommissie is door de regering gevraagd advies uit te brengen over de bescherming van Nederland tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij gaat het om de vraag hoe

Nadere informatie

Project IJsselmeergebied zoekt verdieping benutting van de per 10 december 2004 beschikbare informatie in het Innovatie Management Cyclus Model

Project IJsselmeergebied zoekt verdieping benutting van de per 10 december 2004 beschikbare informatie in het Innovatie Management Cyclus Model Project IJsselmeergebied zoekt verdieping benutting van de per 0 december 2004 beschikbare informatie in het Innovatie Management Cyclus Model afbeelding bron: RWS/RIZA L. van Oyen (ValQuest b.v.) prof.

Nadere informatie

Markermeer & IJmeer

Markermeer & IJmeer Natura 2000 ontwerpbeheerplan IJsselmeergebied 2016-2021 Markermeer & IJmeer Natura 2000 ontwerpbeheerplan IJsselmeergebied 2016-2021 Markermeer & IJmeer Datum: april 2016 Status: Ontwerp-beheerplan Natura

Nadere informatie

CPB Achtergronddocument. Een snelle kosten-effectiviteitanalyse voor het Deltaprogramma IJsselmeergebied:

CPB Achtergronddocument. Een snelle kosten-effectiviteitanalyse voor het Deltaprogramma IJsselmeergebied: CPB Achtergronddocument Een snelle kosten-effectiviteitanalyse voor het Deltaprogramma IJsselmeergebied: Wat zijn de kosten en veiligheidsbaten van wel of niet meestijgen met de zeespiegel en extra zoetwaterbuffer?

Nadere informatie

Voorverkenning lange termijn peilbeheer IJsselmeer

Voorverkenning lange termijn peilbeheer IJsselmeer Deltaprogramma IJsselmeergebied Voorverkenning lange termijn peilbeheer IJsselmeer Verslag Inhoud SAMENVATTING 3 1. INLEIDING 5 2. HET PROCES VAN DE VOORVERKENNING 9 3. HET IJSSELMEERGEBIED 11 4. PEILVARIANTEN

Nadere informatie

Luwtestructuren, de essentie van het TBES. Naar een stapsgewijze realisatie van doelen

Luwtestructuren, de essentie van het TBES. Naar een stapsgewijze realisatie van doelen Provincie Witteveen+Bos Flevoland Luwt het T Naar van d Luwtestructuren, de essentie van het TBES Naar een stapsgewijze realisatie van doelen INHOUDSOPGAVE blz. SAMENVATTING 1. INLEIDING 1 1.1. Toekomst

Nadere informatie

VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK

VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK RIJKSWATERSTAAT MIDDEN NEDERLAND 6 januari 2014 077298068:0.8 - Definitief C01021.200821.0100/SD Inhoud Samenvatting... 3

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren

Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren

Nadere informatie

Eemnes. De Eempolder ( Bron:

Eemnes. De Eempolder ( Bron: Eemnes De Eempolder ( Bron: www.eemvallei.nl) Introductie Eemnes is een kleine, zelfstandige gemeente in de provincie Utrecht, zeer centraal gelegen in het hart van Nederland. Onderzoek uit 2011 wees uit

Nadere informatie

Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân

Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân 27 november 2014 Tijdens de hoorzittingen van Provinciale Staten van Friesland over windenergie op 17, 18, 20 en 24 november zijn

Nadere informatie

Het streefbeeld voor 2030

Het streefbeeld voor 2030 STREEFBEELD 2030 Het streefbeeld voor 2030 In dit hoofdstuk schetsen we wat we in het Programma Naar een rijke Waddenzee als streefbeeld willen hanteren. Oftewel, wat wordt bedoeld wanneer we proberen

Nadere informatie

NOORDZEEKANAALGEBIED, BASIS VOOR BRAKKE NATUUR Ontwikkelingsplan voor natuur en landschap & uitwerking van een natuurvriendelijke oever Zuiderpolder.

NOORDZEEKANAALGEBIED, BASIS VOOR BRAKKE NATUUR Ontwikkelingsplan voor natuur en landschap & uitwerking van een natuurvriendelijke oever Zuiderpolder. NOORDZEEKANAALGEBIED, BASIS VOOR BRAKKE NATUUR Ontwikkelingsplan voor natuur en landschap & uitwerking van een natuurvriendelijke oever Zuiderpolder. Planperiode onderzoek Ontwerp & Uitwerking oever Realisatie

Nadere informatie

paspoort Volkerak-Zoommeer

paspoort Volkerak-Zoommeer paspoort Volkerak-Zoommeer 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd

Nadere informatie

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d.

