Onze belangrijkste taak ligt in Den Haag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onze belangrijkste taak ligt in Den Haag"

Transcriptie

1 Onze belangrijkste taak ligt in Den Haag GGZ Oost Brabant: GGZ, zorg voor mensen nu en in de toekomst De geestelijke gezondheidszorg is geen luxeproduct

2 Ideale bereikbaarheid voor GGZ Oost Brabant Optimaal contact in een dynamische omgeving: ook voor u? UPC Business zorgt ervoor dat alle 40 locaties van GGZ Oost Brabant optimaal bereikbaar zijn. Dit kunnen wij ook voor u realiseren. Want wij weten dat u altijd bereikbaar moet zijn en dat uw klanten u altijd moeten kunnen bereiken. Of dat nu via telefoon, , sms of twitter is. Wij stemmen alle communicatiekanalen optimaal op elkaar af. Verandert uw situatie? Dan sluiten wij eenvoudig aan bij uw nieuwe wensen. Zo heeft u altijd optimaal contact. Wilt u ook optimaal bereikbaar zijn? Ga naar grootzakelijk.upc.nl/ of bel met onze Key Account Manager Zorg Marcel Hendriks op voor een kennismakingsgesprek. U kunt hem ook mailen: Internet - Telefonie Televisie - Netwerk

3 Inhoudsopgave 2 Onze belangrijkste taak ligt in Den Haag 5 Issues & Insights 7 GGZ, zorg voor mensen nu en in de toekomst 10 De geestelijke gezondheidszorg is geen luxeproduct 14 Positieve psychologie heeft de toekomst 16 Adverteerdersindex Inleiding door Ernst Delfos, uitgever De geestelijke gezondheidszorg (ggz) in Nederland levert een onmisbare bijdrage aan een veilige, gezonde en veerkrachtige samenleving, waarin zorg op maat beschikbaar is voor iedereen. In het hoofdartikel van deze Medical Insights lezen we het verhaal van GGZ Oost-Brabant. Een organisatie die staat voor: betrokken bij de mens, betrouwbaar als partner in behandeling en ambitieus in het voortdurend verbeteren van zorg. Directeur Paul van Rooij van GGZ Nederland sluit zich bij de visie aan en vertelt in deze editie: Ook al zijn er forse bezuinigingen in de ggz, Nederland mag trots zijn op de zorg die geboden wordt. We zijn een van de koplopers in de wereld. Naast genoemde partijen komt ook Prof. dr. Ernst Bohlmeijer aan het woord over de groeiende aandacht voor narratieve psychologie. Jan Tromp jarenlang werkzaam geweest in diverse functies in de ggz vertelt onder andere over het project Zichtbare Zorg. De ontwikkelingen in de ggz zijn aanleiding voor het redactieteam van Medical Insights om deze branche uitgebreid te belichten. Het resultaat leest u. Een informatieve uitgave die inzicht geeft over wat de toekomstverwachtingen in de zorg zijn en hoe hierop ingespeeld wordt. 1

4 Onze belangrijkste taak ligt in Den Haag In Nederland wordt het grootste deel van alle geestelijke gezondheidszorg aangeboden vanuit instellingen voor geestelijke gezondheidszorg. GGZ Nederland is de vereniging van instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (ggz) en verslavingszorg. Met ongeveer honderd leden zijn zij de grootste werkgeversorganisatie in deze zorgdiscipline die gezamenlijk ongeveer 90% van de ggz-zorg leveren. We spreken met Paul van Rooij, sinds 1 januari 2011 directeur van de koepelorganisatie. Kerntaken GGZ Nederland Belangenbehartiging GGZ Nederland behartigt de belangen van haar leden op nationaal niveau. De vereniging streeft ernaar in een vroeg stadium betrokken te zijn bij de ontwikkeling van nieuwe wet- en regelgeving om zo invloed uit te kunnen oefenen. Daarnaast is GGZ Nederland ondertekenaar van de CAO voor de geestelijke gezondheidszorg. Sectorontwikkeling GGZ Nederland houdt zich bezig met kennisoverdracht, kennisontwikkeling en onderzoeksinformatie naast haar taken in de belangenbehartiging. De ggz-sector is goed voor een omzet van vijf en een half miljard euro en biedt werk aan mensen. GGZ Nederland is een belangenorganisatie die zich inzet voor goede ggz-zorg, een betere profilering van de branche en voor maatschappelijke erkenning voor een sector die economisch en sociaal belangrijk is. Lobbyen richting de politiek en overheid neemt dan ook een prominente plaats in binnen het werkveld van GGZ Nederland. We zijn in gesprek met het ministerie van VWS en Justitie, maar ook met Sociale en Binnenlandse Zaken en Onderwijs. Ook hebben we contact met zorgautoriteit, daar waar het gaat over het maken van beleidsregels. En met andere stakeholders als proffesionals, patiënten, gemeenten en zorgverzekeraars, vertelt Paul van Rooij. Europese agenda Alvorens we praten over de rol van GGZ Nederland in ons land, maken we even de overstap naar Europa. Een rol die, zoals Van Rooij vertelt, slechts een klein deel van het werk maar wel belangrijk van GGZ Nederland is. Wij zijn lid van de Europese koepelorganisatie voor ggz, Mental Health Europa, en van VNO-NCW. Zelf zijn we actief in Brussel op het gebied van belangenbehartiging van onze leden. We volgen wat er in Europa gebeurt op het gebied van wet- en regelgeving. Kijken naar de gevolgen voor onze leden. Daarnaast richten we ons op thema s als ambilantisering, meer zorg in de eerste lijn, destigmatisering, innovatie en ontwikkelen van ehealth. Ook proberen we subsidiemogelijkheden te creëren voor onze leden, onder andere op het gebied van lifesciences en e-health. Tot slot is interessant om te vermelden, dat GGZ Nederland deel neemt aan ontwikkelingsprojecten gericht op de ontplooiing van de ggz in met name Oost- en Midden Europa en Azië. De ggz staat daar echt nog in de kinderschoenen. De schrikbeelden die je er soms bij bedenkt, komen werkelijk voor, vertelt Paul van Rooij. Lobbyen De belangrijkste taak voor GGZ Nederland ligt in Den Haag. Wat staat er op de agenda? Van Rooij: Een meerjarenafspraak met het ministerie stond en staat op de agenda. Dit, onder andere om financiële rust te creëren. Dit jaar moeten we 600 miljoen bezuinigen. We willen volgend jaar niet nog een keer inleveren. Echter, het kabinet is gevallen. Het maken van afspraken is nu lastig. Maar we gaan door. Onder andere over de eigen bijdrage van 200 euro per persoon per behandeling. Alleen mensen in de ggz moeten dit betalen, voor andere zorg is deze bijdrage niet nodig. Dat is discriminerend. Wat Den Haag zegt? Ze zijn het met ons eens. De minister vertelde: Ik wil overal wel een eigen bijdrage invoeren. Het draagvlak in de coalitie ligt echter alleen bij de ggz. Daar moet ik mij aan houden. Het is verbijsterend. Zeker omdat onze doelgroep veelal kwetsbare mensen zijn met een lager inkomen dan de gemiddelde Nederlander. Maar gelukkig is in het stabiliteitsakkoord nu een deel van de eigen bijdrage terug gedraaid. Voor zover ik nu weet, met name voor de Paul van Rooij Ledenservice Een derde belangrijke taak van de vereniging is het bieden van ledenservice. Collectief en soms ook individueel. Wilt u meer weten over de taken van GGZ Nederland voor 2012? Bekijkt u dan het filmpje op: ggz-nederland-in-2012.html Meer informatie GGZ Nederland: kwetsbaren. Een derde punt van aandacht is de decentralisatie van de jeugdzorg. De jeugdhulpverlening wordt naar het domein van de gemeentes overgeheveld. Het is risicovol dat ook de jeugd-ggz hierin wordt mee genomen, zegt Paul van Rooij. Ben je ziek, dan is er nu een zorgverzekering. In een systeem waarbij 400 gemeentes zelf zorg moeten inkopen, vraag ik me af hoe het recht op zorg, de toegang en de kwaliteit van zorg geborgd worden. Kans Ook al zijn er forse bezuinigingen in de ggz, Nederland mag trots zijn op de zorg die geboden wordt, volgens Paul van Rooij. We zijn een van de koplopers in de wereld. We hebben goed opgeleide professionals die volgens richtlijnen werken. Patiëntgerichtheid staat voorop. Is er ook iets dat beter kan? Jawel, is het antwoord. We moeten ons naast de ziekte van de patiënt nog meer verplaatsen in zijn sociale omstandigheden. Samen met andere partijen, zoals de eerste lijn en gemeenten. Dit om problemen en herhaling te voorkomen. Daar ligt onze kans. 2 3

