De staat van toezicht. Sector- en themastudies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De staat van toezicht. Sector- en themastudies"

Transcriptie

1 De staat van toezicht Sector- en themastudies

2 De serie Verkenningen omvat studies die in het kader van de werkzaamheden van de wrr tot stand zijn gekomen en naar zijn oordeel van zodanige kwaliteit en betekenis zijn dat publicatie gewenst is. De verantwoordelijkheid voor de inhoud en de ingenomen standpunten berust bij de auteurs. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid De wrr is gevestigd: Buitenhof 34 Postbus EA s-gravenhage Telefoon Website

3 WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID De staat van toezicht Sector- en themastudies Pieter Welp, Meike Bokhorst, Krispijn Faddegon, Peter de Goede, Esther IJskes en André Knottnerus (red.) Amsterdam University Press, Amsterdam 2013

4 Rapporten aan de Regering nrs. 68 t/m 89 zijn verkrijgbaar in de boekhandel of via Amsterdam University Press (www.aup.nl). Alle Rapporten aan de Regering en publicaties in de reeksen Verkenningen en Webpublicaties zijn beschikbaar via Omslagafbeelding: Omslagontwerp: Studio Daniëls, Den Haag Vormgeving binnenwerk: Crius Group, Hulshout isbn e-isbn nur 759 / 754 wrr / Amsterdam University Press, Den Haag / Amsterdam 2013 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 jº het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daar voor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 kb Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.

5 5 inhoudsopgave Ten geleide 13 deel i inleiding 1 Introductie 17 Meike Bokhorst en Pieter Welp 1.1 Omgang met verwachtingen in de mediamaatschappij Toezicht als kosten en lasten Samenloop van toezicht Europeanisering van het toezicht Innovatie van het toezichtinstrumentarium Disciplinering van zelfregulering én relativering van overheidscontrole Aandacht voor de reflectieve functie van toezicht Onafhankelijke positionering van toezicht 26 Tot slot 27 deel ii sectorstudies 2 Overheidstoezicht door de Inspectie voor de Gezondheidszorg 33 Paul Robben, Roland Bal en Richard Grol 2.1 Inleiding Toezicht is van alle tijden Toezicht Inspectie voor de Gezondheidszorg, Balans van twee eeuwen toezicht De context van overheidstoezicht op de gezondheidszorg De Nederlandse volksgezondheid en de gezondheidszorg Netwerk-governance Wettelijke basis van toezicht Internationale dimensie van toezicht Marktwerking in de gezondheidszorg Patiëntveiligheid Toezichttheorie van de igz Meerjarenplan Meerjarenbeleidsplan , Voor gerechtvaardigd vertrouwen in verantwoorde zorg Meerjarenbeleidplan , Voor gerechtvaardigd vertrouwen in verantwoorde zorg ii Van toezicht naar handhaving 50

6 6 DE STAAT VAN TOEZICHT 2.5 Spanningsvelden Onafhankelijkheid van toezicht Burger en toezicht De balans tussen coöperatie en repressie Vertrouwen Terughoudendheid in normering Op risico gebaseerd toezicht Beperken van de toezichtlast Evidence-based toezicht Dynamisch en duurzaam overheidstoezicht Reputatie Positionering Innovatie van toezicht 74 3 Sectorstudie toezicht hoger onderwijs 85 Pieter Huisman en Frans de Vijlder 3.1 Vraagstelling en opzet van het onderzoek Aanleiding Vraagstelling Enkele werkdefinities Opbouw Situatieschets van het toezicht in het hoger onderwijs Beknopte historische schets De beleidstheorie achter het toezicht Wie houdt waarop toezicht? Fundamentele thema s en spanningsvelden in toezicht op het hoger onderwijs De houdbaarheid van het toezichtparadigma extern toezicht kan terugtreden bij goed intern toezicht Onafhankelijkheid en deskundigheid met elkaar verenigen? Nvao en inspectie: een ingewikkelde één-twee Toezicht hoger onderwijs of toezicht hogescholen? Welke rol voor de onderwijsprofessionals? Afronding Vier modaliteiten voor perspectiefverschuivingen of andere accenten in het toezicht Modaliteit 1: directer overheidstoezicht bij individuele instellingen Modaliteit 2: centrale rol voor onafhankelijke inspectie Modaliteit 3: ketenbenadering/network- of burgertoezicht Modaliteit 4: een zwaardere rol voor de professional in het toezicht Welke modaliteit wordt het? 119

7 7 3.5 Afsluiting: toezicht in context Contextfactoren bij de inrichting van toezicht op hoger onderwijs Afrondende stellingen 124 Bijlage Vertrouwen in toezicht op voedselveiligheid 133 Frans van Waarden en Tetty Havinga 4.1 Inleiding Context van toezicht: kenmerken van de voedingsmiddelensector Goederen versus diensten Internationaal versus nationaal Diversiteit aan (juridische) organisatievormen De overheid op grotere afstand Minder afhankelijk van binnenlandse consumenten: groter belang bij export Gevolgen: grotere verscheidenheid aan doelen van toezicht Private kwaliteitszorg in de voedselsector: wat, wie, hoe en waarom? Wat wordt er gereguleerd? Wie reguleert er? Regulering en toezicht door diverse private en publieke actoren Eerste-partijreguleerders: zelfregulering door bedrijven Tweede-partijreguleerders: regulering door transactiepartners Derde-partijreguleerders: partijen die niet direct bij de transacties zijn betrokken Onderlinge relaties en hybride vormen Publieke regulering, toezicht en handhaving Roep om vierde-partijregulering: de overheid Ontwikkelingen in het overheidstoezicht op voedsel Vormen van samenwerking tussen de nvwa en de private sector Issues, knelpunten, dilemma s Sterke en zwakke kanten van eerste-partijregulering Sterke en zwakke kanten van tweede-partijregulering Sterke en zwakke kanten van derde-partijregulering Controle van vertrouwen Verplicht privaat toezicht? Reorganisaties en capaciteitsgebrek bij de nationale toezichthouder Nationale toezichthouder in internationaal veld Beperkingen vanwege Europese regelgeving Hoe veilig moet voedsel zijn? Conclusie 174 Bijlage 178

8 8 DE STAAT VAN TOEZICHT 5 Toezicht op ondernemingen in de chemische industrie 187 Ben Ale en Ferdinand Mertens 5.1 Inleiding Historische achtergrond Externe veiligheid Interne veiligheid Vervoer gevaarlijke stoffen Constructieve en brandveiligheid Wet luvo Huidige regelgeving Nationale wetgeving Europese regelgeving Maatschappelijke ontwikkelingen Van middel- naar doelvoorschriften Verschillende rollen van lokale en landelijke overheden Integraliteit en onafhankelijkheid van de toezichthouder Systeem als aangrijpingspunt van toezicht: in control? Aard van de wetgeving Het Veiligheid Management Systeem (vms) Op weg naar systeemtoezicht Cultuur als aangrijpingspunt voor toezicht Veiligheidscultuur Cultuur in de toezichtspraktijk Conclusies Spanningsvelden Conflicterende belangen Conflicterende maatschappelijke opvattingen Effectief en overtuigend toezicht versus toezichtlast en inspectievakanties Systeemtoezicht versus bouten en moeren Soft controls versus hard controls Vergunningverlening en handhaving Geïntegreerd versus gespecialiseerd Met vertrouwen of met argusogen Uitdagingen Veiligheid Vergrijzing Afrekencultuur Lange adem Verantwoording van restrisico 226

9 9 5.9 Conclusies en aanbevelingen Systeemtoezicht versus regelgeleid toezicht Aanbeveling: het ideale systeem volgens Ale en Mertens Ontwikkelingen in het mededingingstoezicht 235 Barbara Baarsma Hoofdpunten Inleiding: mededingingstoezicht en welvaart Mededingingstoezicht is noodzakelijk om marktmacht tegen te gaan Maar er zijn meer publieke belangen dan het tegengaan van marktmacht Mededingingstoezicht vindt plaats binnen door de overheid afgebakende kaders Mededingingstoezicht en welvaart Er is mededingingstoezicht in verschillende soorten en maten Opbouw essay Ontwikkeling 1: marktwerking en mededinging zijn uit Marktwerkingsbeleid is helaas aan modegrillen onderhevig Toch zijn de resultaten van marktwerkingsbeleid overwegend positief Ook mededingingstoezicht lijdt onder deze modegrillen Ontwikkeling 2: verbreding naar andere publieke belangen De focus op het publiek belang mededinging is volgens velen te beperkt Het startpunt van mededingingstoezicht is en blijft marktmacht Niet-mededingingsbelangen kunnen onder bepaalde voorwaarden worden meegenomen in een efficiëntieverweer Een andere optie is de route van de nevenrestrictie Publieke belangen duidelijk gedefinieerd: de mkba als afwegingsmethode Samenvattend Ontwikkeling 3: politisering van mededingingstoezicht Vier voorbeelden van politisering Onderwijs Zorg Drinkwater Grotere veilige haven Deze vier voorbeelden benadrukken het belang van onafhankelijkheid Ontwikkeling 4: fusie nma, ca en opta De fusie komt, maar wat later Bezuinigingen kennen grenzen 261

10 10 DE STAAT VAN TOEZICHT Het boetedictaat van Rutte ii aan de nma is geen goed idee De nma/acm zegt pragmatischer te zullen optreden, voor het overige is nog veel onduidelijk Ontwikkeling 5: meer privaatrechtelijke handhaving De privaatrechtelijke route om handhaving van de Mededingingswet te vragen De privaatrechtelijke route om schade te claimen Samenvatting Uitdagingen voor financieel toezicht na de crisis 279 Paul Cavelaars, Jakob de Haan, Paul Hilbers en Bart Stellinga 7.1 Inleiding Ontwikkelingen in financiële markten en toezicht Trends in de sector Trends in het toezicht Uitdagingen voor financieel toezicht De governance van het financiële toezicht De samenhang tussen toezicht en regelgeving Onafhankelijk financieel toezicht Europeanisering van het toezicht Conclusie Een verschuiving van focus Macroprudentieel toezicht Het gebruik van zachte indicatoren bij het toezicht Conclusie Verantwoording en verwachtingen Verantwoording afleggen en leren: transparantie en effectmetingen Verwachtingen en eisen ten aanzien van het toezicht Conclusie Conclusies 317 deel iii themastudies 8 Over hijgerigheid en lange adem: een verkenning van de relatie tussen toezicht en media 331 Mark van Twist, Erik-Hans Klijn en Martijn van der Steen* 8.1 Media en toezicht: de kracht van media-aandacht Beleving en ervaring; beelden met en zonder referentie Relatieve onzichtbaarheid van toezicht Kwetsbaarheid van toezicht dat zichtbaar wordt Paradoxale verhoudingen 333

11 Zichtbaarheid van toezicht in de media brengt risico s, maar ook kansen Probleemstelling Opbouw van het hoofdstuk Perspectieven op de verhouding tussen toezicht en media Het publicrelationsperspectief: het overbrengen van een boodschap Het issue-attentionperspectief: invloed van media-aandacht op de politieke agenda Het mediatiseringsperspectief: de krachten van de medialogica Divergerende perspectieven, integrale beelden Media en toezicht in de praktijk: percepties van individuele toezichthouders Inleiding Methodologie Opbrengsten q-sort Nieuwe media en nieuwe netwerken Verschillen tussen klassieke en sociale media Consequenties van de ontwikkeling van nieuwe media voor het toezicht Conclusie: op weg naar toezicht Toezicht en media: handelingsopties voor gemediatiseerd toezicht Gemediatiseerd toezicht: van toezicht in naar toezicht via de media Het fatalisme voorbij: de noodzaak van een actief optreden Conclusie: manoeuvreren langs botsende logica s van media en toezicht 368 Bijlage Van maakbaar naar betekenisvol bestuur. Een achtergrondstudie naar (keten)governance en nieuw publiek management en de gevolgen voor toezicht en evaluatie 379 Mirko Noordegraaf en Bas de Wit 9.1 Aanleiding en opzet Historische context en begripsbepaling Maatschappelijke en politieke ontwikkelingen Bestuurlijke en organisatorische reacties: npm en (keten)governance Managed governance als control Betekenis van npm en (keten)governance voor toezicht en evaluatie Het realiseren van maakbaar bestuur De invloed van npm en (keten)governance op toezicht De invloed van npm en (keten)governance op evaluatie Tussenconclusie 390

12 12 DE STAAT VAN TOEZICHT 9.4 Effecten van maakbaar bestuur Effecten van npm en (keten)governance Gevolgen voor toezicht en evaluatie Reacties op effecten Duiding en implicaties Inleiding Het professioneel-politieke perspectief Betekenisvol presteren Ander perspectief op evaluatie en toezicht 405 Over de auteurs 414

13 13 ten geleide Overheidstoezicht is een basisinstitutie die de afgelopen decennia steeds belangrijker is geworden bij het verwezenlijken van beleidsdoelstellingen en het borgen van publieke belangen. Toezicht heeft dan ook een prominente plaats gekregen in het politieke, maatschappelijke en wetenschappelijke debat. De verwachtingen van het toezicht bij burgers, politici, bestuurders en in maatschappelijke sectoren zijn hooggespannen, maar soms lastig met elkaar te verenigen. Toezicht moet daadkrachtig en effectief zijn, maar ook zo min mogelijk lasten en kosten veroorzaken. Daar komt bij dat ook toezicht nooit de volledige zekerheid kan bieden dat alles goed gaat in een sector. Wanneer de resultaten in een sector achterblijven bij de verwachtingen of als zich incidenten voordoen kan al snel een deuk in het maatschappelijk vertrouwen in het toezicht ontstaan. Het uitoefenen van toezicht is daarmee een flinke opgave, met een belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar ook met een hoog afbreukrisico. Dat roept de vraag op hoe het staat met het overheidstoezicht in de verschillende sectoren. Wat zijn de voornaamste ontwikkelingen, spanningsvelden en uitdagingen waarvoor inspecties en markttoezichthouders gesteld worden en waar liggen mogelijkheden voor verbetering? In deze Verkenning zijn de sectorstudies en thematische studies opgenomen die zijn uitgevoerd in het kader van het wrr-project over overheidstoezicht. Het zijn (ingekorte) weergaves van eerder verschenen webpublicaties (te vinden via die naast andere bronnen basismateriaal bevatten voor het adviesrapport Toezien op publieke belangen. Naar een verruimd perspectief op rijkstoezicht. Dat rapport richt zich op het algemene toezichtsbeleid en overeenkomstige, sectoroverstijgende problemen en uitdagingen voor het rijksstoezicht in de diverse domeinen. In het rapport is maar beperkt ruimte om in te gaan op de specifieke ontwikkelingen, problemen en perspectieven die binnen de afzonderlijke toezichtdomeinen relevant zijn. Deze Verkenning biedt meer ruimte voor de verschillende contexten waarin het rijkstoezicht wordt uitgeoefend. Er staan sectorstudies in op het gebied van de gezondheidszorg, het hoger onderwijs, de voedselvoorziening, de chemische sector, mededinging en de financiële sector. Voor deze achtergrondstudies is een aantal gezaghebbende auteurs met kennis van een specifiek toezichtdomein gevraagd om verleden, heden en toekomst van dat domein te belichten. Daarnaast zijn twee thema s die veel toezichthouders raken nader uitgediept: de relatie tussen toezicht en media en de invloed van het new public management op toezicht. In een inleidend hoofdstuk wordt een verbinding gelegd tussen sectorspecifieke en domeinoverstijgende vraagstukken. Belangrijke algemene thema s zijn de

14 14 DE STAAT VAN TOEZICHT verschuivende verantwoordelijkheden tussen overheid en sector, de functies die toezicht binnen de sector vervult en de spanningen tussen politiek-bestuurlijke aansturing en de onafhankelijke taakuitoefening van de toezichthouder. Ook komen ontwikkelingen zoals de verdergaande europeanisering, internationalisering, horizontalisering en privatisering van het toezicht aan bod. De redactie van deze verkenning is gevoerd door leden van de wrr-projectgroep Toezicht: Pieter Welp (projectcoördinator), Meike Bokhorst, Krispijn Faddegon, Peter de Goede, Esther IJskes en André Knottnerus (voorzitter). Onze dank gaat uit naar alle auteurs die hebben meegewerkt aan deze Verkenning en ons ook hebben gevoed met ideeën voor het rapport. Verder danken wij de tientallen mensen die deelgenomen hebben aan de expertbijeenkomsten die wij in het kader van de sector- en themastudies hebben georganiseerd. Hun namen worden vermeld in de bijlage bij het wrr-rapport Toezien op publieke belangen. Prof.dr. André Knottnerus Voorzitter wrr

15 deel i inleiding

16

17 17 1 introductie Meike Bokhorst en Pieter Welp De samenleving ervaart op uiteenlopende terreinen problemen met toezicht. Mensen klagen over toezichtlasten en controledrang, maar er is na incidenten ook telkens een roep om meer en strenger toezicht. Deze incidenten en grotere crises, zoals die in het financiële stelsel, leggen het onvermogen van toezichthouders bloot om in alle gevallen problemen te voorkomen. Voorvallen zoals bij chemieconcern Odfjell, woningcorporatie Vestia en hogeschool Inholland geven daarbij niet alleen aanleiding tot maatschappelijke onrust, maar roepen bij burgers ook de vraag op of overheden en hun toezichthouders nog wel in staat zijn om er op toe te zien dat risico s beheerst en publieke belangen beschermd worden. Toezichthouders moeten zowel bijdragen aan het vertrouwen in de onder toezicht staande sectoren als het vertrouwen in het eigen optreden in stand houden of versterken. In de jaarverslagen van toezichthouders als de Inspectie voor de Gezondheidszorg (igz), Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (nvwa), De Nederlandsche Bank (dnb) en de Autoriteit Financiële Markten (afm) is herstel van vertrouwen en gezag een van de belangrijkste strategische opgaven. Zo streeft de afm naar meer vertrouwen van consumenten en bedrijven in de financiële markten onder meer door het versterken van toezicht (afm 2013). En zo wil de igz zorgrisico s wegnemen zodat mensen meer vertrouwen op de kwaliteit van de gezondheidszorg, maar ook de eigen werkprocessen vernieuwen om het vertrouwen in de inspectie zelf te versterken (igz 2012). Hoe groter echter het verschil tussen de hoge verwachtingen en de feitelijke prestaties van toezichthouders, des te dieper de deuk die het vertrouwen in hen kan oplopen. Niet alleen ervaart de samenleving problemen met toezicht, toezichthouders hebben het ook moeilijk met de uitdagingen waar de samenleving hen voor plaatst. Voor wie of wat is het rijkstoezicht er nu eigenlijk? Is het toezicht een assertieve waakhond namens de politiek, een trouwe wetshandhaver namens de minister, een kritisch adviseur voor de zichzelf regulerende sector, een hoeder voor kwetsbare burgers, of dat alles tegelijk? Hoe moet een onafhankelijke en onpartijdige toezichthouder zijn positie en koers bepalen te midden van deze uiteenlopende politieke en maatschappelijke trekkrachten? Toezichthouders hebben te maken met strijdige wensen en verwachtingen. De politiek wil een assertieve waakhond die incidenten voorkomt, maar ook minder toezichtlasten voor bedrijven en organisaties. Toezichthouders mogen alleen noodzakelijke informatie opvragen, maar worden wel geacht alle risico s tijdig te signaleren. Bestuurders en politici willen in het algemeen minder mensen en middelen beschikbaar stellen voor toezicht, maar ook dat het toezicht een

18 18 DE STAAT VAN TOEZICHT gelijkblijvend of zelfs hoger nalevings- of kwaliteitsniveau garandeert. De toezichthouder wordt geacht steeds slimmer en communicatiever te opereren, maar heeft beperkte middelen om talentvolle mensen aan zich te binden en op te leiden. De sectoren willen ruimte voor vertrouwen en zelfregulering, maar ook dat de toezichthouders de free riders stevig aanpakken. Veel sectoren professionaliseren, internationaliseren en technologiseren in hoog tempo, waardoor het lastig is voor toezichthouders om de ontwikkelingen bij te houden en alle relevante risico s te overzien. Burgers willen dat de toezichthouder tijdig alle grote zaken aanpakt, maar ook dat de toezichthouder de tijd neemt om goed te luisteren naar allerhande meldingen en klachten. De toezichthouder moet van achter zijn computer uit een steeds grotere hoeveelheid informatie steeds selectiever risico s opsporen, zonder te verworden tot een papieren tijger die het veldwerk verwaarloost. Het toezicht is er de afgelopen decennia meer toe gaan doen, maar het houden van goed toezicht vanuit de rijksoverheid op de huidige samenleving is onmiskenbaar steeds lastiger geworden. Voor de wrr vormden deze problemen en vragen een belangrijke aanleiding voor een project dat zich specifiek richt op het overheidstoezicht. Deze Verkenning bevat door externe auteurs geschreven achtergrondstudies die dienen als basismateriaal voor het wrr-adviesrapport. Er staan sectorstudies in op het gebied van de gezondheidszorg (Robben, Bal en Grol), het hoger onderwijs (Huisman en De Vijlder), de voedselvoorziening (Van Waarden en Havinga), de chemische sector (Ale en Mertens), mededinging (Baarsma) en de financiële sector (Cavelaars, De Haan, Hilbers en Stellinga). Daarnaast zijn twee thema s die veel toezichthouders raken nader uitgediept: de relatie tussen toezicht en media (Van Twist, Klijn en Van der Steen) en de invloed van het new public management op toezicht (Noordegraaf en De Wit). Belangrijke thema s in deze studies zijn de verschuivende verantwoordelijkheden tussen overheid en sector, de functies die toezicht binnen de sector vervult en de spanningen tussen politieke aansturing en de onafhankelijke taakuitoefening van de toezichthouder. Ook komen ontwikkelingen zoals de verdergaande europeanisering, internationalisering, horizontalisering en privatisering van het toezicht aan bod. Ondanks de onmiskenbare verschillen tussen (typen) toezichthouders blijken ze vaak met dezelfde vraagstukken te worstelen. Zo hebben ze allemaal te maken met uiteenlopende politiek-maatschappelijke verwachtingen in de mediamaatschappij en zoeken ze naar manieren om hun eigen verhaal voor het voetlicht te brengen. Veel toezichthouders hebben afgelopen jaren te maken gehad met krimpende budgetten, fusies en taakstellingen, waarbij ze de efficiëntie van het toezicht proberen te verbeteren. Toezichthouders moeten hun positie ten opzichte van andere publieke en private toezichthouders bepalen en problemen rond samenloop van toezicht tegengaan. Dat geldt niet alleen op nationaal

19 INTRODUCTIE 19 niveau, maar ook op Europees niveau waarbij de aansluiting tussen Europese regelgeving en de nationale toezichtspraktijk een belangrijk punt ter verbetering vormt. Vrijwel alle toezichthouders zijn bezig met de innovatie van het toezichtinstrumentarium om de effectiviteit en efficiëntie van het toezicht te verbeteren. Hoewel de balans tussen zelfregulering en overheidsregulering in elke sector anders is, zijn de meeste toezichthouders bezig met de vraag hoe ze zelfregulering kunnen disciplineren zonder door te schieten in overmatige beheersingsdrift. Een deel van de toezichthouders is zich reflectiever gaan opstellen door vroegtijdig problemen te signaleren en knelpunten in de wetgeving terug te koppelen naar het beleid. Een belangrijke voorwaarde voor goed toezicht is tot slot de onafhankelijkheid van de toezichthouder ten opzichte van het beleid en het veld. Deze gemeenschappelijke thema s zijn uitgebreid aan bod gekomen in zowel de sector- en themastudies als de experts- en auteursbijeenkomsten. We lichten ze hierna verder toe. 1.1 omgang met verwachtingen in de mediamaatschappij Toezicht vervult een belangrijke preventieve functie bij het zoveel mogelijk voorkomen van misstanden en problemen. Toch gaan er dingen mis omdat mensen in het primaire proces fouten maken en omdat de toezichthouders niet alle problemen op tijd zien aankomen. Toezichthouders moeten zich dagelijks staande houden in die politiek-maatschappelijke realiteit van hoge en deels strijdige verwachtingen. Het maatschappelijk vertrouwen in toezicht is mede gebaseerd op de mate waarin toezichthouders tegemoet kunnen komen aan uiteenlopende politieke en maatschappelijke verwachtingen. Als verwachtingen onrealistisch zijn of prestaties van toezichthouders bij de verwachtingen achterblijven kunnen legitimiteitsproblemen ontstaan. In de sectorschetsen over voedsel en chemie komen de veiligheidsutopie en het beperkte vermogen om daar vanuit het overheidstoezicht wat aan te doen aan bod. De huidige professionele en technologische ontwikkelingen zijn zo veelomvattend en gaan zo snel dat de toezichthouder die onmogelijk allemaal kan voor- of overzien. Daarbij speelt het dilemma in hoeverre de toezichthouder kan vertrouwen op kwaliteitssystemen in het veld en in hoeverre de toezichthouder zelf over de nodige deskundigheid en capaciteit moet beschikken om eigen waarnemingen te doen. In de internationale goederenstromen in de sector voedsel is het volgens Van Waarden en Havinga onontkoombaar dat toezicht deels aan private controlesystemen wordt toevertrouwd. In de chemie menen Ale en Mertens dat de toezichthouder op basis van kennis van het bedrijf moet besluiten of toezicht kan geschieden op basis van een veiligheidsmanagementsysteem, het toepassen van middelvoorschriften of een combinatie van die twee. Deskundigheid en veldkennis is essentieel voor goed toezicht.

20 20 DE STAAT VAN TOEZICHT Bij de maatschappelijke verwachtingen van toezicht speelt de beeldvorming in de media een zeer belangrijke rol. Media spreken toezichthouders aan op hun functioneren en roepen hen ter verantwoording bij incidenten en problemen. Door hun optreden in de media kunnen toezichthouders publiekelijk gezag verdienen of verspelen. Dat roept de vraag op wie in de onderlinge verhouding tussen media en toezicht het meest bepalend is. Zijn de media doorslaggevend voor de beeldvorming van het toezicht of kan het toezicht door een gerichte mediastrategie de beeldvorming naar zijn hand zetten? Van Twist, Klijn en Van der Steen houden in de studie over toezicht en media een pleidooi voor een bewuste en actieve mediastrategie van toezichthouders. Dat is een zaak van lange adem, waarbij toezichthouders werken aan branding ofwel het beeld dat ze willen uitstralen naar de buitenwereld. De onderzoekers adviseren de toezichthouders om zich niet te focussen op de actualiteit, maar duurzame aandacht te hebben voor framing, scripting en casting. Dat betekent niet het naïef geloven in het vermogen om beelden te creëren, maar wel het werken aan een beeldvormingsstrategie die verder gaat dan ad hoc brandjes blussen bij incidenten. Toezichthouders moeten zich daarbij proactief opstellen, aldus Van Twist, Klijn en Van der Steen. Beelden blijven hangen, ook al wordt in de krant van vandaag morgen de vis verpakt. Media maken gebruik van dossiers, waardoor een verhaal over een actueel issue mede wordt geduid tegen de achtergrond van eerdere verhalen in het dossier. Onder de vluchtigheid en hijgerigheid van media-aandacht gaan lange lijnen en ingesleten patronen schuil die zichzelf versterken. Toezichthouders kunnen daar door branding een ander beeld tegenover plaatsen. Toezichthouders zijn ook een merk met een bepaald imago. Een goede reputatie beperkt de besmettelijke werking van negatieve media-aandacht. 1.2 toezicht als kosten en lasten Een centraal thema van opeenvolgende kabinetten is het verkleinen van het overheidsapparaat. De wens is om als overheid slagvaardiger op te treden met minder middelen. Deze ontwikkeling heeft zijn weerslag op toezicht niet gemist. Toezichthouders moeten zich in veel gevallen met krappere budgetten en minder menskracht bedruipen, maar wel aan dezelfde of soms nog hogere kwaliteitseisen voldoen. In verschillende sectorschetsen komen de bezuinigingen op toezicht aan de orde en wordt het eenzijdige beeld van toezicht als last gerelativeerd. Zo menen Ale en Mertens dat toezicht zonder excellente deskundigheid overlast is, maar dat deskundig toezicht nooit een last is. Verder beschrijven ze hoe als gevolg van bezuinigingen het toezicht op de chemische sector begin jaren tachtig van de vorige eeuw overging van middel- naar doelvoorschriften. Volgens de auteurs vergden de doelvoorschriften uiteindelijk veel meer kennis en deskundigheid van de toezichthouder, waardoor toezicht hierop eerder meer dan minder ging kosten.

De staat van toezicht

De staat van toezicht De staat van toezicht De serie Verkenningen omvat studies die in het kader van de werkzaamheden van de wrr tot stand zijn gekomen en naar zijn oordeel van zodanige kwaliteit en betekenis zijn dat publicatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid

Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid Tetty Havinga (T.Havinga@jur.ru.nl) Platform BWT Grote Gemeenten + 4 juni 2015 Verschillende hoofdvormen toezicht

Nadere informatie

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders 25 september 2013 Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders Prof. dr. ir. Rienk Goodijk GITP/TiasNimbas Business School Agenda vanavond Ontwikkelingen Eigen taakopvatting toezichthouders

Nadere informatie

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli Verslaafden Werken in sph Redactie: Dineke Behrend Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli 2 Verslaafden Auteur: Hans van Nes Bohn Stafleu Van Loghum Houten, 2004

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Toezien op publieke belangen

Toezien op publieke belangen Toezien op publieke belangen Naar een verruimd perspectief op rijkstoezicht s ynopsis van wrr- r apport 89 W E T E N S C H A P P E L I J K E R A A D V O O R H E T R E G E R I N G S B E L E I D Toezien

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

Honderd jaar kinderbescherming

Honderd jaar kinderbescherming Honderd jaar kinderbescherming Uitgave ter gelegenheid van het jubileum van de Raad voor de Kinderbescherming en de Kinderwetten (1905-2005) Onderzoek en samenstelling Ingrid van der Bij Thom Willemse

Nadere informatie

Sociale psychologie en praktijkproblemen

Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen van probleem naar oplossing prof. dr. A.P. Buunk dr. P. Veen tweede, herziene druk Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Diegem

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

Waarborg of schone schijn. Hoe effectief is certificering?

Waarborg of schone schijn. Hoe effectief is certificering? Waarborg of schone schijn Hoe effectief is certificering? Presentatie effectiviteit certificering: Meike Bokhorst (projectmedewerker toezicht WRR) Paneldiscussie: Jeroen Buckens (teamleider certificering

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer drs. M.J. van Rijn Postbus 20350 2509 EJ DEN HAAG. Geachte heer Van Rijn,

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer drs. M.J. van Rijn Postbus 20350 2509 EJ DEN HAAG. Geachte heer Van Rijn, De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer drs. M.J. van Rijn Postbus 20350 2509 EJ DEN HAAG Datum 8 augustus 2013 Onderwerp Wetsvoorstel versterking eigen kracht Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

Ouderschap in Ontwikkeling

Ouderschap in Ontwikkeling Ouderschap in Ontwikkeling Ouderschap in Ontwikkeling. De kracht van alledaags ouderschap. Carolien Gravesteijn Ouderschap in Ontwikkeling. De kracht van alledaags ouderschap. Carolien Gravesteijn Ouderschap

Nadere informatie

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen De kunst van cultuurmarketing Discussievragen en stellingen Ruurd Mulder Tweede, herziene druk u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2013 Deze discussievragen en stellingen horen bij De kunst van cultuurmarketing

Nadere informatie

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V)

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren Een handleiding voor het opzetten en schrijven van rapporten, scripties, nota s en artikelen Peter Nederhoed Tiende, herziene

Nadere informatie

De Inspectie voor de Gezondheidszorg: van stille kracht naar publieke waakhond

De Inspectie voor de Gezondheidszorg: van stille kracht naar publieke waakhond De Inspectie voor de Gezondheidszorg: van stille kracht naar publieke waakhond Over de ontwikkeling van taken en bevoegdheden van de IGZ Prof. mr. Joep Hubben RUG/UMC Groningen en Nysingh advocaten notarissen

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Handboek voor trainers Redactie: Leony Coppens Carina van Kregten Houten 2012 2012 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media

Nadere informatie

Rapport Concept Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen

Rapport Concept Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen Rapport Concept Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen Datum behandeling OVW i : 1 juni 2005 Kenmerk: OVW-2005-484 Aanleiding Het ministerie heeft het Overlegorgaan Goederenvervoer (OGV) advies gevraagd over

Nadere informatie

Gezond omgaan met gewoontes

Gezond omgaan met gewoontes Gezond omgaan met gewoontes Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag hoe

Nadere informatie

Handboek scheiden en de kinderen

Handboek scheiden en de kinderen Handboek scheiden en de kinderen Handboek scheiden en de kinderen Voor de beroepskracht die met scheidingskinderen te maken heeft Ed Spruijt Helga Kormos Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

School en echtscheiding

School en echtscheiding School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique van der Pluijm en Margit Grevelt School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique

Nadere informatie

Het delict als maatstaf

Het delict als maatstaf Het delict als maatstaf Methodiek voor werken in gedwongen kader Anneke Menger Lous Krechtig Hoofdstuk 1 Wat is methodiek? Begeleidingscommissie: Mw. A. Andreas Beleidsmedewerker, Reclassering Nederland

Nadere informatie

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Basisboek marketingcommunicatie Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Esther de Berg (red.) Elyn Doornenbal Werner Kleiss Gabriëlle Kuiper Rutger Mackenbach bussum 2011 1/8 Deze hoort bij Basisboek

Nadere informatie

governance code kinderopvang preambule

governance code kinderopvang preambule governance code kinderopvang preambule Commissie Governance Kinderopvang in opdracht van NVTK en bdko Utrecht, oktober 2009 11 PREAMBULE Achtergrond Kinderopvangorganisaties zijn private ondernemingen

Nadere informatie

Mediation als alternatief

Mediation als alternatief Mediation als alternatief Mediation als alternatief Bemiddeling door hulp- en dienstverleners Bert la Poutré Michael Boelrijk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I. Goede. Een. Zin. Yolanda Mante Laura Vening

06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I. Goede. Een. Zin. Yolanda Mante Laura Vening 06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I Een Goede Zin Yolanda Mante Laura Vening I 06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

Huishoudelijke verzorging en de Wmo

Huishoudelijke verzorging en de Wmo Huishoudelijke verzorging en de Wmo Huishoudelijke verzorging en de Wmo Drs. W.F. Deelstra Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij, 2008 Alle rechten

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING FILM DE CONCURRENTEN

DOCENTENHANDLEIDING FILM DE CONCURRENTEN DOCENTENHANDLEIDING FILM DE CONCURRENTEN Colofon Auteur: Met dank aan: Ton Bielderman Stefan Vollering, Pablo Amador Sanchez, Loes Broer-Nieuwenhuis, Judith van Tartwijk Vormgeving, opmaak: Uitgeverij

Nadere informatie

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Vincie van Gils Klantencommunicatie Zo krijg je en houd je u tevreden klanten Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen.

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen. tekst raadsvoorstel Inleiding Vanaf januari 2015 (met de invoering van de nieuwe jeugdwet) worden de gemeenten verantwoordelijk voor alle ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen, jongeren en opvoeders.

Nadere informatie

Leercoaching in het hbo. Student

Leercoaching in het hbo. Student Leercoaching in het hbo Student Leercoaching in het hbo Student Een kapstok om jezelf uit te dagen de regie over je leren te nemen Jette van der Hoeven 2e druk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009

Nadere informatie

BEDRIJFSFUNCTIEMODEL MARTHE; VERSIE 1.1

BEDRIJFSFUNCTIEMODEL MARTHE; VERSIE 1.1 Bureau Inspectieraad Wilhelmina v. Pruisenweg 52 2595 AN Den Haag www.inspectieloket.nl BEDRIJFSFUNCTIEMODEL MARTHE; VERSIE 1.1 Contactpersoon M 06 50 768 073 peter.lustenhouwer@ inspectieraad.nl Programmanaam

Nadere informatie

Van je nachtmerries af

Van je nachtmerries af Van je nachtmerries af 2 van je nachtmerries af Dit boek, Van je nachtmerries af, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor

Nadere informatie

TOEZICHT SCHALIG- ESSAY

TOEZICHT SCHALIG- ESSAY OMGAAN IS HET MET OVERHEIDS- MEER- TOEZICHT SCHALIG- IN HEID ORDE? De overheid is niet in staat haar toezicht consistent en werkbaar te organiseren, schrijft consultant en governance expert Hans Hoek tekst

Nadere informatie

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet.

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet. Werkafspraken tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg (inspectie), de stichting Code Geneesmiddelenreclame (CGR) en de Keuringsraad Openbare Aanprijzing Geneesmiddelen (KOAG) over de wijze van samenwerking

Nadere informatie

Ken- en stuurgetallen

Ken- en stuurgetallen Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement subtitel staat hier etcetera benchmarkcijfers voor strategie en beleid editie 2011-2012 onder redactie van steven marshall en filip van den bergh in samenwerking

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Gezondheidsstrafrecht

Gezondheidsstrafrecht Gezondheidsstrafrecht Mr. dr. W.L.J.M Duijst Deventer 2014 Omslagontwerp: H2R creatievecommunicatie ISBN 978-90-13-12600-6 E-book 978-90-13-12601-3 NUR 824-410 2014, W.L.J.M. Duijst Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De zorg als bedrijf Planning & Control in de zorgsector

De zorg als bedrijf Planning & Control in de zorgsector De zorg als bedrijf De zorg als bedrijf Planning & Control in de zorgsector Thomas van Dorsten Bohn Stafleu van Loghum Houten 2005 2005 Bohn Stafleu van Loghum, Houten Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Het Zijlstra Center for Public Control and Governance Vrije Universiteit Amsterdam Governance en de rol van de RvT 8 mei 2013 Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Inhoudsopgave Doen we het goed? Doen

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Pubers van Nu! Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Internationalisering als uitdaging

Internationalisering als uitdaging Internationalisering als uitdaging internationalisering als uitdaging Een handreiking voor opleidingen in het hbo Klaas Schermer Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

Corporate governance. (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013

Corporate governance. (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013 Corporate governance (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013 Voorstel om de adviesaanvraag in twee delen te splitsen: 1. Governancescan zorginstellingen 2. Governance van zorgverzekeraars February

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0705 Veenendaalse Woningstichting t.a.v. het bestuur Postbus 168 3900 AD VEENENDAAL Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur,

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Profiel lid Raad van Toezicht

Profiel lid Raad van Toezicht Profiel lid Raad van Toezicht De huidige Raad van Toezicht (RvT) bestaat uit zes leden. De RvT streeft naar een maatschappelijk heterogene samenstelling van leden die herkenbaar en geloofwaardig zijn in

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit)

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) FUNCTIEPROFIEL Functies: Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) 1. ORGANISATIEBESCHRIJVING De Meerwegen scholengroep is een christelijke

Nadere informatie

HET NIEUWE ONDERNEMEN

HET NIEUWE ONDERNEMEN HET NIEUWE ONDERNEMEN HET BELANG VAN VERTROUWEN VOOR DE ONDERNEMING VAN DE TOEKOMST PROF. DR. E. ROOS LINDGREEN RE, PROF. DR. J. STRIKWERDA CMC, DRS. N. WIELAARD RA COLOFON SMO-begeleider: J.G. Smit Eindredactie:

Nadere informatie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie Zelfstandig werken Ajodakt Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie 9 789074 080705 Informatieverwerking Groep 7 Antwoorden Auteur P. Nagtegaal ajodakt COLOFON Illustraties

Nadere informatie

Omgaan met ziekelijke jaloezie

Omgaan met ziekelijke jaloezie Omgaan met ziekelijke jaloezie Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 6 Stellen

Toetsvragen bij domein 6 Stellen bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 6 Stellen Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje Pauw Anneli Schaufeli

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

Toezien op publieke belangen

Toezien op publieke belangen Toezien op publieke belangen De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid(wrr) werd in voorlopige vorm ingesteld in 1972. Bij wet van 30 juni 1976 (Stb. 413) is de positie van de raad definitief

Nadere informatie

Cognitieve therapie bij sociale angst

Cognitieve therapie bij sociale angst Cognitieve therapie bij sociale angst Dit boek, Cognitieve therapie bij sociale angst, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Bij deze titel is tevens het werkboek voor cliënten te bestellen:

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties prof dr wim derksen Aan de directeur Bouwen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de heer drs J.M.C. Smallenbroek zondag 23 november 2014 Geachte heer Smallenbroek, Op uw verzoek

Nadere informatie

Werken aan je zelfbeeld

Werken aan je zelfbeeld Werken aan je zelfbeeld Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit werkboek Werken aan je zelfbeeld, COMET voor kinderen en jongeren (groepstraining) hoort bij de handleiding Zelfbeeldtraining voor kinderen

Nadere informatie

Timemanagement voor docenten

Timemanagement voor docenten 1 Timemanagement voor docenten Pascal, voor jou wil ik tijd vrijmaken 2 timemanagement voor docenten René van Kralingen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Verpleegkundig redeneren en CanMEDS-rollen in de eerste lijn Henk Rosendal Reed Business Education, Amsterdam Reed Business, Amsterdam 2015 Omslagontwerp

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

REHABILITATIE DOOR EDUCATIE

REHABILITATIE DOOR EDUCATIE REHABILITATIE DOOR EDUCATIE ONDERZOEK NAAR EEN BEGELEID LEREN-PROGRAMMA VOOR MENSEN MET PSYCHIATRISCHE PROBLEMATIEK Lies Korevaar 3 Rehabilitatie door educatie Onderzoek naar een Begeleid Leren-Programma

Nadere informatie

Verslag van de internetconsultatie

Verslag van de internetconsultatie Verslag van de internetconsultatie In de periode van 4 juli tot 8 september is het wetsvoorstel voor internetconsultatie opengesteld. Er zijn iets minder dan veertig reacties binnengekomen, over het algemeen

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer Nederlands Nederlands Burgerschap voor AG M.C. Arnold-Klaarhamer Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij, 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

houdende instelling van een Adviescollege burgerluchtvaartveiligheid

houdende instelling van een Adviescollege burgerluchtvaartveiligheid Besluit van houdende instelling van een Adviescollege burgerluchtvaartveiligheid Op de voordracht van Onze Minister van Verkeer en Waterstaat van, nr. HDJZ/LUV/2007-, Hoofddirectie Juridische Zaken, gedaan

Nadere informatie

Dokters voor de rechter

Dokters voor de rechter Dokters voor de rechter Tien jaar tuchtuitspraken in Medisch Contact Paul Rijksen Reed Business, Amsterdam Medisch Contact, Utrecht Inleiding.indd 1 Reed Business, Amsterdam 2011 Medisch Contact, Utrecht

Nadere informatie

Niet meer depressief

Niet meer depressief Niet meer depressief Dit boek, Niet meer depressief; Werkboek voor de cliënt, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor de

Nadere informatie

Intuïtie in de geneeskunde

Intuïtie in de geneeskunde Intuïtie in de geneeskunde 1 De Tijdstroom uitgeverij, 2011. De auteursrechten der afzonderlijke bijdragen berusten bij de auteurs. Omslagontwerp: Cees Brake bno, Enschede. De Tijdstroom uitgeverij BV,

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Inleiding Calamiteiten bij zorg en ondersteuning kunnen helaas niet altijd voorkomen worden. Ze hebben een grote impact op betrokkenen

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0117 Stichting Portaal t.a.v. het bestuur Postbus 375 3900 AJ VEENENDAAL Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur, Ieder

Nadere informatie

Bestuurlijke keuzes en brandveiligheid: wat is veilig (genoeg)? Marco Zannoni NIBHV congres, 10 november 2014

Bestuurlijke keuzes en brandveiligheid: wat is veilig (genoeg)? Marco Zannoni NIBHV congres, 10 november 2014 Bestuurlijke keuzes en brandveiligheid: wat is veilig (genoeg)? Marco Zannoni NIBHV congres, 10 november 2014 COT: 25 jaar ervaring in oefeningen, onderzoek en advies 1 Ontwikkelingen Van regelgestuurd

Nadere informatie

Ronald Geelen. Dementiezorg in de praktijk deel 2

Ronald Geelen. Dementiezorg in de praktijk deel 2 Ronald Geelen Dementiezorg in de praktijk deel 2 Ronald Geelen Dementiezorg in de praktijk deel 2 Van Aanpassingsproblemen tot Zingeving Houten 2015 ISBN 978-90-368-0771-5 2015 Bohn Stafleu van Loghum,

Nadere informatie

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Van crisiscommunicatie naar crisismanagement Lessen geleerd uit o.a. de crisis rond Moerdijkbrand en EHEC in 2011.

Nadere informatie

Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht

Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht Ter voorbereiding op de Cursus crisismanagement tijdens de tweedaagse van de subcommissie Jeugd op 29 oktober 2014 geven we hier een

Nadere informatie

Profielschets voor de Raad van Toezicht van Stichting PVP

Profielschets voor de Raad van Toezicht van Stichting PVP Profielschets voor de Raad van Toezicht van Stichting PVP 1. Factoren die de profielschets bepalen 1.1. Rol van de raad van toezicht Integraal toezicht houden op het beleid van de bestuurder en de algemene

Nadere informatie

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker 0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I Een Goed Tweegesprek Mart Bakker I 0695019x_binnen 21-06-2004 11:51 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

Preventief jeugdbeleid Typetest Onder welk type valt uw gemeente?

Preventief jeugdbeleid Typetest Onder welk type valt uw gemeente? Preventief jeugdbeleid Typetest Onder welk type valt uw gemeente? Dienstverlening Jeugd en Onderwijs Vooraf Hoe kijkt uw gemeente aan tegen preventief jeugdbeleid? En welke rol speelt uw gemeente in het

Nadere informatie

Kwaliteitsstandaarden Jeugdzorg Q4C

Kwaliteitsstandaarden Jeugdzorg Q4C Kwaliteitsstandaarden Jeugdzorg Q4C Kwaliteitsstandaarden Jeugdzorg Q4C Wat kinderen en jongeren belangrijk vinden als ze niet thuis wonen Fiet van Beek en Leo Rutjes (red.) met medewerking van Mirjam

Nadere informatie

Toezicht nationale instellingen Betaalinstellingen en bijzondere projecten. Pagina 1 van 5

Toezicht nationale instellingen Betaalinstellingen en bijzondere projecten. Pagina 1 van 5 Inleiding Maarten Gelderman voor seminar "Zeven toezichttips om je instelling compliant te laten zijn" voor de sector betaalinstellingen van woensdag 9 september 2015 1 Toezicht nationale instellingen

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 25 268 Zelfstandige bestuursorganen A BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Kabinetsreactie op de rapporten Toezien op publieke belangen en Van tweeluik naar driehoeken van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Kabinetsreactie op de rapporten Toezien op publieke belangen en Van tweeluik naar driehoeken van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Kabinetsreactie op de rapporten Toezien op publieke belangen en Van tweeluik naar driehoeken van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Inleiding Op 9 september 2013 verscheen het rapport

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken Dilemmics Morele Oordeelsvorming Werkboek voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 2013 Werkboek Morele Oordeelsvorming 1 2014. Dilemmics. Alle rechten van deze uitgave zijn voorbehouden.

Nadere informatie

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken 288 Analyse > De praktijk Ik heb geen enkel belang Kenmerken van een brugfiguur volgens Ilonka

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur Informatieprotocol Datum: 27 april 2010 Aan: Raad van toezicht Van: Raad van bestuur Kenmerk: II-1.1/10.78.1n 1. Inleiding De RvT en de RvB van de St. Anna Zorggroep achten het van belang dat de RvT tijdig

Nadere informatie

Naar een betere zorg voor zieke werknemers

Naar een betere zorg voor zieke werknemers Naar een betere zorg voor zieke werknemers Naar een betere zorg voor zieke werknemers Afstemmen van behandeling en werkhervatting In de reeks Trends in Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde is eerder verschenen:.

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Raad van Toezicht stichting Zorgpartners Friesland

Raad van Toezicht stichting Zorgpartners Friesland Raad van Toezicht stichting Zorgpartners Friesland Kader voor het toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg; versie 29-01-13 Inleiding De Raad van Toezicht heeft in oktober 2006 uit haar midden

Nadere informatie

Samenvatting. Pagina 7

Samenvatting. Pagina 7 Samenvatting De rijksoverheid ziet zich de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld. Als gevolg van de financiële en economische crisis is de overheidsbegroting uit het lood geslagen. De oplopende

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen

Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje Pauw Anneli

Nadere informatie