Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving"

Transcriptie

1 Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving Deze leeswijzer geeft een overzicht van de inhoud van het rapport Smart Grid pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving. Het rapport is in opdracht van Agentschap NL, een uitvoeringsorgaan van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, opgesteld. Dit is mede gebeurd met een oog op de smart grid pilots die naar verwachting de komende jaren zullen plaatsvinden, mogelijk met subsidiegelden van het Ministerie van EL&I (Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 27 mei 2010, nr. WJZ / , tot wijziging van de Subsidieregeling energie en innovatie in verband met proeftuinen intelligente netten, Scrt. 2011, nr. 9788). Dit rapport is geschreven door Sanne Akerboom, Gerrit Buist en Simone Pront-van Bommel (red.) (Centrum voor Energievraagstukken UvA), Annelies Huygen (TNO en Centrum voor Energievraagstukken UvA), Annetje Ottow (Europa Instituut van de Universiteit van Utrecht). Het onderzoek daarvoor is afgerond in september 2011 (de leeswijzer is opgesteld oktober 2011). Doel van het rapport is: Projectuitvoerders en andere stakeholders inzicht geven het bestaande juridische kader voor slimme netten (smart grids of ook wel intelligente netten genoemd). Het gaat in op bestaande relevante onderdelen van de Nederlandse en Europese wet- en regelgeving. Het beoogt daarmee praktisch handvatten te geven voor diverse betrokkenen bij slimme netten pilots en andere slimme nettenprojecten. Betrokken partijen zijn onder meer diverse overheden, verbruikers - variërend van grootzakelijk verbruikers tot huishoudens - producenten, leveranciers, distributienetbeheerders en projectontwikkelaars. Zij hebben uiteenlopende belangen en posities bij slimme netten. Dit rapport bevat echter geen aanbevelingen tot aanpassing van de bestaande wetgeving, ofschoon het op onderdelen wenselijk zou kunnen het juridisch kader beter te doen aanpassen aan de praktijk van slimme netten. Het rapport heeft vooral betrekking op de elektriciteitsvoorziening en in mindere mate op distributie van gas. De bestaande wetgeving biedt op vele punten ruimte om slimme netten te ontwikkelen en te implementeren. Maar er zijn ook beperkingen en onduidelijkheden. Dit betreft bijvoorbeeld de mogelijkheden om slim elektriciteit te distribueren binnen een eigen installatie of de mogelijkheid om een particulier netwerk te exploiteren, de taken van de distributienetbeheerders en om tarieven voor distributie als prikkel in te zetten om efficiënt elektriciteit af te nemen of in te voeden. De praktijk ondervindt daarnaast ook belemmeringen ten aanzien van de reikwijdte van de zogeheten salderingsregeling. De regeling wordt beschouwd als een belangrijk instrument om kleinverbruikers te stimuleren te investeringen in eigen opwek van duurzame energie door middel van zonnecellen. 1