5 Issues & Insights één project één contact WITS ZUID B.V. De geestelijke gezondheidszorg in Nederland levert een onmisbare bijdrage aan een veilige, gezonde en veerkrachtige samenleving, waarin zorg op maat beschikbaar is voor iedereen. Om kwalitatief hoogwaardige, beschikbare en toegankelijke psychische zorg te kunnen bieden zijn voldoende goed gekwalificeerde medewerkers nodig. Echter, een toename van de zorgvraag door onder andere vergrijzing in combinatie met een afname van de omvang van de beroepsbevolking dreigt op de middellange termijn een groot tekort aan werknemers in de zorg te veroorzaken. Hiervan zal ook de GGZ de gevolgen ondervinden. Om die reden heeft GGZ Nederland voor de periode Arbeidsmarkt als één van de beleidsprioriteiten benoemd. Jonge artsen ontdekken de psychiatrie! Na afloop van mijn studie Geneeskunde, was voor mij duidelijk dat ik graag wilde werken met de doelgroep kinderen (en hun ouders). Tijdens mijn studie ben ik alleen in aanraking gekomen met het specialisme kindergeneeskunde. Ik wilde me eerst breder oriënteren op de gezondheidszorg, alvorens een keuze te maken voor een specialisatie. Het traineeship van BKV bij GGZ Oost Brabant biedt mij een mooie kans hiertoe. Marieke Klessens, trainee binnen circuit Kinder en Jeugd Oss We zagen Marieke groeien in functie en groeien qua persoon. Dit alles ten gunste van een hoge productiviteit en zeer tevreden cliënten.. Danny Struif, programmaleider a.i. Neem contact op T (073) Wits goo.indd : (0) of Kijk voor voor meer informatie op Belangrijkste ziektebeelden De meest voorkomende psychische aandoeningen zijn stemmingsstoornissen, angststoornissen, middelenstoornissen en aandachtstekort- en gedragsstoornissen. Psychische stoornissen komen frequent voor. Vier op de tien volwassenen krijgt ooit in het leven een van deze aandoeningen (47,2%). Over het leven gerekend komen stemmingsstoornissen, angststoornissen en middelenstoornissen bijna even vaak voor (19,1-20,1%). De mate van voorkomen van psychische aandoeningen is in de afgelopen 10 jaar stabiel gebleven. (Nemesis-2 onderzoek De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking, uitgevoerd door het Trimbosinstituut, 2010). Kerncijfers De ruim 100 lidinstellingen van GGZ Nederland leveren naar schatting zo n 90% van de specialistische geestelijke gezondheidszorg. In totaal behandelen zij jaarlijks bijna een miljoen patiënten. Top tien psychische aandoeningen in de Nederlandse bevolking (18-64 jaar), in de afgelopen 12 maanden (Bron: Trimbos instituut): depressieve stoornis (5,2%), specifieke fobie (5,0%), alcoholmisbruik (3,8%), sociale fobie (3,8%), ADHD (2,1%), gegeneraliseerde angststoornis (1,8%), paniekstoornis (0,9%), drugsmisbruik (0,9%), dysthemie (0,9%), bipolaire stoornis (0,8%). Financiering geestelijke gezondheidszorg naar financier (x euro ) Geneeskundige GGZ (ZVw) Langdurige GGZ (AWBZ) Forensische zorg (Justitie) 668 WMO (gemeenten)* 118 (* schatting op basis van 2% van het budget) Meer feiten en cijfers: Sectorrapport GGZ 2010, sectorrapport-2010.pdf GGZ Oost Brabant GGZ Oost Brabant biedt hulp en zorg aan mensen met psychische en psychiatrische problemen. Kort als het kan en langdurig als het nodig is. Jaarlijks kloppen mensen bij GGZ Oost Brabant aan. Ruim medewerkers en vrijwilligers bieden hulp vanuit locaties in Boekel, Boxmeer, Helmond, Rosmalen, Oss, Uden en Veghel óf gewoon bij de cliënt thuis. BKV goo.indd :24 5