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d. PLANKAART WENSBEELD diverse opties auto entrees fiets- en wandelnetwerk informele landelijke wegen (karrespoor van asfalt) eenvoudige smalle fietspaden (zoals parallel aan Zuidereinde) - nb omwille van

Nadere informatie

Naar veilige Markermeerdijken

Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Hoogheemraadschap Hollands Noorder kwartier versterkt 33 kilometer afgekeurde dijk tussen Hoorn en Amsterdam. Tijdens de toetsronde in 2006 zijn

Nadere informatie

Gebiedsagenda IJsselmeergebied 2050

Gebiedsagenda IJsselmeergebied 2050 Gebiedsagenda IJsselmeergebied 2050 Oogstdocument Dialoogsessies Rode draden, system, kansen & knelpunten denkrichtingen Project Gebiedsagenda IJsselmeergebied 2050 Document Oogstdocument Synthesefase

Nadere informatie

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II Natuur en milieu Opgave 5 De milieugebruiksruimte zoet water Gebruik de bronnen 8 en 9 van het bronnenboekje. De werkelijk beschikbare hoeveelheid neerslag die een Aziaat kan gebruiken om te voorzien in

Nadere informatie

Assetmanagement bij waterkeringen

Assetmanagement bij waterkeringen Assetmanagement bij waterkeringen Frank den Heijer NVRB symposium Assetmanagement in de publieke sector Assetmanagement bij waterkeringen Historie en context Toetsproces waterkeringen Cases: toetsronden

Nadere informatie

Waterdunen. Nota Ruimte budget 18 miljoen euro. Planoppervlak 350 hectare

Waterdunen. Nota Ruimte budget 18 miljoen euro. Planoppervlak 350 hectare Waterdunen Nota Ruimte budget 18 miljoen euro Planoppervlak 350 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Stabiele kust, stevige economie De Zeeuwse kust biedt

Nadere informatie

Reactie watersportsector n.a.v. bijeenkomst Rijkswaterstaat over bestaand gebruik IJsselmeergebied

Reactie watersportsector n.a.v. bijeenkomst Rijkswaterstaat over bestaand gebruik IJsselmeergebied Reactie watersportsector n.a.v. bijeenkomst Rijkswaterstaat over bestaand gebruik IJsselmeergebied Diverse belangenorganisaties waaronder HISWA Vereniging en een aantal watersportondernemers waren op 18

Nadere informatie

Passende beoordeling

Passende beoordeling Passende beoordeling ten behoeve van het bestemmingsplan Marker Wadden Definitief Gemeente Lelystad / Natuurmonumenten Juni 2013 Passende beoordeling ten behoeve van het bestemmingsplan Marker Wadden Definitief

Nadere informatie

Samen werken met water

Samen werken met water Samen werken met water Een land dat leeft, bouwt aan zijn toekomst Bevindingen van de Deltacommissie 2008 samen werken met water 1 Samen werken met water Publieksversie van het advies van de Deltacommissie

Nadere informatie

Deltaprogramma IJsselmeergebied Plan van aanpak, fase 2 en verder

Deltaprogramma IJsselmeergebied Plan van aanpak, fase 2 en verder Deltaprogramma IJsselmeergebied Plan van aanpak, fase 2 en verder Inhoudsopgave Voorwoord 3 Samenvatting 4 1. Inleiding 6 2. Het Deltaprogramma 8 2.1 Resultaten fase 1 8 2.2 Beoogde resultaten

Nadere informatie

Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer

Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer Juni 2013 Steun voor doorontwikkeling 1 Almere Natuurkwaliteit Markermeer- 2 IJmeer een stap dichterbij Natuurlijker MarkermeerIJmeer 3 Marker Kwelderwerken en Marker Stapsteen

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

Droogtebericht. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 23 september 2013 Nummer 2013-10

Droogtebericht. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 23 september 2013 Nummer 2013-10 Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtebericht 23 september 2013 Nummer 2013-10 Laatste Droogtebericht 2013. De neerslag in de afgelopen periode heeft

Nadere informatie

Figuur 1 Bouwen met de natuur.