2 Algemeen. De inhoud van het rapport nader toegelicht: Slimme netten zijn er in alle soorten en makten. Dit rapport gaat vooral over slimme netten die lokale duurzame energievoorzieningen faciliteren. Een aantal voorbeelden daarvan treft men aan in Deel 1 van het rapport. De slimheid van distributienetten betreft onder meer het volgende (niet limitatief): Vraagrespons bij gebruikers activeren. Inpassing op grote schaal van lokale opwekking van duurzame energie. De betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening daarbij te waarborgen. Het mogelijk maken en inpassen van opslag van elektriciteit (bij elektrische auto s). Nieuwe elektriciteitsdistributieproducten, diensten en markten. Het verhogen van de flexibiliteit van het energiesysteem (met name elektriciteit). Geavanceerde verwerking van meetgegevens over invoeding, afname en van elektriciteit met behulp van ICT en slimme meters. Het rapport bestaat uit twee delen. Deel 1 geeft voorbeelden en bevat een praktisch overzicht van handvatten op basis van een groot aantal vragen die zijn ontleend aan de praktijk. Deel 2 geeft de verdieping en een zo volledig mogelijk overzicht van alle relevante juridische aspecten. Dit deel fungeert als naslagwerk. Deel 1 van het rapport: Deel 1 bevat een aantal cases (Pilots) voorzien van vragen met wegwijzer. Deze zien op de Realisatie van een energiezuinige woonwijk (pilot 1); Een onderwijscomplex; verscheidene te koppelen gebouwen via een slim net (pilot 2); Parkeerplaats met laadpalen (pilot 3) en Gezamenlijk verbruik in een groot bedrijven- en woongebied (pilot 4). Een aantal onderwerpen roept in de praktijk veel vragen op. Deze vragen worden in hoofdstuk 3 Deel 1 in hoofdlijnen behandeld. Deze leeswijzer noemt de belangrijkste kwesties die vanuit de praktijk zijn opgeworpen. De aansluiting op het openbare net: De aansluiting is de verbinding tussen een onroerende zaak en het openbare net. Het domein voor de aansluiting ( voor de meter ) behoort aan de netbeheerder toe, en dat achter aansluiting tot de eigenaar van de onroerende zaak (huurder). Een ieder heeft, behoudens enkele uitzonderingen, recht op een aansluiting op het dichtstbijzijnde punt in het net met een door de aanvrager te bepalen spanningsniveau en aansluitcapaciteit. Wie mag elektriciteitsleidingen aanleggen? In principe mogen alleen distributienetbeheerders elektriciteitsleidingen aanleggen. Er is echter een beperkt aantal uitzonderingen. De uitzonderingen betreffen een installatie (intern eigen netwerk) en zogeheten particuliere netten. Daarop de wettelijke regels voor netbeheer niet of in veel beperktere mate van toepassing. 2

3 Zelf opgewekte elektriciteit salderen met ingekochte elektriciteit: Kleinverbruikers mogen elektriciteit die door eigen opwek tot 5000 kwh per jaar ingevoed wordt op het net, verrekenen met het eigen verbruik (salderingsregeling). Deze verrekening gebeurt direct door de netbeheerder. De leverancier van de salderende kleinverbruiker rekent alleen de netto consumptie van de verbruiker af en alleen daarover is hij energiebelasting verschuldigd. Leveren en verhandelen van eigen opgewekte duurzame energie In beginsel is iedereen vrij zelf elektriciteit te produceren en te verhandelen. Voor het leveren aan kleinverbruikers is echter een leveringsvergunning nodig. Ook hierop bestaat een aantal uitzonderingen dat voor slimme netten relevant kan zijn. Deze uitzonderingen zijn kort gezegd als er een samenwerkingsverband voor een installatie bestaat, als er een leveringsovereenkomst is met een groep afnemers, als de verbruiker in dezelfde groepsmaatschappij behoort als de producent, of als er sprake is van een van de uitzonderingen die vallen onder anders dan bedrijfsmatig leveren. Deel 2 van het rapport: Dit deel van het rapport bestaat uit twee onderdelen waarbij in deel A de achtergronden worden geschetst. Deel B gaat dieper in op juridische vraagstukken en handvatten voor de pilots. Deel A: Achtergronden. Lokale pilots, grote veranderingen Verbruikers van elektriciteit gaan steeds vaker zelf duurzame elektriciteit produceren door middel van grotendeels intermitterende bronnen, zoals zonne-energie. Ook anderszins wordt er op lokaal niveau op steeds grotere schaal duurzame elektriciteit opgewekt. Naar verwachting zet die trend zich door. Lokale opgewekte duurzame elektriciteit zal voor een deel voor eigen gebruik zijn, maar kan ook aan anderen geleverd worden. Ook zal de elektrificatie van vervoer, het aantal van warmtepompen en WKO s en daarmee de vraag naar elektriciteit naar verwachting toenemen (tenminste voor zover niet elders veel wordt bezuinigd). Implementatie van vele kleine en grote installaties voor opwek van duurzame elektriciteit zorgt voor toename van moeilijk voorspelbare fluctuatie van aanbod op het lokale distributienet. Dit zou opgevangen kunnen worden door verzwaring van het net. Een alternatieve mogelijkheid is door middel van een slim lokaal distributiesysteem lokaal vraag en aanbod van elektriciteit af te stemmen. Deze mogelijkheid staat in het rapport centraal. Een belangrijk kenmerk van slimme netten is flexibiliteit in de zin dat er adequaat gereageerd kan worden op fluctuaties in vraag en aanbod van elektriciteit. Een aspect van flexibiliteit betreft het beïnvloeden van het gedrag van aangeslotenen. Andere kenmerken slimme netten en slimme distributiesystemen Door de toevoeging van ICT aan het net komt er veel real-time informatie over meetgegevens vrij waarvan bijvoorbeeld netbeheerders gebruik kunnen maken om dreigende overbelasting van het net te signaleren. Leveranciers kunnen deze gegevens gebruiken voor bijvoorbeeld het aanpassen van hun prijs en verbruikers kunnen van de informatie profiteren door bewuster met hun energieverbruik om te gaan. 3

4 De informatie kan ook direct verbruikers ten goede komen. De laatstgenoemde zou (met behulp daarvan) een meer centrale rol kunnen gaan vervullen binnen slimme distributiesystemen. Met verbruikers wordt hier zowel gedoeld op huishoudens, als kleine en middelgrote ondernemingen alsook de grootzakelijk verbruikers. Een slim net kan bovendien technisch gezien de distributienetbeheerder in staat stellen een actievere rol te spelen bij het afstemmen van vraag en aanbod. Het bestaande juridisch kader stelt hieraan echter grenzen. Mogelijk valt dit afstemmen ook (gedeeltelijk) aan de markt over te laten. Betrokkenen: Belangen en hun positie Of slimme netten uiteindelijk ook slim functioneren en of de nieuwe technieken slim worden benut, is vooral afhankelijk van de keuzes die betrokkenen (straks) maken en de betrokken belangen. In het rapport worden de verschillende betrokken partijen benoemd en worden, hun rol, de eventueel betrokken belangen en de mogelijke invloed daarvan op totstandkoming van slimme distributienetten beschreven. Inzicht daarin is nodig om na te kunnen gaan door wie en waarom bepaalde wettelijke eisen als beperkingen worden ervaren. Dat kan voor verschillende partijen uiteenlopen. Het is in dat verband ook van belang om diverse soorten eindverbruikers te onderscheiden. Ook hun wettelijke positie en hun belangen verschillen. Voor zogeheten kleinverbruikers gelden meer beschermende regels. Deel B: Het juridisch kader nader toegelicht Hoofdstuk 5. Distributienetten en andere elektriciteitsleidingen Dit hoofdstuk gaat in op de verschillen tussen zogeheten openbare netten, waarvoor een strikt, bindend en uitgebreid juridisch kader geldt op grond van de Elektriciteitswet, installaties (eigen interne elektriciteitsnetwerken) en particuliere netten, waarvoor een ander, veel lichter rechtsregime geldt dat meer ruimte biedt om slimheid op maat in het distributiesysteem aan te brengen. Wat exact aan te merken is als installatie, is niet geheel duidelijk. (Tot nu toe) wordt dit begrip door de Energiekamer strikt geïnterpreteerd. Particuliere netten kunnen bijvoorbeeld voorkomen ten behoeve industrie- en bedrijfsterreinen, ziekenhuizen of universiteiten. De mogelijkheid van particuliere netten wordt echter met de inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel ter implementatie van de Europese Derde Elektriciteitsrichtlijn naar verwachting in vergaande maten beperkt. Hoofdstuk 6 gaat nader in op de hiervoor genoemde salderingsregeling Hoofdstuk 7 geeft nader inzicht in wanneer wel en niet een leveringsvergunning nodig is en onder welke voorwaarden verbruikers zelf geproduceerde elektriciteit die zij over hebben, kunnen leveren aan anderen. Het is kleinverbruikers niet expliciet verboden om meer dan één leverancier te hebben. Praktisch gezien is dit bijzonder lastig. Het wettelijk systeem is zodanig ingericht, onder 4