6 Eén loket voor ontwerpen, bouwen en onderhouden Bouw Totaal Onderhoud en Bouwbedrijf Ponjé zijn ervan overtuigd dat een integrale aanpak van ontwerpen, bouwen en onderhouden alleen maar voordelen biedt. Het leidt tot een betere kwaliteit, tegen een lagere prijs met maximale klanttevredenheid. En dat een gebouwleven lang! Hoe we dat doen? Door het resultaat als uitgangspunt te nemen en prestaties meetbaar te maken. Door optimale samenwerking met alle ketenpartners. Door al onze inspanningen af te stemmen op de levensduur van gebouwen. Door blijvend te leren, zowel intern als met onze opdrachtgevers. Samen met u werken we graag aan het ontwerpen, (ver)bouwen/renoveren en onderhouden van uw gebouwen! Lees alles over onze krachtige combinatie op: Bouwbedrijf Ponjé T (0492) E W Bouw Totaal Onderhoud T (0492) E W Ponje goo.indd :10 GGZ, zorg voor mensen nu en in de toekomst Er gebeurt heel veel in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Voor een deel noodgedwongen door bezuinigingen, vergrijzing en een in de toekomst dreigend tekort aan mensen die in de zorg werkzaam zijn. Het beeld van de GGZ als black box, waarin alle psychiatrische zorg is verankerd, behoort tot het verleden. Meer dan ooit maakt iedere GGZ-instelling keuzes in wat ze doet en wil ze aantoonbaar maken hoe goed ze dat doet. Om te voorkomen dat cliënten daarbij tussen wal en schip geraken, is een goede samenwerking met andere organisaties noodzakelijk. Een gesprek met Ronnie van Diemen, voorzitter Raad van Bestuur van GGZ Oost Brabant. De GGZ Oost Brabant verleent met ruim 2200 medewerkers in de wijken en regio behandeling aan burgers met complexe psychische zorgvragen in verschillende vormen: van een (poli)kliniek tot zorgteams in de wijk. Zo dicht mogelijk bij mensen in hun woonomgeving. Het werkgebied strekt zich uit van Wijchen bij Nijmegen tot Oss, Rosmalen, Helmond en tot Noord- Ronnie van Diemen Limburg. Daarnaast heeft GGZ Oost Brabant een groot aantal woonvoorzieningen voor mensen die langdurige psychiatrische zorg en ondersteuning nodig hebben. Je eigen familie Kenmerk van de GGZ Oost Brabant is dat ze er is voor mensen met ernstige complexe psychische zorgvragen, vertelt Ronnie van Diemen, de voormalig kinderarts die vanaf 2008 voorzitter is van de Raad van Bestuur. Het gaat om mensen die hierdoor in meer of mindere mate problemen hebben met maatschappelijke participatie. Het kan zijn dat ze niet kunnen deelnemen aan het arbeidsproces, relationele problemen hebben of een gevaar voor zichzelf en anderen zijn. We behandelen een grote variatie aan ziektebeelden, bijvoorbeeld schizofrenie of angsten stemmingsstoornissen. De essentie van ons bestaan als GGZ is dat we die zorg willen leveren die je je eigen familie gunt. We willen mensen weer laten deelnemen aan de samenleving. Van Diemen ziet veel veranderen in de geestelijke gezondheidszorg. Zo wordt er steeds meer evidence based gewerkt. Dankzij wetenschappelijk onderzoek weten we welke behandelmethoden het beste resultaat opleveren in de verbetering van de gezondheid van mensen en kunnen we de kwaliteit van onze zorg aantoonbaar maken. Cliënten en verzekeraars vragen daar om en zo zijn we in staat duidelijke zorgprogramma s te ontwikkelen voor bijvoorbeeld mensen met een ernstige depressie of angststoornis. Iedereen krijgt dan de zorg op dezelfde manier aangereikt en weet waar hij aan toe is. Naamloos :35:26 7

7 Werken in de wijk Zorg bij de cliënt thuis Goede ondersteuning van informele zorg Duurzame zorg De veranderingen die nu in de GGZ plaatsvinden, zijn door allerlei externe ontwikkelingen noodzakelijk, zoals de economische crisis, vergrijzing, de toegenomen mondigheid van cliënten en de vraag naar zorg op maat. Van Diemen noemt ook de behoefte om psychische zorg en zorg gericht op somatische klachten niet meer los van elkaar te zien. We willen veel meer integraal zorg gaan leveren, zegt ze. Als we dat kunnen, dan wordt de zorg in zijn geheel efficiënter, doelmatiger en beter. Een andere grote uitdaging is, dat we meer kwaliteit bieden met minder mensen en middelen. Over tien tot vijftien jaar hebben we in de zorg een tekort aan specialisten en verzorgenden. Alleen op die manier kunnen we aan de toekomstige generaties duurzame zorg leveren. Ambulant Een van de gevolgen is dat er binnen de GGZ Oost Brabant een verschuiving plaatsvindt naar ambulante zorg. De zorg vindt dankzij wijkteams steeds meer en zo veel mogelijk plaats bij de cliënt thuis. Van Diemen: Tot voor kort werd iemand met een psychische crisis opgenomen, nu wordt dat zoveel mogelijk in de thuissituatie opgevangen. Dat kan dankzij de wijkteams die al vroegtijdig een crisis bij een cliënt zien aankomen en kunnen handelen. Dat is een totaal andere manier van denken en werken die veel vraagt van de zorgverleners. Daarom wordt veel aandacht besteed aan deskundigheidsbevordering. Professionals moeten bijvoorbeeld een inschatting maken hoe gevaarlijk het is voor de cliënt, zijn omgeving en henzelf om de cliënt niet op te nemen. De eerste resultaten van deze aanpak zijn positief, zegt Van Diemen. Het aantal opnames is enorm afgenomen en de cliënten zijn erg tevreden over deze aanpak. Er is wel een andere kant van de medaille. Zorg die meer in de thuissituatie plaatsvindt, heeft wel tot gevolg dat het zwaarder wordt voor de gezinsleden en andere betrokkenen van de cliënt. Van dit informele circuit wordt veel meer dan vroeger verwacht dat ze een bijdrage leveren aan de zorg. Van Diemen: Het is goed dat we meer ambulante zorg leveren, maar het vraagt wel van ons en welzijnsorganisaties dat we de informele hulp goed ondersteunen. Appartementen Huize Padua Gezamenlijke verantwoordelijkheid Met de verschuiving van opnames in klinieken naar ambulante zorg is volgens Van Diemen de ontmanteling van de GGZ ingezet. De GGZ is geen black box meer, de samenwerking met ziekenhuizen, welzijnsorganisaties in de wijk en gemeenten wordt steeds belangrijker. Zo heeft GGZ Oost Brabant in de regio Boxmeer besloten geen nieuwe kliniek te bouwen, wat aanvankelijk het idee was. In plaats daarvan werd afgesproken de zorg ambulant te verlenen met thuiszorg en crisisteams. Als cliënten toch moeten worden opgenomen, gebeurt dat nu buiten die regio. Dit zorgconcept kan volgens Van Diemen alleen succesvol zijn als er een goede samenwerking en communicatie is met andere instellingen zoals het ziekenhuis, welzijnsorganisaties, de gemeente en de politie. Alleen door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen en op te treden kunnen we de gezondheid en vitaliteit van mensen beïnvloeden. Dat kan niet alleen vanuit de GGZ. Iedere organisatie brengt zijn eigen expertise in en het mooie is, zeker hier in Brabant, dat al die mensen van de verschillende hulporganisaties elkaar heel goed kennen. Domotica Omdat in de toekomst het aantal mensen dat werkzaam is in de zorg afneemt, wordt ook e-health en domotica, het leveren van zorg op afstand, belangrijker. Van Diemen: Dat is een ontwikkeling waar we midden in zitten. Het is ook nodig omdat steeds meer mensen tot zeer hoge leeftijd op zichzelf blijven wonen. In vrijwel elke behandelingsstrategie kunnen we in principe gebruikmaken van e-health. Dat klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Daar moeten we de komende tien jaar een slag in slaan. Ze noemt als voorbeeld een cliënt die een crisis meemaakt en via skype contact maakt met een psychiater die daarvoor dag en nacht bereikbaar is. GGZ Oost Brabant heeft nu drie crisisteams voor haar hele werkgebied, maar Van Diemen betwijfelt of dat op termijn haalbaar is: Daarom zijn de wijkteams belangrijk. Die hebben een signaleringsfunctie en kunnen juist voorkomen dat een cliënt een crisis krijgt. Maar dan nog zullen we samen met andere organisaties moeten bekijken hoe we op termijn crisiszorg kunnen waar borgen. Van Diemen noemt zichzelf een idealist. Haar visie is in de eerste plaats positief. Ze begrijpt dat politieke en maatschappelijke ontwikkelingen hun weerslag hebben op de zorg, maar ze signaleert tegelijk een verschraling van de geestelijke gezondheidszorg door allerlei maatregelen. Vooral door de snelheid waarmee ze moeten worden genomen. Van Diemen: Het beeld dat politici in Den Haag van de geestelijke gezondheidszorg hebben, is een karikatuur van wat we in werkelijkheid waar kunnen maken. 8 9

8 Ministerie VWS De geestelijke gezondheidszorg is geen luxeproduct Jan Tromp heeft een lange loopbaan in de ggz achter de rug. Hij begon 37 jaar geleden als arts-psychotherapeut in het Willem Arntsz huis in Utrecht, richtte de psychotherapeutische gemeenschap De Juttenhof op en werd in 1983 hoofd van de afdeling Systeemtherapie van de Riagg. Achttien jaar geleden werd hij bestuurder, eerst van deeltijdkliniek het Dercksen Centrum in Amsterdam, later van het Sinai Centrum en tenslotte van GGz Breburg. Vorig jaar is hij daar, vanwege het behalen van de pensioengerechtigde leeftijd, vertrokken. Dat betekende niet dat hij met een goed boek bij de openhaard ging zitten. Tromp zocht nieuwe uitdagende functies in zijn carrière 2.0, zoals hij het zelf noemt. Hij is onder andere bestuursadviseur bij bureau P5COM, dat zich bezighoudt met performance verbetering in zorginstellingen en bij HumanConcern, een Zelfstandig Behandelcentrum voor eetstoornissen. One flew over the cuckoo s nest Tromp heeft veel zien veranderen in de geestelijke gezondheidszorg. Tromp: Toen ik begon waren er instellingen die in de Jan Tromp In politiek onzekere tijden en met nog meer bezuinigingen in het vooruitzicht moeten ggz-instellingen zorgen dat de kwaliteit van hun dienstverlening verder verbetert. Een lastige klus. Vijf jaar geleden startten tien samenwerkingsverbanden van stakeholders in de zorg met een project binnen het bureau Zichtbare Zorg van het ministerie van VWS. Dit zal in 2013 worden overgenomen door het Nederlands Kwaliteitsinstituut voor de zorg, wat mede hiervoor wordt opgericht. Een goed moment om samen met Jan Tromp, onafhankelijk voorzitter van de stuurgroep Geestelijke Gezondheidszorg van Zichtbare Zorg, terug en vooruit te kijken. buurt kwamen van wat we kennen van de film One flew over the cuckoo s nest. Mensen met afwijkend gedrag werden met elkaar en zonder veel begeleiding in een zaaltje gestopt. Soms met z n twintigen. Vaak kregen ze teveel medicijnen. Als je nu kijkt naar de behandelmogelijkheden, bejegening van patiënten en kwaliteit van zorg, dan zie je dat de ggz in Nederland zich enorm heeft ontwikkeld. Praatje met de buurman Tegelijk constateert Tromp dat de ggz in de afgelopen jaren een aantal keren negatief in het nieuws kwam. Enerzijds is die aandacht goed, zegt Tromp, omdat we ons inspannen om incidenten te voorkomen, maar er is helaas weinig waardering voor de positieve verhalen en de duizenden hulpverleners die zich met hart en ziel inzetten voor mensen die het psychisch zwaar hebben. Daar wordt volgens Tromp vooral door het huidige kabinet te weinig bij stilgestaan. Het kabinet denkt dat psychische aandoeningen geen ernstige ziektes zijn. Ze denken dat een depressie op te lossen is met een praatje met de buurman. Dat is, gezien de bezuinigingen vooral op de ggz, blijkbaar de grondgedachte van dit kabinet. Er wordt gesuggereerd dat geestelijke gezondheidszorg een luxeproduct is. Tromp vindt dat onterecht en is bezorgd over het niveau van de ggz in de toekomst. Zichtbare zorg Tromp is onafhankelijk voorzitter van de stuurgroep Geestelijke Gezondheidszorg, één van de tien stuurgroepen van het Sinai Centrum bureau Zichtbare Zorg. Zichtbare zorg is een initiatief dat volgens hem past in de trend van de afgelopen jaren om de zorg kwalitatief beter en veiliger te maken. Dat is in de ggz nog niet zo eenvoudig. Tromp: Het is bij een knieoperatie gemakkelijker om kwaliteitsindicatoren vast te stellen dan bij een psychiatrische aandoening. Een knie is een knie maar de geest is niet zo gemakkelijk in een standaardhokje te stoppen. Een depressie van een vluchteling uit Afghanistan is anders dan die van een manager met een gezin en kleine kinderen. De sociale context is belangrijk in de psychiatrie en dat maakt het lastig om eenduidige indicatoren vast te stellen. In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van het ministerie van VWS, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, GGZ Nederland, professionele organisaties zoals de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en het Nederlands Instituut voor Psychologen, cliëntenorganisaties en zorgverzekeraars. Tromp: Met elkaar stellen we kwaliteitsindicatoren vast die een beeld geven van de kwaliteit van de ggz en daarmee worden mogelijke verbeteringen die we kunnen doorvoeren inzichtelijk. Eind 2012 moet Zichtbare Zorg zijn opgeheven en moet het Nederlands Kwaliteitsinstituut voor de zorg deels het werk overnemen. Dat instituut zal straks de professionele standaarden moeten bepalen en deze bewaken, vertelt Tromp. De instellingen blijven verantwoordelijk voor het aanleveren van prestatie-indicatoren. Verzuiling doorbreken Een van de nieuwe uitdagingen is het kwalitatief verbeteren van de samenwerking tussen zorgaanbieders in de keten. Tromp: Mensen met een ernstige depressie hebben vaak niet alleen met de ggz te maken. Het ideaalbeeld is dat de verzuiling wordt doorbroken. Een andere vraag waar hij bij betrokken is luidt: hoe kun je de ggzinstelling en een ziekenhuis beter laten samenwerken bij patiënten met zowel ernstige psychische klachten als een fysieke aandoening? Meer en beter integraal behandelen is hier het credo. Het wordt een spannende tijd, beseft Tromp. Het risico bestaat dat door de bezuinigingen de verdere professionele ontwikkeling binnen de ggz stopt, terwijl de behoefte eraan binnen de maatschappij juist groter wordt

9 Marianne Holleman, directeur HRM bij GGZ Oost Brabant: Mijn leaseauto belde zelf de hulpdiensten Kardinaal de Jongstraat BG Oss Voor meer informatie of aanmelding kunt u contact opnemen met de Centrale Toegang: SMO Verdihuis is een instelling waar kwetsbare burgers voor opvang of ondersteuning terecht kunnen. Het gaat dan zowel over gezinnen, jongeren als volwassenen. We bieden crisisopvang & diverse vormen van woonbegeleiding. EINDHOVEN S-HERTOGENBOSCH TILBURG W E Marianne Holleman De advocaten van het team Zorg & Welzijn binnen Holla Advocaten hebben jarenlange ervaring binnen de gezondheidszorg. Niet alleen beschikken zij over de nodige juridische kennis, gebied van zorg en welzijn. Daardoor kennen zij de branche als geen ander. Gered worden door je gloednieuwe leaseauto, nadat je er een zwaar ongeluk mee hebt gehad: Marianne Holleman kan er over meepraten. De dealer had mij de vorige dag nog over die speciale SOS-voorziening verteld. GGZ logo goo.indd :32 McKesson Nederland richt zich op de ontwikkeling, verkoop, implementatie en het onderhoud van informatiesystemen voor ziekenhuizen en GGZinstellingen. In Nederland werken ongeveer 105 enthousiaste professionals. Het productaanbod bevat ziekenhuisinformatiesystemen (xcare en xmcare), een transmuraal Elektronisch Patiënten Dossier (HorizonWP ), een product ter ondersteuning van de elektronische statusvoering (SDE) en een oplossing voor de voedingslogistiek (FoodCare). Ter ondersteuning van deze oplossingen levert McKesson projectmanagement, implementatieconsultancy en diensten voor onderhoud en beheer. Ter completering van ons product- en dienstenaanbod werken wij samen met groot aantal leveranciers en partners die hun sporen op deelgebieden hebben verdiend. McKesson Nederland maakt deel uit van McKesson Corporation. McKesson Corporation staat op de 15e plaats in the FORTUNE 500 en is genoteerd aan de New York Stock Exchange. Met een omzet van meer dan USD 108 miljard en een personeelsbestand van circa medewerkers is McKesson één van de mondiale marktleiders binnen de zorg. McKesson Nederland B.V. Weverstede 35 Postbus AS Nieuwegein T +31 (0) F +31 (0) E I Marianne Holleman is sinds 1 januari 2011 directeur HRM bij GGZ Oost Brabant, een medewerkers tellende organisatie voor geestelijke gezondheidszorg. Een van mijn grootste uitdagingen voor de komende jaren is de verandering die het meerjarenbeleid van de organisatie en onze medewerkers vraagt, naast de uitstroom van oudere medewerkers en daardoor ook de vraag naar nieuwe collega s. Het zal flink wat energie vergen om de kwalitatief goede zorg waarvoor wij staan optimaal te kunnen bieden. Marianne bezoekt geregeld de regiokantoren van haar werkgever. Ik rijd zo n kilometer per jaar. Gelukkig in een stevige, comfortabele auto. Meteen op mijn eerste werkdag had onze leasemaatschappij MKB Lease die voor mij neergezet. Dat was een zogenaamde voorloopauto; ik kreeg even de tijd om een eigen leaseauto uit te zoeken. Het werd de nieuwe Peugeot 508. Ik zal nooit vergeten dat ik hem op een vrijdag in mei bij Nefkens Den Bosch ging ophalen, want de dag daarna zou ik met mijn man en dochter op vakantie gaan. De verkoper wees mij nog op het ingebouwde Peugeot Connect SOS-systeem, dat automatisch hulpdiensten alarmeert als er een airbag afgaat. De volgende morgen zoefde de splinternieuwe auto met 120 km/h over de A2 richting Schiphol. Marianne: Een vroege zaterdagochtend, het was zo stil op die brede weg, wij leken wel de enigen daar. Alles ging heerlijk, totdat onze auto keihard van achteren werd aangereden. Ik herinner mij alleen een bruine draaikolk: dat was de binnenbekleding van onze auto, die wild tollend over de weg schoot. We kwamen met een enorme klap tegen de pilaar van een matrixbord tot stilstand. Marianne verloor haar bewustzijn en verbleef drie dagen in het ziekenhuis. Pas drie maanden later kon zij voorzichtig weer aan het werk gaan, maar het duurde nog eens twee maanden voordat zij volledig was hersteld. Haar man hield aan het ongeluk een reeks blauwe plekken over, haar dochtertje van zeven kwam met de schrik vrij. De veroorzaker reed onder invloed van drank en drugs en was oververmoeid. Hij reed vermoedelijk 160 km/h. Marianne is blij dat MKB Lease direct weer een auto op haar privéadres kwam afleveren. Ik kon zelf niet rijden, maar vrienden en familie die voor mij zorgden hadden die auto hard nodig. Tja, en zo rijd ik weer in een voorloopauto. Hopelijk brengt mijn nieuwe leaseauto mij meer geluk. Al heeft die Peugeot ons uitstekend beschermd! MKB Lease B.V. Siliciumweg SX Amersfoort T E I

Niet alles verandert in de zorg

Niet alles verandert in de zorg Over wat blijft en wat er verandert in de zorg 15 september 2014, Hercules Diessen Niet alles verandert in de zorg. Gelukkig maar! Er gaat veel veranderen in de zorg. Maar er blijft gelukkig ook veel hetzelfde;

Nadere informatie

Een stap verder in forensische en intensieve zorg

Een stap verder in forensische en intensieve zorg Een stap verder in forensische en intensieve zorg Palier bundelt intensieve en forensische zorg. Het is zorg die net een stapje verder gaat. Dat vraagt om een intensieve aanpak. Want onze doelgroep kampt

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

1-meting NEDERLANDERS EN DE DECENTRALISATIES IN HET SOCIALE DOMEIN. I&O Research

1-meting NEDERLANDERS EN DE DECENTRALISATIES IN HET SOCIALE DOMEIN. I&O Research NEDERLANDERS EN DE DECENTRALISATIES IN HET SOCIALE DOMEIN I&O Research Peter Kanne en Rachel Beerepoot Congres Transformatie in het sociaal domein Jaarbeurs Utrecht, 18 juni 2015 1-meting 1-meting De decentralisaties

Nadere informatie

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente.

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 1. Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 2. De overheid moet niet achter de voordeur van mensen willen treden. Dat is privégebied en de eigen

Nadere informatie

Welkom bij GGz Breburg, Volwassenen. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten

Welkom bij GGz Breburg, Volwassenen. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten Welkom bij GGz Breburg, Volwassenen Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten 2 Inhoudsopgave Behandeling bij GGz Breburg Wat betekent dit voor u... 5 1. Aanmelding... 5 Uw gegevens

Nadere informatie

volwassenen en ouderen

volwassenen en ouderen volwassenen en ouderen Inhoudsopgave 1. Aanmelding... 1 2. Eerste gesprek... 1 3. De verdere behandeling... 2 4. Privacy en kwaliteit... 2 5. Kosten... 3 6. Eigen risico... 3 7. Tot slot... 4 AmaCura is

Nadere informatie

STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014

STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014 1 STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014 Oss 12 december 2013 1 2 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Ambulante behandeling

Ambulante behandeling Ambulante behandeling Ouderen Ambulante behandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen heeft verschillende

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Opname op afdeling Argo en gedwongen opname. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Opname op afdeling Argo en gedwongen opname. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Opname op afdeling Argo en gedwongen opname Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Opname op afdeling Argo en gedwongen opname Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Behandeling psychische problemen voortaan in het basispakket van uw zorgverzekering In deze brochure leest u hoe het is geregeld na 1 januari 2008 Ministerie van

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Volwassenen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Introductie Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen met problematisch gebruik van alcohol, drugs, medicijnen, gameverslaving en met

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Specifieke groepen binnen de GGZ 1 2 Achtergronddocument bij advies Hoogspecialistische GGZ 1 Inleiding In dit achtergronddocument bespreekt de commissie

Nadere informatie

KIND & jeugd Zuidoost Brabant

KIND & jeugd Zuidoost Brabant KIND & jeugd abant r B t s o o Zuid nleiding Kind&Jeugd Oost Brabant in transformatie Op 1 januari 2015 is de nieuwe Jeugdwet ingegaan. Vanaf die datum valt de zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Netwerkbijeenkomst decentraliseren = innoveren, georganiseerd door Zorg voor Innoveren, Utrecht, 26 juni 2014 Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Zelf maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Gastenhof biedt Onze jeugdigen horen erbij Hoe doe je mee in een maatschappij waar het tempo vaak hoog ligt? 2 perspectief Inhoud 4 Voor wie

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen Uw opgave is ons uitgangspunt: doelgericht, met de focus op zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen met een

Nadere informatie

Congres ziekenhuispsychiatrie

Congres ziekenhuispsychiatrie Congres ziekenhuispsychiatrie Het belang van integrale zorg psychiatrie & somatiek belicht vanuit de visie van de zorgverzekeraar 7 november 2013 Anouk Mateijsen Regio manager, Achmea Divisie Zorg & Gezondheid

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Wegwijzer naar de AWBZ

Wegwijzer naar de AWBZ Wegwijzer naar de AWBZ Kinderen met een psychiatrische stoornis hebben soms veel zorg nodig. Als dat bij uw kind het geval is, dan kunt u gebruikmaken van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Deze

Nadere informatie

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen Bemoeizorg Parkstad Volwassenen Bemoeizorg Parkstad 7 1 2 3 4 8 5 9 10 6 Wat is bemoeizorg? Bemoeizorg is de ongevraagde bemoeienis van hulpverleners met mensen die hulp nodig hebben, maar daar zelf niet

Nadere informatie

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Inleiding In deze brochure geven wij

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

Gevolgen van het regeerakkoord voor de zorg Herman Klein Tiessink

Gevolgen van het regeerakkoord voor de zorg Herman Klein Tiessink Gevolgen van het regeerakkoord voor de zorg Herman Klein Tiessink Stand van zaken regeerakkoord op dit moment Kern is versterking van zorg thuis ( extramuraliseren ) via Wmo en Zorgverzekeringswet Uit

Nadere informatie

De Sociaal Psychiatrische WMO. Mogelijkheden of valkuilen

De Sociaal Psychiatrische WMO. Mogelijkheden of valkuilen De Sociaal Psychiatrische WMO Mogelijkheden of valkuilen Top drie geluk over gehele wereld Autonomie sociale contacten zinvol werk/ dagbesteding Typen mens en veranderen 10 % betweters 80 % volgelingen

Nadere informatie

In behandeling bij het NPI

In behandeling bij het NPI In behandeling bij het NPI Optimale begeleiding In behandeling bij NPI U ontvangt deze folder omdat u in behandeling gaat bij het NPI. Hierin leest u hoe we te werk gaan bij het NPI en wat u van ons kunt

Nadere informatie

Over Care+ respect I betrouwbaar I persoonlijk betrokken I professioneel

Over Care+ respect I betrouwbaar I persoonlijk betrokken I professioneel Wij bieden zorg en begeleiding aan jongeren en volwassenen met psychiatrische problemen en/of een beperking. Het is onze drijfveer ze te begeleiden naar een zo zelfstandig mogelijk leven in de maatschappij.

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Poliklinische behandeling

Poliklinische behandeling Poliklinische behandeling Ouderen Poliklinische behandeling Introductie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van 65 jaar en ouder, die behoefte hebben aan behandeling,

Nadere informatie

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015 De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is ZorgImpuls maart 2015 Inleiding Vanaf 1 januari 2015 is er veel veranderd in de zorg en ondersteuning. Het Rijk heeft veel taken

Nadere informatie

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel 1 2 Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel Inleiding Het doel van de invoering van de Basis GGZ is dat passende behandeling op de juiste niveau plaats

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Uitdagingen zorg Sterke vergrijzing Toename zorgvraag: chronisch zieken Arbeidsmarkt: zorgvraag overtreft aanbod Veranderende sociale en culturele

Nadere informatie

Verder treft u hieronder de integrale teksten van het regeerakkoord aan die van toepassing zijn op het werk van Wmo-raden:

Verder treft u hieronder de integrale teksten van het regeerakkoord aan die van toepassing zijn op het werk van Wmo-raden: Vrijheid en verantwoordelijkheid Regeerakkoord VVD-CDA De Koepel Wmo-raden heeft voor u het huidige regeerakkoord en bijbehorende stukken doorgenomen. Er zijn weinig specifieke opmerkingen over de WMO

Nadere informatie

Wat is Altrecht? Wier

Wat is Altrecht? Wier Wier Wier Centrum voor onderzoek en behandeling van moeilijk lerende mensen met ernstige problemen 2 Wier Wie kunnen zich aanmelden voor onderzoek en behandeling op Wier? Wier is een behandelafdeling speciaal

Nadere informatie

De Plus van Surplus. Strategische koers Surplus

De Plus van Surplus. Strategische koers Surplus De Plus van Surplus Strategische koers Surplus 2 3 Inhoudsopgave Werkgebied... Opvoeden is niet altijd makkelijk, gelukkig is er hulp wanneer ik dat nodig heb. 4 6 Onderdelen van Surplus... 7 Surplus als

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid Algemene Informatie Informatie voor cliënten Verslavingszorg Mondriaan voor geestelijke gezondheid Uw hulpvraag staat bij ons centraal. Wie zijn wij? De Divisie Verslavingszorg is één van de vijf divisies

Nadere informatie

Verenso. Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde en sociaal geriaters

Verenso. Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde en sociaal geriaters Verenso Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde en sociaal geriaters WetLz April 2014 Wet Langdurige Zorg (Wet LZ) Alleen de meest kwetsbare mensen hebben in de toekomst recht op passende zorg (en

Nadere informatie

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg.

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen VOOR: Gepensioneerden AGRIFIRM 24 en 26 maart 2015. Kort filmpje over mijn voettocht

Nadere informatie

Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg. ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam

Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg. ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam Inleiding Vanaf 1 januari 2015 is er veel veranderd in de zorg en ondersteuning. Het Rijk

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt jongeren en volwassenen met zowel een verstandelijke

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

Rol MEE AWBZ-pakketmaatregel

Rol MEE AWBZ-pakketmaatregel Rol MEE AWBZ-pakketmaatregel Wat individueel (AWBZ) en wat collectief (gemeente) De rol van MEE bij de pakketmaatregel Catrien Rijk Manager MEE Oost-Gelderland Wat is MEE? Een onafhankelijke stichting

Nadere informatie

In de put, uit de put

In de put, uit de put In de put, uit de put Ouderen In de put, uit de put Introductie Wachten tot het beter gaat? Wachten in de hoop dat het gepieker en verdriet vanzelf overgaat? In de put, uit de put 1 Veel piekeren, weinig

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Mirro:

Nadere informatie

GGZ Centrum Roermond Regionaal Centrum GGZ Venlo Regionaal Centrum GGZ Venray

GGZ Centrum Roermond Regionaal Centrum GGZ Venlo Regionaal Centrum GGZ Venray GGZ Centrum Roermond Regionaal Centrum GGZ Venlo Regionaal Centrum GGZ Venray GGZ Centrum Roermond Informatie voor de cliënt 2 De Regionale Centra GGZ Venray, Venlo en Roermond Lichamelijke klachten heeft

Nadere informatie

Inbewaringstelling. Mondriaan. Informatie voor patiënten. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Inbewaringstelling. Mondriaan. Informatie voor patiënten. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Inbewaringstelling (IBS) Informatie voor patiënten Mondriaan Mondriaan voor geestelijke gezondheid Mondriaan Inbewaringstelling Colofon Tekst Concernstaf i.s.m. Bureau Communicatie Beeldmateriaal Pieter

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring Behandeling van verslaving en comorbiditeit de Noord Nederlandse ervaring Gent 14 nov2014 Primaire problematiek naar voorkomen in bevolking en % in behandeling 1 Setting van hulp in VZ VNN 34 ambulante

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Rapport Monitor decentralisaties Federatie Opvang

Rapport Monitor decentralisaties Federatie Opvang Rapport Monitor decentralisaties Federatie Opvang Amersfoort, maart 2015 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Respons en achtergrondkenmerken 3 Inkoop 4 Administratieve lasten en kwaliteitseisen 5 Gevolgen

Nadere informatie

Generalistische basis ggz

Generalistische basis ggz Generalistische basis ggz Informatie voor patiënten Generalistische basis ggz U bent door uw huisarts verwezen voor behandeling naar de Generalistische Basis GGZ (GB-GGZ) van Mondriaan. Mondriaan Generalistische

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ?

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Verwijzen naar de GGZ Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Nieuwe structuur in de geestelijke gezondheidszorg Om de kwaliteit en de kostenbeheersing in de geestelijke

Nadere informatie

Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015. Goede maat en juiste toon

Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015. Goede maat en juiste toon Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015 Goede maat en juiste toon 0 2015 2010 2015 2010 2015 0 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 0 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015

Nadere informatie

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten)

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten) Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional in relatie tot de participatie van burgers met ernstige en langdurige beperkingen Welzijn nieuwe stijl vraagt om onderwijs nieuwe stijl Ontwikkelingen

Nadere informatie

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014 DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN Raadsvoorstellen 2014 Presentatie: 11-12 12-20132013 Planning raadsbesluiten Beleidskader (nieuwe Wmo en Jeugdwet): januari 2014 Transitiearrangement Zorg voor Jeugd: :

Nadere informatie

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving Nieuwe visie op zorg noodzakelijk! Stijgende vraag naar zorg Kostengroei Grote vraag naar zorgpersoneel Verwachtingen burgers Meer eigen regie in

Nadere informatie

De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012.

De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012. De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012. Savant-Zorg Regionale gecertificeerde organisatie voor verpleging en verzorging. Wij bieden verpleging en

Nadere informatie

Bijlage Informatiedocument. Beschermd Wonen Brabant Noordoost-oost

Bijlage Informatiedocument. Beschermd Wonen Brabant Noordoost-oost Bijlage Informatiedocument Brabant Noordoost-oost 1 Inleiding: Vanaf 1 januari 2015 zal de huidige langdurige intramurale Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) niet langer meer onderdeel zijn van de AWBZ.

Nadere informatie

Innovaties voor Amsterdammers met GGZ problematiek. Prof.dr. J.H. Smit jh.smit@ggzingeest

Innovaties voor Amsterdammers met GGZ problematiek. Prof.dr. J.H. Smit jh.smit@ggzingeest Innovaties voor Amsterdammers met GGZ problematiek Prof.dr. J.H. Smit jh.smit@ggzingeest Directeur Onderzoek & Innovatie GGZ Ingeest Afdeling Psychiatrie Vumc Psychiatrie in getallen: wereldwijd in 2010

Nadere informatie

Maashorst helpt kinderen verder!

Maashorst helpt kinderen verder! Maashorst helpt kinderen verder! Inhoud Met goede hulp van buitenaf kunnen problemen worden opgelost. Maashorst is een betrouwbare partner met veel ervaring die u die hulp kan bieden. 5 Maashorst helpt

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt volwassenen met zowel een verstandelijke beperking als

Nadere informatie

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf Psychologische zorg voor kinderen en jongeren De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren Samen werken aan jezelf Inhoud Belang psychologische zorg voor jeugd Psychologische

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Psychiatrische Intensieve Thuiszorg

Psychiatrische Intensieve Thuiszorg Psychiatrische Intensieve Thuiszorg Informatie voor cliënten en familie Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Psychiatrische Intensieve Thuiszorg De Divisie Ouderen is een onderdeel van

Nadere informatie

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt.

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. VRAGENLIJST Quickscan voorbereiding decentralisatie begeleiding Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. Vraag

Nadere informatie

Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING. Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar

Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING. Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar SIGRA IS: Samenwerkingsverband van gezondheidszorgorganisaties in Groot Amsterdam: sinds 1962 Onafhankelijke

Nadere informatie

Ouderenzorg. Psychologische hulpverlening voor mensen van 65 jaar en ouder.

Ouderenzorg. Psychologische hulpverlening voor mensen van 65 jaar en ouder. Ouderenzorg Psychologische hulpverlening voor mensen van 65 jaar en ouder. Met behulp van persoonlijke gesprekken en/of groepsgesprekken zoeken we naar een oplossing voor uw angsten, somberheid of gevoelens

Nadere informatie

Angst de baas voor 55+

Angst de baas voor 55+ Angst de baas voor 55+ Ouderen Angst de baas voor 55+ Introductie Ben ik mijn angst de baas? Ieder mens is wel eens bang. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor gevaar. Angst is pas een

Nadere informatie

Aanvraag voorzieningen bij een terugtredende overheid

Aanvraag voorzieningen bij een terugtredende overheid Aanvraag voorzieningen bij een terugtredende overheid Medisch Maatschappelijk Werk SEIN Siebe Dijkgraaf Opbouw presentatie Nieuwe Wetgeving in 2015 Proces van aanvragen Vragen Links Wat veranderd er in

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg.

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden DuPont Nederland op 23 april 2015. Ontwikkelingen.

Nadere informatie

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen Prof. Dr. Paul Van Royen Deze voordracht Enkele basiscijfers qua aanbod en gebruik van zorg Vijf uitdagingen voor de toekomst

Nadere informatie

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid in vogelvlucht voor geestelijke gezondheid Colofon Tekst Concernstaf i.s.m. Afdeling Communicatie is an institute for mental health care in Limburg and is spread over more than fifty sites. This enables

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Angst de baas voor 55+

Angst de baas voor 55+ Angst de baas voor 55+ Ouderen Angst de baas voor 55+ Introductie Ben ik mijn angst de baas? 3 Ieder mens is wel eens bang. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor gevaar. Angst is pas een

Nadere informatie

LPGGz haalt drempels weg voor mensen met psychische problemen Sterk staan voor een kwetsbare doelgroep

LPGGz haalt drempels weg voor mensen met psychische problemen Sterk staan voor een kwetsbare doelgroep 48 LPGGz haalt drempels weg voor mensen met psychische problemen Sterk staan voor een kwetsbare doelgroep Tekst: Sanne van der Poel Het Landelijk Platform GGz (LPGGz) is een vereniging van 19 landelijke

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 juini 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 juini 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie