Duurzaamheidsverslag 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheidsverslag 2011"

Transcriptie

1 Duurzaamheidsverslag 2011

2 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Brabant Water NV Bezoekadres Magistratenlaan MA s- Hertogenbosch Postadres Postbus BC s- Hertogenbosch telefoon internet Colofon samenstelling Afdeling Communicatie, Brabant Water vormgeving Cascade - visuele communicatie, Amsterdam druk HuigHaverlag Printing, Wormerveer Dit jaarverslag is gedrukt op FSC-gecertificeerd papier

3 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Inhoud 2 Duurzaamheid volgens Brabant Water 4 Zorg voor de bron Brabant Water als waakhond van het Brabantse grondwater Brabant Water als partner in de watersysteembenadering 9 Zorg voor het milieu

4 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Duurzaamheid volgens Brabant Water Werken aan duurzaamheid is een voortdurend streven naar een delicate balans. Resultaat van een zorgvuldige afweging tussen ecologische, economische en sociale belangen. Om een leefbare wereld voor zowel de huidige als toekomstige generaties te borgen, zullen we voortdurend moeten streven naar evenwicht tussen deze belangen en ontwikkelingen. Alles wat bijdraagt aan een efficiëntere, zuinigere en meer verantwoorde omgang met onze aarde. Water kan worden benaderd vanuit technologie of economie. Vanuit rekensommen. Brabant Water ziet water breder, in de context van milieu en maatschappij. Wat beweegt Brabant Water? Brabant Water levert drink- en industriewater aan 2,4 miljoen inwoners en zestigduizend bedrijven en instellingen in vrijwel geheel Noord-Brabant. Onze aandacht voor duurzaamheid, gezondheid en veiligheid illustreert onze zorg voor water. Brabant Water wint, zuivert en distribueert water van uitstekende kwaliteit, tegen de laagst mogelijke kosten en met een hoge leveringszekerheid. Continu. Maar we doen meer. We bieden producten en diensten van een hoog niveau; klantgericht, kostenbewust en met actieve zorg voor de omgeving. Daarnaast leveren wij samen met anderen - een herkenbare bijdrage aan de maatschappelijke waarden van water. Zo zijn duurzaamheid, gezondheid en veiligheid belangrijke thema s voor ons. Het zijn vanzelfsprekende uitgangspunten voor het denken en doen van al onze medewerkers. Zij zijn de waterdragers van onze organisatie. Kundige en betrokken ambassadeurs in de waterwereld. Het jaar 2011 in cijfers 2011 Productie 177 miljoen m³ Omvang leidingnet km Aantal aansluitingen binnen het voorzieningsgebied 1,1 miljoen Aantal inwoners binnen het voorzieningsgebied 2,4 miljoen Aantal waterproductiebedrijven 32 Omzet 220 miljoen euro Aantal medewerkers 793

5 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Duurzaamheid volgens Brabant Water Betrokken bij de wereld om ons heen

6 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor de bron Brabant Water als waakhond van het Brabantse grondwater Brabant Water heeft ruim ha natuurgebied in eigendom. Daar waar het voor de drinkwatervoorziening veilig is, zijn bezoekers welkom om te genieten van de ongerepte natuur. We plaatsen informatieborden om mensen inzicht te geven in het proces van waterwinning. Maar ook om ze bewust te maken van het feit dat ze wandelen en fietsen over de grondstof van ons drinkwater. Die grondstof is letterlijk van levensbelang en daarom werpt Brabant Water zich ook op als waakhond van het Brabantse grondwater. We beschermen onze bronnen en de kwaliteit van het grondwater met uiterste inspanning. Belgisch kernafval Het Belgische plan om nucleair afval in bepaalde lagen onder de grond op te slaan, heeft nogal wat commotie teweeg gebracht. Brabant Water maakt nadrukkelijk bezwaar tegen dit voornemen, omdat het drinkwater in gevaar zou kunnen komen. Samen met alle grensgemeenten, waterschappen, de Provincie en het Rijk hebben we afgelopen jaar een krachtige lobby ingericht om het plan te beïnvloeden. Daarnaast voerden we gesprekken met het Belgische instituut NIRAS, dat het plan heeft opgesteld. De nieuwe Belgische regering heeft het plan in 2011 ontvangen. Wanneer zij een besluit neemt, is nog onbekend. Winning schaliegas Brabant Water is in 2011 geconfronteerd met plannen om schaliegas in onze provincie te winnen. Deze vorm van gaswinning heeft de gemoederen in de provincie behoorlijk verhit en leidde in september tot een hoorzitting in de Tweede Kamer. Tijdens die hoorzitting formuleerde onze directeur vijf aanvullende strikte voorwaarden waaraan een proefboring naar schaliegas zou moeten voldoen om vanuit de optiek van de drinkwatervoorziening acceptabel te kunnen zijn. Minister Verhagen heeft bij die gelegenheid een grootschalig onafhankelijk onderzoek aangekondigd. Brabant Water zal deze studie mede begeleiden. Gebiedsdossiers Het gebiedsdossier is een instrument om de bescherming van onze kwetsbare winningen te verbeteren. Voor elke winning bestaat zo n dossier, als onderdeel van een gebiedsgerichte aanpak. Het bestaat uit drie stappen. Provincie, waterschap en gemeente nemen samen de beschermingssituatie van een winning onder de loep. Vervolgens maken zij afspraken voor het oplossen van knelpunten, het verminderen van risico s of het benutten van kansen. De laatste stap is de oprichting van een werkverband bescherming. Hierin volgen de partijen de voortgang van de afspraken, actualiseren ze het dossier en delen ze kennis en ervaring over bescherming. In 2011 is gewerkt aan gebiedsdossiers voor Macharen, Lith en Luyksgestel. Voor de winningen Waalwijk, Helvoirt, Vessem, Gilzerbaan (Tilburg) en Helmond zijn bestuurlijke afspraken opgesteld. Voor de winningen Nuland en Bergen op Zoom is het werkverband reeds bij elkaar geweest. Schoon Water voor Brabant Onder deze werknaam zetten Provincie, ZLTO, de Duinboeren en Brabant Water zich al jaren in voor schoon grondwater als bron voor drinkwater. Samen ijveren we voor een andere manier van omgaan met bestrijdingsmiddelen, zodat de bronnen voor ons

7 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor de bron drinkwater schoon blijven. Ook in het afgelopen jaar, en: de resultaten mogen er zijn. In de landbouw doet 85 procent van de agrariërs mee. Gemiddeld behaalden zij in 92 procent van de gebieden de Schoon Waterdoelstellingen. Dit betekent een reductie van de uitspoeling van bestrijdingsmiddelen met 66 procent ten opzichte van Ook de agrariërs die gronden pachten welke in eigendom zijn van Brabant Water hebben in 2011 met succes aan het project deelgenomen. Het project Schoon Water loopt in de grondwaterbeschermings-gebieden van Waalwijk, Nuland, Budel, Helvoirt, Waalwijk, Vessem, Lith, Macharen, Eindhoven, Helmond, Bergen op Zoom en Roosendaal. Afgelopen jaar zijn ook de bewoners in deze gebieden bij het project betrokken. Samen met de plaatselijke boerenbonden en tuincentra hebben we ze geïnformeerd over alternatieve manieren om onkruid in de tuin te bestrijden. Verder werden ook basisschoolleerlingen bij Schoon Water betrokken. Samen met deelnemende telers in de omgeving van de school ontdekten ze hoe belangrijk het is om zuinig te zijn op het toekomstige drinkwater en wat ze daar zelf aan kunnen doen. Ook de gemeenten zetten belangrijke stappen. Van de 16 betrokken gemeenten werken er inmiddels 11 zonder bestrijdingsmiddelen in het grondwaterbeschermingsgebied. Tien gemeenten werken zelfs compleet zonder chemische middelen. Reallocaties Reallocatie is het verplaatsen van een winning naar een andere locatie. Dat vergt zorgvuldige afweging, waarbij duurzaamheid een criterium is. Budel De middeldiepe winning in Budel zal vanaf 2012 worden afgebouwd. Op termijn leidt dit tot een grondwaterstandverhoging, die de flora en fauna in het verschraalde Buulderbroek herstelt. Dit achttien ha grote natuurgebied is door de Provincie als zogenoemde natte natuurparel aangemerkt. Agrariërs kunnen echter hinder ondervinden van de grondwaterstandverhoging, die hun bedrijfsvoering en gewasopbrengst kan benadelen. Via drainage willen we de vernatting van de landbouwpercelen zo veel mogelijk voorkomen. Na overleg met waterschap De Dommel hebben we afgelopen jaar besloten om het traject met de omgeving zorgvuldig vorm te geven. De middeldiepe winning in Budel zal daarom pas vanaf september 2013 worden uitgeschakeld. Vierlingsbeek en Boxmeer, Loosbroek en Veghel De winningen in Vierlingsbeek en Boxmeer sluiten in respectievelijk 2012 en Om de teruggang in capaciteit op te vangen, zullen we de diepe winningen in Loosbroek en Veghel gaan uitbreiden. De Provincie zal ons daarvoor in 2012 definitieve vergunningen toekennen. In Boxmeer zullen in het najaar van 2012 sloten worden aangelegd om natschade bij agrariërs te voorkomen. Ook in Vierlingsbeek zullen (beperkte) maatregelen nodig zijn. Uiteraard zijn zorgvuldige monitoringsplannen opgesteld, om te controleren of alles naar wens en volgens afspraak verloopt. Natuurontwikkeling op eigen terrein Brabant Water heeft in totaal ha grond in eigendom, onder meer bij de waterwingebieden. Daarvan zijn ruim ha natuurgebied. Waar het veilig is voor de drinkwatervoorziening, stellen we onze domeinen graag open voor het publiek. Hoe meer natuurliefhebbers van deze gebieden komen genieten, hoe beter. Van de hooiweiden en heiden, vennen, stuifzanden en ruigten. Het beheer van onze waterwingebieden gaat uit van het behouden, versterken of ontwikkelen van natuurwaarden. Zowel ons geïntegreerd bosbeheer als ecologisch groenbeheer bevordert de biodiversiteit van onze eigen en aangrenzende terreinen. Op veel plaatsen werken we actief samen met imkers. Er worden bijvoorbeeld steeds meer bijenkasten geplaatst in onze waterwingebieden. Aanvullend daarop planten we inheems plantmateriaal dat aansluit op de natuurlijke leefwijze van de bij. Overzicht grondeigendom 2011 Grondgebied Oppervlakte in ha Totaal kadastraal eigendom Natuurgebied Erf rond gebouwen 130 Verpacht aan landbouw 530 Duurzaam terreinbeheer Brabant Water levert water van de allerbeste kwaliteit. Schoon, helder drinkwater. Maar dat gaat niet vanzelf. We moeten alle zeilen bijzetten om te voorkomen dat schadelijke stoffen een risico kunnen vormen. Stoffen die je niet ziet. Metalen, nitraten, fosfaten en bestrijdingsmiddelen bijvoorbeeld, die in steden en dorpen en op het land in de bodem doordringen.

8 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor de bron Ze zijn niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor de portemonnee van onze klanten: het vergt immers nogal wat technisch vernuft om het drinkwater te zuiveren. Wat helpt, is duurzaam terreinbeheer. We worden daarin bijgestaan door Stichting Milieukeur en door Plant Research International van Universiteit Wageningen. Samen met Vewin ontwikkelden zij een certificatiesysteem: de Barometer Duurzaam Terreinbeheer (BDT). Dit systeem biedt waterbedrijven, provincies, waterschappen, gemeenten en bedrijfsleven scherper zicht op hun duurzaamheidsinspanningen bij het beheer van verharde en groene terreinen, waaronder in toenemende mate ook sportvelden. Met uiteenlopende richtlijnen van het gebruik van bestrijdingsmiddelen tot aan de ontwikkeling van beheerplannen wil men met de Barometer Duurzaam Terreinbeheer de emissie van bestrijdingsmiddelen naar oppervlakte- en grondwater terugdringen. Sinds 2005 bezit Brabant Water het certificaat Goud, de hoogste gradatie in duurzaam terreinbeheer, die aanspraak biedt op het Milieukeurmerk. Koplopers onder de Brabantse gemeenten zijn Bladel (BDT-certificaat Goud), Oss en Haaren (Zilver). Inmiddels hebben ook de waterschappen Brabantse Delta, Aa en Maas en Rivierenland het certificaat Zilver behaald. Het voorbeeld van Brabant Water heeft in de gehele drinkwatersector navolging gekregen. Waren er in 2006 nog slechts drie drinkwaterbedrijven met certificaat Goud, inmiddels zijn er dat vijf: PWN, Dunea, Vitens, WMD en Brabant Water. Maximale zorg voor onze bronnen

9 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor de bron Brabant Water als partner in de watersysteembenadering Brabant Water levert het beste water uit de beste bronnen. Maar dat kunnen we niet alleen. Verantwoorde, duurzame zorg voor ons watersysteem veronderstelt intensieve samenwerking in de hele keten. De opgaven die ons vandaag en morgen wachten zijn enorm complex vanwege talloze factoren die elkaar raken en beïnvloeden. En dus trekken we gezamenlijk op, met een veelheid aan partners en partijen. Deltaplan Hoge Zandgronden De hoge zandgronden in Noord-Brabant en Limburg houden maar weinig water vast. Bepaalde delen behoren tot de droogste gebieden van Nederland en dus wordt de landbouwgrond hier flink beregend. Vooral met grondwater. De verwachting is dat met de ingezette klimaatverandering de verdroging van onze hoge zandgronden op langere termijn fors zal toenemen. Daarom hebben overheden, waterschappen en belangenorganisaties in Zuid-Nederland een gezamenlijk programma ontwikkeld dat zich richt op de zoetwatervoorziening: Deltaplan Hoge Zandgronden (DHZ). Het programma moet leiden tot een klimaatbestendig regionaal watersysteem en ruimtelijke inrichting voor de hoge zandgronden. Ook Brabant Water is hier nadrukkelijk bij betrokken. Uitgangspunt is dat alle betrokken partijen hun kennis en inzichten delen. Zo n coöperatieve houding in de beste Brabantse traditie resulteert in optimale oplossingen en een breed bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Bufferboeren: agrariërs en waterbeheerders samen aan de slag In een zoektocht naar praktische maatregelen om de effecten van verdroging van landbouwgronden zoveel mogelijk te reduceren, heeft een breed consortium van organisaties elkaar gevonden in het project Bufferboeren. Deze organisaties zijn Brabant Water, waterschap Aa en Maas, Productschap Zuivel, Landbouw Innovatie Noord- Brabant, STOWA, Provincie Noord-Brabant, ZLTO en Louis Bolk Instituut. In de eerste fase van het project Bufferboeren is in 2010 een integrale set van praktische maatregelen opgesteld. In de tweede fase ( ) worden deze maatregelen in de praktijk getest. Uiteindelijk moet dit leiden tot een effectieve strategie om verdroging op Nederlandse landbouwgronden tegen te gaan. Het project krijgt een voorbeeldfunctie voor andere droge gebieden. Daarnaast wordt gewerkt aan de thema s organische stof en beworteling, die ook belangrijk zijn voor behoud van biodiversiteit, waterkwaliteit en klimaatadaptatie en -mitigatie. De kosten van het project Bufferboeren bedragen in Prepared: klimaatbestendige stedelijke waterketen Eindhoven Prepared is een internationaal onderzoeksproject, gefinancierd door de Europese Commissie. Kennisinstellingen en veertien internationale steden ontwikkelen strategieën en tools om de gevolgen van klimaatverandering voor stedelijke waterketens het hoofd te bieden. In Nederland staat de stedelijke waterketen van Eindhoven centraal. De gemeente Eindhoven, waterschap De Dommel en Brabant Water doen samen verkennend onderzoek met onder meer KWR, TUD en leveranciers van geavanceerde technologie. Brabant Water is hierbij actief op drie onderwerpen: water cycle safety planning for integrated risk management, early warning distributionsystem en storage. Inmiddels blijkt ook de Provincie geïnteresseerd in het storage concept, waarbij het stedelijke neerslagoverschot in de natte winterperiode in de bodem wordt opgeslagen, om het vervolgens in de droge zomerperiode elders (in het Groene Woud) in te zetten. In 2012 wordt de verkenning op dit gebied voortgezet.

10 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor de bron Zonne-energie, de duurzame energiebron CapWa: water- en energieterugwinning uit rook Capture of evaporated Water with novel membranes (CapWa). Zo heet de vernieuwende technologie die KEMA ontwikkelde, waarbij met selectieve scheidingsmembranen (demi)water uit damp kan worden teruggewonnen. Denk aan schoorstenen en koeltorens van kolengestookte energiecentrales. De membraantechnologie is al op kleine schaal bewezen. In het CapWa-project richt een internationaal R&Dconsortium zich op opschaling naar industriële schaal. Uit pilots bij een elektriciteitscentrale en een papierfabriek blijkt dat deze technologie niet alleen interessant is om water uit damp maar ook energie terug te winnen. Brabant Water neemt deel uit het oogpunt van ontwikkeling op het gebied van water & energie en in het bijzonder kringloopsluiting bij met name grootzakelijke klanten. De Nederlandse partners in dit project zijn KEMA, Universiteit Twente, SAPPI Nijmegen en het Kenniscentrum Papier en Karton. Aanpak van bodemverontreinigingen Bodemverontreinigingen in grondwaterbeschermingsgebieden kunnen een bedreiging vormen voor de kwaliteit van onze bronnen. Het is dan ook belangrijk om mogelijke bedreigingen goed in beeld te hebben en waar nodig afspraken te maken over het wegnemen ervan. Afgelopen jaar hebben we samen met anderen een versnelde inventarisatie laten uitvoeren naar bodemverontreinigingen. Via de gebiedsdossiers maken we vervolgens afspraken om te zorgen dat de eventuele bedreiging nader wordt onderzocht en wanneer nodig wordt weggenomen. Bij de winning Aalsterweg in Eindhoven bevindt zich een groot aantal verontreinigingen. Deze verontreinigingen kunnen gekoppeld worden aan meerdere bronnen. Vanwege de bijzondere problematiek in dit gebied, is hier gebiedsgericht grondwaterbeheer ( De Waterpartners ) ingesteld. Met alle stakeholders (provincie, waterbedrijf, gemeenten, waterschap) worden de verschillende vlekken in de gaten gehouden en aangepakt.

11 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor het milieu Onder het koepelbegrip biodiversiteit vallen alle microorganismen, dieren- en plantensoorten. Samen vormen zij de rijkdom van ecosystemen, zoals bossen, heiden, rivieren, moerassen en zeeën. Al is de variëteit (nog) groot er zijn inmiddels vier miljoen levensvormen beschreven toch verschraalt de biodiversiteit. Oorzaak: menselijk handelen. Als grootgrondbezitter in Noord-Brabant kan en wil Brabant Water bijdragen aan de instandhouding van de biodiversiteit. Onze aanpak: het beheer en herinrichting van onze natuurgebieden afstemmen op de lokale plant- en diergroepen en hun leefgebied. We stemmen maatregelen af met omliggende beheerders en eigenaren, zodat ecologische verbindingen in het landschap werkzaam kunnen worden of blijven. Groot Meer (Vessem) Het Groot Meer bij Vessem heeft hoge natuurwaarden, die Europees beschermd moeten worden via Natura De hoge natuurwaarde is ontstaan door het decennia lang lozen van kalkrijk spoelwater vanuit het waterproductiebedrijf Vessem. Door nieuwe zuiveringstechnieken bij dit productiebedrijf zal de hoeveelheid spoelwater echter fors afnemen. Om de ecologische waarde van zowel het Groot Meer als het nabijgelegen Klein Meer te behouden en te versterken, gaat Brabant Water voorlopig gewoon door met de reguliere lozing van m³ relatief kalkrijk spoelwater per jaar. Plus nog eens een jaarlijkse lozing van m 3. De jaarlijkse kosten bedragen circa en zijn gedeeld door Waterschap de Dommel, Gemeente Eersel, de Provincie Noord-Brabant en Brabant Water. De ecologische winst voor het Groot Meer blijkt onder meer uit de groeiende populatie reptielen en amfibieën. De aanleg van een paddenscherm, waar Brabant Water haar bijdrage aan heeft geleverd, bevordert deze ontwikkeling. Deze faunapassage vereenvoudigt de wintertrek van onder meer de heikikker. Aan het einde van de winter trekt hij van ons waterwingebied naar het Groot Meer. Groot Huisven (Heeze) Het Groot Huisven bij Heeze en Leende vormde vroeger een rijke biotoop. In de loop der tijden is het 150 ha grote natuurgebied echter veranderd in landbouwgrond. Veel heil wordt verwacht van inrichtingsplan Groote Heide, dat 333 ha natuur- en waterwingebied omvat. Cruciaal in dit plan is de vernatting van een deel van het gebied, waardoor de biotoop sterk aan betekenis wint. Brabant Water is dan ook een van de betrokken partijen. Bij de herinrichting van het voormalig Groot Huisven wordt uitgegaan van het ven zoals dat een eeuw geleden nog bestond. Zo n 20 ha hiervan zal worden hersteld. De contouren van dit nieuwe ven zullen de oorspronkelijke hoogteverschillen in het terrein volgen. De fauna in het gebied is uitermate rijk en kenmerkend voor de afwisseling van extensieve landbouwgronden, heide, bos en vennen. Enkele voorkomende soorten zijn: heikikker, rugstreeppad, kamsalamander, levendbarende hagedis, hazelworm en 36 libellensoorten, waaronder de speerwaterjuffer. Belangrijk zijn ook het Veeven en haar oeverzone, die met de inrichting van het Groot Huisven een robuuste verbinding vormen tussen verspreid voorkomende populaties en het Klein Huisven. Door recente wijzigingen in Europese subsidieregels is de uitvoering van het project helaas vertraagd.

12 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor het milieu Het Winkelsven (Kampina) Midden-Brabant kent veel vennen, maar de ecologische kwaliteit ervan laat soms te wensen over. Zo is in het Winkelsven in natuurgebied Kampina ( op de grens van Boxtel, Oirschot en Oisterwijk) door zure regen en landbouw eind vorige eeuw een dikke sliblaag ontstaan. Het ven groeide dicht met berk, wilg en veenmos, die de zeldzame vegetatie verdrongen. Sinds enkele jaren werken Brabant Water en Natuurmonumenten samen om de flora en fauna van het ven te versterken. Een belangrijke ingreep was de aanleg van een leiding, waardoor kalk- en ijzerrijk spoelwater van waterproductiebedrijf Oirschot naar het zure Winkelsven wordt gepompt. Met succes. De fauna wint aan variëteit. Bovendien keren in en om het ven verdwenen plantensoorten terug die op de Rode Lijst stonden. Zelfs een kranswier, in Nederland nog onbekend en in Europa zeldzaam, die nog niet eens een Nederlandse wetenschappelijke naam heeft. Ontharding Grondwater kan vrij hard tot hard zijn. Dat is nadelig, want hard water veroorzaakt kalkafzetting in boilers, wasmachines, vaatwassers en andere warmwatertoestellen en in sanitair. Daarom wil Brabant Water géén drinkwater distribueren dat vrij hard tot hard is. We ontharden het eerst. Zo slaan we meerdere vliegen in één klap. Zacht water reduceert het energieverbruik van de klant. Het zorgt ervoor dat de klant met minder milieubelastende was- en schoonmaakmiddelen kan volstaan. Onthard water verlengt ook de levensduur van apparaten. Én het vermindert de hoeveelheid koper die in leidingen vrijkomt. Om de hardheid te verlagen, hebben we het Deltaplan Ontharding opgesteld. In 2011 namen we de nieuwe ontharding in Veghel in bedrijf. Het is de eerste installatie van de nieuwe reeks waarin het Deltaplan voorziet. Verder zijn we afgelopen jaar gestart met de engineering van de installaties in Oosterhout en Loosbroek. Hierbij houden we ook rekening met het leefmilieu van beschermde diersoorten, zoals de das die in Loosbroek zijn leefgebied heeft. In 2012 volgen Tilburg en Lieshout. Uiterlijk 2016 beschikken alle inwoners van Brabant over drinkwater met een zachte tot gemiddelde hardheid. Comfortabel, én het scheelt jaarlijks ton CO 2. Voor Brabant Water betekent ontharding uiteindelijk in 2017 een kostenpost van bijna 2 miljoen per jaar. Voor de bewoners van Brabant staat hier een veelvoud aan besparingen tegenover. Hergebruik van reststoffen Bij de zuivering van grondwater komen reststoffen vrij. IJzer- en kalkhoudend slib bijvoorbeeld, kalkpellets en filterzand. Die lenen zich uitstekend voor hergebruik. We streven hierbij naar een zo hoog mogelijke score op de milieuladder. In 2011 voerden we in totaal ton reststoffen af (op basis van 100 procent droge stof), die vrijwel volledig nuttig konden worden hergebruikt. Overzicht hergebruik reststoffen 2011 Gewichten op basis van 100 procent droge stof, betreft afgevoerde reststoffen. Reststof Kalkhoudend slib IJzerhoudend slib Kalkpellets Filtergrind Totaal Geproduceerde Bestemming hergebruik hvh droge stof 1607 ton Meststof in de landbouw 141 ton Stankbestrijder leerlooierij 68 ton Immobilisatie 477 ton Zwavelbinder voor rioolwaterzuiveringsinstallatie 948 ton Stankbestrijding bij biovergisting 889 ton Zwavelbinder bij kolencentrale ton Isolatie in woningbouw ton Veehouderij 400 ton Hergebruik in eigen werken ton Grondbank ton Klimaatneutraal ondernemen Klimaatvoetafdruk De klimaatvoetafdruk laat zien in welke mate menselijk of bedrijfsmatig handelen het klimaat en milieu ongunstig beïnvloedt. De grootte van deze foot print wordt uitgedrukt in CO 2 - equivalenten. In 2007 bedroeg de klimaatvoetafdruk van Brabant Water nog ton CO 2 -uitstoot; in 2011 is dat teruggebracht tot ton. Dat is een vermindering met zo n 65 procent. Uitstekend, maar wel een lichte toename vergeleken met 2010, toen de afdruk CO 2 -uitstoot bedroeg. Die stijging wordt vooral veroorzaakt doordat we meer leidingen hebben aangelegd en dus te maken hebben met een toegenomen gebruik van pvc. Uiteraard streven we naar nog meer milieuwinst. Brabant Water wil eind 2013 het eerste klimaatneutrale waterbedrijf van Nederland zijn. Elektriciteitsverbruik In 2011 verbruikte Brabant Water 77,6 miljoen kwh elektriciteit; nagenoeg evenveel als in Hiervan was 69,8 miljoen kwh bestemd voor de productie (onttrekking en zuivering) en de distributie (transport) van drinkwater. Het overige elektriciteitsverbruik bedroeg circa 7,8 miljoen kwh.

13 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor het milieu Overzicht elektriciteitsverbruik 2011 Elektriciteitsverbruik Verbruik voor productie (onttrekking en zuivering) en distributie (transport) van drinkwater Verbruik productie en distributie per m 3 drinkwater Overig elektriciteitsverbruik (kantoren e.d.) Hoeveelheid kwh 0,395 kwh/m kwh Het energieverbruik per afgezette m 3 drinkwater is in de laatste jaren nog nooit zo laag geweest als in Ten opzichte van 2009 is een reductie van bijna 2 procent opgetreden. Hieraan kan de conclusie worden verbonden dat het ingezette beleid zijn vruchten afwerpt. Ontwikkeling energieverbruik per afgezette m 3 drinkwater kwh/m 3 0,520 0,390 0,260 0,130 0,000 0,409 0,408 0,402 0,398 0,395 0, Energieverbruik Brabant Water Energieverbruik drinkwatersector 1) 1) Bron: Vewin, De Nederlandse drinkwatervoorziening in internationaal perspectief Ook de komende jaren spannen we ons in het energieverbruik zo laag mogelijk te houden. Hoe we het ook wenden of keren, een hoog energieverbruik zal altijd inherent zijn aan waterwinning, -productie en -distributie. Om de schade aan het milieu te minimaliseren, hebben we in 2008 besloten om alle benodigde elektriciteit groen in te kopen. De jaarlijkse meerkosten voor het inkopen van groene stroom bedragen per jaar. Energiereductie Hostbesturing De waterproductiebedrijven van Brabant Water leveren op een open leidingnet. Dat maakt zogenaamde host besturing profijtelijk. Hiermee wordt modelmatig berekend hoeveel water ieder productiebedrijf in een cluster aan het net levert. Zo n centrale besturing, die wordt toegepast op clusters van twee à drie waterproductiebedrijven, bespaart energie - en dat beperkt de milieuschade. In 2010 is het besturingsmodel hiervoor gebouwd en modelmatig getest in het cluster Dorst, Oosterhout en Prinsenbosch. Hieruit blijkt dat host besturing in het cluster Breda een energiebesparing van maar liefst kwh (goed voor 225 ton CO 2 - reductie) kan opleveren. Medio 2012 is de realisatie in het cluster Breda een feit. Daarna worden de overige waterproductiebedrijven gefaseerd voorzien van host besturing. Het geheel is in 2016 afgerond. Prognosebesturing Prognosebesturing is gericht op de optimale benutting van de buffervoorraad in de reinwaterkelders. Belangrijkste oogmerk: een zo gelijkmatig mogelijk verloop van de productie. Prognosebesturing vermindert het aantal schakelingen in de winputten en reduceert de belasting van de filters. Zo ontstaat een lager en gelijkmatiger energieverbruik. Na goede resultaten uit de pilot Opjager Kaatsheuvel is in 2010 het project voor invoering van prognosebesturing op vijftien productielocaties gestart. Vanaf 2012 wordt het uitgevoerd. Drukoptimalisatie Om drinkwater van A naar B te krijgen, moeten we energie verbruiken. Via drukoptimalisatie kunnen we daarop besparen. Dit houdt in dat we per verbruiksgebied een optimale druk tussen 300 en 400 kpa vaststellen. Voordelen? Lagere energiekosten en meer klantcomfort bijvoorbeeld. Voor dit nieuwe beleid, dat we gefaseerd invoeren, sluiten we zo veel mogelijk aan bij geplande renovaties van waterproductiebedrijven. Een eerste grove inschatting wijst erop dat drukoptimalisatie op termijn een jaarlijkse CO 2 - reductie van circa ton oplevert. Optimalisatie hogedrukpompen Hogedrukpompen verbruiken veel energie. In 2009 en 2010 zijn alle productielocaties van Brabant Water onderzocht op energiebesparing van de hogedrukpompen. Een deel van de adviezen is direct doorgevoerd in de bedrijfsvoering en projecten. De overige adviezen worden meegenomen in de geplande renovatieprojecten. In twee van de drie productiesecties is het energieverbruik per m 3 drinkwater voor het transportdeel ten opzichte van 2010 met 5,9 procent gedaald. Deze besparing wordt deels verklaard door optimalisatie van de bedrijfsvoering hogedrukpompen.

14 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor het milieu Zonne-energie In 2011 is voor zo n kwh zonne-energie opgewekt door de zonnepanelen die zijn gerealiseerd op onze productielocaties Eindhoven en Veghel. In 2012, als ze een volledig jaar in gebruik zijn, zullen ze goed zijn voor ruim kwh. Dat staat gelijk aan het gemiddeld jaarverbruik van 30 huishoudens. De CO 2 - reductie bedraagt 60 ton op jaarbasis. Gemotiveerd door dit succes gaan we door met het installeren van zonnepanelen. In 2013 volgt in ieder geval onze productielocatie Oosterhout en wellicht ook Loosbroek. Met de investeringen in de zonnepanelen was ruim gemoeid. Dankzij een SDE-subsidie zijn de kosten van zonne-energie gelijk aan die van ingekochte groene stroom. Onderzoek methaanverwijdering Bij het zuiveren van water kwam in 2011 bijna 300 ton methaan vrij. Methaan is een broeikasgas dat ruim 20 keer zo schadelijk is als CO 2. In CO 2 -equivalenten is de uitstoot van methaan dan ook ruim 6000 ton. Dit is dan ook reden voor Brabant Water om onderzoek te blijven doen naar reductie van de methaan-uitstoot. Begin 2011 vond een proef plaats met methaan verwijdering door middel van een compostfilter. Dit onderzoek heeft, met name door een slecht werkende proefinstallatie, nog niet de gewenste resultaten opgeleverd. Eind 2011 is het onderzoek nieuw leven ingeblazen. Het onderzoek naar methaanverwijdering heeft in 2011 circa gekost. De resultaten worden medio 2012 verwacht. Duurzaam bouwen op productielocaties Brabant Water streeft naar klimaatneutraal bouwen, dus naar maximale beperking van energie, afval, materialen en water. Duurzaam bouwen eindigt niet bij de oplevering. Tijdens de gehele levensduur van het gebouw dient de belasting van het milieu zo laag mogelijk te zijn. Bij grote nieuwbouw- en renovatieprojecten letten we extra op duurzaamheid, naast de reguliere toepassing van de Checklist en Rekentool Duurzaam Bouwen. Zo voegen we in het Programma van Eisen waar mogelijk een extra duurzame component toe. Op die manier ontstaat vroegtijdig zicht op duurzaamheidswaarde en eventuele meerkosten. Vervolgens besluiten we of de extra component bijvoorbeeld een grasdak wel of niet wordt verwezenlijkt. In 2011 zijn de volgende projecten geaccordeerd of al uitgevoerd: de nieuwbouw van filtergebouw Vlierden wordt uitgevoerd met een groen dak het nieuwe magazijn in Eindhoven wordt eveneens voorzien van een groen dak het nieuwe onthardingsgebouw in Oosterhout wordt voorzien van zonnepanelen er is onderzoek gedaan naar gebruik van een houtgestookt verwarmingssysteem voor kantoor Veghel Duurzaamheid op kantoor Business Performance Optimizer Business Performance Optimizer stelt ons in staat om op het hoofdkantoor de energieregistratie en de processen van gebouwgebonden installaties te visualiseren en het belangrijkste meer grip te krijgen op de energieprestaties. Dat leidt tot een duurzaam optimum tussen comfort en energieverbruik. Energy Software Solutions Afgelopen jaar vonden succesvolle testen plaats rondom ESS. Deze nieuwe computerapplicatie brengt het energieverbruik van onze computers met zo n 5 tot 15 procent terug. Dat betekent minder elektriciteit en dus minder CO 2 -uitstoot. Implementatie Plugwise Eind 2011 werd het nieuwe systeem Plugwise geïnstalleerd. Dit systeem kan op afstand het energieverbruik van apparatuur monitoren en apparaten uitschakelen. Zo voorkomen we dat s nachts en in het weekend apparaten onnodig stand-by staan. Vooralsnog wordt Plugwise vooral gebruikt voor het registreren van lekverbruik. Midden 2012 zal er daadwerkelijk worden geschakeld. We verwachten dat we hiermee zo n kwh per jaar kunnen besparen. Dat betekent 30 ton minder CO 2 -uitstoot. Videoconferencing Sinds 2009 beschikken diverse kantoorlocaties van Brabant Water over een ruimte met apparatuur voor videoconferencing. Daarmee is het mogelijk efficiënt en milieubewust te vergaderen. Mensen hoeven elkaar immers niet fysiek op te zoeken en dat scheelt reiskilometers en CO 2. Dubbelzijdig printen Door dubbelzijdig te printen blijken we onze drukkosten structureel met circa 12 procent te reduceren. Belangrijker nog is dat we hiermee ook het milieu sparen. Een kilo papierreductie leidt namelijk tot 2,5 kilo minder CO 2 -uitstoot. Duurzame mobiliteit Mobiliteit is van belang, maar Brabant Water gaat wel voor duurzame mobiliteit. Daar maken we ons op verschillende manieren sterk voor. Zo had in procent van ons wagenpark een A-label en 25% een B-label. Met andere woorden: het groene rijden neemt toe. Ook door de bandenspanning op peil te houden met stikstof. Bovendien verwachten we van onze medewerkers dat ze zo verantwoord mogelijk op weg gaan en bieden we hen de e-cursus Het Nieuwe Rijden aan.

15 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Zorg voor het milieu Duurzaam wagenpark Sinds 2010 worden bij voorkeur premium brandstoffen getankt. Was het aandeel premium brandstof in dat jaar nog 32%, in 2011 lag dat op 39%. Het totale brandstofverbruik binnen Brabant Water is met 1,5 procent gedaald. Om ook de bussen zo zuinig mogelijk te laten rijden, wordt cruise control ingebouwd. Elektrisch rijden Vanaf september 2011 is het elektrisch wagenwark in het Paleiskwartier operationeel. Samen met Avans, de Rechtbank en de HAS heeft Brabant Water 10 elektrische auto s aangeschaft die in een gezamenlijke pool zijn opgenomen. De auto s worden ingezet voor zakelijke ritten. Op onze kantoorlocaties zijn laadpalen geplaatst, zodat de auto s tijdens werktijd weer kunnen worden opgeladen. Voor wat betreft het opladen van de elektrische auto s zullen we in 2012 voor het realiseren van smart grids tot een nieuwe samenwerking komen met Enexis. Via intelligent laden zorgt het netwerkbedrijf ervoor dat de auto s meer of minder opladen naar gelang er meer of minder groene stroom beschikbaar is. Op die manier kunnen wind- en zonne-energie optimaler worden benut. Zowel voor het electrisch wagenpark als het smart grid-project worden de meerkosten voor 40 procent gesubsidieerd door de Provincie. Per auto bedragen de meerkosten van aanschaf circa De exploitatiekosten zijn daarentegen veel lager. Stroom is immers veel goedkoper dan benzine. Vergroening woon-werkverkeer Brabant Water stimuleert al jaren vergroening van het woon-werkverkeer. Sinds begin 2011 kunnen onze medewerkers dan ook profiteren van een nieuwe fietsenregeling. Voortaan kunnen niet alleen gewone fietsen, maar ook e-bikes en e-scooters via het werk worden aangeschaft. Wij verstrekken daarvoor een renteloze lening van maximaal 2.500, die de medewerker uit zijn kilometervergoeding terugbetaalt. Daarnaast bieden we onze medewerkers een gunstige autofinanciering voor de aanschaf van milieuvriendelijke auto s. Het groene beleid werkt; in 2011 werden 20 fietsen twee autoleningen verstrekt. Duurzaam inkopen Brabant Water maakt serieus werk van duurzaam inkopen. Dat wil zeggen dat we ons in alle fasen van het inkoopproces laten leiden door milieu- en sociale aspecten. De producten, diensten of werken die we inkopen, dienen aan deze aspecten te voldoen. Volgens sceptici leidt dat per definitie tot hogere kosten. Dat is echter niet het geval. Sterker nog, duurzaam inkopen kan leiden tot kostenreductie. Duurzaamheid speelt een rol van betekenis bij diverse grotere aanbestedingen, zoals catering, werkkleding en schoonmaak. Vermeldenswaard is het sectorale initiatief van de Vewin om te participeren in Duurzaam Inkopen, een initiatief van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Hierbij zijn voor 45 productgroepen de duurzaamheidscriteria beschreven; 36 zijn voor Brabant Water relevant. Hiervan worden er momenteel 26 (72%) duurzaam ingekocht. De Vewin streeft naar 75% duurzame inkoop in 2012 en zelfs 100 procent in Afkortingen BDT Barometer Duurzaam Terreinbeheer CapWa Capture of evaporated Water DHZ Deltaplan Hoge Zandgronden ESS Energy Software Solutions HAS Hogeschool Has Den Bosch KWR KWR Watercycle Research Institute R&D Research & Development SDE Subsidieregeling voor Duurzame Energie STOWA Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer TUD Technische Universiteit Delft ZLTO Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie

16 Brabant Water Duurzaamheidsverslag Afkortingen

Duurzaamheidsverslag 2012

Duurzaamheidsverslag 2012 Duurzaamheidsverslag 2012 Brabant Water Duurzaamheidsverslag 2012 3 2013 Brabant Water NV Bezoekadres Magistratenlaan 200 5223 MA s- Hertogenbosch Postadres Postbus 1068 5200 BC s- Hertogenbosch telefoon

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslag 2013

Duurzaamheidsverslag 2013 Duurzaamheidsverslag 2013 Brabant Water Duurzaamheidsverslag 2012 3 2014 Brabant Water NV Bezoekadres Magistratenlaan 200 5223 MA s- Hertogenbosch Postadres Postbus 1068 5200 BC s- Hertogenbosch telefoon

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2 4.B.2 Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3 Evaluatie 1 e halfjaar 215 & Monitoring doelstellingen 215 scope 1 en 2 Van Steenis Geodesie BV Ringveste 7b 3992 DD HOUTEN Van Steenis Geodesie BV Duurstedeweg

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV juni 202 Gegenereerd op 26-0-202 - pagina van voor Van Dijk Groenvoorzieningen BV Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV Maatschappelijk

Nadere informatie

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent?

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? Symposium Energie en Water schrijven toekomst 20 juni 2012 Jan Peter van der Hoek Focus Drinkwatervoorziening NL: dichtbevolkt gebied (16,7

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Aardoom Hoveniers B.V. 9 april 202 Gegenereerd op 9-04-202 - pagina van 0 voor Aardoom Hoveniers B.V. Rapportage VHG MVO Wijzer Aardoom Hoveniers B.V. Maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

CO 2 en energiereductiedoelstellingen

CO 2 en energiereductiedoelstellingen CO 2 en energiereductiedoelstellingen t/m 2012 N.G. Geelkerken Site Manager International Paint (Nederland) bv Januari 2011 Inhoud 1 Introductie 3 2 Co2-reductie scope 4 2.1. Wagenpark 4 3 Co2-reductie

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2013

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2013 4.B.2 Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3 Evaluatie 213 & Monitoring doelstellingen 213 Van Steenis Geodesie BV Ringveste 7b 3992 DD HOUTEN Van Steenis Geodesie BV Duurstedeweg 4 7418 CK DEVENTER

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

Heatpoint nieuwsbrief 4 juni 2013

Heatpoint nieuwsbrief 4 juni 2013 Heatpoint nieuwsbrief 4 juni 2013 Geachte relatie, In de vorige nieuwsbrief (nr.3 maart 2013) van Heatpoint hebben wij u uitgebreid geïnformeerd over de Innovation Award die wij hebben gewonnen. Samengevat

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën Koepel van het Nederlandse grondstofwinnende bedrijfsleven De leden van FODI zijn in principe brancheorganisaties. Zand (beton, wegfundering)

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2013 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 8-10-2013 F. Wuts Update en aanpassing van een aantal

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in 2014 inzake de CO 2 -prestatieladder.

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in 2014 inzake de CO 2 -prestatieladder. MDB B.V. 5 Memo Onderwerp CO 2 prestatieladder nieuwsbrief MDB en SSC Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in 2014 inzake de CO 2 prestatieladder. Scope 1, directe CO 2emissies door aardgas,

Nadere informatie

Kostenbeheersing strategie en praktijk

Kostenbeheersing strategie en praktijk Kostenbeheersing strategie en praktijk Martijn Groenendijk MSc. Hoofd Ingenieursbureau Brabant Water N.V. Themamiddag Amersfoort, 9 september 2010 Inhoud 1. Organisatie en visie 2. Nieuwbouw of renovatie

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens

Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens Peter Salverda Omgevingsmanager Vitens 20 Maart 2013 Opzet presentatie Waarom strategische planning? Ambitie en lange termijn visie Duurzaamheid

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2.

Nadere informatie

Meer informatie? Actief Bodembeheer de Kempen. is een gezamenlijk initiatief van. de provincies Noord-Brabant. en Limburg, de ministeries van

Meer informatie? Actief Bodembeheer de Kempen. is een gezamenlijk initiatief van. de provincies Noord-Brabant. en Limburg, de ministeries van Actief Bodembeheer de Kempen is een gezamenlijk initiatief van de provincies Noord-Brabant en Limburg, de ministeries van VROM en LNV, gemeenten en waterschappen in Zuidoost- Meer informatie? Heeft u nog

Nadere informatie

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014 Vereniging van waterbedrijven in Nederland Kerngegevens drinkwater 2014 Watervoorzieningsgebieden Toelichting op deze folder Deze folder geeft een overzicht van kerngegevens van de drinkwatersector en

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2013 inzake de CO 2 -prestatieladder.

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2013 inzake de CO 2 -prestatieladder. MDB B.V. 5 Memo Onderwerp CO2-prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2013 inzake de CO 2 -prestatieladder. Scope 1, directe CO 2-emissies door aardgas, diesel en benzine

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: 16-aug-2011 Doc.nr: 10.

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: 16-aug-2011 Doc.nr: 10. CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: Doc.nr: 10.A0320 CO 2 -reductierapport Distributielijst Naam B.Bor (Alf) M. Roeleveld (ALF) Accorderingslijst

Nadere informatie

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan.

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Deze folder gaat over het herstellen van natte natuurparels in Noord-Brabant.

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing.

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing. Verbruik m3 MDB B.V. Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in het eerste halfjaar van 2012(S1). Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 G.R.M. Maassen 24-10-2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 2 Energie Management Programma

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, 28 oktober 2014 Auteur: E. Oudshoorn Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur E. Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder.

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. MDB B.V. 6 Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. Op alle gegevens die hier vermeld zijn, zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief)

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden 4 3.

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2013-2014 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.1 Datum: 26-mei-2014 Doc.nr: Red1314 Alfen B.V. CO 2-reductierapport 2013-2014 Doc. nr. Red1314 26-mei-2014

Nadere informatie

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen CO 2 -reductiedoelen en reductiemaatregelen Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien, Organisatie INHOUDSOPGAVE 1. CO 2 -REDUCTIEBELEID

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 1.1 20-01-2014 F. Wuts Emissie

Nadere informatie

Waterafhankelijke economie

Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Industrie en Water Chemie Raffinaderijen

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Commissie voor Economische Zaken en Bestuur

Commissie voor Economische Zaken en Bestuur Griffie Commissie voor Economische Zaken en Bestuur Datum commissievergadering : - Document nummer : 2762071 Behandelend ambtenaar : T. Jongbloed Directie/bureau : Economie & Mobiliteit/ Bureau Sociaal

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport Verheij Integrale groenzorg Milieubarometer - Verheij Integrale groenzorg Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken

Nadere informatie

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels -Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Een slimmer concept door inzicht in de keten Met PlusWonen streeft VolkerWessels naar het minimaliseren

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Stimular Milieubarometer - 2014 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen

Review CO2 reductiedoelstellingen Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie

DE CO 2 -PRESTATIELADDER

DE CO 2 -PRESTATIELADDER DE CO 2 -PRESTATIELADDER Een Inleiding Door Hanno Schrauwen, Energie & Technisch adviseur BVR Groep B.V. Met dank aan Stichting Stimular (www.stimular.nl) 1 Opbouw presentatie - CO 2 - CO 2 -Prestatieladder

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief)

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden 4 3.

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Decentrale productie drinkwater

Decentrale productie drinkwater Decentrale productie drinkwater Relevante wet- en regelgeving Wim Heiko Houtsma Projectleider Drinkwater voor later (IenM) Opbouw Decentraal? Prioriteiten drinkwatervoorziening: I. Drinkwater moet gegarandeerd

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën Zorgvuldig winnen Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden Zorgvuldig In Nederland is in het verleden veel zand, grind,

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec)

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Milieubarometer - 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen gehele waardeketen: upstream en downstream De waardeketen is onderverdeeld in twee stromen: de upstream en de downstream. In de upstream bevinden

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Tweede halfjaar 2013

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Tweede halfjaar 2013 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Tweede halfjaar 2013 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 04-12-2013 F. Wuts Draft 0.2 1-2-2014 F. Wuts Aanpassing naar aanleiding van Audit

Nadere informatie

Deel 1 Bedrijfsbeleid en organisatie Versie:1 Status: definitief Hoofdstuk F MVO en CO2 prestatieladder Pagina 1 van 5 Datum: 30 januari 2015

Deel 1 Bedrijfsbeleid en organisatie Versie:1 Status: definitief Hoofdstuk F MVO en CO2 prestatieladder Pagina 1 van 5 Datum: 30 januari 2015 Hoofdstuk F MVO en prestatieladder Pagina 1 van 5 Datum: 30 januari 2015 F.2. Energie auditverslag Aan de hand van identificatie van relevante s is vastgesteld wat bij ESC op dit moment de is en welke

Nadere informatie

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011 Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland Is het rijk aan zet? 1 Voorstudie PBL (2009) Speerpunten klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling: 1. Waterveiligheid 2. Zoetwatervoorziening 3. Klimaatbestendige

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Een goede zaak. Stadswarmte helpt mee

Een goede zaak. Stadswarmte helpt mee Een goede zaak Stadswarmte helpt mee Stadswarmte. Een goede zaak 3 Zo makkelijk kan het ook Ondernemen is vooruitzien. Beslissingen nemen die zorgen voor winstoptimalisatie, voor continuïteit en voor

Nadere informatie

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011 Workshop J De kracht van een klimaatfonds 05 april 2011 Presentatie Ad Phernambucq Zeeuws Klimaatfonds: Klimaatneutraal met Zeeuwse Projecten Nationaal Energie- en klimaatbeleid Doelstelling: Duurzame

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Stimular Milieubarometer - 2012 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Stimular Milieubarometer - 2013 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht stap 1 Interne & externe analyse Onderzoeksvragen Eindproducten STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP

Nadere informatie

CO 2 reductieplan: doelstellingen en voortgang Thales Transportation Systems 2 e half jaar 2015

CO 2 reductieplan: doelstellingen en voortgang Thales Transportation Systems 2 e half jaar 2015 UNCLASSIFIED TOL: 0006 0000795431 CO 2 reductieplan: doelstellingen en voortgang Thales Transportation Systems 2 e half jaar 2015 Conform de CO 2 prestatieladder 3.0 CO 2 reductieplan: doelstellingen en

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

BESIX blijft zich inspannen in het verlagen van zijn CO 2 footprint

BESIX blijft zich inspannen in het verlagen van zijn CO 2 footprint BESIX blijft zich inspannen in het verlagen van zijn CO 2 footprint Net als voorgaande jaren heeft BESIX Nederland zijn CO 2 footprint berekend voor de BESIX Nederland boundary 1 en dit conform de eisen

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014 Carbon footprint Op basis van de diverse soorten CO 2 -emissies is de totale CO 2 -emissie van Den Ouden Groep berekend. 9,8 38,6 51,6 Diesel personenwagens Diesel combo's en busjes Hybride personen wagens

Nadere informatie

Duurzame campus. Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik

Duurzame campus. Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik Duurzame campus Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? Tips and tricks voor het verduurzamen van een universiteitsterrein NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik Inhoud Wat maakt de campus duurzaam?

Nadere informatie