Figuur 1 Bouwen met de natuur. Niels Eernink Deltares Harry Schelfhout Deltares Samenvatting Geotechnische innovaties klimaatbestendig Inleiding De zeespiegelstijging en toename van de rivierafvoeren worden in verband gebracht met de

Nadere informatie

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM IN HET KADER VAN HET PROJECT DE MEERWAARDE VAN BIODIVERSITEIT 6 oktober 2011 Verslag belanghebbendensessie VBIJ in Almere in het kader van het project De

Nadere informatie

Het voedselweb van. Levende Natuur. Eddy Lammens

Het voedselweb van. Levende Natuur. Eddy Lammens Eddy Lammens De voedselwebben van IJsselmeer en Markermeer zijn onderling sierk verschillend en tonen ook binnen de meren grote ruimtelijke verschillen. De verschillen hebben vooral betrekking op de hoeveelheid

Nadere informatie

De Houtribdammen, zogeheten luwtedammen in het Markermeer (foto s: J. van Schie, Rijkswaterstaat).

De Houtribdammen, zogeheten luwtedammen in het Markermeer (foto s: J. van Schie, Rijkswaterstaat). platform Arjenne Bak, Bureau Waardenburg Wendy Liefveld, Bureau Waardenburg Ernst Rijsdijk, Rijkswaterstaat IJsselmeergebied Hans Vos, Rijkswaterstaat IJsselmeergebied Effectiviteit van natuurontwikkeling

Nadere informatie

Zomerbedverlaging Beneden-IJssel. Kampen

Zomerbedverlaging Beneden-IJssel. Kampen Zomerbedverlaging Beneden-IJssel Notitie Samenhang RvRmaatregelen rond Zwolle en Kampen 20 mei 2010 Samenvatting In deze notitie wordt de relatie en samenhang tussen de maatregelen van Ruimte voor de Rivier

Nadere informatie

Vissen in het beleid. Een nieuwe impuls voor de waterkwaliteitstaak. Willem Rol Algemeen Bestuur

Vissen in het beleid. Een nieuwe impuls voor de waterkwaliteitstaak. Willem Rol Algemeen Bestuur Vissen in het beleid Een nieuwe impuls voor de waterkwaliteitstaak Willem Rol Algemeen Bestuur genda HHNK Huidige situatie Vissenbeleid Hoofdlijnen Potenties voor planten en biodiversiteit Behoud van brak

Nadere informatie

Rode Lijst Zoetwatervissen 2010: veranderingen ten opzichte van Frank Spikmans 42 ste bijeenkomst vissennetwerk Zwolle, 5 juni 2014

Rode Lijst Zoetwatervissen 2010: veranderingen ten opzichte van Frank Spikmans 42 ste bijeenkomst vissennetwerk Zwolle, 5 juni 2014 Rode Lijst Zoetwatervissen 2010: veranderingen ten opzichte van 1998 Frank Spikmans 42 ste bijeenkomst vissennetwerk Zwolle, 5 juni 2014 Inhoud Historie Rode Lijst Zoetwatervissen Aanpak Rode Lijst analyses

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Integrale Visie IJsselmeergebied 2030 De koers verlegd

Integrale Visie IJsselmeergebied 2030 De koers verlegd De koers verlegd Kabinetsbesluit 18 januari 02 blad: 1 van 0 De koers verlegd Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijkswaterstaat directie IJsselmeergebied Ministerie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij,

Nadere informatie

Deltascenario s. Deltaprogramma

Deltascenario s. Deltaprogramma Deltaprogramma Deltascenario s Verkenning van mogelijke fysieke en sociaaleconomische ontwikkelingen in de 21 ste eeuw op basis van KNMI 06- en WLO-scenario s, voor gebruik in het Deltaprogramma 2011-2012

Nadere informatie

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust De impact op recreatie en toerisme -Addendum bij de studie uit 2014- Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Omvang van de impact (actualisatie) 3 3 Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Maatschappelijke kosten en baten van. verstedelijkings varianten en openbaarvervoerprojecten. Achtergrondstudies

Maatschappelijke kosten en baten van. verstedelijkings varianten en openbaarvervoerprojecten. Achtergrondstudies Berekening natuureffecten Markermeer Maatschappelijke kosten en baten van verstedelijkings varianten en openbaarvervoerprojecten voor Almere Achtergrondstudies Berekening natuureffecten Markermeer Maatschappelijke

Nadere informatie