COLLECTIEF PARTICULIER EIGENDOM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "COLLECTIEF PARTICULIER EIGENDOM"

Transcriptie

1 COLLECTIEF PARTICULIER EIGENDOM in Zeeland een onderzoek haalbaarheid kwaliteit betaalbaarheid Catrinus Tuinstra Fokje Bosma December 2014, Mei 2015 Aardenburg

2 Inhoudsopgave Hoofdstuk I. AANLEIDING... 4 I.1 Onderzoeksvraag... 5 Hoofdstuk II. CPE, CONTEXT... 6 II.1 Ontwikkelingen uit het -veld... 6 II.2 Achtergrond, collectief wonen... 9 II.3 Veranderingen in de markt Hoofdstuk III. CPE VOOR LAGE EN MIDDENINKOMENS III.1 Rechtsvormen III.1.1 (A) Coöperatieve Vereniging, een bijzondere verenigingsvorm III.1.2 (B) Stichting III.2 Financierings- en Deelnamemodellen III.2.1 Twee financieringsvormen parapluhypotheek gangbaar III.2.2 Twee deelnamemodellen parapluhypotheek III.3 Praktijk Collectieve Financiering III.3.1 Coöperatieve woningbouwvereniging Daal en Berg Den Haag III.3.2 Coöperatieve vereniging Park Rodichem UA Zeist III.3.3 Stichting Co-op huurwonen Amsterdam III.3.4 Coöperatieve Woonvereniging Waalwijk Wonen UA III.3.5 Commerciële financiering groepswonen bestaand object III.3 6 Cohousing en Community Land Trusts over de grens III.4 Erfpacht in Zeeland Hoofdstuk IV. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN BIJLAGE 1 Brief Minster Blok d.d. 14 oktober 2015 Oprichten nieuwe kleinschalige wooncorporaties 2

3 CPO Samen CPE Bouwen in Zeeland Vinderhoute, België Samen Ontwikkelen Samen Bouwen Samen Beheren Samen Wonen Daal en Berg, Den Haag 3

4 Hoofdstuk I. AANLEIDING In 2009 besloot de Provincie Zeeland tot actief beleid voor het stimuleren van collectieve en duurzame woningbouwprojecten voor en door particulieren: collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO), met duurzame kaders. Stichting kreeg een rol als coördinerend en initiërend lichaam toebedeeld in de provincie. Zie Waarom CPO? Grote betrokkenheid van de toekomstige bewoners bij hun woning en hun buurt Bouwen op maat Een woning die qua duurzaamheid en volume gunstig uitpakt Afhankelijk van de aard en de omvang van het project leidt het tot een kostenbesparing van gemiddeld 27% onder de marktprijs Grotere diversiteit in wonen Bouwvrijheid, dit trekt ondernemingsgerichte mensen aan Ideale mogelijkheid voor starters op het bezit van een eigen woning Sindsdien zijn verschillende succesvolle projecten gerealiseerd, zie Initiëren collectief verband ontwikkelfase In het ontwikkel- en bouwproces vormen toekomstige bewoners gezamenlijk een kopersvereniging waarmee zij zich committeren aan een ontwikkeling binnen gezamenlijk overeengekomen kaders. adviseert bij het inrichten van die kopersvereniging en werkt vervolgens in opdracht van die kopersvereniging hierbij is sprake van een collectief belang waar het gaat om vergunningen, kwaliteit en prijs van de te ontwikkelen woningen en infrastructuur maar tevens een individueel belang waar het gaat om de individuele financiering en woonwensen. De lopende praktijk is dat de kopersvereniging na realisatie van de woningen wordt opgeheven. Er zijn nu echter voorbeelden waarbij de eenmaal opgerichte kopersvereniging verder gaat als bewonersvereniging omdat er een gemeenschappelijk belang behartigt moet worden. Behartigen collectief belang gebruiksfase Vaak zit in -projecten wel een element waarbij collectief eigendom en beheer aan de orde komt: een groenstrook die aan alle tuinen grenst, een gemeente die een stuk extra grond aan de groep aanbiedt, bewoners die een gezamenlijk achterom hebben, enz. In al deze gevallen ontstaat noodzaak een collectief belang in de gebruiksfase te beheren. Collectieve particuliere ontwikkeling (CPO) gaat over in collectief particulier eigendom (CPE) en collectief particulier beheer. Individuele financiering De financiering van aspecten van collectief eigendom is vaak nog individueel. 4

5 Individuele financiering voor participanten in een -project kan een struikelblok zijn. Voor de hand liggend is dan een huurmodel te onderzoeken. Gangbaar is ofwel 100% eigendom ofwel 100% huur, maar wat als we een tussenvorm bedenken als collectief particulier eigendom (CPE)? En hoe loopt dan de financiering van CPE? De vraag dringt zich op of collectieve financiering en daarop aansluitend collectief eigendom soms niet beter aansluit bij behoefte en oplossing. I.1 Onderzoeksvraag Bij gezamenlijk eigendom en/of financiering blijft er na realisatie van de woningen een collectief belang. De kopersvereniging (KV) moet worden omgezet in een rechtspersoon die (een deel van) de locatie in eigendom en beheer krijgt. Betekent dit voor CPO-projecten een meerwaarde in kwaliteit en haalbaarheid? Die vraag leidde eind 2013 tot een onderzoeksgedachte en -voorstel naar vormen van gemeenschappelijk eigendom, en naar de ervaringen en voor- en nadelen van Collectief Particulier Eigendom (CPE). Voor de uitvoering van het onderzoek heeft Provincie Zeeland middelen beschikbaar gesteld. Hierbij de bevindingen. Onderzoekskader CPE samenvat Doel: modellen onderzoeken, toetsen, ontwikkelen waarin het in CPO verband collectief aankopen door particulieren van bestaand en nieuw te ontwikkelen vastgoed, bestemd voor wonen/vormen van co-housing centraal staan Onderwerpen: Specifieke eigendomsvorm (S), Model is uitgeschreven/omschreven (M), Fiscaal getoetst (A), Doorgerekend, test Pilots (R), Opgeleverd 1 september 2013 (T) Veldwerk: er is onderzoek naar voorbeeld constructies zoals Stichting Park Rodichem Zeist, Wooncertificaten Antwerpen, CLT Brussel, en juridisch, financieel en fiscaal advies nodig, zowel ontwikkelend als toetsend om CPE model te creëren. Als 2 e stap implementatie in pilotproject. Evaluatie: (P) onderzoeksevaluatie collectieve eigendomsmodellen in Rapportvorm + uitdragen via website, zo mogelijk een operationeel CPE model, uitwerking in Pilot projecten, bijvoorbeeld Bouwblok Hyacinthenlaan Vlissingen, Co-housing 50plus met zorgmodel. Doelresultaat: Onderzoeksdocument, Bedrijfsmatig CPE model, Inspanningen implementatie genoemde pilotprojecten. Doelgroepen: alle huishoudens die in gezamenlijkheid een eigen woning wensen te realiseren, specifiek die huishoudens die over collectief particulier eigendom willen nadenken.. Verspreiding: resultaten CPE onderzoek worden uitgedragen via Evaluatieverslag, via website, en direct naar alle CPO belangstellenden en relevante CPO projecten in Zeeland Verdiepen: Confident communities, co-onderzoek CPE modellen + vertaalslag naar zorgmodellen 50+ groep + werven/voorlichten/begeleiden doelgroep 5

6 Hoofdstuk II. CPE, CONTEXT Bij projecten van doen zich ontwikkelingen voor waarbij een koppeling van collectieve belangen en ingrepen aan individuele woonbehoeftes juist plannen en projecten haalbaar maken. Dan blijkt groepsfinanciering het plan haalbaar te maken, collectief eigendom samen te gaan met individueel eigendom, vrije verkaveling maatoplossing te bieden. II.1 Ontwikkelingen uit het -veld 1. In een kern op Walcheren heeft de groep bijgedragen aan de noodzakelijke verwerving van een restkavel, die het vervolgens voor een van de deelnemers mogelijk maakte de restkavel te bemachtigen daarbij geholpen door een financieringsafspraak met de gemeente. De financieringsconstructie is opgezet door. Zonder de groepsbijdrage was het project niet doorgegaan. De oplossing van gemeenschappelijk eigendom en beheer is voorgelegd maar om praktische overwegingen door de Kopersvereniging afgewezen. 2. In Middelburg heeft de groep bijgedragen aan verwerving van de duurste kavel. De kavel ging individuele verwerving te boven en blokkeerde daarmee het doorgaan van het project. De gemeentelijke bijdrage is na een bindende uitspraak van de kopersvereniging geheel ten gunste gesteld van de verwerving van bedoelde kavel, waarna het project voortgang kon vinden. 3. In Goes wordt Kopersvereniging CPO Mannee I gezamenlijk eigenaar van de ontsluitingsweg. Na enige aarzeling en zelfs aanvankelijke afwijzing wordt de weg toch in eigen beheer genomen. De financieel-juridische oplossing is die van onverdeeld eigendom als tegenhanger van het veel meer toegepaste mandelig eigendom. Bij onverdeeld eigendom wordt het aandeel in de ontsluitingsweg naar rato in eigendom verworven, maar qua beheer verplicht ondergebracht in een gezamenlijk zelfstandig beheerscollectief. De kopersvereniging blijft bestaan en fungeert als overleg- en besluitvormingsorgaan. Inmiddels wordt aansluitend aan de ontsluitingsweg verder gekeken naar grond voor speelmogelijkheden en verbouw van groenten, wederom in collectief verband. Bij mandelig eigendom wordt de grond naar rato verworven maar niet ondergebracht in een aparte entiteit met rechtsvorm 4. In Pauwenburg Vlissingen wordt de centrale vraag of de door het project gefinancierde ontsluitingsweg in eigendom van de deelnemers blijft of om-niet wordt teruggegeven aan de gemeente. Het is een risicovraag- en analyse van ondergrondse infrastructuur en bovengronds beheer en wegdek verantwoordelijkheid. Is de investering in aanleg een afkoop van verantwoordelijkheid? Of draagt het collectief eigendom juist bij aan betere controle, groter gebruiksgemak, hogere toekomstwaarde? is positief voor een 6

7 domeinmodel met verwering van niet-bouwrijpe grond, met daaraan gekoppeld het voor eigen rekening en risico bouw- en woonrijp maken. heeft de consequenties doorgerekend. Toch blijken belangstellenden gereserveerd voor een model waarin meer privaat risico moet worden genomen. 5. In de pilot Hyacinthenlaan Vlissingen onderzoekt de format van het bouwblok en de opties van collectief energiemanagement. Het bouwblok staat voor veel zelfbouw, en voor aanbesteding in onderdelen, waaronder alleen het casco. Maar ook het gezamenlijk aantrekken van een aannemer onder regie van en in opdracht van de kopersvereniging. En de wijze waarop zelfwerkzaamheid van de groep verrekend kan worden. Energiemanagement richt zich op het hebben van alleen elektriciteit als energiebron ( all electric ) en op het hebben van 1 hoofdmeter dus gezamenlijke aansluiting op infrastructuur met verrekening van het individueel verbruik via tussenmeters, onder verantwoordelijkheid van de kopersvereniging. Daarbij worden aanzienlijke kosten bespaard in investering en in exploitatie, maar is het dilemma wie betaalt en is verantwoordelijk voor de rekening! Voor de Pilot Hyacinthenlaan is uiteindelijk onvoldoende belangstelling gebleken en het project ia afgevoerd. 6. In Zoutelande bij realisatie van starterswoningen heeft de gemeente flexibiliteit in het bestemmingsplan toegestaan. Hierdoor werd het mogelijk dat het collectief kan schuiven met de kavels binnen het totale terrein. Zo kon worden voldaan aan de individueel verschillende wensen en financiële mogelijkheden en is het totaal naar ieders maat gerealiseerd. De haalbaarheid van CPO-projecten komt dichterbij als de grond op voorhand meer vrijelijk kan worden ingevuld met als ultimo een grondstuk dat vrij verkaveld kan worden en wellicht als één kavel aan de CPO-groep wordt uitgegeven. En verkocht? 7. In Goes heeft de gemeente een moderne vorm van eeuwigdurende erfpacht uitgewerkt. De grond blijft in eerste instantie eigendom van de gemeente, maar kan ten allen tijde worden verworven tegen de prijs die ze nu kost, en tegen lagere kosten. De erfpachter betaalt een concurrerende canon die slechts geïndexeerd wordt. Het voordeel is dat de grond buiten de hypotheek blijft, en er hoeft niet op te worden afgelost. Andere Zeeuwse gemeenten waaronder gemeente Borsele volgen het Goese model. 8. In meerdere projecten blijkt financiering voor met name middeninkomens lastig. De verhouding prijs-product is (te) hoog. In Nederland vindt inmiddels een discussie plaats over moderne woningcoöperatiemodellen die financiering voor en dus participatie door lage en middeninkomens realistisch maken. Hoe kan met coöperatiemodellen aan de slag? 7

8 8

9 II.2 Achtergrond, collectief wonen Lokale context In Zeeland bestaat een levend gemeenschapsgevoel. Dit wordt gestimuleerd door aard en kwaliteit van het landschap, zowel de aloude noodzaak van bescherming, als ook het nieuwe 'campinggevoel achter de duinen' (CT). We zien die drive terug in de vele ateliers (samen dingen doen) en in de landgoederen filosofie bij initiatieven als 'Rood voor Groen' in Veere en 'Wie maait morgen het gras' op Schouwen. Ondanks deze gunstige lokale omstandigheid zien we nieuwe initiatieven verzanden door financiële, juridische en/of organisatorische problemen. Vlak over de grens in België ziet wel succesvolle initiatieven in de vorm van cohousing, die gezamenlijke ontwikkeling en gedeeld individueel en gemeenschappelijk eigendom als uitgangspunt hebben gecombineerd met gemeenschappelijke activiteiten. Daar leidt de meerwaarde van het aanwezige gemeenschapsgevoel wel tot resultaat: zie Vinderhoute, Gent. Belangrijk hier voor het succes blijkt dat er eerst werd begonnen met de bouw van het gemeenschapshuis. Werken aan en vanuit een gevoel van gemeenschappelijk eigendom blijkt het collectieve proces positief te beïnvloeden. De Belgische context is in die zin afwijkend en bijzonder, omdat de groep ook de stedenbouwkundige indeling zelf heeft gemaakt, en zelf verantwoordelijk is voor ontwerp, aanleg, en beheer van de nutsinfrastructuur op het terrein. Vervolgens zijn de kavels en woningen individueel eigendom, en de buitenruimte, gemeenschapsgebouw, enz. gemeenschappelijk eigendom. Historische en sociale context Aan het begin van de 20e eeuw was er veel aandacht voor wat we nu zouden noemen 'leefbaarheid'. Verstedelijking en armoede dwongen tot nadenken over de woonsituatie en de sociale omgeving. Dit leidde tot nieuwe samenlevingsvormen, en anders nadenken over woonwijken. In Groot-Brittannië ontstaan dan de Community Land Trusts, (CLT s): een vereniging verwerft grond en gebouwen ten behoeve van de gemeenschap en om woningen toegankelijk te houden voor de laagste inkomens. 'Eeuwigdurende betaalbaarheid' en 'scheiding van eigendom' van grond en gebouwen staan centraal. Dan ontstaan ook tuinwijken. 'Letchworth Garden City' nabij Londen in 1903: de grond als gemeenschappelijk bezit wordt (nog altijd) geleased door de bewoners de opbrengst wordt volledig geherinvesteerd in de Garden City. In Nederland is dit de begintijd van de woningcoöperaties. In 1917 wordt in Den Haag de coöperatieve woningbouwvereniging Daal en Berg opgericht (zie ook bijlage). Het waren vaak rijke notabelen of industriëlen die voor specifieke groepen goede en betaalbare woningen in een gezonde omgeving wilden realiseren. Fabrikant Philips sticht hele wijken in het belang van gezonde 9

10 en dus productieve werknemers (verhuur via de Philips Woningbouwvereniging). Tijdens de jaren van wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog worden in hoog tempo woningbouwprojecten ontwikkeld vanuit het coöperatieve model met middelen vanuit de overheid. Sociale woningbouw in verschillende vormen. Park Rodichem is echter een particulier initiatief met private middelen. Rijke lieden uit Den Haag die een stichting oprichten om voor ongetrouwde, gepensioneerde vrouwen een goede oude dag zeker te stellen via het realiseren van (kleine) woningen op een landgoed in Zeist (bijlage). De recente economische crisis zette opnieuw aan tot nadenken over betaalbaar wonen in de bijlage twee voorbeelden. In het hele land woedt de discussie over nieuwe, moderne, kleine coöperaties waarin particulier initiatief leidend is. Dit als tegenhanger van de coöperaties oude stijl met een professioneel management en ook bedoeld om de ruimte te vullen die vrijkomt nu deze coöperaties zich terugtrekken op hun sociale kerntaak. In België blijkt niet alleen de vorm cohousing aan te slaan, maar ook het model van de CLT s welke in Brussel inmiddels de eerste projecten heeft opgeleverd. Cohousing is een manier om het oude dorpsgevoel te doen herleven, een gemeenschapsgevoel met gemeenschappelijk bezit en daarmee gemeenschappelijk eigendom: iedere bewoner is eigenaar van de eigen woning; in eigendom van een vereniging van eigenaars komen gemeenschappelijke voorzieningen als tuin, gemeenschapsruimte, gemeenschappelijke keuken etc. Het is een volledig privaat gefinancierd initiatief. Het principe van CLT* is dat er gemeenschapsgeld mee gemoeid is, dat primair in de grond gaat zitten, waarbij de grond eigendom blijft van de CLT (beheerinstituut van financiers, aangevuld met gemeente, wijkorgaan, zelfs, bewonersplatform, enz.), terwijl de woning particulier eigendom wordt en op de markt kan worden doorverkocht. Als de CLT ook heeft bijgedragen in de realisering van de opstal wordt ook daar een afroomprincipe van de overwaarde toegepast bij doorverkoop. In Burlington in de VS zien we mengvormen van coöperatieve verenigingen en co-housing. Daar met name een mix van hogere en lagere inkomens en een combinatie van wonen, werken en ontspannen (bioscopen en gemeenschapsruimtes). Basis van deze ontwikkelingen is onder andere te vinden in de industriële revolutie met urbanisatie, veranderde sociale structuren en meer vrije tijd als gevolg. Het voert te ver om hier in de context van dit onderzoek verder op in te gaan. *Met dank aan Geert de Pauw, VZW Platform Community Land Trust Brussel 10

11 II.3 Veranderingen in de markt Naast de trends die in 2009 leidden tot de oprichting van en die CPO tot een reële ontwikkeling in de woningmarkt maakten, zien we anno 2013 (landelijk) maatschappelijke ontwikkelingen die de zoektocht naar alternatieve, coöperatieve woonvormen met meer of minder collectief eigendom en gemeenschappelijk beheer in gang hebben gezet. Ontwikkelingen in de huursector: corporaties mogen minimaal 90% van vrijkomende sociale huurwoningen verhuren aan inkomens tot ,-- (inkomensgrens ). middeninkomens ( 34 tot ) komen niet in aanmerking voor sociale huurwoning. Behoefte aan betaalbare huisvesting voor middeninkomens groter dan aanbod Sociaal-culturele ontwikkelingen: gebruik wordt belangrijker dan bezit. kritische woonconsumenten willen meer eigen regie. vergrijzing stimuleert vraag naar gemeenschappelijk wonen en naar collectieve inkoop betaalbare zorg. arbeidsmarkt leidt tot groei van klein ondernemerschap en stimuleert de vraag naar woon- werkcombinaties en complexen waar mensen wonen, werken, recreëren en samenleven. energiemarkt verschuift naar coöperatief energie inkopen en produceren. 11

12 Hoofdstuk III. CPE VOOR LAGE EN MIDDENINKOMENS VRAGEN 1, 2 en 6 uit Hoofdstuk 2. Goede betaalbare huisvesting is een probleem dat al enkele jaren wordt (h)erkend door eigenlijk alle partijen in de woningmarkt. Zo ook de gemeente Rotterdam. Zij gaven Platform31 opdracht om te onderzoeken of Collectief Particulier Eigendom, i.e. het heruitvinden van de woningbouwcoöperatievorm, een oplossing kan bieden. In februari 2014 publiceerde Platform 31 de analyse van voor- en nadelen van CPE. Platform 31 ziet kansen voor zowel potentiële doelgroepen als voor marktpartijen:...sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen, de huidige situatie op de Nederlandse woningmarkt en ook de perspectieven voor de toekomstige financiering van het eigenwoningbezit bieden echter kansen voor het opnieuw uitvinden c.q. herontdekken van het coöperatieve model. We gebruiken de analyse van Platform31 als basis voor de behandeling van VRAAG 1. Voor het volledige rapport zie of de link op III.1 Rechtsvormen III.1.1 (A) Coöperatieve Vereniging, een bijzondere verenigingsvorm. Bewoner koopt lidmaatschapsrecht en daarmee woonrecht. Coöperatie behoudt eigendom van grond, gemeenschappelijke delen, en de woningen. Belangrijkste kenmerken: De Coöperatie kan opkomen voor de economische belangen van de leden. Het gezamenlijk belang staat centraal (anders dan bij een VvE waar individueel belang centraal staat). Lidmaatschap betekent recht van bewoning, niet het eigendom van de woning dit woonrecht is niet vrij overdraagbaar, instemming vereniging is nodig; het woonrecht kan wel (marktconform) worden verkocht, onder voorwaarden gesteld door de coöperatieve vereniging; eigendom van woonrecht staat fiscaal gelijk aan eigenwoningbezit; bij aankoop is overdrachtsbelasting verschuldigd; banken verstrekken geen hypotheek (want geen 'stenen' als onderpand) maar zoeken wel financieringsvormen; 12

13 verplichte bijdrage aan de coöperatie t.b.v. bv groot onderhoud is mogelijk. Juridisch eigendom van de woning en gemeenschappelijke delen zijn in handen van de coöperatieve vereniging de algemene ledenvergadering is het hoogste orgaan, benoemt bestuur en eventuele commissarissen, stelt jaarrekening vast; leden/bewoners hebben een al dan niet gewogen stem (bijvoorbeeld gekoppeld aan woonoppervlak of aan een verplichte bijdrage (statutair te regelen); privé vermogen van de leden en van de coöperatie zijn strikt gescheiden. De coöperatieve vereniging kan externe financiering verwerven (subsidie, sponsoring, hypotheek). Afdracht van vennootschapsbelasting en BTW-plichtig; onderhoudsreserveringen worden niet belast. Nadelen: Geen Nationale Hypotheekgarantie mogelijk Geen WSW-borging op de financiering Onderhoud en beheer zijn afhankelijk van het functioneren van de vereniging. III.1.2 (B) Stichting Bewoner huurt de woning of koopt woonrecht (contract met stichting). Stichting heeft eigendom van grond, gemeenschappelijke delen, en de woningen. Belangrijkste kenmerken: De stichting is eigenaar van woningen, grond en gemeenschappelijke zaken; Het dagelijks beheer, mutaties, onderhoud, financiën, is in handen van een bestuur; Betrokkenheid van bewoners wordt georganiseerd in een Contractantenvergadering; Bewoners kopen een woonrecht dat wordt geregeld in een contract; Het woonrecht is verhandelbaar (statutair kan een recht van 1e koop voor de stichting worden vastgelegd). Nadelen zijn dezelfde als bij de coöperatieve vereniging. Noot: In deze beide rechtsvormen voor CPE staat het collectieve belang centraal. Dit verschilt wezenlijk van de vorm 'Vereniging van Eigenaren' waar het individuele belang centraal staat. 13

14 III.2 Financierings- en Deelnamemodellen Los van de voor de wooncoöperatie gekozen rechtspersoon (coöperatieve vereniging of stichting) zijn verschillende financieringsvormen mogelijk en kan de participatie van de bewoners op verschillende manieren (financieel) worden geregeld. III.2.1 Twee financieringsvormen parapluhypotheek gangbaar Parapluhypotheek: total funding: hierbij sluit de wooncoöperatie een hypotheek af voor het verwerven of ontwikkelen van het volledig vastgoed; de wooncoöperatie wordt daarmee eigenaar van het vastgoed. Bij deze financieringsvorm zijn verschillende deelnamemodellen denkbaar, hieronder bespreken we de twee uitersten tussenvormen zijn mogelijk. Parapluhypotheek: mixed funding: een model waarbij de parapluhypotheek niet het volledig vastgoed dekt maar wordt aangevuld met het vermogen van particulieren en institutionele participanten (beleggers, ontwikkelaars) 1. In dit model loopt de bank minder risico en zal daardoor eerder in een coöperatief project stappen. Participatie in de coöperatie betekent zeggenschap over het beheer, zowel bewoners als institutionele beleggers hebben daarmee zeggenschap. Een voorkomende vorm is ook dat het eigendom van het vastgoed wordt ondergebracht in een Commanditaire Vennootschap waarin de coöperatie (vereniging of stichting) participeert. Bewoners participeren dan alleen indirect. Deze vorm is met name gericht op professionele borging van (reserveringen voor) groot onderhoud. III.2.2 Twee deelnamemodellen parapluhypotheek A. Contributiemodel a. de bewoner betaalt een maandelijks bedrag (contributie) voor dekking van kosten: van aflossing parapluhypotheek, rente, onderhoud, administratie en eventueel winstopslag voor participerende partijen, b. de bewoner kan verhuizen zonder financiële relatie met de coöperatie en bouwt geen vermogen op via aflossing hypotheek, c. er kan winst terugvloeien naar de reserves, participanten of aflossing. 1 Waar een direct rendement van vier tot vijf procent per jaar op woningbeleggingen traditioneel niet aantrekkelijk was, is het denkbaar dat dit door de veranderende marktomstandigheden wel het geval zou kunnen zijn. Een geringe leegstand in combinatie met stabiele huurprijzen (die gecorrigeerd worden voor inflatie) zorgen voor een zeer beperkt (verhuur)risico tegen een redelijk rendement. [Bron: Platform31] 14

15 Nadeel: geen profijt van - kosten drukkende regeling voor - hypotheekrenteaftrek Voordeel: statutair veel te regelen, bijvoorbeeld m.b.t. inkoop voor onderhoud, energie en zorg. B. Gebruiksrechtenmodel a. de bewoner koopt het gebruiksrecht van de woning, b. de bewoner sluit voor dit recht een lening af of participeert met een evenredig deel in de parapluhypotheek, c. juridisch gebruiksrecht bij bewoner, economisch eigendom bij coöperatie, d. bij verhuizing wordt gebruiksrecht verkocht aan nieuwe bewoner of teruggekocht door coöperatie (veelal recht van eerste koop voor coöperatie). Nadeel: geen hypotheek (geen kadastraal bezit, daardoor geen pandrecht voor banken), en daardoor geen NHG mogelijk. NB Participatie van marktpartijen is overigens wel mogelijk, daarbij moeten visie en missie goed geborgd worden, bijvoorbeeld door deze te laten onderschrijven. Voordelen: a. de bewoner heeft recht op hypotheekrenteaftrek als hij/zij >50% van het gebruiksrecht verwerft, dit drukt de maandlasten. NB De vraag is of deze betiteling juist is, omdat bij een gebruiksrecht geen hypotheek kan worden verkregen. Het is wellicht wel mogelijk om de lening voor het gebruiksrecht fiscaal af te trekken. Zie case Daal en Berg. b. deelkoop is mogelijk zodat ook lagere inkomensgroepen kunnen meedoen c. onderhoud kan worden ondergebracht bij een aparte, professionele, partij (financierder, participant) waardoor kwaliteit gewaarborgd kan zijn. III.3 Praktijk Collectieve Financiering Hieronder worden een aantal cases beschreven van bestaande en nieuwe vormen van kleinschalige coöperaties. In een brief heeft minister Blok aangegeven dat het Ministerie de zelforganisatie van kopers en huurders gericht op gemeenschappelijke doelen betreffende het wonen wil steunen. Zie bijlage. Het gaat dan om kleinschalige wooncorporaties, met de klemtoon op woon, en niet op woningcorporaties, de grote zogenaamde toegelaten zusterinstellingen. De aanleiding van de brief is overigens de moeilijke financierbaarheid van dit soort initiatieven. Dat financiering met vreemd vermogen of anderszins van groepsinitiatieven niet gemakkelijk is bewijst de case WaalwijkWonen, en de onderzoekssteekproef van in het kader van hergebruik van een bestaande pastorie voor groepsdoeleinden. 15

16 Cases kort samen gevat Coöperatieve vereniging Daal en Berg Den Haag Coöperatieve vereniging Huurwoningen + woningen met woongebruiksrecht Houders woongebruiksrecht leningfaciliteit bij vereniging, leningfaciliteit fiscaal aftrekbaar IB Huurders en eigenaren woongebruiksrecht naar rato stemrecht in Algemene Ledenvergadering Park Rodichem Zeist: van Stichting naar Coöperatieve vereniging Stichting in overgang naar Coöperatieve vereniging Woningen met woongebruiksrecht Woongebruiksrecht geen pandrecht, en daardoor geen hypotheek, in feite cashbetaling Wooncontracten naar rato stemrecht in jaarlijkse Contractenvergadering (2x) Amsterdams model Coöperatieve vereniging voor de huurders-deelnemers Eigen maatschappelijk kapitaal in vorm van 1x jaarhuur per deelnemer + externe financiering Commanditaire vennootschap voor het vastgoed, externe financiering, professioneel onderhoud Huurwoningen Kleinschalige wooncoöperatie Waalwijk Wonen UA Coöperatieve vereniging met uitgesloten aansprakelijkheid Vorm zelforganisatie van kopers en huurders gericht op gezamenlijke doelen Wooncoöperatie collectieve organisatievorm als eigenaar woningen; afzet via verhuur en woongebruiksrecht. Herbestemming en of hergebruik pastoriewoning voor groepsdoeleinden Beperkt onderzoek naar herbestemming en herfinanciering van voormalige pastoriewoning voor groepsdoeleinden. Steekproef onder enkele financiële instellingen naar acceptatiebeleid en beschikbaarheid extern kapitaal. 16

17 III.3.1 Coöperatieve woningbouwvereniging Daal en Berg Den Haag Coöperatieve woningbouwvereniging Daal en Berg Den Haag opgericht Opgericht als Coöperatieve verenigingsvorm (huurwoningen) Sinds 2005 Stichting met combinatie huur (vastgoed) en eigendom (gebruikswoonrecht, dit is toegevoegd in 2005, voordien alleen huur) Gebruikswoonrecht toegevoegd om huurders mogelijkheid te bieden te profiteren van renteaftrek mogelijkheden (door zeer langdurige huur, generaties lang bouwden huurders geen eigen vermogen op) Huurders + kopers vormen het bestuur + Raad van Commissarissen. Stichting valt als woningbouwvereniging binnen het Statuut van de Eigen Bewoningsregeling (Belastingdienst Amsterdam). Woningen en exploitatie 145 eenheden waarvan 60 appartementen (alle gerenoveerd in 1989) Kleine woningen (2 slaapkamers) en veel collectieve openbare ruimte Eigendom (mogelijk sinds ca. 2005) en bestaat uit: gebruiksrecht van de woning (geen kadastraal bezit, dus geen hypotheek) erfpacht ondergrond ('eeuwigdurend') eigendom bestaat uit 65% gebruiksrecht en 35% onderhoudsfonds (samen 100% Financieel/fiscaal aankoopwaarde). bij huur wordt geen marktconforme prijs gerekend maar een vastgesteld bedrag (heden ca. 520/mnd). Lening voor koop gebruiksrecht wordt afgesloten bij de Woningbouwvereniging Daal en Berg (eigen vermogen van de Stichting nadat de oorspronkelijke parapluhypotheek werd afgelost) en de rente is via een regeling van de Stichting met Belastingdienst Amsterdam fiscaal aftrekbaar Koopprijs gebruiksrecht is ca 75% van getaxeerde waarde van woning en grond Bij verkoop heeft de stichting de plicht tot terugkoop tegen vooraf vastgestelde waarde en het recht van eerste koop. Koop : WOZ-waarde circa , - versus een marktwaarde van , - voor een woning van 105 m2 woonoppervlak Bij terugverkoop betaalt men de taxatiewaarde + meerwaarde van gepleegde investeringen afgelopen 10 jaar Bron Interview Daal en Berg Den Haag door Catrinus Tuinstra () 17

18 Daal en Berg Den Haag Hof woningen: 68 Portiekwoningen: 60 18

19 III.3.2 Coöperatieve vereniging Park Rodichem UA Zeist Coöperatieve vereniging Park Rodichem UA Zeist opgericht 1951 De Coöperatieve vereniging UA (v/h stichting) is eigenaar van het park (4 ha) en de daarop gelegen 107 woningen Doel van de vereniging is tweeledig: beheer park en ouderenhuisvesting (55+) Dagelijks beheer bij het bestuur van de vereniging (vrijwilligers/bewoners): begroting, onderhoud, mutaties (kennismakingsgesprek met bestuur is bepalend voor toestemming tot koop woonrecht), contractantenvergadering Betrokkenheid bewoners (contractanten) door Contractantenvergadering (2x/jaar); deze vergadering sanctioneert het bestuur en de begroting. Overwogen wordt overgang van Stichting naar Coöperatieve Vereniging omdat de huidige stichting juridisch al als vereniging functioneert. Enkele leden wilden naar Vereniging van Eigenaren om waarde park te verkapitaliseren bij vererving. Maar dit wordt afgewezen op basis principiële doelstellingen. Coöperatieve vereniging inmiddels geformaliseerd. Onveranderd bij Coöperatieve Vereniging blijft dan: Contractant is eigenaar van het 'recht van bewoning' Contractant bezit binnenkant woning, en heeft naar rato aandeel in het eigendom van park en casco s Dat recht is verhandelbaar (marktwaarde), maar verhuur aan derden is niet toegestaan Op het recht rust geen pandrecht en dus is er geen sprake van hypotheek Contractant moet woonrecht cash privaat betalen Bij de notaris wordt vastgelegd: bereidverklaring woonrecht en woonvergunning van de gemeente (bij akte van overdracht) Bewoner/eigenaar betaalt woonrecht afhankelijk van woningtype en comfortverbeteringen thans tussen , - - aan voormalig bewoner/eigenaar + een entreefee van 1600 aan de stichting maandlast 190 voor onderhoud/gemeenschappelijke zaken aan stichting kosten gemoeid met verkrijging woonrecht (overdracht, rente, aflossing). Bron en interview met Erik Veldhuizen (bestuurslid) 19

20 Park Rodichem Thans Zeist 20

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH)

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Datum : 8 oktober 2012 Locatie : t Bourgondisch Hof, Waalwijk Aanwezig : Willem Ebbers, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Koopgarant, dat is kopen met korting De stap van een woning huren naar een woning kopen is voor veel mensen helaas moeilijk te maken. De

Nadere informatie

beleid: maart 2007, versie: 2013

beleid: maart 2007, versie: 2013 Kopen van een woning beleid: maart 2007, versie: 2013 Waterweg Wonen verhuurt circa 12.000 woningen in Vlaardingen. Een aanzienlijk deel van die woningen is bereikbaar voor huishoudens met lage inkomens

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen zonder zorgen

Koopgarant. Kopen zonder zorgen Koopgarant Kopen zonder zorgen KOOPGARANT IS Voor veel mensen is de koop van een woning financieel niet haalbaar, maar wel gewenst. Als maatschappelijke onderneming in de volkshuisvesting reikt Eemland

Nadere informatie

Verkenning instrumenten koopstarters

Verkenning instrumenten koopstarters Verkenning instrumenten koopstarters gemeente Baarn afdeling Volkshuisvesting Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu Oktober 2008 1 Inhoudsopgave 1 Aanleiding...3 2 Financiële instrumenten om de maandlast te

Nadere informatie

Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012. - Mascha van den Brule-van Zijl

Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012. - Mascha van den Brule-van Zijl Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012 Inleiders: - Frederik de Bruijne - Mascha van den Brule-van Zijl Waarom deze bijeenkomst? Op 31 mei jl. heeft de gemeenteraad de Nota grondexploitatie 2012

Nadere informatie

Koopgarant. Wonen Wateringen. Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen.

Koopgarant. Wonen Wateringen. Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen. Wonen Wateringen Koopgarant Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen.nl EIGEN WONING MET KORTING VIA KOOPGARANT Wonen Wateringen Koopgarant

Nadere informatie

Nieuwbouw betaalbaar

Nieuwbouw betaalbaar Nieuwbouw betaalbaar Een eigen huis. Misschien droomt u daar wel eens van? Maar de stap naar een koopwoning kan wel erg groot zijn. Is mijn inkomen wel toereikend? Krijg ik mijn huis ooit weer verkocht?

Nadere informatie

Leekster Erfpacht. een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik

Leekster Erfpacht. een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik Leekster Erfpacht een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik Erfpacht anno 2014 Een lange historie Erfpacht bestaat al heel lang. Het werd door zowel de oude Egyptenaren als de Romeinen gebruikt als middel

Nadere informatie

Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen

Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen (c) Een eigen huis is een aantrekkelijk idee. Een eigen plek, die u kunt inrichten en vorm geven op uw manier. Bovendien is een huis een goede investering

Nadere informatie

18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing

18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing 18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing Peter Hautekiet (Vlinter) en Joris Deleenheer (VVSG) Opbouw trefwinkel Inleiding Korte presentaties initiatieven 1. Community Land

Nadere informatie

Informatiedocument De Erfpachter BV

Informatiedocument De Erfpachter BV Informatiedocument De Erfpachter BV U staat op het punt om een woning te kopen. De Erfpachter BV. wil u via dit Informatieboek informeren over De Erfpachter BV. Hieronder zetten we graag voor u uiteen

Nadere informatie

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering?

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering? Kopen naar Wens Inhoud 1 Kopen naar Wens: wat betekent dit eigenlijk? Betaalbaar door een lager instapbedrag Wie kan een Kopen naar Wens woning kopen? Bijkopen of doorverkopen Wat kost Kopen naar Wens?

Nadere informatie

Feiten & Spelregels. Aan de inhoud van de informatie in deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend.

Feiten & Spelregels. Aan de inhoud van de informatie in deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Feiten & Spelregels Aan de inhoud van de informatie in deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Januari 2013 Woningen met het Slimmer Kopen label hebben een lagere aankoopprijs. De korting bedraagt

Nadere informatie

Betaalbaar kopen. Kopen met korting

Betaalbaar kopen. Kopen met korting Betaalbaar kopen Kopen met korting Betaalbaar kopen Kopen met korting Inleiding Het kopen van een woning is voor veel mensen een wens. Een aantal woningcorporaties heeft inmiddels diverse koopvormen ontwikkeld.

Nadere informatie

Koopgarant. Informatieset

Koopgarant. Informatieset Koopgarant Informatieset 26 augustus 2013 Koopgarant maakt een koopwoning betaalbaar en bereikbaar. U krijgt een korting bij de aankoop van een woning en heeft daardoor dus lagere woonlasten. De terugkoopgarantie

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

Kopen zonder zorgen. Een woning kopen met Koopgarant

Kopen zonder zorgen. Een woning kopen met Koopgarant Kopen zonder zorgen Een woning kopen met Koopgarant Droomt u wel eens van een eigen huis, maar vindt u de stap naar een koopwoning wel groot? Vraagt u zich af of uw inkomen wel toereikend is, of u uw huis

Nadere informatie

Bijlage 1 Mogelijke maatregelen stimuleren woningbouw

Bijlage 1 Mogelijke maatregelen stimuleren woningbouw Bijlage 1 Mogelijke maatregelen stimuleren woningbouw Maatregel Houdt in Financiële gevolgen Juridische gevolgen Organisatorische Erfpacht Uitgestelde betaling /betaling in termijnen Rentekorting/kwijtschelding

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Koopgarant Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Een koopwoning binnen handbereik Vanaf 2008 zijn de huizenprijzen flink gedaald. Daardoor is ook voor starters een koopwoning binnen

Nadere informatie

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid woonwijzer Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een eigen huis van droom naar werkelijkheid Droomt u wel eens van een eigen huis? Maar denkt u dat de

Nadere informatie

Voorwaarden in het kort. Feiten en regels Slimmer Kopen

Voorwaarden in het kort. Feiten en regels Slimmer Kopen Slimmer Kopen Waarom Slimmer Kopen slimmer is De prijs, de hoge maandlasten en de risico s. Vaak zijn dat de redenen die iemand ervan weerhouden een (andere) woning te kopen. Geldt dat ook voor u? In dat

Nadere informatie

wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk!

wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk! wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk! inhouds opgave 3 Inleiding 4 Wat is het verschil tussen eigendom en erfpacht? 5 Wat zijn de voor- en nadelen van erfpacht? 6 Canon 6 Grondwaarde

Nadere informatie

Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt?

Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt? Peter Oussoren en Dave Vlaming Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt? INHOUD Inleiding De opgave Uniciteit Anders financieren Anders bouwen Evidente voordelen Effecten Rekenvoorbeeld

Nadere informatie

Inleiding 1. Slimmer Kopen 2. Afspraken

Inleiding 1. Slimmer Kopen 2. Afspraken 1 Inleiding Slimmer Kopen is een woonproduct dat is ontwikkeld en beproefd door woningcorporatie Trudo uit Eindhoven en waarvan door Vallei Wonen de licentie is verworven. Woningen met het Slimmer Kopen

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later

een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later Inhoud Uw koopwoning dichterbij 3 Betaalbaar en minder risico 4 U bent eigenaar 7 Kiezen voor een eigen huis 8 Waar kunt u op rekenen? 11 2 Uw koopwoning

Nadere informatie

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING!

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT Voordelig kopen, gegarandeerd verkopen In de huidige woningmarkt is de stap naar een koopwoning als starter of middeninkomer vaak onoverbrugbaar.

Nadere informatie

CPO DE KAMP. Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond avond 29 juni Gemeente Wijk bij Duurstede

CPO DE KAMP. Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond avond 29 juni Gemeente Wijk bij Duurstede CPO DE KAMP Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond avond 29 juni Gemeente Wijk bij Duurstede AGENDA 1. Opening/welkom 2. Voorstellen: betrokken partijen en hun rol 3. Stand van Zaken

Nadere informatie

Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap

Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap Expertteam Eigenbouw in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Eigenbouw is ook haalbaar voor starters Ook starters op de woningmarkt

Nadere informatie

Hoe word ik lid van de woonvereniging...?

Hoe word ik lid van de woonvereniging...? De Woonvereniging Het fenomeen 'Woonvereniging' vindt zijn oorsprong eind jaren '70, en wel in Nijmegen bij het advocaten- en notariskantoor Terheggen & Rieter ( later geheten Hekkelman,Terheggen&Rieter,

Nadere informatie

Uw partner voor het in de markt zetten en stimuleren van de verkoop van uw nieuwbouwproject(en) en bestaande bouw

Uw partner voor het in de markt zetten en stimuleren van de verkoop van uw nieuwbouwproject(en) en bestaande bouw Uw partner voor het in de markt zetten en stimuleren van de verkoop van uw nieuwbouwproject(en) en bestaande bouw 1 Weerstanden in de markt WW/WAO Erfpacht 2012 Regulering van de erfpachtmarkt per 16-4-2012.

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

Betaalbaar Particulier Opdrachtgeverschap

Betaalbaar Particulier Opdrachtgeverschap Betaalbaar Particulier Opdrachtgeverschap van het Expertteam Eigenbouw Eigenbouw is haalbaar voor (beneden) modale inkomens. Het is mogelijk om mensen met een (beneden) modaal inkomen in staat te stellen

Nadere informatie

De grond onder uw woning is óók geld waard! Grondvermogen van Finquiddity

De grond onder uw woning is óók geld waard! Grondvermogen van Finquiddity De grond onder uw woning is óók geld waard! Grondvermogen van Finquiddity De grond onder uw woning is óók geld waard! Uw woning vertegenwoordigt waarschijnlijk een groot deel van uw vermogen. Dat vermogen

Nadere informatie

Over Koopgarant. Let op! Onze nieuwe naam is GroenWest

Over Koopgarant. Let op! Onze nieuwe naam is GroenWest Let op! Onze nieuwe naam is GroenWest Waar GroenrandWonen, SWW of Westhoek Wonen staat vermeld, wordt GroenWest bedoeld. www.groenwest.nl Over Koopgarant Koopgarant maakt een koopwoning betaalbaar en bereikbaar

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen zonder zorgen in de Zuidwijk

Koopgarant. Kopen zonder zorgen in de Zuidwijk Koopgarant Kopen zonder zorgen in de Zuidwijk KOOPGARANT IS Voor veel mensen is de koop van een woning financieel niet haalbaar, maar wel gewenst. Als maatschappelijke onderneming in de volkshuisvesting

Nadere informatie

Koopgarant. Met Koopgarant koopt u een woning met korting, wordt u zelf. eigenaar en heeft u de garantie dat u uw woning ook weer kunt

Koopgarant. Met Koopgarant koopt u een woning met korting, wordt u zelf. eigenaar en heeft u de garantie dat u uw woning ook weer kunt Koopgarant Koopgarant Met Koopgarant koopt u een woning met korting, wordt u zelf eigenaar en heeft u de garantie dat u uw woning ook weer kunt verkopen. U leest er alles over in deze folder. Betaalbaar

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd.

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd. Openbaar Onderwerp Erfpacht in crisistijd Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst en J. van der Meer Samenvatting De economische crisis heeft er onder andere

Nadere informatie

Kopen met erfpacht. Brochure Kopen met erfpacht 13.06 februari 2014. Pagina 1 van 6

Kopen met erfpacht. Brochure Kopen met erfpacht 13.06 februari 2014. Pagina 1 van 6 Kopen met erfpacht is aantrekkelijk omdat u de grond niet direct hoeft te kopen. De belangrijkste factoren die de koopprijs van een woning tot stand brengen zijn de grond waarop het huis is gebouwd en

Nadere informatie

Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw

Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw De huizenprijzen zijn tot 2008 enorm gestegen. Daardoor lijkt een koopwoning vooral voor starters onbereikbaar. Om u als kandidaat-koper te helpen,

Nadere informatie

je stek 2012 koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie.

je stek 2012 koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie. je stek 2012 koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie. JeStek JeStek is een initiatief van Woongoed Middelburg in samenwerking met M2 Makelaars. Via JeStek biedt Woongoed

Nadere informatie

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid woonwijzer Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een eigen huis van droom naar werkelijkheid Droomt u wel eens van een eigen huis? Maar denkt u dat de

Nadere informatie

Brabantse Waard brengt een eigen huis dichterbij

Brabantse Waard brengt een eigen huis dichterbij Brabantse Waard brengt een eigen huis dichterbij Inhoudsopgave 3 Slimmer Kopen 3 Afspraken 5 Beëindiging overeenkomst 5 Bijkomende kosten 5 Vergelijking Slimmer Kopen, (normaal) kopen en huren 7 Fiscale

Nadere informatie

Vind je droomhuis bij Wonen Wateringen...

Vind je droomhuis bij Wonen Wateringen... Een eigen huis nu ook voor jou betaalbaar! Vind je droomhuis bij Wonen Wateringen... Je koopt de woning en huurt de grond Starters en jonge huishoudens hebben het moeilijk op de Westlandse woningmarkt.

Nadere informatie

CPO DE KAMP. Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond. avond 17 augustus Gemeente Wijk bij Duurstede

CPO DE KAMP. Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond. avond 17 augustus Gemeente Wijk bij Duurstede CPO DE KAMP Samen je eigen woning ontwikkelen in Cothen Informatie-avond avond 17 augustus Gemeente Wijk bij Duurstede 1 e of 2 e keer Wie was er de vorige keer ook? Wie niet? NIEUWS NA DE VORIGE KEER

Nadere informatie

stek: kopen met of zonder korting kopen met terugkoopgarantie

stek: kopen met of zonder korting kopen met terugkoopgarantie stek: kopen met of zonder korting kopen met terugkoopgarantie kopen zonder korting Naast de mogelijkheid tot het kopen van een woning met korting, biedt Stek u de mogelijkheid uw woning te kopen zonder

Nadere informatie

Toekomstgericht wonen in kleine kernen

Toekomstgericht wonen in kleine kernen Toekomstgericht wonen in kleine kernen Wat leefden ze eenvoudig toen in simp'le huizen tussen groen met boerenbloemen en een heg. Maar blijkbaar leefden ze verkeerd, het dorp is gemoderniseerd en nu zijn

Nadere informatie

U deelt de risico s met Standvast Wonen, maar bent wel volledig eigenaar

U deelt de risico s met Standvast Wonen, maar bent wel volledig eigenaar feiten & spelregels Slimmer Kopen is een woonproduct van Standvast Wonen. Woningen met het Slimmer Kopen label kennen een lagere aankoopprijs. Het voordeel kan oplopen tot 35 procent. Als koper van een

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

je stek koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie.

je stek koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie. je stek koopgarant & koopcomfort Kopen met of zonder korting en terugkoopgarantie. jestek JeStek is een initiatief van Woongoed Middelburg in samenwerking met M2 Makelaars. Via JeStek bieden wij bestaande

Nadere informatie

VA S T G O E D. KOOPgarant is een product van Woondrecht Vastgoed

VA S T G O E D. KOOPgarant is een product van Woondrecht Vastgoed VA S T G O E D Koopgarant Kopen zonder zorgen! KOOPgarant is een product van Woondrecht Vastgoed 2 Veel mensen die nu een woning huren, zouden liever een woning kopen. Maar door de snel gestegen huizenprijzen

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

ALLE INFORMATIE OVER HET KOPEN VAN EEN HUIS BIJ WOONSTAD ROTTERDAM

ALLE INFORMATIE OVER HET KOPEN VAN EEN HUIS BIJ WOONSTAD ROTTERDAM ALLE INFORMATIE OVER HET KOPEN VAN EEN HUIS BIJ WOONSTAD ROTTERDAM WOONSTAD ROTTERDAM HEEFT DE WONING DIE JOU PAST! Koophuis? Huurhuis? Jouw huis! Bij Woonstad Rotterdam draait het vooral om jouw huis,

Nadere informatie

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC Inleiding Om een solide financiële basis onder het Multifunctioneel Centrum (hierna: MFC) te realiseren is gezocht naar aanvullende partners. Inmiddels zijn de deelnemende

Nadere informatie

Voorbeeld bij korting van 25% en als de waarde stijgt. Aankoopprijs Marktwaarde bij aankoop 238.000 U betaalt 75% van de marktwaarde 178.

Voorbeeld bij korting van 25% en als de waarde stijgt. Aankoopprijs Marktwaarde bij aankoop 238.000 U betaalt 75% van de marktwaarde 178. Kopen zonder zorgen U droomt wel eens van een eigen huis. Maar de stap naar een koopwoning kan wel erg groot zijn. Is mijn inkomen wel toereikend? Krijg ik mijn huis ooit weer verkocht? Wat als de waarde

Nadere informatie

Feiten & spelregels Slimmer Kopen

Feiten & spelregels Slimmer Kopen Feiten & spelregels Slimmer Kopen Slimmer Kopen is een woonproduct van Accolade. Woningen met het Slimmer Kopen label en dat kunnen zowel bestaande als nieuwe woningen zijn - worden met een bepaalde korting

Nadere informatie

Informatie brochure. Koopstart

Informatie brochure. Koopstart Informatie brochure Koopstart Kopen met korting! - 1 - - 2 - Koopstart: kopen met korting! Een woning kopen met Koopstart betekent dat u korting krijgt op de marktwaarde. Of u hiervoor in aanmerking komt

Nadere informatie

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Een huis kopen met een bescheiden inkomen? Koop Goedkoop maakt het mogelijk.

Nadere informatie

Pilot CPO-Huren = Ni jenaobers. Wooncoöperatie voor betaalbaar wonen en werken

Pilot CPO-Huren = Ni jenaobers. Wooncoöperatie voor betaalbaar wonen en werken Pilot CPO-Huren = Ni jenaobers Wooncoöperatie voor betaalbaar wonen en werken in karakteristieke grote boerderijen i.o. Ni je naobers Ideeëngenerator Krimp provincie Gelderland en koploper Wooncoöperatie

Nadere informatie

Een eigen huis, voor iedereen haalbaar.

Een eigen huis, voor iedereen haalbaar. Een eigen huis, voor iedereen haalbaar. Een eigen huis, een eigen keuze. WoonInvest Koopgarant Droomt u weleens van het hebben van een eigen woning? De stap naar het kopen van een eigen woning neemt u

Nadere informatie

Taxatie-instructie Koopgarant - woning op eigen grond

Taxatie-instructie Koopgarant - woning op eigen grond Taxatie-instructie Koopgarant - woning op eigen grond 1 juli 2015 1. Inleiding Deze versie van de instructie is bestemd voor de situatie dat de woningcorporatie of ontwikkelaar eigenaar is van de grond

Nadere informatie

in een Vrije verkoopwoning

in een Vrije verkoopwoning in een Vrije verkoopwoning Inhoud 1 U koopt een vrije verkoopwoning bij thuis: wat betekent dit? Wie kan een vrije verkoopwoning kopen? Vraagprijs Bieden in onderhandeling Hoe komt de koop tot stand Vooraf

Nadere informatie

2. Startersleningen. Werking Starterslening

2. Startersleningen. Werking Starterslening Middelen/B&I/VROM Memo Aan: Van: gemeenteraad (presidium 27 november) college Datum: 29 november 2007 betreft: raadsagendapunt nr. 16: Starterswoningen Op de lijst van toezeggingen is afgesproken dat het

Nadere informatie

WEGWIJZER Woongoed Garantwoning. Postadres: Postbus 7120, 4330 GC Middelburg Bezoekadres: Buitenruststraat 235, Middelburg. www.woongoed.

WEGWIJZER Woongoed Garantwoning. Postadres: Postbus 7120, 4330 GC Middelburg Bezoekadres: Buitenruststraat 235, Middelburg. www.woongoed. WEGWIJZER Woongoed Garantwoning Postadres: Postbus 7120, 4330 GC Middelburg Bezoekadres: Buitenruststraat 235, Middelburg www.woongoed.nl WEGWIJZER Woongoed Garantwoning Wat is een Woongoed Garantwoning?

Nadere informatie

Overdrachtsbelasting.

Overdrachtsbelasting. Overdrachtsbelasting. Vanuit de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) zijn vragen gesteld over de tijdelijke verlaging van het tarief van de overdrachtsbelasting voor woningen (zie het besluit

Nadere informatie

Bouw zelf je eigen droomhuis. Woonstad Rotterdam maakt het mogelijk in het Oude Westen

Bouw zelf je eigen droomhuis. Woonstad Rotterdam maakt het mogelijk in het Oude Westen Bouw zelf je eigen droomhuis Woonstad Rotterdam maakt het mogelijk in het Oude Westen Inhoud 1. Inleiding 2. Van droom naar werkelijkheid: collectief particulier opdrachtgeverschap 3. Je eigen droomhuis

Nadere informatie

Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013

Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013 Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Apeldoorn; gelet op de Verordening stimuleringsleningen Apeldoorn 2010 b e s l u i t: vast te stellen de

Nadere informatie

Woningwet op weg. De Wooncoöperatie. Kevin Klop 17 juni 2015

Woningwet op weg. De Wooncoöperatie. Kevin Klop 17 juni 2015 Woningwet op weg De Wooncoöperatie Kevin Klop 17 juni 2015 Achtergrond Troonrede 2013 Participatiesamenleving Legitimiteit corporatiesector Parlementaire enquête Essay Adri Duivesteijn De koopwoning bereikbaar

Nadere informatie

houdende invoering van een aankoop- en hypotheekpremie ter vervanging van het abattement en het bij-abattement

houdende invoering van een aankoop- en hypotheekpremie ter vervanging van het abattement en het bij-abattement stuk ingediend op 718 (2010-2011) Nr. 1 20 oktober 2010 (2010-2011) Voorstel van decreet van de heren Felix Strackx, Erik Tack en Christian Verougstraete houdende invoering van een aankoop- en hypotheekpremie

Nadere informatie

De baten van erfpacht De feiten, de cijfers

De baten van erfpacht De feiten, de cijfers De baten van erfpacht De feiten, de cijfers De baten van erfpacht Sinds 1896 verkoopt Amsterdam als regel geen grond meer, maar geeft deze uit in erfpacht. Eén van de argumenten voor het invoeren van erfpacht

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Kopen zonder zorgen. Een woning kopen met Koopgarant

Kopen zonder zorgen. Een woning kopen met Koopgarant Kopen zonder zorgen Een woning kopen met Koopgarant Droomt u wel eens van een eigen huis, maar vindt u de stap naar een koopwoning best groot? Vraagt u zich af of uw inkomen wel toereikend is, of u uw

Nadere informatie

Wegwijzer voor koopzekerwoningen

Wegwijzer voor koopzekerwoningen VE3/RO/0506 Wegwijzer voor koopzekerwoningen In deze brochure vindt u informatie over: Te verkopen woningen Betaalbaar een huurwoning kopen Lage woonlasten Verzekerde terugkoop Waardestijging/waardedaling

Nadere informatie

f e i t e n & s p e l r e g e l s

f e i t e n & s p e l r e g e l s f e i t e n & s p e l r e g e l s Feiten & spelregels Slimmer Kopen Slimmer Kopen is een woonproduct van Wovesto. Woningen met het Slimmer Kopen label en dat kunnen zowel bestaande als nieuwe woningen

Nadere informatie

Grondprijzenbrief 2015

Grondprijzenbrief 2015 Grondprijzenbrief 2015 Inleiding De grondprijzenbrief 2015 geeft de door de gemeente Ede te hanteren prijzen weer voor gronden die in Ede door de gemeente worden uitgegeven met verschillende bestemmingen.

Nadere informatie

Informatie brochure. Koopstart

Informatie brochure. Koopstart Informatie brochure Koopstart Kopen met korting voor zittende huurders - 1 - - 2 - Koopstart: kopen met korting! Een woning kopen met Koopstart betekent dat u korting krijgt op de marktwaarde. Kenmerken

Nadere informatie

Een woning kopen zonder zorgen. Maatschappelijk Verantwoord Eigendom

Een woning kopen zonder zorgen. Maatschappelijk Verantwoord Eigendom Een woning kopen zonder zorgen Maatschappelijk Verantwoord Eigendom Woonstad Rotterdam Rochussenstraat 21 3015 EA Rotterdam Telefoon (010) 440 88 00 E-mail info@woonstadrotterdam.nl Postadres Postbus 2370

Nadere informatie

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen!

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen! [FA 01-26 stenen] huis & hypotheek Help, mijn geld zit in de stenen! Als uw spaargeld vooral in de stenen van uw huis zit, is het niet altijd even gemakkelijk om het er weer uit te halen. Maar met wat

Nadere informatie

Koopgarant Kopen met korting

Koopgarant Kopen met korting Koopgarant Kopen met korting KG201507 1 INHOUDSOPGAVE Een eigen huis... 3 Het woningaanbod van de Sleutels... 3 1. Een huis kopen... 3 De voordelen van kopen Als u een woning van de Sleutels koopt onder

Nadere informatie

Algemene informatie hypotheken (starter)

Algemene informatie hypotheken (starter) Algemene informatie hypotheken (starter) Wij zetten de belangrijkste begrippen voor u op een rijtje: Hypotheekvormen... 2 Annuïteitenhypotheek... 2 Lineaire hypotheek... 2 Leningvormen... 2 Doorlopend

Nadere informatie

Kopen met Koopgarant of Koopcomfort

Kopen met Koopgarant of Koopcomfort Kopen met Koopgarant of Koopcomfort Datum: 1 januari 2012 Voordelig en veilig een woning kopen van Waardwonen U kent ons waarschijnlijk als verhuurder van woningen. Dat zijn wij ook en dat blijven wij

Nadere informatie

Brochure Recreatiewoning

Brochure Recreatiewoning Brochure Recreatiewoning 1. Algemeen 2. 2. De Markt 2. 3. Hoofdverblijf 2. 4. Financiering van de recreatiewoning 3. 5. Aankoop van de recreatiewoning 4. 6. Financieren via uw woonhuis 4. 7. Hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Taxatie-instructie Koopstart

Taxatie-instructie Koopstart Taxatie-instructie Koopstart 1 april 2015 1. Inleiding Deze instructie is bestemd voor de situatie dat de woningcorporatie of projectontwikkelaar eigenaar is van de grond en ten behoeve van Koopstart een

Nadere informatie

VOOR SLIMME CORPORATIES

VOOR SLIMME CORPORATIES VOOR SLIMME CORPORATIES Slimmer Kopen een slimme deal voor bewoners én corporaties U stelt klanten met een smalle beurs in de gelegenheid een eigen woning te kopen. Tegelijkertijd blijft die woning beschikbaar

Nadere informatie

Quickscan Wooncoöperaties

Quickscan Wooncoöperaties Een verkenning naar een alternatief voor koop en huur in een veranderende Tineke Lupi woningmarkt Tjade Tijsseling, Gemeente Rotterdam Mark Brekelmans, Gemeente Rotterdam Freek Liebrand, Platform31 Arjan

Nadere informatie

kopen naar wens maakt kopen bereikbaar en verkopen aantrekkelijk

kopen naar wens maakt kopen bereikbaar en verkopen aantrekkelijk kopen naar wens maakt kopen bereikbaar en verkopen aantrekkelijk Kopen naar Wens is een koopformule voor het kopen en verkopen van een woning. Met Kopen naar Wens kunt u als woningcorporatie huurders en

Nadere informatie

Catrinus Tuinstra. 24 januari 2013

Catrinus Tuinstra. 24 januari 2013 Catrinus Tuinstra 24 januari 2013 Persoonlijk voorstellen Wie is, wat wil en hoe doet CPOZ Instrumenten Portfolio projecten Zeeland Van CPO naar Collectief Particulier Eigendom? Hoe nu verder? 24-01-2013

Nadere informatie

Het kopen van uw huurwoning

Het kopen van uw huurwoning Het kopen van uw huurwoning Een woning kopen van Wonen Wateringen Aan wie Wonen Wateringen verkoopt Alle voor verkoop aangewezen woningen worden aangeboden aan de zittende huurder. Als deze huurder de

Nadere informatie

Woning kopen van Kennemer Wonen oopgarant

Woning kopen van Kennemer Wonen oopgarant Woning kopen van Kennemer Wonen oopgarant met k Door de crisis in de woningmarkt is de stap van huur naar koop voor veel mensen helaas te groot. Wij willen door betaalbare koopwoningen op de markt te brengen,

Nadere informatie

MOGElIjK dankzij KOOP GARANT

MOGElIjK dankzij KOOP GARANT KOPEN MET GARANTIE KleurrijkWonen verkoopt een deel van haar bestaande woningvoorraad. Maar ook nieuwbouwwoningen met Koopgarant. Koopgarant maakt een koop woning haalbaar, betaalbaar en neemt een aantal

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. s. meijer BP Br 11G202077 461674 / 461674. Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012.

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. s. meijer BP Br 11G202077 461674 / 461674. Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012. SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 11G202077 461674 / 461674 ONDERWERP s. meijer BP Br Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012. AGENDANUMMER BELEIDSPROGRAMMA/FACETAGENDA

Nadere informatie

Saldo van inkomsten en aftrekposten van de eigen woning die uw hoofdverblijf was

Saldo van inkomsten en aftrekposten van de eigen woning die uw hoofdverblijf was 11 IB 174-1T11FD Saldo van inkomsten en aftrekposten van de eigen woning die uw hoofdverblijf was Had u of uw fiscale partner in 2011 een eigen woning? Dan mag u bepaalde kosten voor uw eigen woning aftrekken,

Nadere informatie

Community Land Trust Gent

Community Land Trust Gent Community Land Trust Gent Hoe kan iemand de lucht of het land kopen? Het idee is vreemd voor ons. Als wij de frisheid van de lucht en de sprankeling van het water niet bezitten, hoe kan iemand ze dan van

Nadere informatie

Groedestraat 95. Berkel en Rodenrijs. Koopsom 233.325,= v.o.n.

Groedestraat 95. Berkel en Rodenrijs. Koopsom 233.325,= v.o.n. Groedestraat 95 Berkel en Rodenrijs Koopsom 233.325,= v.o.n. Prachtige vergezichten over het groen (Annie MG Schmidtpark in wording) en de skyline van Rotterdam, heeft u vanuit dit drie kamer appartement

Nadere informatie