5 meer gelet op het recentelijk wettelijk verplicht gestelde leveranciersmodel, dat een kleinverbruiker in feite op één leverancier is aangewezen. Hoofdstuk 8 EAN-Code en datacommunicatieverkeer Voor de verwerking van meetgegevens en afrekening van verbruikte elektriciteit vervult de EAN-code die aan een aansluiting wordt toebedeeld, een essentiële rol. De netbeheerders maken op basis daarvan voor het uitwisselen van meetgegevens gebruik van een gestandaardiseerd systeem. Daarin is voorzien met de Energie Data Services Nederland (EDSN)84 en het zogeheten Centrale Postbussysteem (CPS) dat door TenneT wordt beheerd. Netbeheerders, leveranciers, producenten, handelsbedrijven en meetbedrijven hebben toegang tot dit systeem. Hoofdstuk 9 De slimme meter De slimme meter is één van de innovaties met behulp waarvan distributiesystemen geavanceerder kunnen worden gemaakt. Onder de slimme meter wordt hier verstaan de digitale meter, die in Nederland en de EU geïntroduceerd wordt. De meters worden volgens de EU-richtlijn voor de energiemarkt verplicht en zijn als volgt omschreven: (...) individuele meters die het actuele energieverbruik van de eindafnemer nauwkeurig weergeven en informatie geven over de tijd waarin sprake was van daadwerkelijk verbruik. Slimme meters kunnen verschillende functies hebben. Volgens het concept besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen moet de meter in ieder geval actueel verbruik, vermogen en tarief kunnen communiceren tussen diverse marktpartijen. Netbeheerders zijn veelal verplicht een slimme meter te installeren, maar kleinverbruikers kunnen activering van de slimme meter weigeren. Hoofdstuk 10 Actief netbeheer; onder meer balanshandhaving door en met distributienetbeheerders Slim lokaal elektriciteit distribueren vergt onder meer actief netbeheer dat gericht is op het afstemmen van de lokale aanbod en de lokale afname van elektriciteit. De wet biedt distributiesysteembeheerders daarvoor echter weinig ruimte. Nu vindt vooral op landelijk niveau actief netbeheer plaats, bestaande uit door TenneT te verrichte systeemdiensten. Dit betreft een exclusieve taak van TenneT. Wel beschikken distributiesysteembeheerders wettelijk over de mogelijkheid om een reservecapaciteit aan te houden. Maar het is de vraag of dit als serieus instrument voor actief netbeheer valt te beschouwen. De markt kan hier mogelijk wel een rol vervullen. Hoofdstuk 11 Tarieven voor distributie: aansluiting, transport en systeemdiensten Voor aansluiting en distributie hanteren netbeheerders strikt gereguleerde tarieven. Het bestaande wettelijk stelsel is nu zodanig opgezet dat tarifering niet als prikkel voor meer efficiënte distributie en het lokaal afstemmen van aanbod en vraag van duurzame energie kan worden ingezet. Dit stelsel is historisch verklaarbaar. Hoofdstuk 12 Het met het slimme distributienet verwerven ICT-netwerk Slimme netten komen tot stand met toepassing van nieuwe geavanceerde informatie- en communicatietechnieken. Het is denkbaar dat het bij het slimme elektriciteitsnet behorende ICT-net onder het bereik van de Telecommunicatiewet (Tw) vallen. De 5

6 concrete omstandigheden van het geval zijn echter bepalend en er is niet een pasklaar antwoord voor wanneer dit wel en niet het geval is. Naar verwachting zal vanwege de diverse voorschriften en uitzonderingen in de Tw (uiteindelijk) deze wet veelal niet van toepassing zijn op slimme elektriciteitsdistributiesystemen (het ICT-gedeelte daarvan). Hoofdstuk 13 Vrij baan voor Pilots? Wet- en regelgeving kan door betrokken bij een smart grids-project als belemmerend worden ervaren. Op basis van de Crisis- en herstelwet (Chw) kan de Elektriciteitswet (niet het Europese recht) voor implementatie van slimme elektriciteitsdistributiesystemen gezet worden. Hoofdstuk 14 bevat een aantal slotbeschouwingen gaan onder meer over het volgende. Voor de ontwikkeling van slimme distributiesystemen is de recht positie van groot belang, met name bepaalde waarborgen op grond van energiewetgeving moeten in acht genomen worden zoals bijvoorbeeld inzake privacy bescherming, leveringszekerheid en recht op een redelijke prijs. Bovendien kunnen verschillende partijen tegenstellende belangen hebben die van grote invloed zijn op het daadwerkelijk tot stand komen van smart grids. Het is gebleken dat het bestaande wettelijk stelsel op vele punten ruimte aan marktpartijen laat om zelf aanvullende services in huis te halen en afspraken te maken over (afstemming) van vraag en aanbod. Ook bestaan er diverse beperkingen. Deze betroffen bijvoorbeeld de wettelijke taken van distributienetbeheerder, het tariferingsstelsel, de salderingsregeling, de definiëring van wat een net is. Het slothoofdstuk gaat ten slotte ook nog in op lokale distributiesystemen voor (bio)gas. Als bij pilots voor slimme gasdistributienetten beperkingen en onzekerheden worden ervaren, lijken deze naar alle waarschijnlijkheid veelal op die welke in de elektriciteitssector aan de orde zijn. Anders dan in de elektriciteitssector is de salderingsregeling echter niet van toepassing. Bovendien zijn geïsoleerde kleine (bio)gasnetwerken mogelijk, waarop de Gaswet (straks in ieder geval) niet van toepassing is. 6

Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten

Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten Conclusies en aanbevelingen (uit Rapport TNO september 2013 in opdracht

Nadere informatie

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU i Dit rapport is geschreven in opdracht van Agentschap NL. In dit rapport worden vragen over realisatie van slimme netten uiteengezet. Daarnaast worden belemmeringen in de huidige wet- en regelgeving voor

Nadere informatie

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU i Dit rapport is geschreven in opdracht van Agentschap NL. In dit rapport worden vragen over realisatie van slimme netten uiteengezet. Daarnaast worden belemmeringen in de huidige wet- en regelgeving voor

Nadere informatie

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU

Projectnaam: Handvatten wet- en regelgeving intelligente netten Referentienummer: IPIN100004 Kenmerk Agentschap NL: IPIN1003G1BRU : i Dit rapport is geschreven in opdracht van Agentschap NL. In dit rapport worden vragen over realisatie van slimme netten uiteengezet. Daarnaast worden belemmeringen in de huidige wet- en regelgeving

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

Smart Grids. Ernst ten Heuvelhof 10-1-2011. Challenge the future. Delft University of Technology

Smart Grids. Ernst ten Heuvelhof 10-1-2011. Challenge the future. Delft University of Technology Smart Grids Ernst ten Heuvelhof Smart Grids Twee-richtingsverkeer stroom in laagspanningsnet Real time prijzen stroom zichtbaar voor afnemers Taskforce Smart Grids Ingesteld door Minister van EZ Secretariaat

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Rapport. Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten. Concept 2 (d.d. 18 juli)

Rapport. Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten. Concept 2 (d.d. 18 juli) Rapport Inventarisatie juridische vragen en belemmeringen IPIN-projecten Concept 2 (d.d. 18 juli) 1 Inhoudsopgave I. Inleiding II. Vragen en knelpunten: analyse II.1. II.1.1. II.2. II.2.1. II.3. II.3.1.

Nadere informatie

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011)

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) TWEEDE KAMER DER STATEN- 2 GENERAAL Vergaderjaar 2012-2013 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) Nr. 2 VOORSTEL

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) E NOTA NAAR AANLEIDING

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 573 Wet van 18 december 2013 tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport

Nadere informatie

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Doel leeswijzer TarievenCode... 2 Aansluittarieven (hoofdstuk 2 TarievenCode)... 2 2. Twee soorten aansluittarieven... 2 2.. Eenmalig aansluittarief afhankelijk van

Nadere informatie

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Duurzame energienetten in Vlaanderen 23/03/2010 Dirk Marginet Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Inhoudsopgave Rol decentrale

Nadere informatie

Het energiemarktmodel

Het energiemarktmodel Het energiemarktmodel Wat is de ruimte voor smart grid dienstverleningsconcepten? 1 Het energiemarktmodel Wat is de ruimte voor smart grid dienstverleningsconcepten? Rapport Datum: 7 februari 2013 Werkpakket

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Definitielijst HG- Certificatensysteem

Definitielijst HG- Certificatensysteem Definitielijst HG- Certificatensysteem versie 2.0 december 2009 1 In de in de Overeenkomst HG-Certificatensysteem hebben de met een hoofdletter aangeduide begrippen de betekenis als hieronder beschreven:

Nadere informatie

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens MeppelEnergie Lokaal Duurzaam EnergieBedrijf MeppelEnergie Openingshandeling op 26-1-2012 Duurzame energie voor de woonwijk Nieuwveense

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Van consumer naar prosumer - het juridische kader Prof. Dr. Hans Vedder

Van consumer naar prosumer - het juridische kader Prof. Dr. Hans Vedder 16-11-2011 1 Van consumer naar prosumer - het juridische kader Prof. Dr. Hans Vedder 16-11-2011 2 Overzicht Van Consumer naar Prosumer De beschermde afnemer die een actieve gebruiker van het net wordt

Nadere informatie

Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland

Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland Bonaire, 26 augustus 2013 Betreft: internetconsultatie Wet elektriciteit en drinkwater BES Status: openbaar Geachte heer,

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 In het laatste kwartaal van 2011 hebben gemeenten, provincies en waterschappen een brief ontvangen van hun netbeheerder betreffende artikel 1, tweede lid,

Nadere informatie

Decentrale energieopwekking

Decentrale energieopwekking Decentrale energieopwekking Binnen de lijnen of achter het net? 11 februari 2013 - Niels Muller en Roland de Vlam Agenda Uitwerking Regeerakkoord STROOM1 Afspraken wind op land IPO SER: Nationaal Energieakkoord

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 463 Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) Nr. 95 DERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 4 april 2000 Het voorstel van wet

Nadere informatie

IPIN Proeftuin Lochem

IPIN Proeftuin Lochem IPIN Proeftuin Lochem Inleiding, samenwerking, uitdaging Oktober 2013 Ben Tubben Opzet programma IN4Energy Het consortium IN4Energy maakt het mogelijk dat deelnemers aan de proeftuin daadwerkelijk richting

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 374 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter verbetering van de werking van de elektriciteits- en gasmarkt Nr. 35 BRIEF VAN

Nadere informatie

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris

Nadere informatie

SMART GRID ALBERT MOLDERINK

SMART GRID ALBERT MOLDERINK SMART GRID ALBERT MOLDERINK WIE BEN IK Albert Molderink (http://www.utwente.nl/ctit/energy/people/molderink_a.php) www.utwente.nl www.ipsumenergy.com Computer Architectures for Embedded Systems Discrete

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

Tarieven 2013. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

Tarieven 2013. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT Tarieven 2013 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers elektriciteit TARIEVEN 2013 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers Sinds de invoering van de Elektriciteitswet 1998 en

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011)

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011) Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011) MEMORIE VAN TOELICHTING (26-01-2012) I. ALGEMEEN 1. Doel en aanleiding Het onderhavige wetsvoorstel

Nadere informatie

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Den Haag, augustus 2005 Directie Toezicht Energie PAGINA 1 VAN 9 PROJECTNAAM: REDELIJKE TERUGLEVERVERGOEDING (RTV) PROJECTNUMMER:

Nadere informatie

Is flexibiliteit het nieuwe goud?

Is flexibiliteit het nieuwe goud? Is flexibiliteit het nieuwe goud? Presentatie Congres Duurzaam Gebouwd 13 november 2014 Enexis Elektriciteit: 2,7 miljoen aangeslotenen 135,000 km MS / LS 53,000 stations Gas: 2,1 miljoen aangeslotenen

Nadere informatie

Rapport. Datum: 17 februari 2011. Rapportnummer: 2011/055

Rapport. Datum: 17 februari 2011. Rapportnummer: 2011/055 Rapport Rapport betreffende een klacht over het Ministerie van Economische Zaken te Den Haag (thans vallend onder de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie). Datum: 17 februari 2011 Rapportnummer:

Nadere informatie

Nieuwsbrief Utilities Special - Particuliere netten na Citiworks

Nieuwsbrief Utilities Special - Particuliere netten na Citiworks Team Energie & Utilities Nieuwsbrief Utilities Special - Particuliere netten na Citiworks 26 februari 2010 De Nieuwsbrief Utilities signaleert ontwikkelingen op het gebied van gereguleerde sectoren in

Nadere informatie

Tarieven 2009. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers. Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer

Tarieven 2009. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers. Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer ELEKTRICITEIT Tarieven 2009 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer elektriciteit TARIEVEN 2009 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers OP DIT TARIEFBLAD

Nadere informatie

Nederland wordt slimmer met energie

Nederland wordt slimmer met energie Nederland wordt slimmer met energie SPEECH Bert de Vries, plv. Directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, NEBC 8 juni (uitgesproken door Jaco Stremler (plv. directeur Energie en Duurzaamheid)

Nadere informatie

Inhoud van het wetsvoorstel

Inhoud van het wetsvoorstel POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Economische Zaken

Nadere informatie

Concept wijzigingsregeling ter invoering van een capaciteitsafhankelijk transporttarief voor kleinverbruikers van elektriciteit d.d.

Concept wijzigingsregeling ter invoering van een capaciteitsafhankelijk transporttarief voor kleinverbruikers van elektriciteit d.d. Wijzigingsregeling (02-04-2008) Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, tot wijziging van de Regeling van de Minister van Economische Zaken van 1 juli 1999, nr. E/EE/AE/99043158,

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207112 Zaaknummer: 15.0656.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. 1 Inleiding 1. Met dit besluit geeft

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 8 september 2003 ME/EM/3051226 1 Onderwerp Besluit tot verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet 1998 E-en G-wet.mbo Besluit van, tot verlenging

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Salderen. Artikel 95c

Salderen. Artikel 95c Salderen Salderen is de regeling dat zonnestroom die aan het elektriciteitsnet wordt terugeleverd, mag worden verrekend met uit het net geïmporteerde stroom. Als U bijvoorbeeld 2400 kwh stroom afneemt

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207110 Zaaknummer: 15.0655.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. 1 Inleiding 1. Met dit besluit

Nadere informatie

Decentrale energieopwekking en slimme netten vanuit het perspectief van de regulator

Decentrale energieopwekking en slimme netten vanuit het perspectief van de regulator Decentrale energieopwekking en slimme netten vanuit het perspectief van de regulator Energie in de Noorderkempen 29/05/2010 Thierry Van Craenenbroeck Directeur netbeheer Vlaamse Reguleringsinstantie voor

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 TenneT TSO Elektriciteitstransporteur in Nederland en een deel van Duitsland In Nederland: Alle netten op

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 3 juli 2012

Beslissing van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 3 juli 2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2016 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

INNOVATIEVE ENERGIE-INKOOP. waarom duur als het ook duurzaam kan?

INNOVATIEVE ENERGIE-INKOOP. waarom duur als het ook duurzaam kan? Opbouw presentatie Wie zijn wij? Aanleiding Traditionele energie-inkoop Uitgangspunten/inkoopstrategie Aanbestedingsprocedure Resultaten Voorwaarden Tips Vragen PAGINA 2 Wie zijn wij? Gemeente Zaanstad

Nadere informatie

Tarieven 2012. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

Tarieven 2012. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT Tarieven 2012 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers elektriciteit TARIEVEN 2012 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers Sinds de invoering van de Elektriciteitswet 1998 en

Nadere informatie

Denktank vernieuwing energiemarkt. Frans Rooijers

Denktank vernieuwing energiemarkt. Frans Rooijers Denktank vernieuwing energiemarkt Frans Rooijers Agenda Kennismaking Stand van zaken Problemen Oplossingen Werkwijze Afspraken 2 Deelnemers? Stichting Natuur & Milieu - ECF Ministerie EZ E.On APX TenneT

Nadere informatie

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit ADVIES Advies van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, als bedoeld in artikel 20e, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998. Zaaknummer: 104152/15

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

De toekomst van de netten

De toekomst van de netten De toekomst van de netten Speelveld, energieneutrale wijk, rol van smart grids dr. C. (Cor) Leguijt, presentatie Kivi-Niria, 8 okt. 2013 Inhoud de toekomst van de netten Kort: over CE Delft De hoeken van

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 814 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (implementatie van richtlijnen en verordeningen op het gebied van elektriciteit

Nadere informatie

Advocaten en notarissen

Advocaten en notarissen Advocaten en notarissen JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DUURZAME ENERGIE PROJECTEN 30 juni 2015 Maarten Kole Drie stimuleringsregels 1.Salderingsregeling 2.Postcoderoosregeling 3. SDE+ Salderingsregeling Salderingsregeling

Nadere informatie

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009 Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer Géry Vanlommel 30 maart 2009 Taken distributienetbeheerder takenpakket van DNB s niet langer beperken tot louter doorvoeren van elektriciteit

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer PERSDOSSIER Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer Inleiding De gemeente Deventer heeft de ambitie een energieneutraal bedrijvenpark te ontwikkelen aan de A1 ten zuiden van Deventer. Op vrijdag

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland)

Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland) Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland) De energievoorziening gaat veranderen. De energiemarkten zijn sterk in beweging en dat leidt tot onzekerheden. De energiesector

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.enduris.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nummer 102252-1 Betreft zaak: Beleidsregel

Nadere informatie

Bijlage beschrijving huidige tarievensystematiek

Bijlage beschrijving huidige tarievensystematiek Bijlage beschrijving huidige tarievensystematiek Als voorbeeld voor de beschrijving van de tarievensystematiek wordt de systematiek voor elektriciteit genomen. Tussen de systematiek voor elektriciteit

Nadere informatie

26-11-2010. In balans met Smart Grids Willem Kooiman 29 november 2010. Team Smart Grids. Stelling! Inhoud. Wat is Smart Grid

26-11-2010. In balans met Smart Grids Willem Kooiman 29 november 2010. Team Smart Grids. Stelling! Inhoud. Wat is Smart Grid Team s John v.d. Ven, DLV GE Marco Polet Priva Sjoerd Leij Yacht Maarten Pennings NXP Marc Vlemmings NXP In balans met s Willem Kooiman 29 november 2010 Johan Hugh Egbert Irin Hans Euson Maaskant Bouwhuis

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2015 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

Besluit van., houdende wijziging van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen ten behoeve van de grootschalige uitrol van de slimme meter

Besluit van., houdende wijziging van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen ten behoeve van de grootschalige uitrol van de slimme meter Besluit van., houdende wijziging van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen ten behoeve van de grootschalige uitrol van de slimme meter (concept-datum) Wij Willem-Alexander, bij de gratie

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie

5.3.03. Elektriciteit

5.3.03. Elektriciteit 5.3.03 Elektriciteit Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Beschrijving van de capaciteit van het huidige net 3. Lange termijn visie op de capaciteitsvraag en vertaling hiervan naar transport scenario s 4. Inschatting

Nadere informatie

Energiebesparing in de bouw

Energiebesparing in de bouw Energiebesparing in de bouw - Overheidsbeleid - Wettelijke kaders - Praktische omzetting Bijdragen van: ing. W.Baartman ir. J.Ouwehand Wetgeving en overheidsbeleid Transitie naar een duurzame energiehuishouding

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader

BESLUIT. I. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft; 101698-12 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN)

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

Datum 17 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen over het opstellen van nota's en meterstanden voor energie en water

Datum 17 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen over het opstellen van nota's en meterstanden voor energie en water > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz..

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.. Besluit van./tot/, houdende/ wijziging van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen ten behoeve van de grootschalige uitrol van de slimme meter (Besluit grootschalige uitrol op afstand uitleesbare

Nadere informatie