De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin Maart 2005

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin Maart 2005"

Transcriptie

1 05 De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin Maart 2005

2 2005 De Nederlandsche Bank nv Oplage: Iedere openbaarmaking en verveelvoudiging voor educatieve en nietcommerciële doeleinden is toegestaan, mits met bronvermelding. Westeinde 1, 1017 zn Amsterdam - Postbus 98, 1000 ab Amsterdam Telefoon (020) Telex dnbam nl - Telefax (020) Website: issn: De cijfers zijn verzameld door de Nederlandsche Bank, tenzij anders vermeld. De totalen voor het eurogebied zijn opgesteld door de Europese Centrale Bank. Zij publiceert deze cijfers in haar maandbericht en op de website (www.ecb.int). De tabellen in dit Statistisch Bulletin zijn in het algemeen afgesloten op 17 maart De op de website gepubliceerde cijfers worden voortdurend geactualiseerd.

3 Inhoud Inleiding 5 Enkele recente ontwikkelingen 7 Spaargeld huishoudens ruim 200 miljard euro 7 Kredietvraag bedrijven trekt aan 7 Amerikaanse aandelen en Europese obligaties populair bij institutionele beleggers 8 Netto obligatie-emissies in 2004 teruggelopen 9 Directe investeringen: aanhoudend geringe actiteit 9 Artikelen Beleggingsinstellingen minder in trek 11 Omzet geldtranfers gestegen 17 Huishoudens op zoek naar meer rendement 23 Pensioenpremie en indexatie in Monetair-financiële statistieken Nederland Monetair beleid 1.1 Rentetarieven van de Nederlandsche Bank en van de Europese Centrale Bank 2* Monetaire ontwikkelingen 2.1 Balans van de Nederlandsche Bank (monetaire opstelling) 4* 2.2 Balans van de in Nederland gevestigde mfi s (exclusief dnb) 6* Leningen van mfi s aan de prate sector, naar sectoren, oorspronkelijke looptijd en instrument 8* Bij mfi s aangehouden deposito s van de prate sector, uitgesplitst naar sector en instrument 9* Uitsplitsing naar valuta van bepaalde acta en passa van in Nederland gevestigde mfi s (exclusief dnb) 10* 2.3 Gecombineerde balans dnb en in Nederland gevestigde mfi s 12* 2.4 Bijdrage van Nederland aan monetaire aggregaten in het eurogebied 14* 2.5 Ontwikkeling acceptatiecriteria en vraag bancaire kredietverlening bij in Nederland gevestigde mfi s 16* 2.6 Spaargeld Financiële markten 3.1 Balansen van institutionele beleggers 18* Acta en passa van verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen naar sector 22* 3.2 Aanbod en beroep op de kapitaalmarkt 26* 3.3 Netto inleg bij beleggingsinstellingen naar fondstype 28* 3.4 Balanstotalen van beleggingsinstellingen naar fondstype 29* 3.5 Emissiemarkt 30* 3.6 Emissies van effecten met uitzondering van aandelen door Nederlandse ingezetenen 32* Bruto-emissies van effecten met uitzondering van aandelen door Nederlandse ingezetenen 34* Netto-emissies van effecten met uitzondering van aandelen door Nederlandse ingezetenen 36* Uitstaande bedragen van effecten met uitzondering van aandelen uitgegeven door Nederlandse ingezetenen 38* 3.7 Emissies en koerswaarden van op de Euronext Amsterdam Stock Market genoteerde aandelen 40* Marktrentevoeten en aandelenbeursindices 42* Rentes van in Nederland gevestigde mfi s op deposito s en leningen, met bijbehorende volumes 44* Overheidsfinanciën 4.1 Financiën van het Rijk op kasbasis 48* 4.2 Staatsschuld 50* 4.3 Ontvangsten, uitgaven en vorderingensaldo van de overheid 52* 4.4 Overheidsschuld conform emu-definities 54* Betalingsbalans 5.1 Betalingsbalans 56* 5.2 Goederenrekening 57* 5.3 Dienstenrekening 58* 5.4 Inkomensrekening 59* 5.5 Inkomensoverdrachten 60* 5.6 Directe investeringen 61* Effectenverkeer 62* Buitenlandse effecten, niet-emu, naar sector van de houder 63* 5.8 Financiële deraten en overige financiële transacties 64* 5.10 Geografische uitsplitsing van de Nederlandse betalingsbalans 66* 5.11 Extern vermogen van Nederland 68* 5.12 Internationale reserves 70* 5.13 Bruto externe schuld van Nederland 72* DNB / Statistisch Bulletin Maart

4 Economische kerngegevens voor Nederland en het eurogebied 6.1 Economische kerngegevens voor Nederland en het eurogebied 74* Toezicht banken en geldtransactiekantoren 7.1 Balansen van geregistreerde kredietinstellingen (bedrijfseconomische opstelling) 78* 7.2 Baten en lasten van geregistreerde kredietinstellingen 79* 7.3 Buitenlandse schuldverhoudingen van mfi s 80* 7.4 Geconsolideerde acta van geregistreerde kredietinstellingen 82* 7.5 Onderhandse deratencontracten bij Nederlandse banken 86* 7.6 Transacties en omzetten in het topgiraal betalingsverkeer naar type betaling 88* 7.7 Wisselactiteiten van geldtransactiekantoren 89* 7.8 Geldtransferactiteiten van geldtransactiekantoren 90* Toezicht verzekeraars 9.1 Solvabiliteit verzekeraars 98* 9.2 Uitkeringen en premies van verzekeraars 100* 9.3 Balans en actuele waarde beleggingen 102* 9.4 Baten- en lastenrekening van verzekeraars 106* Wisselkoersen 10.1 Wisselkoersen en goudprijs 110* Bijlage: toelichting op de statistieken 113* Stand der inschrijvingen in de registers Wtk, Wgt en Wtt 131* Onder toezicht staande pensioenfondsen en verzekeraars 132* Overzicht verschenen artikelen * Overzicht verschenen Themanummers 135* Toezicht pensioenfondsen 8.1 Voorziening pensioenverplichting en dekkingsgraad pensioenfondsen 92* 8.2 Pensioenpremies en -uitkeringen van pensioenfondsen 93* 8.3 Balans en actuele waarde beleggingen van pensioenfondsen 94* 8.4 Baten- en lastenrekening van pensioenfondsen 95* 8.5 Aantal deelnemers pensioenfondsen en aanspraken 96* De inhoud van deze publicatie is verzorgd door de Disie Statistiek en informatie (telefoon , telefax ) Verklaring der tekens 0 (0,0) = het getal is minder dan de helft van de gekozen afronding of nihil niets (blank) = een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen c.q. het gegeven wordt niet (aan de Bank) gerapporteerd = gegevens ontbreken Afronding Soms kloppen tellingen niet geheel (door geautomatiseerde afronding per reeks); anderzijds is de aansluiting van de ene tabel op de andere niet steeds geheel verwezenlijkt (door afronding per tabel). Voor deze tabellen worden lange en uitgebreide tijdreeksen op Internet gepubliceerd in euro s ( Onderzoek & Statistiek in Jaar-, kwartaal- en maandreeksen beginnen in de regel in Dagcijfers beginnen in In het kader van de Special Data Dissemination Standard (sdds) van het imf worden de publicatiedata van de balans van de Nederlandsche Bank (tabel 2.1), de gecombineerde balans dnb en in Nederland gevestigde mfi s (tabel 2.3), de betalingsbalans (tabel 5.1) en het extern vermogen van Nederland (tabel 5.11) aangekondigd op het Internet (www.dnb.nl onder Onderzoek & Statistiek ). De publicatiedata van alle onder de sdds vallende Nederlandse kernstatistieken reële statistieken, overheidsfinanciën en monetair-financiële statistieken worden gepresenteerd op de sddsinternetpagina (www.dsbb.imf.org). Een overzicht van de meest recente gegevens van deze kernstatistieken is te vinden op het Internet (www.dsbb.statistics.nl). 4 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

5 Inleiding Huishoudens zijn op zoek naar meer rendement. In dit Statistisch Bulletin blijkt dat uit een aantal artikelen. Na de geleden koersverliezen op de aandelenbeurzen in de afgelopen jaren zochten huishoudens de zekerheid van spaargelden. In de loop van 2004 passeerde het spaargeld van Nederlandse huishoudens de 200 miljard euro. In dit verband introduceert dit nummer een nieuwe tabel 2.6 Spaargeld die een vast onderdeel van het tabellendeel zal uitmaken. Garantieproducten vinden intussen gretig aftrek, mogelijk ter compensatie van de inmiddels zeer lage spaarrentes. Schattingen wijzen uit dat door banken in 2004 voor bijna eur 3 miljard aan deze producten met volledige hoofdsomgarantie is uitgegeven. Voor beleggingstellingen bestond in 2004 weinig animo. Mede door de verplaatsing van kleine gespecialiseerde fondsen naar Luxemburg daalde de netto-inleg met eur 1,9 miljard. De afgenomen nettoinleg in beleggingsinstellingen in de afgelopen jaren zal verband houden met het onzekere economische klimaat en de beursmalaise. Ondanks het feit dat beleggingsinstellingen vorig jaar een rendement van 7,1% behaalden, hebben bovendien de tegenvallende rendementen die zij tussen en 2003 hebben geboekt hun uitwerking op beleggers niet gemist. Amerikaanse aandelen en Europese obligaties waren in het vierde kwartaal van 2004 populair bij institutionele beleggers. Pensioenfondsen kochten voor eur 6,8 miljard aan buitenlandse, vooral Amerikaanse, aandelen. Europese aandelen daarentegen werden door pensioenfondsen afgestoten. Voorts werden door institutionele beleggers voor ruim eur 9,5 miljard buitenlandse, vooral Europese, obligaties gekocht. Dit Bulletin besteedt in een apart artikel verder aandacht aan geldtransfers. Er blijkt uit cijfers van dnb dat geldovermakingen naar het buitenland via geregistreerde geldtransactiekantoren in 2004 een hoge vlucht hebben genomen. De omzet van deze kantoren steeg met 27% tot eur 325 miljoen. Een van de verklaringen voor de gestegen populariteit van geldtransfers vormt de groei van het aantal migranten in Nederland. Daarboven kregen meer kantoren een vergunning zodat meer actiteiten in de statistiek tot uiting komen. In de tabellen 7.7 en 7.8 worden vanaf dit maartnummer tevens aantallen geldtransfers opgenomen. Tot slot presenteert dnb een enquête onder de 25 grootste pensioenfondsen van Nederland waaruit onder meer naar voren komt dat het merendeel van de ondernemingspensioenfondsen in 2005 de pensioenpremies verlaagt, terwijl de bedrijfstakpensioenfondsen deze verhogen. DNB / Statistisch Bulletin Maart

6

7 Enkele recente ontwikkelingen Spaargeld huishoudens ruim 200 miljard euro Het spaargeld van Nederlandse huishoudens is in de loop van 2004 de 200 miljard euro gepasseerd. In de herfst van vorig jaar is de omvang van het spaargeld niet meer toegenomen en in de laatste twee maanden van 2004 is er meer spaargeld opgenomen dan er is ingelegd. Mede vanwege de uitbetaalde rente is in januari 2005 de omvang van het spaargeld weer aanzienlijk toegenomen. Per einde van die maand houden Nederlandse huishoudens eur 209,5 miljard aan bij banken in Nederland (grafiek 1). Dit blijkt ook uit de nieuwe tabel 2.6 die dnb met ingang van deze editie van haar Statistisch Bulletin publiceert. Deze tabel bevat maandelijkse gegevens over ingelegd spaargeld, opgenomen spaargeld en bijgeschreven rente, opgedeeld naar middelen die voor een bepaalde periode zijn vastgezet (deposito s met vaste looptijd) en spaargeld dat sneller beschikbaar is (deposito s met opzegtermijn). Deze laatste categorie omvat veelal traditionele spaarrekeningen, waarvan geld - zonder noemenswaardige kosten of substantiële vertraging - kan worden overgeheveld naar een betaalrekening. Internetrekeningen vallen hier eveneens onder. Het aandeel van deze categorie in het totale spaargeld van huishoudens neemt al langere tijd toe en is nu ongeveer tien keer zo groot als de deposito s met vaste looptijd. Kredietvraag bedrijven trekt aan Grafiek 1 Spaargeld Nederlandse huishoudens Ultimocijfers in miljarden euro's Het kredietaanbod voor economische actiteiten wordt momenteel geleidelijk verruimd, zo blijkt uit de resultaten van de enquête naar kredietverlening onder het Nederlandse bankwezen. De criteria voor kredietverlening aan het bedrijfsleven zijn recentelijk verder verruimd. Dit proces is in de zomer van 2004 ingezet (grafiek 2). In het laatste kwartaal van 2004 was de beleidsversoepeling bij het Nederlandse bankwezen zelfs sterker dan in enig ander land van het eurogebied. Dit lijkt voornamelijk te zijn ingegeven vanuit concurrentieoverwegingen. De banken ondervinden niet alleen stevige concurrentie van collegabanken, maar ook van andere financiële instellingen. De versoepeling van het kredietbeleid komt tot uitdrukking in een verkleining van de marges op leningen en niet zozeer in overige kredietvoorwaarden zoals looptijd, onderpand etc. Inmiddels lijkt de vraag naar bedrijfskrediet langzaam toe te nemen, met de verwachting dat dit door zal zetten. In het bijzonder lange bedrijfsleningen blijken meer in trek dan voorheen, hetgeen mede verband zal houden met de nog altijd dalende marktrente. In januari is de omvang van de nieuwe bedrijfsleningen ruim eur 12 miljard. Fusies, overnames en bedrijfsherstructureringen lijken de redenen te zijn van de stijgende vraag. Herstructurering van schulden, in de afgelopen twee jaar regelmatig verantwoordelijk voor een toename van de vraag naar bedrijfskrediet, is nauwelijks meer aan de orde. Het aandeel van daadwerkelijke investeringen in de stijgende vraag is nog gering (grafiek 3). Voor het Grafiek 2 Kredietbeleid banken t.a.v. ondernemingen 1 Netto percentage + = verscherpen; = versoepelen I 03 II III IV I 04 II III IV I eu I 03 II III IV I 04 nl II III IV I 05 (verwacht) 1 Het netto percentage geeft de verhouding aan tussen banken die kredietvoorwaarden aanscherpen en die versoepelen, waarbij de waarden kunnen variëren van 100% (alle banken versoepelen in enige of sterkere mate) tot +100% (alle verscherpen in enige of sterkere mate). Ter illustratie: als 20% van de banken een verscherping doorvoert en 30% een versoepelt, dan is het netto percentage -10%. Bij de kredietvraag (grafiek 3) gaat het om de verhouding tussen banken die een toename waarnemen en die een afname aangeven, waarbij negatieve percentages een afname betekenen. Gearceerde delen geven aan dat dit verwachtingen van het bankwezen betreft. DNB / Statistisch Bulletin Maart

8 Enkele recente ontwikkelingen Grafiek 3 Kredietvraag ondernemingen Netto percentage + = toename; = afname -100 eu I 03 II III IV I 04 nl II III IV I 05 (verwacht) eerst sinds eind wordt overigens ook in het eurogebied in 2005 weer een toename verwacht van de kredietvraag vanuit het bedrijfsleven, met name vanuit het midden- en kleinbedrijf. Wat betreft de kredietverlening aan huishoudens is het beleid voor de hypothecaire kredietverlening door Nederlandse banken sinds het midden van vorig jaar stabiel, maar voor het eerste deel van dit jaar wordt toch weer een verscherping verwacht. Hoewel de meningen van de banken over de kredietvraag uiteenlopen en de huizenmarkt tekenen van verkramping lijkt te vertonen, is de vraag naar leningen voor woningfinanciering ruimschoots op peil gebleven. In december 2004 is alleen al aan woninghypotheken met een variabele rente en rentevaste periode tot en met 1 jaar ruim voor eur 3,5 miljard aan contracten afgesloten. Hiervan betreft een fors deel oversluitingen. De lage rentestand speelt hierbij een belangrijke rol, evenals speciale acties die door banken zijn opgezet. Zo is het gemiddelde rentetarief voor nieuwe hypotheekcontracten met een rentevaste periode van 1 tot en met 5 jaar in december 2004 tot onder de 4% gedaald (3,87 in december 2004). Voor contracten met een variabele rente of een korte rentevaste looptijd van maximaal 1 jaar is dit al sinds februari 2003 het geval en ligt dit percentage nu op 3,1%. Amerikaanse aandelen en Europese obligaties populair bij institutionele beleggers In navolging van het voorgaande kwartaal hebben Nederlandse partijen in het vierde kwartaal voor een groot bedrag (netto eur 10,5 miljard) effecten gekocht van niet-ingezetenen. In totaal werd voor bijna eur 19 miljard aan buitenlandse stukken verworven. Hiertegenover stond een gematigde netto verkoop van Nederlandse stukken aan buitenlandse partijen (eur 8,5 miljard). De netto uitkomst bij de Nederlandse stukken wordt in het vierde kwartaal gedomineerd door een omvangrijke terugkoop van Nederlands geldmarktpapier van buitenlandse partijen voor ruim eur 11 miljard. Dit betreft voor ruim eur 7 miljard kort overheidspapier (dtc s). De stand van uitstaande dtc s is hierdoor op de jaarultimo gedaald naar eur 17 miljard. Een dergelijke ontwikkeling is gebruikelijk door de teruglopende financieringsbehoefte van de overheid aan het einde van het jaar. In obligaties van Nederlandse banken werd met buitenlandse partijen zeer actief gehandeld, mede door de hoge emissieactiteit van de banken. In totaal kochten niet-ingezetene partijen voor ruim eur 12,5 miljard Nederlandse bancaire obligaties. Nederlandse beleggers legden grote belangstelling aan de dag voor buitenlandse aandelen (eur 9,4 miljard). Met name pensioenfondsen waren hierin actief: zij kochten voor eur 6,8 miljard aan buitenlandse aandelen. Dit is aanzienlijk hoger dan de aankopen in voorgaande kwartalen: in 2004 werd door pensioenfondsen voor eur 10,6 miljard aan buitenlandse aandelen gekocht. Het merendeel van deze aandelen was afkomstig uit de Verenigde Staten. De bestendige stijging van de koersen op de Amerikaanse aandelenmarkten zullen hieraan hebben bijgedragen. Hiernaast waren Luxemburgse en Japanse stukken in trek. Aandelen van andere Europese landen werden door pensioenfondsen afgestoten. De posities in Britse aandelen werden sterk Grafiek 4 Saldo effectenverkeer Miljarden euro s I II 00 III IV I II 01 III IV I II 02 III IV I II 03 III IV I II 04 III IV 8 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

