AFSTUDEERSCRIPTIE. Methodiek voor gebruik data analyse ter verbetering kwaliteit bij de jaarrekeningcontrole

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AFSTUDEERSCRIPTIE. Methodiek voor gebruik data analyse ter verbetering kwaliteit bij de jaarrekeningcontrole"

Transcriptie

1 AFSTUDEERSCRIPTIE Methodiek voor gebruik data analyse ter verbetering kwaliteit bij de jaarrekeningcontrole Naam: Lex Wagenaar BI CISA Datum: woensdag 21 augustus 2013 Collegejaar: Faculteit: Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Begeleiding: Dr. Ir. Abbas Shahim RE

2 INHOUD 1 Inleiding Aanleiding Hoofdvraag en deelvragen Scope Uitgangspunten Onderzoeksmethodiek en structuur De jaarrekeningcontrole Doel van de jaarrekeningcontrole Aanpak van de jaarrekeningcontrole Data-analyse in de jaarrekeningcontrole Data-analyse Data-analyse in de jaarrekeningcontrole Methodiek voor data-analyse in de jaarrekeningcontrole Beheerfase Client environment Data extraction Extractie-architectuur Datanormalisatie Analyse Reporting Toepassing van de methodiek Opzet proof of concept Programmatuur Analyses Analyseflow Deelnemende bedrijven Bevindingen Proof of Concept Conclusie en discussie Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 2

3 6.1 Verder onderzoek Literatuurlijst Bijlage 1: Verdeling software Bijlage 2: Screenshots programmatuur Bijlage 3: Analyses Bijlage 4: Typologie Starreveld en uitgevoerde analyses in % Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 3

4 1 INLEIDING 1.1 AANLEIDING In de afgelopen jaren is het accountantsberoep verschillende malen negatief in het nieuws geweest. Verschillende accountants zijn voor het tuchtrecht geroepen en de AFM heeft verschillende negatieve rapporten uitgebracht. De conclusie is duidelijk; de accountantskantoren moeten beter gaan presteren. Eén van deze rapporten is van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Uit onderzoek van de AFM bij negen OOBvergunninghouders blijkt dat bij alle kantoren significante afwijkingen zijn geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de jaarrekeningcontrole (AFM, 2013). De afwijkingen die in het rapport worden benoemd lopen uiteen van de toon aan de top tot specifieke beoordelingsvraagstukken. In de media zijn er ook enkele geruchtmakende rechtszaken uitgelicht, mogelijk is dit slechts het topje van de ijsberg. Binnen de organisatie waarbinnen dit onderzoek wordt uitgevoerd zijn er, naar aanleiding van verscherpte controles, verschillende strategiewijzigingen doorgevoerd om de kwaliteit van de jaarrekeningcontrole te verhogen. Kwaliteit is het doel geworden van de nieuwe strategie, winstgevendheid op korte termijn is minder belangrijk. Onderdeel van deze strategiewijziging is het oprichten van een werkgroep die zich buigt over aanpassingen aan de werkwijze van de accountant, met als doel een hogere mate van assurance te leveren bij de jaarrekeningcontrole zonder dat hierdoor de concurrerende positie van het bedrijf in het geding komt. Door concurrentie worden budgetten voor klanten steeds kleiner (AFM, 2013), geruchten gaan zelfs over het outsourcen van testwerkzaamheden naar India en andere landen waar het arbeidsloon lager ligt. Een lager budget betekent minder tijd en minder tijd betekent, met gelijkblijvende werkzaamheden, een lagere kwaliteit van assurance. Een voorstel vanuit de werkgroep die opgericht is bij de organisatie is het aanpassen van de interne richtlijn BVT ten aanzien van data-analyse tijdens de jaarrekeningcontrole. Hierdoor kan er meer worden gesteund op integrale controle en hoeft er minder te worden gesteund op professional judgement. Data-analyse is zover gevorderd dat er in de meeste gevallen effectief mee gewerkt kan worden, iets wat tien jaar geleden zeker niet het geval was. Dit biedt de ruimte voor het ontwikkelen van nieuwe, efficiëntere manieren om met data-analyse om te gaan. In het verleden was men voornamelijk bezig met het oplossen van technische problemen vóór en tijdens de analyse en het wachten op uitkomsten vanwege de beperkte rekencapaciteit. Tegenwoordig is dit door nieuwe ontwikkelingen op IT-gebied terug te dringen tot kleine proporties. (Boukens, 2012) Daarnaast is de rekencapaciteit en het opslaggeheugen van Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 4

5 standaardlaptops drastisch vergroot. De combinatie van deze factoren zorgt ervoor dat data-analyse klaar is voor een herwaardering. 1.2 HOOFDVRAAG EN DEELVRAGEN Uitgaande van de hiervoor beschreven situatie en de doelstelling vanuit de werkgroep is de hoofdvraag voor dit onderzoek als volgt gedefinieerd: Welke suggesties kunnen worden gedaan m.b.t. data-analyse om de kwaliteit van de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen te verhogen? De deelvragen bij deze hoofdvraag zijn als volgt: Waaruit bestaat de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? Wat is data-analyse? Hoe wordt data-analyse ingezet in de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? Welke kenmerken heeft een methodiek die efficiënt en effectief data-analyse toepast in de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? Wat kunnen we leren uit een toepassing van deze methodiek op de jaarrekeningcontrole van diverse kleine ondernemingen? 1.3 SCOPE Door een beperkt budget kan een onderzoek nooit alomvattend zijn. Hieronder zijn enkele zaken besproken die uitgesloten worden van de scope van dit onderzoek: Meer gebruik maken van data-analyse kan mogelijk de relatie tussen de accountant en de klant negatief beïnvloeden. Deze effecten zullen tijdens dit onderzoek niet geanalyseerd worden. Data-analyse beperkt zich in dit onderzoek tot de financiële registratie binnen het te controleren bedrijf, overige toepassingen van data-analyse vallen buiten beschouwing. Bedrijven die hun administratie voeren volgens andere dan Nederlands recht vallen ook buiten de scope van het onderzoek. 1.4 UITGANGSPUNTEN In dit onderzoek zullen de volgende uitgangspunten gebruikt worden: Binnen dit onderzoek wordt ervan uitgegaan dat de registratie van financiële feiten plaatsvindt middels een software-applicatie van waaruit data geëxtraheerd kan worden. Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 5

6 Ondanks dat het in de praktijk voorkomt dat bedrijven software niet correct gebruiken, zal in dit onderzoek het uitgangspunt gebruikt worden van het juiste gebruik van de software. Veel bedrijven in het middensegment hebben geen beschikking over een eigen internal audit-afdeling. In dit onderzoek zal er dan ook vanuit worden gegaan dat deze niet aanwezig is. De controles worden uitgevoerd door de externe accountant. 1.5 ONDERZOEKSMETHODIEK EN STRUCTUUR Tijdens dit onderzoek is gebruik gemaakt van de case study methodiek van Robert K. Yin. Deze methode bestaat uit duidelijk omschreven onderzoeksstappen, te weten: 1. Plannen 2. Ontwerpen 3. Voorbereiden 4. Verzamelen 5. Analyseren 6. Delen Deze stappen staan op verschillende punten met elkaar in verbinding. Zo kan de analyse bijvoorbeeld invloed uitoefenen op het ontwerp. De structuur van het onderzoek wordt gereflecteerd in de wijze van rapporteren. In hoofdstuk 1 wordt de probleemstelling en de onderzoeksvraag neergelegd. In het tweede en derde hoofdstuk worden definities gegeven van de meest belangrijke componenten van de hoofdvraag; namelijk de jaarrekeningcontrole en wat is data-analyse?. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 beschreven hoe data-analyse in de jaarrekeningcontrole gebruikt wordt. In dit hoofdstuk komen enkele problemen aan de orde waar de methodiek, zoals beschreven in hoofdstuk 5, een eerste aanzet tot een oplossing voor probeert te geven. Deze methodiek wordt in hoofdstuk 6 getoetst aan de hand van diverse praktijksituaties.tot slot volgt er een conclusie met een discussie en suggesties voor verder onderzoek. Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 6

7 2 DE JAARREKENINGCONTROLE In dit hoofdstuk zal antwoord worden gegeven op de eerste deelvraag van het onderzoek. Deze luidt: Waaruit bestaat de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? Hierin wordt uiteen gezet wat het doel van de jaarrekeningcontrole is, welke personen hierbij betrokken zijn, welke objecten binnen de organisatie hiervoor relevant geacht worden en hoe deze gebruikelijk plaatsvindt. Binnen de Nederlandse Wet- en regelgeving wordt er geen onderscheid gemaakt tussen de jaarrekeningcontrole bij kleine bedrijven en grote bedrijven. Daarom zal er in dit hoofdstuk een algemene uitleg gegeven worden over de manier waarop de jaarrekeningcontrole uitgevoerd wordt. 2.1 DOEL VAN DE JAARREKENINGCONTROLE Het doel van een accountantscontrole, waaronder de jaarrekeningcontrole, is het versterken van de mate waarin de beoogde gebruikers in de financiële overzichten vertrouwen stellen. Dit wordt bewerkstelligd door het door de accountant tot uitdrukking brengen van een oordeel of de financiële overzichten in alle van materieel belang zijnde opzichten opgesteld zijn in overeenstemming met een van toepassing zijnd stelsel inzake financiële verslaggeving (NV COS 200). In deze uitleg van het doel van een jaarrekeningcontrole komen verschillende personen/objecten naar voren; de beoogd gebruiker, de accountant en het object van onderzoek. De doelstelling van de beoogd gebruiker is op basis van het de financiële overzichten een keuze te maken. Hier kan gedacht worden aan het verstrekken van leningen (e.g. banken) het investeren in de onderneming (e.g. particulieren) of het aangaan van een financiële verbintenis. De doelstelling die de accountant heeft is; Het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid over de vraag of de financiële overzichten als geheel geen afwijking van materieel belang bevatten die het gevolg is van fraude of van fouten, om daarmee de accountant in staat te stellen om een oordeel tot uitdrukking te brengen over de vraag of de financiële overzichten in alle van materieel belang zijnde opzichten in overeenstemming Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 7

8 met het van toepassing zijnde stelsel inzake financiële verslaggeving zijn opgesteld (NV COS 200) Het object van onderzoek zijn bij de jaarrekeningcontrole de financiële overzichten. De accountant dient inzicht te verwerven in de interne beheersing die relevant is voor de controle (NV COS 315). Onderdelen van de interne beheersing kunnen procedures, applicaties en personen zijn. Om een gedegen beeld te krijgen van het object zullen alle relevante bronnen daarvoor beoordeeld moeten worden door de accountant. Het doel bij de jaarrekeningcontrole is zekerheid verschaffen over posten die op de jaarrekening verantwoord worden. Er zijn verschillende manieren waarop een jaarrekeningpost niet kan kloppen. We hebben het hier over de zogenoemde assertions (completeness, existence, accuracy, valuation and presentation). Deze vormen risico s voor het onjuist beoordelen van de jaarrekening door de accountant. De risico s die mogelijk een invloed hebben op de beoordeling van de jaarrekening moeten conform NV COS315 Het onderkennen en inschatten van de risico's van een afwijking van materieel belang door middel van het verwerven van inzicht in de entiteit en haar omgeving geïnventariseerd worden. 2.2 AANPAK VAN DE JAARREKENINGCONTROLE De aanpak voor de jaarrekeningcontrole kan per klant verschillen maar zal in de regel beginnen met het onderzoeken van het object, understanding the business. De context van het bedrijf wordt belangrijk geacht voor het bepalen van de doelstellingen en de scope die de organisatie wil behalen (scoping). Deze doelstellingen kunnen worden bepaald door externe factoren, wet en regelgeving, interne factoren en service level agreements. In het perspectief van de jaarrekeningcontrole is de wet en regelgeving de voornaamste bron voor de doelstellingen. Na het bepalen van de doelstellingen van een organisatie bekijkt de auditor welke zaken invloed kunnen uitoefenen op het behalen van de doelstellingen, dit noemt men de risicoanalyse. De auditor zal aan de hand van de risicoanalyse de organisatie analyseren en zoeken naar beheersmaatregelen en deze testen op opzet en bestaan (Identify and assess risk). Naar aanleiding van deze analyse wordt de aanpak voor de audit vastgesteld (design audit response). Dit wordt vervolgd door het verzamelen van bewijsmateriaal om vast te stellen of de eventuele risico s zich hebben gemanifesteerd (Obtain Audit Evidence). De auditor zal een mening vormen over de scope van het onderzoek en hierover een rapport afgeven (Report). Dit proces is inzichtelijk gemaakt in Figuur 1 BDO Audit manual. Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 8

9 FIGUUR 1 BDO AUDIT MANUAL Deze beschrijving van een audit aanpak is de algemeen geaccepteerde manier van het uitvoeren van audits en wordt ook binnen het onderzoeksbedrijf gebruikt. De controlewerkzaamheden die de accountant binnen de controle uitvoerd om evidence te verzamelen zijn (NV COS 500): Inspectie Waarneming Externe confirmatie Herberekening Herhaling van de uitvoering Cijferanalyses Verzoeken om inlichtingen Op basis van de controlewerkzaamheden van de accountant beoogt deze de materiele risico s van een onjuiste jaarrekening af te dekken. Dit bevestigt de accountant door het afgeven van een goedkeurende verklaring. Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn er diverse controles die door de accountant moeten worden uitgevoerd over grotere hoeveelheden datasets waarbij niet in één oogopslag een conclusie kan worden getrokken. De accountant heeft hierbij verschillende mogelijkheden om tot een afdoende mate van assurance te komen. Een belangrijke hiervan is de statistische deelwaarneming, die vaak als nietrendabel wordt gezien, aangezien voor een voldoende betrouwbaarheid en nauwkeurigheid een te grote sample moet worden bekeken. De accountancy heeft hierom een best practice ontwikkeld, waarbij men een deelwaarneming doet en deze sample kiest op basis van professional judgment. Deze best practice levert echter geen statistische onderbouwing op voor het dossier en is puur vanuit kostenoverweging geaccepteerd. Het gebruik van dataanalyse binnen een jaarrekeningcontrole kan gebruikt worden bij verschillende Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 9

10 controlewerkzaamheden. Met name bij de herberekening en de cijferanalyses kan de accountant effectief gebruik maken van data-analyses. Hier wordt in hoofdstuk 4 dieper op ingegaan. Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 10

11 3 DATA-ANALYSE IN DE JAARREKENINGCONTROLE Binnen dit hoofdstuk zal de volgende deelvraag worden beantwoord: Wat is data-analyse? Hoe wordt data-analyse ingezet in de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? Om deze vraag te beantwoorden zal er worden ingegaan op diverse onderzoeken op de gebieden van data-analyse en datanormalisatie. Resultaten uit deze onderzoeken vormen de basis voor het voorgestelde methodiek voor een nieuwe, effectievere manier van omgaan met data-analyse die in hoofdstuk 4 van dit onderzoek gepresenteerd wordt. 3.1 DATA-ANALYSE Data-analyse behelst alles wat te maken heeft met het gestructureerd analyseren van data. De definitie kan als volgt weergegeven worden: Analysis of data is a process of inspecting, cleaning, transforming, and modeling data with the goal of discovering useful information, suggesting conclusions, and supporting decision making. Data analysis has multiple facets and approaches, encompassing diverse techniques under a variety of names, in different business, science, and social science domains. (Wikipedia, the free encyclopedia) Ondanks dat deze definitie niet wetenschappelijk onderbouwd is worden de belangrijkte onderdelen ten aanzien van data-analyse zeker geraakt. Zoals aangegeven wordt dataanalyse op veel verschillende manieren uitgevoerd met veel verschillende doelen. Deze verschillen van weermodellen en wetenschappelijk onderzoek tot bedrijfstoepassingen en marketing. Data-analyse is zeer divers en de term wordt voor veel technieken gebruikt. In dit onderzoek wordt data-analyse gezien als het analyseren, transformeren, modeleren van financiële data ten behoeve van het vaststellen van verbanden uit verschillende bronnen en het analyseren van trends in deze data. 3.2 DATA-ANALYSE IN DE JAARREKENINGCONTROLE Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 11

12 Data-analyse wordt al enkele jaren ingezet door auditors met als doel zekerheid verkrijgen tijdens de jaarrekeningcontrole. Data-analyse voor de jaarrekeningcontrole wordt in de literatuur vaak beschreven als Computer-assisted audit techniques (CAAT) (Vries, 2008). Het doel van het rapporteren van financiële feiten is het geven van informatie die nuttig is voor het management en de stakeholders van een organisatie. Op basis van deze informatie kunnen resources toegewezen worden (NV COS 200). Chan & Vasarhelyi geeft aan dat deze informatie alleen een toegevoegde waarde heeft indien deze betrouwbaar en tijdig beschikbaar is (Chan & Vasarhelyi, 12). Het gebruik van data-analyse in de jaarrekeningcontrole geeft de accountant een efficiency voordeel (Menon & Williams, 2001) en een vermindering van menskracht (Elliott, 1998) waardoor de tijdfactor beter behaald kan worden en daarmee de toegevoegde waarde van het product dat geleverd wordt (Chan & Vasarhelyi, 12). Onderzoek door Binck geeft helder weer dat het gebruik van auditsoftware, en daarmee het gebruik van CAAT, de kwaliteit verbetert van de accountantscontrole (Binck, 2012). Er zijn ook beperkingen te noemen aan het gebruik van CAAT binnen de jaarrekeningcontrole. Het automatiseren van alle traditionele auditprocedures is niet realistisch. Het uitvoeren van deze controles behoeft complexe beoordelingen en een professionele kritische blik, daarnaast is een handmatige controle door een auditor benodigd (Chan & Vasarhelyi, 12). Alles et al. concludeert in een rapport uit 2006 dat 50% van de controles relatief eenvoudig geautomatiseerd kunnen worden. Een extra 25% van de controles kan geautomatiseerd worden door een beperkte aanpassing van de controle (Alles, Brennan, Kogan, & Vasarhelyi, 2006). Uitgaande van de genoemde voordelen van het gebruik van data-analyse in de jaarrekeningcontrole zou verondersteld kunnen worden dat data-analyse veelvuldig gebruikt wordt in deze context. Desondanks blijkt dat accountants deze technieken nog onvoldoende toepassen. Een andere optie dan het beoordelen van een deelwaarneming is de integrale controle van een dataset. Dit is mogelijk door data-analyse. Deze optie wordt zeer beperkt gebruikt vanwege de beperkte kennis van de accountant ten aanzien van data-analyse. Daarnaast ondervindt de accountant weerstand bij de klant, met name de IT-afdelingen, wanneer men data opvraagt bij de klant. Uit ervaring van verschillende accountants blijkt dat er een cultuurverschil bestaat tussen de accountant en de IT-afdelingen. Door dit cultuurverschil en de beperkte kennis van de accountant over de financiële systemen kost het de accountant veel tijd om de benodigde data te verkrijgen. Dit probleem is al langere periode bekend en daarom zijn er binnen het bedrijf door Bureau Vaktechniek al sinds augustus 2007 verplichte CAAT-routines ingesteld (BDO Audit & Assurance, 2007). De verplichte routines die uitgevoerd dienen te worden zijn zeer beperkt Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 12

13 en omvatten het uitlijsten van memoriaalboekingen, het sorteren van het grootboek op bedrag en dergelijke standaard analyses. Deze routines werden plichtsmatig uitgevoerd door de accountant, maar er werd weinig aandacht aan de uitkomsten geschonken tijdens de oordeelsvorming. Er werd zo weinig belang aan gehecht dat de uitkomsten vaak niet boven het niveau van junioren bekeken werden. Application controls hebben de afgelopen jaren veel aandacht gekregen als basis voor assurance. Binnen het vakgebied worden echter steeds vaker vragen gesteld bij de manier waarop deze gecontroleerd worden. "Waarom [zou de auditor] het systeem bekijken als de application controls ook kunnen worden gecontroleerd op de output, zeker met de zeer beperkte deelwaarnemingen die op basis van kostenoverweging worden uitgevoerd? (Batenburg, 2012). Onderzoek van de Vrije Universiteit heeft aandacht geschonken aan de problematiek die accountants weerhoudt van het gebruik van data-analyse in de jaarrekeningcontrole (Vries, 2008). Hierbij wordt een gebrek aan kennis genoemd en ontoereikende inzet van de mogelijke analyses. Kortom, uit ervaring en onderzoek komen enkele structurele problemen naar voren ten aanzien van de inzet van data-analyse in de jaarrekeningcontrole, dit zijn: Data-analyse specialisten zijn niet beschikbaar Data van de te auditen organisatie is niet tijdig beschikbaar Beperkt gebruik tot een aantal verplichte analyses Weinig zekerheid wordt er door de accountant uit de analyses gehaald Er is een cultuurverschil tussen de accountant aan de ene kant en de IT-afdeling van de klant aan de andere kant. Routines die verplicht zijn leveren onvoldoende diepgang en daarmee onvoldoende zekerheid. Vanuit het argument van kosten zijn niet alle accountants overtuigd van het nut van het gebruik van data-analyse. Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 13

14 4 METHODIEK VOOR DATA-ANALYSE IN DE JAARREKENINGCONTROLE "Effective monitoring involves (1) establishing an effective foundation for monitoring, (2) designing and executing monitoring procedures that are prioritized based on risk, and (3) reporting the results, and following up on corrective action where necessary." (Teeter & Brennan, 2008) In dit hoofdstuk wordt ingegaan op deze deelvraag: Welke kenmerken heeft een methodiek die efficiënt en effectief data-analyse toepast in de jaarrekeningcontrole bij kleine ondernemingen? In het vorige hoofdstuk wordt uiteengezet dat data-analyse een toegevoegde waarde heeft voor de jaarrekeningcontrole en dat veel manuele controles de potentie hebben om geautomatiseerd gecontroleerd te worden. In dit hoofdstuk wordt een eerste aanzet tot een methodiek gepresenteerd die de eigenschappen bezit die Teeter et al. essentieel achten voor een effectieve controle. Teeter stelt in zijn artikel dat de keuze voor de te uitvoeren controles gebaseerd moet zijn op risico s. Dit is in lijn met de gebruikelijke standaard voor het uitvoeren van een audit. Voor elk bedrijf individueel worden eerst de risico's bepaald waarna een controleaanpak volgt. Dit is een tijdrovend proces dat vaak tot veel dezelfde risico s en beheersmaatregelen leidt die generiek, geautomatiseerd uitgevoerd kunnen worden. Het doel van de methodiek het behalen van een kwaliteitsvoordeel door middel van het standaardiseren en efficiënt uitvoeren van de risico-analysefase. De vraag die naar voren komt is of het verhogen van de efficiëntie van deze fase door de methodiek de kwaliteit van de audit verhoogt. Zoals Teeter (Teeter & Brennan, 2008) aangeeft: "The cost saving therefore may not be as significant as previously predicted as the audit effort is redirected rather than simply reduced." Hieruit volgt dat kostenbesparing, waarin ook tijdsbesparing, niet het doel kan zijn van het werken met een dergelijk methodiek. Juist het verbeteren van de kwaliteit van de audit is het doel en dit wordt behaald door het gericht inzetten van de tijd die de auditor tot zijn beschikking heeft. Dit gericht benutten van de tijd wordt mogelijk gemaakt door het effectief en efficiënt gebruik van data-analyse conform de hier voorgestelde methodiek. Basisvoorwaarde voor de methodiek is standaardisatie van de data, de risico s, de controls en de rapportageformats. Het meest inzichtelijk kan dit beschreven worden aan de hand Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 14

15 van de stappen die achtereenvolgens doorlopen worden in dit methodiek. De methodiek bestaat uit vier stadia: De client environment De data extraction De analyse Reporting Deze verschillende stadia van het analyseproces kunnen worden weergegeven als in Figuur 2. In dit hoofdstuk zal in algemene termen over de methodiek gesproken worden. Het volgende hoofdstuk zal een meer praktische insteek hebben, hierin wordt een manier beschreven waarop de voorgestelde methodiek toegepast is. FIGUUR 2 STADIA BINNEN DE METHODIEK 4.1 BEHEERFASE Schematisch kan deze fase als volgt worden weergegeven: actor wat wanneer waarom data-analyse specialist data-analyse specialist ontwikkelen van controles passend bij de gedefinieerde risicoprofielen continu proces data-analyse specialist inzetten per casus is te kostbaar, uitbreiden mogelijke analyses change management continu proces continuïteit garanderen, zekerheid t.a.v. controles Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 15

16 De beheerfase onderscheidt zich van de overige fasen in de methodiek doordat het niet geïnitieerd wordt door een aanvraag van een accountant voor een specifieke analyse. De beheerfase kan worden gezien als een continu proces. Het is randvoorwaardelijk voor gedegen analyses waar de accountant zekerheid uit kan verkrijgen. Onderdeel van deze fase is het creëren en beheren van controles passend bij de gedefinieerde risicoprofielen door de data-analyse specialist. Aangezien de data-analyse specialist op dit punt controles ontwikkelt voor meerdere klanten conform een standaard datamodel worden er initieel kosten gemaakt maar zal per casus de beperkte beschikbaarheid van de data-analyse specialist geen factor meer zijn. Een ander aspect is change management. Cruciaal voor deze methodiek is namelijk dat accountants zekerheid verkrijgen vanuit de data-analyses zonder hier extra werkzaamheden voor te hoeven verrichten. Onderdeel van de maatregelen die dit waarborgen is dat wijzigingen op de controles gecontroleerd in productie worden genomen. Effectief change management draagt hier zorg voor. Daarnaast wordt hiermee ook de continuïteit gegarandeerd. Uit de opzet van de methodiek volgt dat het in essentie nooit af is. Veranderingen in de client environments en eventuele veranderingen in wet- en regelgeving hebben gevolgen die door de flexibiliteit van de methodiek opgevangen kunnen worden. 4.2 CLIENT ENVIRONMENT Schematisch kan deze fase als volgt worden weergegeven: actor wat wanneer waarom de accountant afzien van risico- vóór de interim-controle, efficiëncy inventarisatie en bij het opstarten van de typeren bedrijf jaarrekeningcontrole De methodiek is bedoeld voor de accountant om tijdens de jaarrekeningcontrole te gebruiken. In de NV COS315 wordt aangegeven dat de interne beheersingsmaatregelen in opzet en in bestaan getoetst moeten worden, dit kan aan de hand van data-analyse en daarmee aan de hand van de methodiek. Een manier om inzicht te krijgen in de mogelijke risico s van een bedrijf is het bedrijf te typeren conform de typologieën van Starreveld. Hierdoor krijgt de accountant inzicht in de geld-goederenbeweging en de daarmee samenhangende risico s. In de methodiek zullen deze typeringen ook gebruikt worden om een koppeling te maken naar de analyses die uitgevoerd worden. De gangbare methode voor data-analyse begint bij de klant, understanding the business. Tijdens deze fase worden de risico s geïnventariseerd en aan Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 16

17 de hand daarvan worden eventueel data opgevraagd om beheersdoelstellingen te kunnen aantonen. Binnen de voorgestelde methodiek begint men niet bij het inventariseren van de risico s maar vraagt men een standaard dataset uit. Aan de hand van deze dataset kan bepaald worden aan welke typologie de klant voldoet en daarmee tegen welk gestandaardiseerd risicomodel getoetst moet worden. Door deze methodiek te gebruiken kan efficiënter inzicht verkregen worden in de potentiële risico s die tijdens de jaarrekeningcontrole relevant zijn. Vanuit de filosofie die achter de methodiek zit kan de accountant tijd besparen door de inventarisatie van potentiële risico s gedeeltelijk geautomatiseerd uit te laten voeren. Door deze tijd op een later moment aan meer specifieke werkzaamheden te wijden kan de kwaliteit van de jaarrekeningcontrole positief beïnvloed worden. 4.3 DATA EXTRACTION Schematisch kan deze fase als volgt worden weergegeven: actor wat wanneer waarom de accountant opvragen van data bij het opstarten van de jaarrekeningcontrole data van de te auditen organisatie is niet tijdig beschikbaar extractie-systeem standaardiseren van data tijdens de extractie data-analyse specialisten zijn niet beschikbaar De client environments bij klanten zijn erg divers. Bedrijfsdata wordt opgeslagen in verschillende applicaties en deze applicaties verschillen per klant. Deze verschillende applicaties zullen ook verschillend omgaan met de informatie waarover zij beschikken. Sterker nog, eenheden uit de ene applicatie zijn vaak niet te vergelijken met eenheden uit een andere applicatie. Geconcludeerd moet worden dat er geen homogeniteit, betrouwbaarheid en geldigheid tussen de verschillende pakketten bestaat. Zoals beschreven in het voorgaande hoofdstuk zijn deze eigenschappen cruciaal voor het uitvoeren van een effectieve data-analyse (Zigler & Philips, 1961). In het kader van de jaarrekeningcontrole zullen de volgende applicaties relevant zijn: Financiële applicatie Logistieke applicatie Bankapplicatie HR-applicatie Salarisadministratie-applicatie Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 17

18 De methodiek zal ondersteuning moeten bieden voor al deze applicaties en koppelingen hierin zichtbaar maken. Hierbij moet de financiële applicatie centraal staan. Eventuele ondersteunende applicaties zullen buiten beschouwing worden gelaten, hieronder vallen applicaties t.a.v. general IT controls (incident/change management applicaties) en dergelijke. De risico s die hiermee samenhangen t.a.v. de juistheid van de jaarrekeningcontrole zijn dermate klein om deze mee te nemen in de standaardisatie. Het effectiviteitsvoordeel zal nihil zijn, indien deze gestandaardiseerd zouden worden, mogelijk is er zelfs geen sprake van een voordeel. Uit eigen onderzoek blijkt dat er veel verschillende applicaties worden gebruikt voor de verwerking van de financiële gegevens in het MKB. Dit is inzichtelijk gemaakt in bijlage 1. Dit eist prioritering en focus bij de implementatie van de methodiek. Applicaties die worden aangesloten op de methodiek zullen namelijk uitgebreid getest moeten worden. Verschillende belangengroepen (waaronder de overheid) doen pogingen voor standaardisatie van exportfunctionaliteiten uit applicaties, hierbij valt te denken aan de auditfile en XBRL In het jaar 1999 heeft de belastingdienst een eerste stap gemaakt in de standaardisatie van gegevens (Belastingdienst, 2003). Sinds dit jaar is het voor verwerkers van financiële gegevens verplicht om deze te kunnen exporteren naar een zogenoemde auditfile. In deze auditfile zijn de grootboekmutaties, de crediteuren en debiteuren en het rekeningschema in een gestructureerde (XML) vorm aanwezig. Vanuit de praktijk blijkt dat deze methodiek vaak door accountant gebruikt wordt. Toch kunnen we momenteel niet vertrouwen op deze methodieken. Er ontbreekt cruciale informatie in de auditfile om als basis te dienen voor een uitgebreide data-analyse. Voorbeelden van gegevens die ontbreken zijn de gebruikersnamen van de gebruikers die mutaties hebben gedaan, daarnaast ontbreken de sub-administraties welke benodigd zijn voor een degelijk onderzoek (Belastingdienst, 2003). XBRL heeft nog onvoldoende stabiliteit. Het is een concept dat in de toekomst veel kan gaan betekenen voor data-analyse. Momenteel wordt het gebruik ervan echter niet aangeraden aangezien de ontwikkelingen niet consequent zijn en XBRL nog vatbaar is voor veranderingen. Om de diepgang in de methodiek te waarborgen is ervoor gekozen om niet aan te sluiten bij de XBRL-methodologie Extractie-architectuur De methodiek zal de verschillende stappen van de voorbereiding tot de uiteindelijke rapportage beschrijving, daaronder valt ook de manier van analyseren. In de komende paragraaf zal ingegaan worden op verschillende architecturen en de voordelen respectievelijk nadelen hiervan. Er bestaan verschillende datawarehouse architectuurtypen (Shahim, 2005): te weten; - Extraction architecture, waarbij de benodigde data uit de bronnen gehaald wordt Lex Wagenaar Methodiek voor kwaliteitsverhoging jaarrekeningcontrole 18

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Afstudeerscriptie: Computer-assisted audit techniques (CAATs)

Afstudeerscriptie: Computer-assisted audit techniques (CAATs) Afstudeerscriptie: Computer-assisted audit techniques (CAATs) Afstudeerscriptie Definitieve versie 5 juni 2008 Hugo de Vries, hugo@hugodevries.eu; Studentnummer: 9981236 Teamnummer: 831 Vrije Universiteit

Nadere informatie

MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl

MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl DE TOOLS DIE WIJ GEBRUIKEN DATA- ANALYSE TOOLS DATA- ANALYSE SUPPORT PROCESS MINING TOOLS PROCESS MINING SUPPORT DATA- ANALYSE

Nadere informatie

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II Confidentieel 1 Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II 1 Inleiding Instellingen die op grond van art. 112, 230 of 231 van de Solvency II richtlijn (richtlijn 2009/139/EC)

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016 Third Party Memorandum (TPM) Een Derde verklaring of Third Party Mededeling (TPM) is een verklaring die afgegeven wordt door een onafhankelijk audit partij over de kwaliteit van een ICT-dienstverlening

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

XML Auditfile als start voor de controle van een jaarrekening

XML Auditfile als start voor de controle van een jaarrekening 8 XML Auditfile als start voor de controle van een jaarrekening Drs. Ronald van Langen RE RA, Dennis Serberie RA, ir. Hans Wim Tinholt en drs. Michael Sandifort Drs. R.J.M. van Langen RE RA is als senior

Nadere informatie

DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK

DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK 11 mrt 15 Anco Bruins Mazars Management Consultants 1 EVEN VOORSTELLEN Drs. Anco Bruins RA EMITA Manager IT Audit Mazars Management Consultants 14 jaar ervaring in de MKBaccountantscontrole

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

De spreadsheet van het strafbankje

De spreadsheet van het strafbankje Artikel De spreadsheet van het strafbankje Een pragmatische aanpak voor End User Computing Trudy Onland Sinds de introductie van Sarbanes Oxley wet (SOx) ontbreken duidelijke en eenduidige richtlijnen

Nadere informatie

De transparante compliance keten. De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR

De transparante compliance keten. De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR De transparante compliance keten De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR De maatschappelijke context (verandert) Control framework In control Trust TAX als deel van CR/MVO Governance Transparency

Nadere informatie

Op naar een excellente controle

Op naar een excellente controle Op naar een excellente controle Welke controlewerkzaamheden kunnen verder geoptimaliseerd worden om kosten te besparen of om meer toegevoegde waarde te kunnen bieden aan cliënten? Hoe kunnen deze werkzaamheden

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT Exact Online CASE STUDY HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE TENSING BINNEN 1 JAAR 180 GRADEN DRAAIDE Tensing, een mobility en Geo- ICT software

Nadere informatie

SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402

SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402 SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402 Sinds enkele jaren is een SAS 70-rapportage gemeengoed voor serviceorganisaties om verantwoording af te leggen over de interne beheersing. Inmiddels is SAS 70 verouderd

Nadere informatie

1 Inhoudsopgave 2 REFL@CTION... 3 2.1 WIE ZIJN WIJ?... 3 2.2 WAT BIEDEN WE?... 3 2.3 WAAR VINDT U ONS?... 3 3 TRAININGSAANBOD... 4

1 Inhoudsopgave 2 REFL@CTION... 3 2.1 WIE ZIJN WIJ?... 3 2.2 WAT BIEDEN WE?... 3 2.3 WAAR VINDT U ONS?... 3 3 TRAININGSAANBOD... 4 1 Inhoudsopgave 2 REFL@CTION... 3 2.1 WIE ZIJN WIJ?... 3 2.2 WAT BIEDEN WE?... 3 2.3 WAAR VINDT U ONS?... 3 3 TRAININGSAANBOD... 4 3.1 MASTERCLASS IT-B@SED AUDIT... 4 3.2 QUICK START IT-AUDIT IN HET MKB...

Nadere informatie

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Versie 1.0 Datum: 10 februari 2010 Herzien: Onderwerp: Van toepassing op: Status: Relevante wet en regelgeving:

Nadere informatie

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6.

Nadere informatie

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden ICT Accountancy Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden Thema Betrouwbaar Administreren Misbruik Afrekensystemen Misbruik Afrekensystemen Internationaal probleem Veel oplossingsrichtingen Overleg Belastingdienst

Nadere informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie Josef Ferlings, Lid van de IAASB, Lid van de IAASB Representations Task Force en Voorzitter van de Auditafdeling IDW Hauptfachausschuss Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 01 Uitbesteding & assurance 11 Nut en noodzaak van assurance reporting Auteurs: Rosemarie van Alst en Fons Basten Wie activiteiten uitbesteedt, wil graag zekerheid over de kwaliteit en integriteit van

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Data-analyse in de praktijk D E T O E PA S S I N G B I J V I S S E R & V I S S E R A C C O U N TA N T S - B E L A S T I N G A D V I S E U R S

Data-analyse in de praktijk D E T O E PA S S I N G B I J V I S S E R & V I S S E R A C C O U N TA N T S - B E L A S T I N G A D V I S E U R S Data-analyse in de praktijk D E T O E PA S S I N G B I J V I S S E R & V I S S E R A C C O U N TA N T S - B E L A S T I N G A D V I S E U R S Agenda Plaats in de praktijk Toepassing in audit De werkvloer

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Het fysiek bijwonen van voorraadopnames... 4-18 Dit

Nadere informatie

Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) tarieven vast van DBC-zorgproducten.

Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) tarieven vast van DBC-zorgproducten. Bijlage 1 Onderzoeksprotocol aanlevering kostprijzen GRZ op basis van kostprijsmodel 1. Uitgangspunten 1.1 Doelstelling Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding...1-5 Definities... 6 Aard van de controledocumentatie...7-8 Vorm, inhoud en omvang van de controledocumentatie...9-24

Nadere informatie

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 1 Het ISACA RISK IT Framework voor Testers Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 2 Wie is Jaap Ir. J. van der Leer CRISC CGEIT CISA 43 jaar in de IT werkzaam. 22 jaar ervaring in IT

Nadere informatie

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Data Warehouse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DOEL VAN

Nadere informatie

Archimate risico extensies modelleren

Archimate risico extensies modelleren Archimate risico extensies modelleren Notatiewijzen van risico analyses op basis van checklists versie 0.2 Bert Dingemans 1 Inleiding Risico s zijn een extra dimensie bij het uitwerken van een architectuur.

Nadere informatie

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof Slide 1 Les 1 Definities en belang Informatie Technologie IT A Basics en toepassing Informatie Technologie Versie 4.1 Sept 2014 Slide 2 Introduktie Intro docent Opzet/tentamenstof Stof/vraagstukken behandeld

Nadere informatie

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Whitepaper Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Een whitepaper van UNIT4 Accountancy 2013 Inleiding Accountantskantoren leveren vandaag de dag

Nadere informatie

Protocol gegevensuitvraag. Medisch specialisten eenheden

Protocol gegevensuitvraag. Medisch specialisten eenheden Protocol gegevensuitvraag Medisch specialisten eenheden November 2010 Inhoud 1. Uitgangspunten 5 1.1 Inleiding 5 1.2 Doelstelling accountantsonderzoek 5 1.3 Procedures 5 1.4 Leeswijzer 6 2. Onderzoeksaanpak

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten

Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten Naam vragenlijst: Vertrouwelijk Inleiding In het kader van de Verordening op de Kwaliteitstoetsing (RA s) is het accountantskantoor geselecteerd voor

Nadere informatie

ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A

ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A Doelstelling: Na het voltooien van de theoretische en de praktijkopleiding is de Accountant-administratieconsulent bevoegd de wettelijke controle

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

NBC Audit Services BV NBC Van Roemburg & Partners BV Data analyse. Drs. Ing. Niels Bond RE 11 maart 2015

NBC Audit Services BV NBC Van Roemburg & Partners BV Data analyse. Drs. Ing. Niels Bond RE 11 maart 2015 NBC Audit Services BV NBC Van Roemburg & Partners BV Data analyse Drs. Ing. Niels Bond RE 11 maart 2015 Agenda NBC Voordelen en gebruik data analyse Gebruik auditfile Data analyse tool (ACL) vs Excel Stappenplan

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INHOUDSOPGAVE Paragraaf Inleiding... 1-3 Definities... 4 Gebeurtenissen die zich vóór de datum van de controleverklaring

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Zekerheid in de Cloud ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Agenda - Wat speelt zich af in de Cloud - Cases - Keurmerk Zeker-OnLine - Wat is het belang van de accountant en het administratiekantoor

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1.1. Inleiding DTe vraagt ter verificatie van de aangeleverde cijfers een assurance-rapport van een externe accountant. Een assurance-rapport dient eenmaal per jaar

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-5 Voorwaarden voor het aanvaarden van de opdracht als groepsauditor...

Nadere informatie

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 2 Boekhouden in de cloud!! 3 Aanbod te over: 4 5 Hoe betrouwbaar en veilig is online administratieve

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Opzet beantwoording consultatievragen herziene NV COS editie 2014

Opzet beantwoording consultatievragen herziene NV COS editie 2014 1. Heeft u specifieke vragen of opmerkingen bij de aangepaste vertalingen van Standaarden 200-810 en 3402 (voor de nieuwe of herziene Standaarden zijn aparte vragen in hoofdstuk 2)? nee. 2. Kunt u zich

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Benny Prij. NAF Insight 6 juli 2009

Benny Prij. NAF Insight 6 juli 2009 Architectuurprincipes bij TKP Benny Prij NAF Insight 6 juli 2009 1 Agenda Over TKP Diensten Bedrijfsfuncties Architectuurprincipes bij TKP Enterprise-architectuurprincipes Referentie-architectuurprincipes

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

medisch specialisten 2014

medisch specialisten 2014 Controleprotocol Verantwoordingsdocument honoraria medisch specialisten 2014 10 juli 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 3 1.1 Inleiding 3 1.2 Procedures 3 1.3 Leeswijzer 3 2. Onderzoeksaanpak 4 2.1 Beleidskader

Nadere informatie

AVANCE Application Management

AVANCE Application Management AVANCE Application Management AVANCE Application Management is een 100% dochteronderneming van AVANCE ICT Groep Nederland en is gespecialiseerd in het virtualiseren en (re)packagen van applicaties. Door

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

Software voor AGF ondernemers.

Software voor AGF ondernemers. NEOX Software voor AGF ondernemers. Uw rendement in beeld met Neddox. NEOX S O F T W A R E V O O R A G F O N E R N E M E R S Next Business Solutions Mission Statement e oorsprong van Neddox B.V. ligt in

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 26-08-2014 Agendapunt 8 Steller / afdeling P. Daelmans / Middelen Openbaar Ja Bestuurder R.L.M. Sleijpen Bijlage(n) 1 Programma Bedrijfsvoering Registratiecode

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

Het wordt tijd om afscheid te nemen van oude producten, bijbehorende processen en legacy-systemen. Vernieuwing

Het wordt tijd om afscheid te nemen van oude producten, bijbehorende processen en legacy-systemen. Vernieuwing Colosseus Vixion Onze organisatie combineert expertise in twee essentiële disciplines: IT en consultancy. Deze komen samen in een totaaloplossing, waarin onze applicatie Sequence TM centraal staat. Met

Nadere informatie

Readiness Assessment ISMS

Readiness Assessment ISMS Readiness Assessment van ISMS ISO/IEC27001:2005 1 Senior Internal/IT auditor Luyke Tjebbes EMIA RO CISA Lead Auditor ISO/IEC27001:2005 Projectleider ISO assessment 2 Wat is ISO 27001 eigenlijk? ISO/IEC

Nadere informatie

Identify and mitigate your IT risk

Identify and mitigate your IT risk Identify and mitigate your IT risk ICT risico = bedrijfsrisico In de ontwikkeling die organisaties doormaken, speelt ICT een belangrijke rol. ICT heeft bedrijfsprocessen efficiënter en effectiever gemaakt.

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg Startnotitie Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek In de jaarrekening en het jaarverslag leggen Gedeputeerde Staten jaarlijks verantwoording

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen NORA Sessie 5 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting Jaap van der Veen Agenda 29-5-2013 1. Welkom 2. Presentatie Eric Brouwer en Joris Dirks over Kennismodel NORA-Wiki en hoe we onze informatie

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag André Salomons Smart SharePoint Solutions BV Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag Cloud security moet uniformer en transparanter, waarom deze stelling? Links naar de artikelen

Nadere informatie

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT WHITEPAPER BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT RISICOMANAGEMENT IN BALANS Ondernemen betekent risico s nemen om de

Nadere informatie

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Consultatieperiode loopt tot en met 21 september 2015

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Telefoon: 088 773 0 773 Email: Support@adoptiq.com Website: www.adoptiq.com Adres: Johan Huizingalaan 763a 1066 VH Amsterdam KvK nr: 61820725 BTW nr: NL.854503183.B01 IBAN

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Toepassing auditfile financieel. 2011 09 27 Presentatie XML- Platform

Toepassing auditfile financieel. 2011 09 27 Presentatie XML- Platform Toepassing auditfile financieel 1 XML- Samenwerking van: Software ontwikkelaars Samenwerkende Register Accountants (SRA) ABZ Business Services Nederland Belastingdienst Onderzoeksbureau GBNED Community

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U10 Audit Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum Opmerkingen

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering 1. ALGEMEEN a. Deze beleidsregel is van toepassing op organen voor gezondheidszorg als vermeld

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING

Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING Algemeen: De beoordeling van de werking van het kwaliteitsbeheersingssysteem omvat

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Door de auditor in

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Controleprotocol. geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013. - Nacalculatie DBC s GRZ. - Oude parameters. - vaststelling verrekenbedrag 2013

Controleprotocol. geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013. - Nacalculatie DBC s GRZ. - Oude parameters. - vaststelling verrekenbedrag 2013 Controleprotocol geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013 - Nacalculatie DBC s GRZ - Oude parameters - vaststelling verrekenbedrag 2013 Ten behoeve van de uit te voeren controle door externe accountant

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Controleprotocol nacalculatie 2012. Voor ambulancediensten en centrale posten ambulancevervoer

Controleprotocol nacalculatie 2012. Voor ambulancediensten en centrale posten ambulancevervoer Controleprotocol nacalculatie 2012 Voor ambulancediensten en centrale posten ambulancevervoer 2 januari 2013 1. Inleiding Het Controleprotocol nacalculatie 2012 bevat het toetsingskader voor de door de

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Colosseus Vixion Contact. +31 (0)10 205 10 81 info@colosseusvixion.nl www.colosseusvixion.nl

Colosseus Vixion Contact. +31 (0)10 205 10 81 info@colosseusvixion.nl www.colosseusvixion.nl Colosseus Vixion Contact +31 (0)10 205 10 81 info@colosseusvixion.nl www.colosseusvixion.nl Colosseus Vixion Onze organisatie combineert expertise in twee essentiële disciplines: IT en consultancy. Deze

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014 De10itte. Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Am hem Postbus 30265 6803 AG Am hem Nederland Tel: (088) 288 2888 Fax: (088) 288 9777 www. deloitte.nl Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers Accountantsverslag

Nadere informatie