9 Enkele recente ontwikkelingen afgebouwd: in 2004 als geheel werd voor eur 5,5 miljard verkocht. Ook bij de verzekeringsinstellingen is een soortgelijk patroon zichtbaar, doch hier zijn de bedragen aanzienlijk lager. Pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen kochten voor ruim eur 9,5 miljard buitenlandse obligaties aan. Dit was voor een groot deel substitutie voor de verkopen van Europese aandelen: er werden vooral Europese obligaties gekocht. Institutionele beleggers hebben eind 2004 dus duidelijk gekozen voor Amerikaanse aandelen en Europese obligaties. Netto obligatie-emissies in 2004 teruggelopen In 2004 zijn netto emissies van verhandelbaar, langlopend schuldpapier teruggelopen ten opzichte van een jaar tevoren. In 2003 werd voor een recordbedrag van eur 76 miljard netto geëmitteerd terwijl het afgelopen jaar de netto emissies uitkwamen op eur 64 miljard (tabel 1). Deze terugloop is toe te schrijven aan een scherpe daling in de netto emissie-actiteit van met name special purpose vehicles (spv s). Enerzijds kwamen de bruto emissies van spv s lager uit dan een jaar tevoren, anderzijds waren de aflossingen van spv s hoger. Zo loste één van de grootste spv s, te weten Amstel Corporate Loan Offering -, in het begin van het jaar alle obligatieleningen voor een waarde van eur 7,8 miljard af. Deze terugloop overtrof het toegenomen beroep van de banken en de overheid op de kapitaalmarkten. Voorts speelden aflossingen door niet-financiële instellingen, voornamelijk gedreven door de wens van sommige bedrijven om hun schulden te herstructureren, een rol hierbij. De grootste aflossingen kwamen op naam van kpn (eur 4,8 miljard), Unilever (eur 2,8 miljard) en Philips (eur 2,3 miljard). Overigens zijn de netto emissies van obligaties door Nederlandse partijen in het vierde kwartaal van 2004 ten opzichte van het overeenkomstige kwartaal van 2003 wel gestegen. De toegenomen emissie-actiteit van banken overtrof in dat kwartaal de afname hiervan onder voornamelijk spv s. Gedurende het jaar is het percentage van de waarde van nieuw uitgegeven in euro s gedenomineerde obligaties ten opzichte van het totaal van de nieuw uitgegeven obligaties gestaag toegenomen van 73% naar 82%. Desondanks ligt het in euro s gedenomineerde deel van alle uitstaande Nederlandse obligatieleningen voor de periode onveranderd rond 82%. De Nederlandse overheid emitteert uitsluitend obligaties luidende in euro. Ook de overige financiële instellingen hebben vrijwel volledig in euro s genoteerde obligaties uitstaan (2004: 95%). Niet-financiële instellingen en banken daarentegen hebben per ultimo 2004 voor 22% respectievelijk 37% obligaties luidende in vreemde valuta uitstaan. De meest voorkomende vreemde valuta hierbij is de Amerikaanse dollar. Directe investeringen: aanhoudend geringe actiteit Ook het vierde kwartaal van 2004 vertoonde nog geen tekenen van herstel in de directe investeringen. De verminderde investeringsactiteit weerspiegelt vermoedelijk nog steeds een reactie op het wereldwijd hoge neau van directe investeringen eind jaren negentig en in, waaraan onder andere werd bijgedragen door de sterke groei van de Amerikaanse economie en, in Europa, door de komst van de euro. Sindsdien lijkt het Tabel 1 Netto emissies van obligaties Miljoenen euro's Overheid Niet-financiële instellingen Pensioenfondsen & verzekeringsinstellingen Overige Financiële Instellingen (w.0. spv s) mfi's (m.u.v. dnb) Totaal DNB / Statistisch Bulletin Maart

10 Enkele recente ontwikkelingen accent verschoven van fusies en overnames naar consolidatie. Ook concentratie van ondernemingen op kernactiteiten kan hebben bijgedragen aan de vermindering van het totale investeringsneau voorzover ze daarbij buitenlandse belangen hebben verkocht aan lokale ondernemingen. In het vierde kwartaal hield deze ontwikkeling aan en trokken Nederlandse ondernemingen per saldo voor eur 1 miljard terug uit buitenlandse ondernemingen. In het vierde kwartaal van 2003 was nog voor eur 11 miljard in het buitenland geïnvesteerd. Nederlandse bedrijven breidden hun buitenlandse aandelenbelangen met eur 5 miljard uit, met name in het Verenigd Koninkrijk, dat niet alleen uit Nederland maar ook uit andere landen meer investeringen aantrok. Slechts voor een beperkt deel ging het daarbij om nieuwe grensoverschrijdende overnames (overigens worden buitenlandse overnames in een land steeds vaker gedaan via leningen aan daar aanwezige subholdings). Tegenover de uitbreiding van buitenlandse belangen stonden aflossingen van eur 7 miljard door vooral Amerikaanse en Britse dochterondernemingen op verplichtingen bij hun Nederlandse moedermaatschappijen. Ook buitenlandse ondernemingen desinvesteerden in het vierde kwartaal van 2004 en trokken uit Nederland per saldo voor eur 1 miljard terug. Er werd voor eur 4 miljard afgelost op door Nederland opgenomen intercompany leningen, waar slechts aankopen van eur 2 miljard tegenover stonden, voornamelijk vanuit het Verenigd Koninkrijk, van belangen in Nederlandse ondernemingen. Ook over het jaar 2004 als geheel was, mede door de ontwikkelingen in het vierde kwartaal, sprake van desinvesteringen. Voor een deel kan dit verband houden met het nog altijd moeizame conjuncturele herstel in Europa. Voor het eerst verminderden Nederlandse directe investeerders hun buitenlandse belangen, zij het met slechts een half miljard euro. Ook vergeleken bij andere landen was dit opmerkelijk. In 2003 had Nederland in de totale uitgaande investeringen door oeso-landen nog een aandeel van 6 procent. Buitenlandse ondernemingen op hun beurt verminderden hun belangen in Nederland eveneens, met per saldo eur 2 miljard. Ook dat is nog niet eerder voorgekomen; in en 2003 was Nederland nog goed geweest voor zo n 5 procent van alle inkomende investeringen in oeso-landen. 10 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

11 Beleggingsinstellingen minder in trek Het aantal beleggingsinstellingen dat in Nederland staat ingeschreven is in het afgelopen jaar licht gedaald. Het is de eerste keer dat een daling is geregistreerd. Verplaatsing van tientallen veelal kleinere, gespecialiseerde, fondsen naar Luxemburg lag hieraan ten grondslag. Ook de nettoinleg in Nederlandse beleggingsinstellingen nam af: op jaarbasis heeft er een onttrekking plaatsgevonden van EUR 1,9 miljard. Indien gecorrigeerd wordt voor het effect van de verplaatsing van fondsen naar Luxemburg resteert nog wel een positieve inleg, maar lager dan het (bescheiden) neau van de drie voorgaande jaren. De tegenvallende rendementen die beleggingsinstellingen tussen en 2003 hebben geboekt misten hun uitwerking blijkbaar niet op de beslissingen van beleggers: voor beleggingsinstellingen bestond in 2004 weinig animo. Aantal beleggingsinstellingen in Nederland en het eurogebied Eind 2004 waren 695 instellingen ingeschreven in het Wtb-register, 1 een afname van 10 inschrijvingen ten opzichte van In het eurogebied waren in 2004 bijna beleggingsfondsen actief. Nederland heeft dus een bescheiden aandeel van 1,7%. Frankrijk heeft veruit de meeste beleggingsinstellingen (ruim ), op afstand gevolgd door Luxemburg, Duitsland en Spanje. In deze vier landen tezamen zijn meer dan 70% van het totale aantal beleggingsinstellingen in het eurogebied gevestigd. Niet alleen qua aantal neemt Nederland slechts een bescheiden positie in. Ook indien gerekend wordt met het balanstotaal blijft de Nederlandse bijdrage aan de beleggingsinstellingen van het eurogebied met 2,9% gering. Dit aandeel is sinds, toen het nog 3,8% was, gestaag gedaald. De markt in Nederland voor beleggingsinstellingen is ook niet zo groot, aangezien er goede collectieve pensioenvoorzieningen zijn ten opzichte van de meeste andere Europese landen. Bijgevolg is er minder behoefte voor Grafiek 1 Aantal beleggingsfondsen in het eurogebied, verdeling naar land, juni 2004 Frankrijk Luxemburg Duitsland Spanje Ierland Oostenrijk Italië België Nederland Finland Portugal Griekenland Bron: ecb. De grafiek is gebaseerd op voorlopige cijfers. Nederlandse ingezetenen om zelfstandig, bijvoorbeeld via beleggingsfondsen, te sparen voor een (aanvullende) oudedagvoorziening. De daling van het aantal beleggingsinstellingen in Nederland in het afgelopen jaar is opmerkelijk. Sinds de invoering van het Wtb-register in 1990 is ieder jaar een toename geregistreerd, tussen 1997 en 2003 zelfs met gemiddeld ruim 14% per jaar. De stijging deed zich in die jaren voornamelijk voor bij subfondsen. Deze vallen onder overkoepelende paraplufondsen, maar hebben ieder een eigen beleggingsbeleid. Het voordeel van subfondsen is dat niet voor ieder fonds apart een vergunning hoeft te worden aangevraagd en dat prospectussen en jaarverslagen gecombineerd kunnen worden. Met name de grotere beleggingsinstellingen hebben in de afgelopen jaren veel subfondsen in het leven geroepen. Aan de groei van het aantal subfondsen is in 2004 een abrupt einde gekomen. Uiteindelijk lieten 97 instellingen zich uitschrijven uit het register. Doordat het aantal verstrekte vergunningen in 2004 een normaal neau haalde (87) bleef de afname van het aantal instellingen per saldo beperkt tot 10. Tabel 1 Aantal statutair in Nederland gevestigde beleggingsinstellingen Vergunninghoudende beleggingsinstellingen waarvan paraplufondsen Subfondsen onder paraplufondsen Totaal aantal fondsen (1-2+3) DNB / Statistisch Bulletin Maart

12 Beleggingsinstellingen minder in trek Verplaatsing Nederlandse beleggingsinstellingen De uitschrijvingen in 2004 vonden voornamelijk plaats door liquidatie van een groot aantal kleinere, met name op indiduele landen en sectoren gespecialiseerde (sub)fondsen in Nederland. Beleggers konden vervolgens instappen in soortgelijke fondsen die gevestigd zijn in Luxemburg. Aangezien die fondsen niet meer rapportageplichtig zijn in Nederland, zijn de cijfers van de beleggingsinstellingen over 2004 door deze verplaatsing neerwaarts beïnvloed. Er is een aantal redenen waarom beheerders hebben besloten hun fondsen te verplaatsen naar Luxemburg. De fiscale tarieven zijn lager: op nieuw uitgegeven aandelen wordt een tarief van 0,05% gehanteerd tegen 0,55% in Nederland. In Luxemburg is, in tegenstelling tot Nederland, voor beleggingsfondsen geen verplichte beursnotering vereist. Tevens wordt als aanleiding gezien dat de beleggingsmarkt in Luxemburg meer uniform en transparant is. Fondsen in Luxemburg worden verhandeld tegen de intrinsieke waarde, terwijl in Nederland gerekend wordt met een zogenaamde op- of afslag rond de intrinsieke waarde, de spread. Dit systeem wordt door beheerders als ondoorzichtig en verouderd gekenmerkt. Daarnaast spelen mogelijk schaalvoordelen een rol bij de beslissing fondsen te verplaatsen. Kleinere fondsen hebben doorgaans te maken met relatief hoge beheerskosten. Samenvoeging van derse kleinere, soortgelijke fondsen biedt de mogelijkheid om de kosten in de hand te houden en zodoende betere resultaten te bereiken. 2 Netto-inleg beleggingsinstellingen De verplaatsing van de derse fondsen heeft een sterk negatieve invloed gehad op de waargenomen nettoinleg (gedefinieerd als de bruto ingelegde gelden minus de onttrekkingen) in de statistiek beleggingsinstellingen (grafiek 2). Het jaar 2004 gaf voor de eerste keer een onttrekking te zien op jaarbasis: in totaal werd voor ruim eur 1,9 miljard uit de beleggingsinstellingen gehaald. Indien volledig zou worden gecorrigeerd voor het effect van de éénmalige onttrekking als gevolg van de verplaatsing naar Luxemburg, resteert nog wel een positieve netto-inleg. Deze blijft echter achter bij het (lage) neau van de laatste drie jaar. Uit betalingsbalansgegevens van dnb kan echter worden opgemaakt dat een deel van de beleggers in de verplaatste fondsen er voor heeft gekozen om hun gelden in andere fondsen in Nederland te beleggen. Dat impliceert dat de correctie ten gevolge van de verplaatsing ook lager moet zijn, zodat van een echt mager jaar wat betreft netto-inleg kan worden gesproken. Grafiek 2 Netto-inleg beleggingsfondsen in Nederland, Miljarden euro s De ontwikkeling van de netto-inleg verschilt sterk voor ieder type beleggingsfonds. In 2004 waren aandelenfondsen (mede door bovengenoemde liquidatie en samenvoeging) helemaal uit de gratie. Dit geldt voor alle geïdentificeerde regionale aandelenfondsen. De inleg in obligatiefondsen bleef bescheiden. Met een netto-inleg van eur 503 miljoen waren de gemengde fondsen (dit zijn fondsen met een mix van tenminste aandelen en obligaties) relatief populair. Dit laat zien dat de belegger wel bereid is in aandelen te stappen doch dat men hier nog voorzichtig in is. De terugval van de beurskoersen vanaf het jaar heeft geresulteerd in een markant omslagpunt. Het gemiddelde neau van de totale netto-inleg is sterk gedaald: sinds is die een kwart van die in de periode Ook is de richting van de netto-inleg sterk veranderd: tussen 1997 en waren aandelenfondsen populair (59% van de netto-inleg) en werd per saldo niet in obligatiefondsen geïnvesteerd. In de vier jaar daarna was de situatie omgekeerd: liefst 95% van de netto-inleg ging naar obligatiefondsen, terwijl men uit de aandelenfondsen (mede door de liquidatie van fondsen in 2004) per saldo geld onttrok (tabel 2). Het is aannemelijk dat de lage netto-inleg in beleggingsinstellingen in de afgelopen jaren verband houdt met het onzekere economische klimaat en de beursmalaise. In perioden van economische stagnatie besluiten consumenten gewoonlijk om een groter deel van hun vermogenstitels in vastrentende waarden te beleggen (vandaar de inleg in obligatiefondsen) of op spaarrekeningen te zetten. Hoewel de statistiek beleggingsin- Aandelenfondsen Obligatiefondsen Vastgoedfondsen Overige fondsen Totaal 12 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

13 Beleggingsinstellingen minder in trek Tabel 2 Netto-inleg per fondstype Miljarden euro s, procenten Aandelenfondsen Obligatiefondsen Vastgoedfondsen Gemengde fondsen Geldmarktfondsen Overige fondsen Totaal eur Promrd centen 18,7 59 0,0 0 4,0 13 4,8 15-1,5-5 5, , eur Promrd centen -0,2-2 7,2 95-2,4-31 2,5 32-3,0-40 3,5 46 7,6 100 stellingen geen gegevens over houderschap kent, wordt deze laatste ontwikkeling wel gestaafd door gegevens uit de monetaire statistiek: spaartegoeden van huishoudens vanaf zijn gestegen van eur 134 naar 206 miljard in 2004, een gemiddelde stijging van 9% per jaar. Voorts is uit de dnb Household Survey te berekenen dat de financiële bezittingen van huishoudens in beleggingsfondsen tussen en 2004 zijn teruggebracht van eur 34 naar 26 miljard. 3 Een aanzienlijk deel van deze afname komt door waardedalingen, maar huishoudens hebben in deze periode per saldo ook middelen onttrokken aan beleggingsinstellingen. Resultatenrekening en rendement Naast gegevens over netto-inleg en balanstotalen, die gepubliceerd worden in de tabellen 3.3 en 3.4 in het statistiekdeel van dit Bulletin, verzamelt de Nederlandsche Bank ook gegevens over de baten en de kosten van beleggingen (tabel 3). Doordat beleggingsinstellingen in 2004 het grootste deel van de waardeverandering van beleggingen in het resultaat tot uitdrukking lieten komen zijn de totale opbrengsten hoger dan voorheen, namelijk eur 5,2 miljard. In 2004 ligt het totale rendement op het belegd vermogen op 7,1%, iets lager dan dat in 2003 (7,4%). 4 Met name de prestaties van aandelenfondsen lagen in 2004 lager dan verleden jaar, ofschoon daar nog een rendement van 6,6% geboekt werd. Het hoogste rendement werd in het afgelopen jaar behaald door de vastgoedfondsen (9,0%) terwijl de gemengde fondsen relatief zwak presteerden (grafiek 3). Bij de aandelenfondsen werd het hoogste rendement behaald door fondsen die zich oriënteren op de Nederlandse markt. Zij waren de enige groep aandelenfondsen die beter presteerde dan in Met een rendement van 10,7% scoorden zij aanzienlijk beter dan de aex in 2004 (+3,1%) doch lager dan de Midkap (+14,9%). 5 Blijkbaar is door beleggingsinstellingen relatief veel belegd in de kleinere fondsen op de Amsterdamse beurs. Ook de Europees georiënteerde aandelenfondsen presteerden relatief goed, de Amerikaanse fondsen daarentegen behaalden een zeer laag rendement. Dit vloeit voor een groot deel voort uit Tabel 3 Resultatenrekening van beleggingsinstellingen Miljoenen euro s Opbrengsten uit beleggingen Waardeveranderingen van beleggingen Af: waarvan rechtstreeks naar/van eigen vermogen Waardeveranderingen van beleggingen naar het resultaat Totale opbrengsten naar het resultaat Totaal lasten naar het resultaat Resultaat na belastingen DNB / Statistisch Bulletin Maart

14 Beleggingsinstellingen minder in trek Grafiek 3 Rendement op belegd vermogen beleggingsfondsen, Procenten Totaal Aan- Obligatigoemengdteiten- fondsen Vast- Ge- Liquidi- Overige delen- fondsen fondsen fondsen fondsen fondsen Grafiek 5 Netto-inleg beleggingsfondsen en berekend rendement op belegd vermogen, Miljarden euro s, procenten de wisselkoersontwikkeling van de dollar in 2004: door de depreciatie werden de behaalde dollarresultaten uitgedrukt in euro s sterk omlaag gebracht. In grafiek 4 wordt een vergelijking gegeven van het rendement op belegd vermogen in Nederland ten opzichte van de herbeleggings-index van het cbs. 6 In de laatste twee jaar wijkt het rendement op het belegd vermogen maar nauwelijks af van de index. Grafiek 4 Berekend rendement op belegd vermogen aandelenfondsen Nederland, Procenten Berekend rendement op belegd vermogen aandelenfondsen cbs Herbeleggingsindex Netto-inleg, schaal links Rendement op belegd vermogen, schaal rechts Grafiek 5 laat zien dat jaren met een hoog of laag rendement gevolgd worden door jaren met een hoge of lage inleg. Als voorbeeld kan het jaar dienen. De beleggingsinstellingen hadden toen met een rendement op het belegd vermogen van 27% een topjaar. Het jaar daarop steeg de netto-inleg naar een recordhoogte van ruim eur 15 miljard. In de daaropvolgende drie jaar werd door de beleggingsinstellingen echter een negatief rendement op belegd vermogen gehaald. Dit werkte door in een daling van de netto-inleg in de daaropvolgende jaren. Het jaar 2003 vormt hierop een uitzondering: het rendement steeg toen aanzienlijk maar de netto-inleg in 2004 vertoonde een daling. De gemiddelde belegger lijkt voorzichtig te zijn geworden: een periode van drie jaar met tegenvallende resultaten is niet in één jaar vergeten. Afsluitende opmerkingen Het jaar 2004 was een moeizaam jaar voor de Nederlandse beleggingsinstellingen. Derse fondsen verplaatsten zich naar het buitenland, waardoor de nettoinleg verder afnam. Het geringe vertrouwen en het feit dat de rendementen van de beleggingsinstellingen de laatste jaren tegenvielen, waren hierop tevens van invloed. De voor het eerst gepresenteerde rendementen van beleggingsinstellingen zullen in de nabije toekomst door DNB ook in de vorm van een aparte statistiek worden weergegeven. 14 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

15 Beleggingsinstellingen minder in trek 1 De statistiek van de Nederlandsche Bank over beleggingsinstellingen bevat alle beleggingsinstellingen die statutair in Nederland zijn gevestigd en een vergunning voor onbepaalde tijd hebben op grond van de Wet toezicht beleggingsinstellingen (Wtb). 2 Zie ook het rapport Zicht op beleggingsinstellingen van de Autoriteit Financiële Markten (april 2004) en het rapport Modernisering Beleggingsinstellingen van de Commissie Winter. Beide rapporten zijn op te vragen via de website van de afm (www.afm.nl). De Commissie Winter pleit voor afschaffing van de verplichte beursnotering, het instellen van één handelsmoment per dag en het afrekenen tegen de intrinsieke waarde met een beperkte op- en afslag waarbij duidelijk gemaakt dient te worden hoe deze laatste berekend wordt. Ook wordt door de Commissie voorgesteld het Nederlandse fiscale systeem aan te passen door de kapitaalbelasting voor beleggingsinstellingen af te schaffen of in ieder geval sterk te herzien. Zij doet eveneens aanbevelingen om het inzicht in de kostenstructuur van beleggingsinstellingen te waarborgen en de administratieve en bestuurlijke organisatie ( governance ) te verbeteren. Bij uitvoering van de aanbevelingen zou het Nederlandse handelssysteem en fiscaal klimaat meer in lijn gebracht worden met de wet- en regelgeving in andere Europese landen. 3 De (voorlopige) resultaten over 2004 van de dnb Household Survey zijn opgenomen in het dnb Kwartaalbericht van september Rendement op belegd vermogen is gedefinieerd als opbrengsten en waardeveranderingen van beleggingen in verhouding tot de gemiddelde stand van de belegde gelden in een jaar. 5 Hierbij dient aangetekend te worden dat de indices geen rekening houden met didend. Hierdoor is een nauwkeurige vergelijking niet mogelijk. 6 De cbs herbeleggingsindex geeft het waardeverloop weer van een marktconforme aandelenportefeuille, waarbij verondersteld is dat alle didenduitkeringen ook marktconform worden herbelegd. DNB / Statistisch Bulletin Maart

16

17 Omzet geldtransfers gestegen De omzet van geldtransfers uitgevoerd door geldtransactiekantoren in Nederland steeg in 2004 met 27% tot EUR 325 miljoen. Ook het aantal transacties, dat DNB met ingang van dit Bulletin publiceert, nam in 2004 toe (+41%). Zowel kleine als grote transacties raken steeds meer in zwang. Veel kantoren richten zich op migranten; de groei van het aantal migranten in Nederland vormt dan ook een verklaring voor de gestegen populariteit van geldtransfers. Daarenboven kregen meer kantoren een vergunning zodat meer actiteiten in de statistiek tot uiting komen. Het aandeel van grote transacties is opvallend hoog. Voorts wordt vanuit Nederland meer geld overgemaakt dan in Nederland wordt uitbetaald. Inleiding Geldtransfers worden uitgevoerd door onder meer geldtransactiekantoren. Dit zijn financiële instellingen die gelden van het publiek ontvangen om deze uit te betalen aan derden. Een ieder die aanbiedt geldtransfers te verrichten dient een registratie van dnb te hebben. Dit is nodig omdat er sterke aanwijzingen waren dat dergelijke overmakingen gebruikt werden om misdaadgelden wit te wassen. Sinds de aanslagen in de Verenigde Staten, en later Europa, werd tevens duidelijk dat het toezicht op deze transfers, en daarmee op de kantoren zelf, versterkt diende te worden. Er kan namelijk op snelle en goedkope wijze geld over de hele wereld worden verplaatst, waarbij het spoor van herkomst en bestemming van de gelden niet goed meer is te volgen. Terroristen zullen daar gebruik van willen maken. 1 Via onder meer de Wet inzake geldtransactiekantoren (Wgt) wil de overheid de integriteit van het financiële stelsel beschermen, het witwassen van misdaadgelden tegengaan en terrorismefinanciering voorkomen. Daarom moeten geldtransactiekantoren zich ook houden aan de Wet melding ongebruikelijke transacties (Wet mot) en de Wet identificatie dienstverlening (Wid). 2 Met deze maatregelen probeert de overheid het misbruik van deze bedrijfstak door criminelen en terroristen te verhinderen. Dat laat onverlet dat er vele bonafide klanten en dito kantoren zijn die graag hun zaken via geldtransfers willen afhandelen. Sinds het begin van de wettelijke meldingsplicht voor ongebruikelijke transacties in 1994, heeft het aantal meldingen aan Justitie vooral de laatste jaren een hoge vlucht genomen (grafiek 1). In het laatst bekende jaar, 2003, namen deze meldingen met 30% toe. Als oorzaken voor deze groei worden genoemd de aangescherpte wetgeving, de uitbreiding van de meldplicht en het verscherpte toezicht. 3 Bonafide melders Grafiek 1 Meldingen ongebruikelijke transacties geldtransferaanbieders Ongebruikelijk Bron: Justitie Verdacht berichten liever te veel ongebruikelijke transacties dan te weinig: zij lopen immers het risico vervolgd te worden voor het niet-melden daarvan. Hoewel het mot meldingen van allerlei financiële instellingen (bijvoorbeeld banken) en niet-financiële dienstverleners (bijvoorbeeld handelaren in voertuigen) ontvangt, blijken geldtransactiekantoren in 2003 verantwoordelijk voor circa 70% van alle meldingen. 4 Naast de bovenbeschreven oorzaken kan de groei van het aantal meldingen ook verband houden met een toenemende actiteit bij de geldtransactiekantoren. Hierop wordt in dit artikel ingegaan, waarbij de ongebruikelijke transacties die ook in de media veel aandacht trekken 5 van een statistische invalshoek worden voorzien. Geldtransactiekantoren in 2004 De werkterreinen van geldtransactiekantoren omvatten het wisselen van geld, het uitbetalen van cheques, het verzilveren van rentecoupons en het overmaken van geld naar het buitenland (Kader i). Uit tabel 1 blijkt dat de totale omzet van geldtransactiekantoren in 2004 licht is afgenomen (-3% tot ruim eur 1,2 miljard). Tevens zijn de omzetten van de bedrijfsonderdelen wisselen, cheques en rentecoupons gezamenlijk gedaald met bijna 11% tot eur 913 miljoen. In Kader wordt hierop dieper ingegaan. Daarentegen steeg de omzet van geldtransfers met eur 70 miljoen (+27%). Het aantal verrichte geldtransfers steeg in 2004 nog meer: +41%. Door de opkomst van deze geld- of DNB / Statistisch Bulletin Maart

18 Omzet geldtransfers gestegen Tabel 1 Omzet geldtransactiekantoren Miljoenen euro s Wisselen Cheques Rentecoupons Transfers Totaal money transferactiteiten bedraagt het aandeel hiervan in 2004 ruim een kwart van de totale omzet. In 2003 was dat nog een vijfde deel (grafiek 2). Geldtransfers , ,2 255,4 1280, ,7 30,3 346,9 325,0 1238,9 Toelichting: Definitie omzet wisselen: aankopen en verkopen van vreemde valuta tegen euro s. Definitie omzet transfers: ontvangsten en uitgaven door geldtransactiekantoren. De omzetten in geldtransfers van geregistreerde geldtransactiekantoren stijgen zoals de bovenste lijn in grafiek 3 laat zien. Bedroeg de maandomzet aan het begin van 2003 nog circa 17 1 /2 miljoen euro, in de loop van de tweede helft van 2004 kwamen regelmatig maandomzetten tot 30 miljoen euro voor. Grafiek 4 laat zien dat ontvangsten en uitgaven ook afzonderlijk stijgen. Aan de ontvangstenkant (kantoren ontvangen geld om elders uit te keren) vertoont de opgaande lijn wel enige hapering aan het eind van Dit houdt verband met het sluiten van een paar kantoren (zie onder). De ontvangsten overtreffen de uitgaven een stuk. Er wordt er door klanten van deze kantoren meer geld aangeboden voor overmaking naar het buitenland, dan dat er opdracht wordt gegeven tot uitbetaling aan begunstigden in Nederland. In deze kapitaalexport weerspiegelt zich voor een deel het onderhoud van families die in het buitenland wonen. Dit is de natuurlijke bestaansgrond van geldtransactiekantoren. Vaak vinden geldtransfers plaats naar landen die een minder ontwikkeld bankwezen kennen (zoals landen in Afrika of in Midden- en Zuid-Amerika). Er zijn wel banken in die landen, maar overboekingen zijn kostbaar en het geld kan lang onderweg zijn. Voorts moeten de begunstigden bij een gewone bancaire overboeking een bankrekening hebben. In deze gevallen bieden geldtransfers uitkomst. Geldtransactiekantoren worden vaak opgericht binnen dezelfde etnische, vertrouwde, groep om Kader i Soorten transacties Een geldtransactiekantoor is ieder natuurlijk persoon of een rechtspersoon die beroeps- of bedrijfsmatig ten behoeve van derden geldtransacties uitvoert. In de Wet inzake de geldtransactiekantoren wordt in artikel 1 onder geldtransacties verstaan: Wisselactiteiten het wisselen van munten of bankbiljetten (van één valuta naar een andere of van grote coupures naar kleine coupures en vice versa), kortweg wisseltransacties het uitbetalen van munten of bankbiljetten tegen inlevering van cheques het uitbetalen van munten of bankbiljetten op vertoon van een creditcard. De ondernemer behaalt winst uit de verschillen in aanen verkoopkoersen van de buitenlandse valuta en in de commissie die hij voor zijn diensten rekent. Couponuitbetalingen het uitbetalen van munten of bankbiljetten tegen inlevering van een of meer onderdelen van het couponblad van een waardepapier aan toonder tegen inlevering waarvan de rente op dit waardepapier kan worden geïnd. Vrijgevallen delen van (veelal buitenlandse) waardepapieren, zogeheten coupons, worden dan verzilverd tegen contant geld. De ondernemer treedt hierbij op als tussenpersoon tussen de uitgevende partij en de bezitter van de waardepapieren. Bij inlevering van de coupons betaalt de ondernemer de cliënt de waarde van de coupon minus commissie. Geldtransfers Een geldtransfer is een rechtstreekse overmaking van (veelal) contant geld naar het buitenland. Er wordt gewerkt buiten het traditionele bankverkeer om, via intermediairs. Geldtransfers worden uitgevoerd in spoedgevallen (iemand in het buitenland heeft direct beschikking nodig over contant geld) maar het meest gebruikelijk is reguliere overmaking van geld naar familie in het buitenland. Er wordt door de cliënt een commissie betaald per geldtransfer naar het buitenland. Een aantal instellingen combineert bovenstaande actiteiten. 18 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

19 Omzet geldtransfers gestegen Grafiek 2 Omzetverdeling geldtransactiekantoren 2003 Procenten Transfers Rentecoupons Cheques Wisselen zo de uitbetalingen van contant geld ter plekke mogelijk te maken. Tevens worden daarmee klanten geworven. Geldtransfers winnen aan populariteit door het gemak van dit product: op dezelfde dag heeft de begunstigde elders ter wereld reeds de beschikking over contant geld. Ondanks de eraan verbonden kosten hebben ook de reclameactiteiten van de aanbieders voor meer klanten gezorgd. 6 In de kapitaaluitvoer weerspiegelt zich ook het gegeven dat binnen Nederland inkomsten worden verdiend met bedrijfsmatige transacties die vaak naar het buitenland worden doorgestuurd. Daarbij kan men denken aan bedrijven die hier hun omzet behalen maar hun leveranciers of werknemers in het buitenland weten. Volgens onderzoek van het mot is het mogelijk dat sommige van deze bedrijfsmatige actiteiten illegaal Grafiek 3 Omzet geldtransfers geldtransactiekantoren Miljoenen euro s zijn en bestaan uit het witwassen van inkomsten uit drugshandel. 7 De meeste transfers worden, qua aantal, naar Marokko gestuurd hetgeen vanwege familieonderhoud verklaarbaar is. Qua geldstroom zijn de bedragen die naar de Nederlandse Antillen gaan echter veel groter. Zo stroomde in 2003 via geldtransfers vanuit Nederland eur 120 miljoen naar de Antillen (bedrag voor 2004 nog onbekend). De aanbieders van deze transfers, onder meer geldtransactiekantoren, meldden maar liefst 83% hiervan, 100 miljoen euro, aan het mot als ongebruikelijk. In de meeste gevallen ging het hier om bedragen groter dan euro per transactie. Volgens eerder genoemd onderzoek van het mot is eur 39 miljoen hiervan als verdacht doorgemeld aan de opsporingsautoriteiten. Geldtransactiekantoren rapporteren aan dnb zowel kleine als grote bedragen. De grens ligt bij euro en Grafiek 4 Omzet geldtransfers geldtransactiekantoren Miljoenen euro s IV 02 Totaal I 03 II III IV I 04 w.v. groot II III IV 0 IV 02 I 03 Ontvangsten II III IV I 04 Uitgaven II III IV 1 Ontvangsten en uitgaven tezamen. DNB / Statistisch Bulletin Maart

20 Omzet geldtransfers gestegen Kader Wisselen en rentecoupons Uit grafiek 1 was al bekend dat de andere actiteiten van geldtransactiekantoren zoals het wisselen van vreemde valuta relatief afnamen ten opzichte van geldtransfers. Zijn de omzetten ook in absolute zin gedaald? Uit grafiek 5 blijkt dat dit inderdaad het geval is. Zo herhalen de gemiddelde omzetten per maand aan het begin van de periode (eur 55 miljoen) zich later niet meer. Het dal in de omzetten door het jaar heen (december-januari) ligt elk jaar weer iets lager. Ook de seizoensmatige piek in de omzetten (juli) was in 2004 lager dan in het jaar daarvoor. Deze daling voltrok zich verder in vrijwel alle valuta s. Geldtransactiekantoren kochten in 2004 de meeste vreemde valuta aan in de vorm van Britse ponden (eur 160 miljoen), die veel Britse toeristen omwisselden voor euro s. Ook krijgen geldtransactiekantoren veel met aanbod van Amerikaanse dollars te maken (eur 132 miljoen). Aan de verkoopzijde verlaten ook veel Amerikaanse dollars (eur 109 miljoen) de geldtransactiekantoren. Een ander onderdeel van het wisselen betreft het verzilveren van cheques. De omzetten zijn hier kleiner dan die bij de ruil van buitenlands geld. In 2004 zijn minder cheques aangeboden; de omzet daalde van gemiddeld bijna 3 miljoen euro per maand in 2003 naar 2 1 /2 miljoen euro per maand vorig jaar. Een belangrijke concurrent van de cheque is de credit card. Vooral cheques met een waarde groter dan eur daalden van bijna eur 4 miljoen in 2003 tot eur 1 miljoen vorig jaar. Minder omzetten bij geldtransactiekantoren voor wisselactiteiten kunnen duiden op minder bezoek van toeristen naar Nederland, en in het bijzonder de hoofdstad. Uit voorlopige cijfers van de statistiek Logiesaccomodaties blijkt dat het aantal overnachtingen in Nederland in 2004 stagneerde. 13 Voorts schrijdt de elektronisering van het betalingsverkeer voort, en ook dit is van invloed op de wisselactiteiten. Buitenlanders die de euro als nationale munt niet kennen, pinnen en chippen, net als trouwens Nederlanders, steeds vaker als zij in ons land aankopen doen. Waar zij wel contant gebruiken biedt de geldautomaat direct euro s. Voorts is de credit card populair, Grafiek 5 Omzetten wisselen, cheques, rentecoupons per maand Miljoenen euro s IV 02 Totaal omzetten v.v. I 03 II III IV I 04 Aankopen van cheques Aankopen van rentecoupons II III IV vooral bij Amerikanen. Het gebruik van deze vormen van elektronisch betalen neemt elk jaar toe. 14 Een belangrijke actiteit van geldtransactiekantoren vormt het verzilveren van rentecoupons. In 2004 bedroeg de omzet hiervan eur 346 miljoen. Daarmee is het qua grootte de tweede actiteit van geldtransactiekantoren. Niettemin werden er in 2004 minder coupons door het publiek bij geldtransactiekantoren aangeboden (-15%). Grafiek 5 laat deze daling ook zien. Een reden voor deze daling betreft de verdergaande giralisering van schuldbewijzen: er worden steeds minder schuldpapieren in fysieke vorm geëmitteerd. Voorts maakt het akkoord dat in de eu is gesloten over bronbelasting en informatieuitwisseling van spaartegoeden het straks minder relevant in welk eu-land de stukken worden verzilverd. Indien de nieuwe regelgeving van kracht wordt zijn de geldtransactiekantoren, en niet de klanten, verantwoordelijk voor het doorgeven van informatie aan de fiscus. Naar verwachting zal de omzet van coupons in Nederland door deze nieuwe regelgeving dalen. komt overeen met de meldgrens aan het mot. In grafiek 6 zijn de omzetten van grote geldtransfers weergegeven. De ontvangsten en uitgaven die gepaard gaan met een groot transactiebedrag liggen minder ver uit elkaar dan voor de totale omzetten in grafiek 3. Aangenomen mag worden dat familieondersteuning hier voor een groot deel afwezig is, of slechts op incidentele schaal voorkomt. Volgens gegevens uit 2004 gaat het bij kleine transacties om bedragen rond de 300 euro, bij grote transacties is het gemiddelde bedrag euro. Niettemin maken de omzetten van grote transacties een flink deel uit (48%) van de totale omzet in transfers, 20 DNB / Statistisch Bulletin Maart 2005

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

beleggingen n van institutionele beleggers in 2008

beleggingen n van institutionele beleggers in 2008 8 Financiële crisis r slaat gat in de beleggingen n van institutionele beleggers in 28 drs. J.L. Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 27 oktober 29 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

PERSBERICHT. Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1

PERSBERICHT. Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1 10 december 2003 PERSBERICHT Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1 Vandaag introduceert de Europese Centrale Bank (ECB) een nieuwe reeks geharmoniseerde statistieken betreffende

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN NIEUWE DNB-RAPPORTAGE BELEGGINGSINSTELLINGEN

HOOFDLIJNEN NIEUWE DNB-RAPPORTAGE BELEGGINGSINSTELLINGEN 1 HOOFDLIJNEN NIEUWE DNB-RAPPORTAGE BELEGGINGSINSTELLINGEN 1 INLEIDING Momenteel zijn er twee rapportagekaders voor beleggingsinstellingen, elk voor een verschillend doel. Zo bestaat er de (ex-)wtb-kwartaalrapportage

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin september 2006

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin september 2006 06 De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin september 2006 Centrale bank en prudentieel toezichthouder financiële instellingen 2006 De Nederlandsche Bank nv Oplage: 2.550 Iedere openbaarmaking en verveelvoudiging

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers stijgen naar 1,7 biljoen euro halverwege 2012

Beleggingen institutionele beleggers stijgen naar 1,7 biljoen euro halverwege 2012 11 Beleggingen institutionele beleggers stijgen naar 1,7 biljoen euro halverwege 212 J.L. Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 16-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * =

Nadere informatie

Stagnatie bij bancaire bfi s, groei van activiteiten bij overige bfi s

Stagnatie bij bancaire bfi s, groei van activiteiten bij overige bfi s Stagnatie bij bancaire bfi s, groei van activiteiten bij overige bfi s Bijzondere Financiële Instellingen (bfi s) zijn entiteiten die in Nederland zijn opgericht door buitenlandse multinationale concerns

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Inleiding De Nederlandse huishoudens zijn de afgelopen decennia steeds meer gaan beleggen in effecten. Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën

Nadere informatie

STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT

STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT AUGUSTUS 2003 De statistieken van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben als belangrijkste doel de ondersteuning van het monetaire beleid van de ECB en andere

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-001 3 januari 2002 9.30 uur 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis Het afgelopen jaar is het op een na slechtste beursjaar geweest in de naoorlogse

Nadere informatie

Achterblijvende groei Overige financiële intermediairs binnen de financiële sector

Achterblijvende groei Overige financiële intermediairs binnen de financiële sector Achterblijvende groei binnen de sector De sector omvat in Nederland behalve banken, verzekeraars en pensioenfondsen een verhoudingsgewijs omvangrijke categorie overige (ofi s) zoals bijzondere en beleggings.

Nadere informatie

Schuld op consumptief krediet in 2005 gedaald, roodstand toegenomen

Schuld op consumptief krediet in 2005 gedaald, roodstand toegenomen Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 22 september 26 Schuld op consumptief krediet in 2 gedaald, roodstand toegenomen ir. M.E. van Agtmaal-Wobma Centraal Bureau voor de Statistiek,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Herstel van de verzekeringsbranche in 2003

Herstel van de verzekeringsbranche in 2003 Herstel van de verzekeringsbranche in 2003 Uit voorlopige cijfers 1 van de Pensioen- & Verzekeringskamer (PVK) blijkt dat de verzekeringsbranche na een moeizame periode (vanaf 1999) zich enigszins hersteld

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,8 biljoen euro

Beleggingen institutionele beleggers 1,8 biljoen euro Webartikel 214 Beleggingen institutionele beleggers 1,8 biljoen euro drs. J.L. Gebraad 16-1-214 gepubliceerd op cbs.nl CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Beleggingen institutionele beleggers 1,8 biljoen

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-001 7 januari 2003 9.30 uur 2002 slechtste beursjaar na WO II Voor beleggers in Nederlandse aandelen is 2002 het slechtste beursjaar sinds de Tweede

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

December 2014 Betalen aan de kassa 2013

December 2014 Betalen aan de kassa 2013 December 2014 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 2009 fors toegenomen

Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 2009 fors toegenomen Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 200 fors toegenomen De Nederlandse beleggingsfondsensector is in 200 flink in omvang toegenomen. Het fondsvermogen nam met EUR 224 miljard toe tot EUR

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling 7 Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling ing Jos van Heiningen Publicatiedatum CBS-website: 27 maart 28 Voorburg/Heerlen, 28 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 9 december 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.12.2010 COM(2010) 774 definitief Bijlage A/Hoofdstuk 14 BIJLAGE A bij het voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende het Europees

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Kleine en middelgrote fondsen meest gestegen op Damrak. Kleine en middelgrote fondsen in trek

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Kleine en middelgrote fondsen meest gestegen op Damrak. Kleine en middelgrote fondsen in trek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-179 2 oktober 2003 9.30 uur Kleine en middelgrote fondsen meest gestegen op Damrak De koersen van de kleine en middelgrote fondsen op de Amsterdamse

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

VUT-fondsen op weg naar het einde

VUT-fondsen op weg naar het einde Webartikel 2014 VUT-fondsen op weg naar het einde Drs. J.L. Gebraad mw. T.R. Pfaff 05-03-2013 gepubliceerd op cbs.nl CBS VUT-fondsen op weg naar het einde 3 Inhoud 1. Minder VUT-fondsen in 2012 5 2. Kortlopende

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1 Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen de Berlaimontlaan 14 BE-1000 Brussel Tel. +32 2 221 26 99 Fax +32 2 221 31 97 BTW BE 0203.201.340 RPM Brussel 2010-05-20 Links: kredietobservatorium

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa

Nadere informatie

Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV

Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV In het Prospectus wordt u geïnformeerd over beleggen in Vastgoed Fundament Fonds N.V. (het Fonds). Het Fonds is op 10 september 2008 omgevormd tot

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin Maart 2000

De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin Maart 2000 De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin Maart 2000 2000 De Nederlandsche Bank nv Oplage: 2.300 Iedere openbaarmaking en verveelvoudiging voor educatieve en nietcommerciële doeleinden is toegestaan,

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 10 april 2014 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V.

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. Inhoud 1 Profiel 1 2 Directieverslag 2 2.1 Beheerd vermogen 2 2.2 Financieel resultaat 2 2.3 Financiële markten 2 2.4 Personeel en organisatie 2 3 Financiële

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa Handelsdebiteuren 1.624

Nadere informatie

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen Sparen Hoe meer, hoe beter Sparen Statistieken tonen elke keer weer aan dat Nederlanders voorop lopen in de wereld als het gaat om de hoogte van hun spaargeld. En terecht. Want wie wil er nu niet voorbereid

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin juni 2010

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin juni 2010 10 De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin juni 2010 Centrale bank en prudentieel toezichthouder financiële instellingen 2010 De Nederlandsche Bank nv Oplage: 2400 Iedere openbaarmaking en verveelvoudiging

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Uitkomsten. Publicatiedatum CBS-website: 28 april 2008. Voorburg/Heerlen

Uitkomsten. Publicatiedatum CBS-website: 28 april 2008. Voorburg/Heerlen 0t07 07 Uitkomsten kwartaalsectorrekeningen, torrekeningen, 2007 Publicatiedatum CBS-website: 28 april 2008 Voorburg/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim

Nadere informatie

Halfjaarcijfers per 30 juni 2010

Halfjaarcijfers per 30 juni 2010 W:\370 FI(financien)\396 begroting - jaarrekening\2011\jr - SBONF\2011 halfjaarcijfers SBONF\2010 halfjrcijfers SBONF.doc Halfjaarcijfers per 30 juni 2010 STICHTING BEHEER OIKOCREDIT NEDERLAND FONDS INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

Indicatorenlijst behorende bij de Wet melding ongebruikelijke transacties BES

Indicatorenlijst behorende bij de Wet melding ongebruikelijke transacties BES Indicatoren Versie 1.0 Indicatorenlijst behorende bij de Wet melding ongebruikelijke transacties BES Op basis van de Wet melding ongebruikelijke transacties BES dienen instellingen (melders) ongebruikelijke

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin september 2009

De Nederlandsche Bank. Statistisch Bulletin september 2009 09 De Nederlandsche Bank Statistisch Bulletin september 2009 Centrale bank en prudentieel toezichthouder financiële instellingen 2009 De Nederlandsche Bank nv Oplage: 2400 Iedere openbaarmaking en verveelvoudiging

Nadere informatie

Index Performance Deposito. Wanneer is een Index Performance Deposito geschikt voor u? Hoe werkt een Index Performance Deposito?

Index Performance Deposito. Wanneer is een Index Performance Deposito geschikt voor u? Hoe werkt een Index Performance Deposito? Van Lanschot Index Performance Deposito Wilt u profiteren van een verwachte koersontwikkeling op een index? Hebt u een geldbedrag over en wilt u over dit geldbedrag mogelijk een aantrekkelijk rentepercentage

Nadere informatie

1e Plaats. Ik wil eenmalig een extra inleg doen van

1e Plaats. Ik wil eenmalig een extra inleg doen van enmix Hypotheek wijzigen 1. Uw gegevens 1a Naam en voorletters 1b Huisnummer (met toevoeging) 1c Straat 1d Postcode 1e Plaats 1f Telefoonnummer 1g Rekeningnummer/IBAN (Zie Mijn ING en/of uw Afschrift)

Nadere informatie

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn))

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) www.jooplengkeek.nl Vermogensmarkt De markt: vraag en aanbod Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) Vermogen is een ruimer begrip dan geld. Een banksaldo is ook vermogen.

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Pensioenvoorziening in internationaal perspectief

Pensioenvoorziening in internationaal perspectief Het pensioenvermogen van Nederlandse huishoudens bedroeg eind 2008 eur 740 miljard. Dit vormt meer dan de helft van hun financiële vermogen. Voor andere landen van het eurogebied is het pensioenvermogen

Nadere informatie

grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009

grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009 08 Wisselende 0s signalen bij grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009 Frank Bonger en Hen Pustjens Publicatiedatum CBS-website: 17 juli 2009 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens

Nadere informatie

Voorwaarden Pensioenaanvulling

Voorwaarden Pensioenaanvulling Voorwaarden Pensioenaanvulling BND.VW.PA.0416 Versie d.d. 4 april 2016 1 Algemeen en definities 1.1 De Voorwaarden Pensioenaanvulling zijn een aanvulling op de Algemene Voorwaarden. De Voorwaarden Pensioenaanvulling

Nadere informatie

Halfjaarbericht 2015. Bright LifeCycle Fonds

Halfjaarbericht 2015. Bright LifeCycle Fonds Halfjaarbericht 2015 Bright LifeCycle Fonds Periode: 19 december 2014 tot en met 30 juni 2015 Inhoudsopgave HALFJAARBERICHT BRIGHT LIFECYCLE FONDS... 3 BALANS PER 30 JUNI 2015... 3 WINST- EN VERLIESREKENING

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Triodos Bank Private Banking. Meer over duurzaam beleggen met Triodos Fondsadvies.

Triodos Bank Private Banking. Meer over duurzaam beleggen met Triodos Fondsadvies. Triodos Bank Private Banking. Meer over duurzaam beleggen met Triodos Fondsadvies. Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 2 VHBO Tijdvak 3 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 Dit

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 17 23 april 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Vertrouwen

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat

Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Tarieven Beleggen. Vermogensadvies, Vermogensbeheer, Zelf

Tarieven Beleggen. Vermogensadvies, Vermogensbeheer, Zelf Tarieven Beleggen Vermogensadvies, Vermogensbeheer, Zelf Vermogensadvies Vermogensadvies Vast tarief 1.000 Belegd vermogen in beleggings fondsen en garantieproducten met Belegd vermogen in aandelenindextrackers

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie